İŞLETME SERMAYESİ YÖNETİMİ. Alacak Yönetimi. Alacak Yönetimi

(1)

İŞLETME SERMAYESİ YÖNETİMİ Alacak Yönetimi

1

Alacak Yönetimi

Ticari alacaklar, bir işletmenin diğer bir işletmeye veya bireye kredili olarak kendi ana faaliyet konusuna giren mal ve hizmetleri açık hesap şeklinde veya senetli olarak ve/veya taksitli olarak satışından ortaya çıkan alacaklardır.

AMAÇ: Alacakların firmanın net şimdiki

değerine yapacağı katkının artırılmasıdır.

(2)

Alacak Yönetimin Önemi

3

Vadeli Satışın Faydaları

Vadeli Satışın Maliyeti

İşlemin maliyetinin tespit edilmesi ve vadeli satışların kârlarda yaratacağı artışla karşılaştırılması gerekir.

Müşterilerin Ödeme İle İlgili Davranışları

Müşterilerin Ödeme İle İlgili Davranışları

Krediyi Kabul Etmesi Krediyi Reddetmesi Müşteriler tam zamanında

öderler.

1- Kârlılık artar. 2- Satışlar ve kârlılık kaybolur.

Müşteriler geciktirerek öderler.

3- Tahsilat masrafları yapılır. 4- Tahsilat masrafları çıkmaz, ancak satış ve kâr kaybolur.

Müşteriler hiç ödemezler 5- Tahsilat masrafları ve alacakların kendisi kaybedilir.

6- Tahsilat masrafı ve kaybedilecek alacaklar bulunmaz. Kâr da

kaybolur.

(3)

Alacaklara Yapılan Yatırımı Etkileyen Faktörler

5

Satış Hacmi

Satılan Mal ve Hizmetin Özelliği İşletmelerin Büyüklüğü

Ekonomik Konjoktür Rekabet Durumu

Kredili Satış Şartları ve Politikası

Alacakların Tahsilatında Etkinlik ve Tahsilat Politikası Alacak Senetlerinin Kullanılma Derecesi

Müşterilerin Nitelikleri ve Kredi Limitleri

Alacak Yönetimine Genel Bir Bakış

(4)

7

Alacakların Yönetim

Süreci

1.Kredi Politikasının Oluşturulması

2.Müşterilerin Kredi Değerliliğinin

Analizi

3.Alacakların İzlenmesi 4.Kredili

İşlemlerle İlgili Politikaların

Gözden Geçirilmesi

• 1.1.Uygun Kredi Vadesinin Tespiti

• 1.2.Uygun İskonto Oranının Belirlenmesi

• 1.3.Tahsilat Politikası ile İlgili Durumlar 1.Kredi Politikasının Oluşturulması

2.Müşterilerin Kredi Değerliliğinin Analizi

3.Alacakların İzlenmesi

4.Kredili İşlemlerle İlgili Politikaların Gözden Geçirilmesi

Alacak Yönetim Süreci

(5)

9

Gün 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 …

Satışlar

-Peşin 0 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL -Vadeli 0 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 4 gün

vade

Tahsilat 0 0 0 0 0 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL 100 TL

Alacak Tutarı 0 100 TL 200 TL 300 TL 400 TL 400 TL 400 TL 400 TL 400 TL 400 TL 400 TL 8 gün

vade

Tahsilat 0 0 0 0 0 0 0 0 0 100 TL 100 TL

Alacak Tutarı 0 100 TL 200 TL 300 TL 400 TL 500 TL 600 TL 700 TL 800 TL 800 TL 800 TL

1.1. Vadenin Tespiti ( Vade Uzatılırsa ? Basit Bir Örnek)

Vade süresi artarken, alacak tutarını artartırmaktır (400’den 800’e çıkmıştır) !

Alacaklardaki bu artışın işletmeye maliyeti nedir ?

