Güven İçerisinde Birlikte Çalışabilirlik
Dr. Caner Güney
Mekansal Bilişim İnisiyatifi
Problem?
• Birlikte Çalışabiliyor muyuz?
• Birlikte çalışabilirlik mi? Birlikte çalışamamazlık mı?
• Gerçekten birlikte çalışmak istiyor muyuz?
Mekansal Bilişim İnisiyatifi
• Arama Toplantısı, 22 Nisan 2010, Ankara
• TUCBS ve CBS Politikaları, HKMO İst. Şube CBS Günü Etkinliği, Aralık 2009
• Global Ölçekte Ulusal Mekansal Birlikte Çalışamazlık, 12.
Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Mayıs 2009
• Global Ölçekte Ulusal Birlikte Çalışabilirlik, Bakanlıklararası Harita İşlerini Koordinasyon ve Planlama Kurulu (BHIKPK) I.
Sempozyumu, Şubat 2009
• …
www.mekansalbilisim.org
Birlikte Çalışabilirlik Nedir?
• Uyumluluk – Birlikte Çalışabilirlik – Entegrasyon – Paylaşım
• Etkin bilgi paylaşımı ve kullanımı
• Bilgiye dayalı karar vermek
• Sürdürülebilirlik
Birlikte çalışabilir e-devlet
Sizce Birlikte Çalışabilirlikte Aktörler kim?
Birlikte Çalışacaklar kim?
•Vatandaş
•Merkezi, yerel tüm kamu kurum ve kuruluşları
– Tüm bu kurumların kendi içinde birlikte çalışabilirliğinin sağlanması
•Özel Sektör
•Lokal – Bölgesel – Ulusal – Uluslararası
•Cyberinfrastructure, e-infrastructure, BM
bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler ülkeler arasındaki sınırları kaldırdı
Farklı birlikte çalışabilirlik gereksinimleri
Mekansal Veri Altyapısı
• Global Vizyon: Kara, deniz, hava, uzay ve siber için tanımlanan homojen yapıda bir global mekansal veri altyapısının oluşturulması
örneğin marsta LiDAR teknolojisi ile kar bulunması, gezegenlerin araştırılması, ozon incelemesi,
geoengineering, ... planetery engineering
• Bölgesel Vizyon
• Ulusal Vizyon
• Yerel Vizyon
Global düşünüp yerel uygulama zamanı
Neden Birlikte Çalışabilirlik?
• Kamunun ortak çıkarlarının korunması
• Şeffaflık
• Denetlenebilirlik
• Katılımcılığın arttırılması
• Bilgiye dayalı karar verme süreçlerinin iyileştirilmesi
• Tekrarlı veri üretiminin önüne geçilmesi
• Maliyetlerin düşürülmesi ve yeni süreçlerin planlanması
Birlikte çalışabilirlikten ne bekliyoruz?
• Risk / Afet çalışmaları
• Planlama çalışmaları
Istemci
Karar verici/
Arastirmacı
Birlikte çalışabilirlikten ne beklemiyoruz?
• TUSAGA-Aktif Istasyon seçimi Sistemin işletimi
Veri kalitesi, hız modeli
Afet ile ilişkilendirilememiş olması Sorumlu bulunamaması….
• TAKBİS, TAKBİS2, TAKBİS3, …
• TAKBİS … KBS ilişkileri nasıl kurulacak (imar-kadastro)
Soru(n)lar
• Birlikte Çalışabilirlik mimarisi?
• Sorumluluk kimde?
• …
e-paylaşım için e-mekan vizyonu
Yönetimsel dönüşüm projeleri
• e-dünya, e-Avrupa
• e-devlet
• e-bakanlık
• e-kent
• e-belediye
Vatandaş odaklı olmalı Hesap verilebilir olmalı
Telekom … Oyak … Türksat … Havelsan vd.
Sonuç: e-devletin Türkiye’ye faturası 20 milyon $
• TÜBİTAK UEKAE: kamu kurumları e-devet uygulamalarında nasıl birlikte çalışabilir duruma getiriliebilir
• e-devletin sosyal modeli yok
karar süreçleri yukarıdan aşağıya, oysaki aşağıdan yukarı olmalı
“we know what's the best” yerine “you know what is the best...”
Sorumluluk?