• Firmanın alacaklarına yaptığı yatırımın fırsat maliyeti (AOSM)

%50'dir. Vadenin uzatılması işletme açısından uygun mudur?

Örnek Uygulama-Uygun Kredi Vadesinin Tespiti

2 Ay Vadeli 3 Ay Vadeli

Birim Satış Fiyatı 3.000 3.000

Birim Başına Maliyet 2.400 2.250

Satış Hasılatı 900.000.000

(%20 Artış)

1.080.000.000 Değersiz Alacak Oranı 3% 5%

(6)

Örnek Uygulama-Uygun Kredi Vadesinin Tespiti

11 Vade

Uzatılmasının Faydaları

Vade Uzatılmasının

Maliyeti

?

Örnek Uygulama-Uygun Kredi Vadesinin Tespiti

KARDAKİ ARTIŞ:

Mevcut Durum:

Birim Kar: 3.000 - 2.400=600 TL Kârlılık oranı: 600/3.000= 0.20

Toplam Kar: 900.000.000 X 0.20=180.000.000 TL Vadenin Uzatılması Halinde;

Birim kâr: 3.000 – 2.250 =750 TL,

Kârlılık oranı: 750/3.000=0,25 (%5 yükselmiş)*

Toplam Kar: 1.080.000.000 X 0.25=270.000.000

*İşletme eksik kapasite ile çalıştığından satışlarda ve üretimdeki artış, birim sabit maliyetin düşmesine dolayısıyla birim kârlılığın artmasına neden olmaktadır.

Kardaki Artış Tutarı: 270.000.000 -180.000.000 =90.000.000 TL

(7)

Örnek Uygulama-Uygun Kredi Vadesinin Tespiti

13 Vade

Uzatılmasının Faydaları

Maliyeti

?

Örnek Uygulama-Uygun Kredi Vadesinin Tespiti

ORTALAMA ALACAKLARDAKİ ARTIŞIN MALİYETİ:

Alacak Devir Hızı Ortalama Alacak Maliyet Değeri İle Alacak Tutarı Mevcut Durum (12/2 Ay) 6 (900.000.000 /6)

150.000.000 TL

(150.000.000x0,80) 120.000.000 TL Vade Uzatılması (12/3 Ay) 4 (1.080.000.000/4)

270.000.000 TL

(270.000.000x0,75) 202.500.000 TL

Maliyet Değeri İle Alacaklardaki Artış: 202.500.000-120.000.00 =82.500.000 TL

Ortalama Alacaklardaki Artışın Maliyeti:82.500.000 x 0,50 =41.250.000 TL

(8)

Örnek Uygulama-Uygun Kredi Vadesinin Tespiti

15

Faydaları

Maliyeti

?

Örnek Uygulama-Uygun Kredi Vadesinin Tespiti

DEĞERSİZ ALACAKLARDAKİ ARTIŞIN MALİYETİ:

Mevcut Durum:

Değersiz Alacak Tutarı: 900.000.000 x 0.03 = 27.000.000 Değersiz Alacakların Maliyet Değeri :

27.000.000 x 0.8 = 21.600.000 TL

Vadenin Uzatılması Halinde;

Değersiz Alacak Tutarı: 1.080.000.000 x 0.05 = 54.000.000 TL Değersiz Alacakların Maliyet Değeri:

54.000.000 x 0.75 = 40.500.000 TL

Değersiz Alacaklardaki Artışın Maliyeti: 40.500.000-21.600.000 =18.900.000 TL

(9)

17

Vade Uzatılmasının Faydaları 90.000.00

Vade Uzatılmasının Maliyeti 60.150.000

>

VADE UZATILMALIDIR!

• Iskonto, müşterilerin erken ödemelerini teşvik etmek amacıyla alacakların bir kısmından vazgeçmektir.

• İskonto Uygulaması:

• Firma satış 120.000 TL’lik satış yaptığı bir müşterisine;

(2/30, net 60) iskonto uygulamasını önermiştir. (60 gün vadeli

tanınmış olup, otuz gün içinde olan ödemelerde %2 iskonto)

• Müşterinin iskonto uygulamasını kabul etmesi durumunda işletmenin ilgili alacaktan yapacağı tahsilat;

• %2 iskonto uygulanacağı için 1.2.Uygun İskonto Oranının Belirlenmesi

1. Kredi Politikasının Oluşturulması

(10)

Örnek Uygulama-Uygun İskonto Oranının Belirlenmesi

19

MAK-SAN A.Ş.nin yıllık kredili satışları720.000.000 TL,ortalama tahsilat süresi60 gündür. Firma mevcut durumda iskonto yapmamaktadır.

Müşterilerine(6/10 net 60)iskonto uygulanması düşünülmektedir.

Müşterilerin%60'ının nakit iskontosundan yararlanacaklarıbelirlenmiştir.

Mevcut durumda %4 olan değersiz alacak miktarı, bu uygulama ile %3’e düşecektir.

Alacaklara bağlanan kaynakların maliyeti %50, firmanın kâr marjı %30 dur.

İşletme düşündüğü(6/10 net 60)iskonto uygulanmasını uygulamalı mıdır ?

İskonto Uygulamasının

Faydaları

Maliyeti

?

(11)

21

ORTALAMA ALACAKLARDAKİ AZALIŞIN FAYDASI:

Mevcut Durum % 6 İskonto Durumu

Tahsil Süresi

60 Gün

(60x0,40+10x0,60)

30 Gün

Alacak Devir Hızı (360/60)

6

(360/30)

12

Ortalama Alacak Tutarı (720.000.000/6)

120.000.000

(720.000.000/12)

60.000.000

Satış Fiyatı ile

Alacaklardaki Azalış

120.000.000-60.000.000=60.000.000 TL

Maliyet Değeri İle Alacaklardaki Azalış: 60.000.000 x 0,70 = 42.000.000 TL Ortalama Alacaklardaki Azalışın Faydası:42.000.000 x 0,50 =21.000.000 TL

Faydaları

Maliyeti

?

(12)

23

İskonto İndiriminin Maliyeti = 720.000.000x 0,60 x 0,06 = 25.920.000 TL İSKONTO İNDİRİMİNİN MALİYETİ:

DEĞERSİZ ALACAKLARDAKİ AZALIŞIN FAYDASI:

Mevcut Durum:

Değersiz Alacak Tutarı: 720.000.000x0.04 = 28.800.000 TL Değersiz Alacakların Maliyet Değeri :

28.800.000x0.70 = 20.160.000 TL Vadenin uzatılması halinde;

Değersiz Alacak Tutarı: 720.000.000x0.03 = 21.600.000 TL Değersiz Alacakların Maliyet :

21.600.000x0.70 = 15.120.000

Değersiz Alacaklardaki Azalışın Faydası: 20.160.000 -15.120.000 =5.040.000 TL

İskonto Uygulamasının Faydaları 26.040.000

İskonto Uygulamasının Maliyeti 25.920.000

>

İSKONTO UYGULANMALIDIR !

(13)

25

• Alacakların tahsil edilmesi amacıyla çeşitli harcamalar yapılabilir.

• Tahsilat harcamaları ortalama tahsilat süresini kısaltarak şüpheli alacakların oranını azaltır (diğer şartlarda bir değişme olmadıkça )

• Tahsilat politikasının geliştirilebilmesi için;

• Yapılan ilave harcamaların politikanın uygulanmasıyla elde edilecek faydalardan daha az olması

1.3.Tahsilatla ile İlgili Politikalar

1.3.Tahsilatla Politikası ile İlgili Durumlar

Yıllık satış tutarı : 720.000.000 TL Birim satış fiyatı : 30.000 TL Birim ortalama maliyet : 27.000 TL Alacaklara bağlanan kaynaklarının maliyeti: %55 Mevcut Tahsilat Politikası