• Başbakanlık
• Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
– Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü – İller Bankası Genel Müdürlüğü
– Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü – Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü
• Kalkınma Bakanlığı (DPT)
– Bilgi Toplumu Dairesi Başkanlığı – Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı
– Kentsel ve Mekansal Gelişme Daire Başkanlığı
• Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı – Türk Standartları Enstitüsü
– TÜBİTAK – TÜBA
• Ulaştırma Bakanlığı
– Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu
• Bakanlıklararası Harita İşlerini Koordinasyon ve Planlama Kurulu
CBS Genel Müdürlüğü
CBS Genel Müdürlüğünün yatırımları
• 2 000 000 TL …. CBS-A
• 1 000 000 TL …. TUCBS
TÜBİTAK
TÜBİTAK tarafından yapılan yatırımlar
TEIEN … veri değişim omurga projesi … Kasım 2008 – Mayıs 2010
5 128 000 € … tedarik maliyeti 3 736 000 € … teknik destek
• TÜBİTAK … Mekansal Veri Altyapı çalışmaları
Türksat & İTÜ
Türksat - İTÜ …. Türkiye Kent Bilgi Sistemi Portalının Oluşturulması (TRKBİS) …
Kent Bilgi Sistemi Sistemlerinin Standartlarının Belirlenmesi
Türkiye Ulusal Mekansal Veri Altyapısının Kurulması Hizmet Alımı
Diğer …
• Ulusal Ulaşım Portalı
• GeoData … Orman ve Su İşleri Bakanlığı
• HGK 1/5000 Ortofoto projesi
• e-Devlet Coğrafi Bilgi Kapısı - Ulaştırma Bakanlığı Uygulaması Projesi
• …
Eylem 47, 36, 75 Eylem 47, 36, 75
4 Aral
4 Aralık 2003 Baık 2003 Başşbakanlbakanlıık Genelgesi 2003/48 k Genelgesi 2003/48
1 Nisan 2005 Y
1 Nisan 2005 Yüüksek Planlama Kurulu eksek Planlama Kurulu e--ddöönnüüşşüüm Tm Tüürkiye Projesi 2005 yrkiye Projesi 2005 yııllıı eylem planıeylem planı 2005/52005/5
28 Temmuz 2006 Y
28 Temmuz 2006 Yüüksek Planlama Kurulu Bilgi Toplumu Strateji Eylem Planksek Planlama Kurulu Bilgi Toplumu Strateji Eylem Planıı(2006-(2006-2010) 2006/382010) 2006/38
S S ü ü re re ç… ç…
19901990 20102010
HGKHGK 1990 1990
TTÜÜBBİİTAKTAK 19931993
BAHİBAHİKPKKPK 1997 1997
Kamu Kamu--NetNet
19981998
TÜTÜRKSATRKSAT 20092009 Eylem 75 Eylem 75 BAHİBAHİKPKKPK
BÖBÖHHBHHBÜÜ Y Y 20032003
BAHBAHİİKPKKPK 2003 2003
e-e-DDöönnüüşşüümm 2003 2003 Eylem Eylem
4747
2020 yıyıll
CBS-CBS-AA 2008 2008 Eylem 75 Eylem 75 BAHİBAHİKPKKPK
BÖBÖHHBHHBÜÜ YY 2005 2005
Eylem:
Eylem:
3636 20052005
Eylem:
Eylem:
7575 20062006 HAKAR
HAKAR 19861986
M ek an sa l V er i A lty ap ım ız YO K
• Tüm bu gelişmelerin ve yapılan onca yoğun çalışmanın
sonucunda Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısının Kurulumu, kısa adıyla CBS-A, özel bir teşebbüse ihale edilmiştir.
• yasal düzenleme taslağının bu konu üzerinde çalışan kamu üniversitelerimiz ve kamu kuruluşlarımızda nitelikli ve değerli insan kaynağımız olmasına karşın ve üstelik bu konuda
hazırlanmış bir taslak çalışmada varken bu stratejik çalışmanın özellikle uluslararası bir ihale kapsamında özel bir teşebbüse yaptırılmak istenmesi manidardır.
• işin yapımı özel firmaya verilebilir ama danışmanlığı (ve kontrolü) kamu araştırma kurumlarında olmalıydı
CBS Genel Müdürlüğü
• Neden Çevre ve Şehircilik Bakanlığının altında?
• Neden???
Diğer taraftan …
• Smart Open Services for European Patients (epSOS) – the European eHealth Project
• 3 yılda tamamlanmıştır
• Farklı dillerdeki bilgiler de birleştirilebilmiştir.
Gerçek!
• Farklı kurum ve kuruluşlar tarafından üretilmekte olan çok geniş bir yelpazede farklı çözünürlüklerde mekansal veri/bilgi bulunmaktadır.
• Bilgi paylaştıkça çoğalan bir etkiye sahiptir. Bildiklerimizi paylaştıkça diğer insanların bu bilgilerin üzerine bir şeyler koyarak yeni bilgiler
üretmesine olanak sağlanır.
Mevcut Veriler Yeni Veriler Güncelleme
Yasal Düzenleme
• Günümüzde tüm ülkeler için büyük önem
taşıyan; ülkelerin gelişmesinde ve güvenliğinin sağlanmasında çok büyük önem arz eden
Coğrafi Bilgi Sistemlerinin ülkemizde halen yasal bir düzenlemesinin olmaması, ulusal düzeydeki veri ve bilgi güvenliğini tehdit
etmekte stratejik işlevi ve değeri çok yüksek
olan bu ulusal veri ve bilgilerin özellikle ulusal, yerel ve uluslararası kullanımı kontrolsüz
olarak gerçekleşmektedir.
• 09.12.2009 tarih ve 5940 sayılı, İmar Kanunu ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 5 inci maddesi “g” bendine “Türkiye Coğrafi Bilgi Sisteminin
oluşturulmasına, iyileştirilmesine ve işletilmesine dair iş ve işlemleri yapmak, yaptırmak, yaygın olarak kullanılmasına teşvik etmek”
Birlikte çalışabilirlik için ne gereklidir?
3M yaklaşımı
•Mekansal Bilişim
•Mekansal Yönetişim
•Mevzuat
Bilişim ve yönetişim madalyonun iki yüzü
Özel amaÖzel amaççllıı
Mekansal Bilgi Sistemleri Mekansal Bilgi Sistemleri
Arazi Bilgi Sistemi Arazi Bilgi Sistemi Kent Bilgi Sistemi Kent Bilgi Sistemi
4D Jeodezik Altyap 4D Jeodezik Altyapıı
TüTürkiye Ulusal Referans Sistemi (TUREF)rkiye Ulusal Referans Sistemi (TUREF)
TUCBS TUCBS
Temel Dijital Haritalar Temel Dijital Haritalar
parsel bazlı kadastral altyapı imar ve kent yaşamı
farklı çözünürlüklerde
GIS/CBS uygulamaları
Özel amaÖzel amaççllıı
Mekansal Bilgi Sistemleri Mekansal Bilgi Sistemleri
Arazi Bilgi Sistemi Arazi Bilgi Sistemi Kent Bilgi Sistemi Kent Bilgi Sistemi
4D Jeodezik Altyap 4D Jeodezik Altyapıı
TüTürkiye Ulusal Referans Sistemi (TUREF)rkiye Ulusal Referans Sistemi (TUREF)
TUCBS TUCBS
Temel Dijital Haritalar Temel Dijital Haritalar
parsel bazlı kadastral altyapı imar ve kent yaşamı
farklı çözünürlüklerde
GIS/CBS uygulamaları
MAKS UAVT
Numarataj ve adres bilgileri
Neler yapılmalı?
• Kurumların kendi içerisinde ve diğer
kurumlarla bilgi iletişiminin ve paylaşımının önceden tanımlanmış ve kurumsallaşmış
platforma çekilmesi
• Yeni süreçlere uygun organizasyonel yapı, iş/görev tanımlamaları oluşturulmalı
• Örgütsel kapasite geliştirilmeli ve nitelikli insan kaynağı arttırılmalı
• İş verimini artıracak, süreçleri yapılandıracak, hız katabilecek, vatandaşa daha iyi hizmet
verebilecek çözümleri nasıl üretilebilir?
• Mevzuat / kurumsal politika
• Portal / Ücretlendirme
• Eğitim / Hizmet
• Mekansal Veri Altyapısı Yönetim Modeli
• OGC, INSPIRE uluslararası CBS’ye giden yoldur.
• Türkiye INSPIRE ile yetinemez. Temel alınabilir ancak genişletilmeli
Güvenli ve Güvenilir Birlikte Çalışabilirlik
• Doğru, güncel, eksiksiz, en düşük maliyette, kaliteli ve güvenilir bir mekansal veri altyapısı
• Uzun dönemde erişilebilirliğin sağlanabildiği
• Kişisel verilerin korunduğu, fikri haklara önem veren, kullanım seviyelerinin belirlendiği
• Mahremiyet, kimlik doğrulama, yetkilendirme, kayıt tutma
Hangi kurum hangi veri üzerinde hangi seviyede erişim yetkisi bulunacak?
Kritik nokta: Platform olarak İnternet kullanılmakta…
• Bilgi güvenliğinin sağlanması, güvenlik
önlemlerinin seçilmesi ve uygulanması ile sınırlı değildir. Sürekli olarak yeni güvenlik açıkları ve saldırıların ortaya çıkması, kurum bilgi sistemlerinde teknolojik gelişmeler
sonucu meydana gelen değisiklikler göz önüne alınarak güvenlik önlemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi, gerektiğinde iyilestirmeler ve değisiklikler yapılması gerekliliğini ortaya
çıkarmaktadır.
Sonuç …
• Bulut Bilişim
• Anlamsal Birlikte Çalışabilirlik
• OpenLayers altyapısını internet üzerinden biz başlatalım … en azından küçük ölçekten
başlanabilir… Mekansal Bilişim İnisiyatifi olarak bu konudaki çalışmalarda yer almak isityoruz
• Openstreetmap.org