Yıllık tahsilat giderleri : 24.000.000 TL Alck. Ort. Tahsil süresi : 60 gün Değersiz alacak ortalaması : %3

Yeni Tahsilat Politikası

Yıllık tahsilat giderleri : 66.000.000 TL Alck. Ort. Tahsil süresi : 30 Gün Değersiz alacak oranı : %1,5

Brüt Kar Marjı %10

(14)

27

1.3.Tahsilatla Politikası ile İlgili Durumlar ORTALAMA ALACAKLARDAKİ AZALIŞIN FAYDASI:

Maliyet Değeri İle Alacaklardaki Azalış: 108.000.000 – 54.000.000= 42.000.000 TL Ortalama Alacaklardaki Azalışın Faydası:54.000.000 x 0,55 =29.700.000 TL

Alacak Devir Hızı Ortalama Alacak Maliyet Değeri İle Alacak Tutarı Mevcut Durum (360/60 Gün) 6 (720.000.000/6)

120.000.000 TL

(120.000.000x0,90) 108.000.000 TL Tahsilat P. Değişimi (360/30 Gün) 12 (720.000.000/12)

60.000.000 TL

(60.000.000x0,90) 54.000.000 TL

1.3.Tahsilatla Politikası ile İlgili Durumlar

Tahsilat Politikasının Değişimin Maliyeti = 66.000.000 – 24.000.000 = 42.0000.000 TAHSİLAT POLİTİKASININ DEĞİŞİMİNİN MALİYETİ:

DEĞERSİZ ALACAKLARDAKİ AZALIŞIN FAYDASI:

Mevcut Durum:

21.600.000x0.90 = 19.440.000 TL Vadenin uzatılması halinde;

10.800.000x0.90 = 9.720.000

Değersiz Alacaklardaki Azalışın Faydası: 19.440.000 - 9.720.000 =9.720.000 TL

(15)

29 Tahsilat Politikası

Uygulamalarının Faydası 39.420.000

Tahsilat Politikası Uygulamalarının

Maliyeti 42.000.000

<

Tahsilat Politikası Değiştirilmemeli

• 1.1.Uygun Kredi Vadesinin Tespiti

• 1.2.Uygun İskonto Oranının Belirlenmesi

• 1.3.Tahsilat Politikası ile İlgili Durumlar 1.Kredi Politikasının Oluşturulması

Alacak Yönetim Süreci

(16)

31 1.Kredi Politikasının Oluşturulması

• Müşteri Hakkında Bilgi Edinilmesi

• Müşterinin Kredi Riskinin Göstergeleri

•-Karakter

•-Kapasite

•-Kapital

•-Koşullar

•-Karşılık

• Müşteriye Kredi Açma Kararının Verilmesi

•-Geleneksel Kredi Analizi

•-Aşamalı Kredi Analizi

•-Puanlama Yoluyla Kredi Analizi 2.Müşterilerin Kredi Değerliliğinin Analizi

Alacak Yönetim Süreci

Ödev: Puanlama Yoluyla Kredi Analizi

Değişkenler Ölçüsü Değeri Ağırlığı Tartılı

Ağırlığı

Müşterinin Yaşı - 36 0,4 14,4

Medeni Hali Evli (1) yada bekar (0) 1 20,0 20,0

Mesleği Çeşitli meslekler için belirlenecek 1'den 5'e kadar farklı meslek grupları

4 4.3 17,2

En Son İşinde Çalıştığı

Süre Yıl olarak 6 0,9 5,4

Yıllık Geliri Bir yıldaki kazancının toplamı (milyar TL) 22,5 0,6 13,5 Oturduğu Semt yada

Bölge Farklı bölgelere göre 1'den 5'e kadar değer 3

4,6 13,8

Evinin Kendisine Ait

ya da Kira Olduğu Kaç yıldır ev sahibi

olduğu 4

1,2 4,8

Arabasının Olup

Olmadığı Evet (1) yada hayır (0) 1

15,0 15,0

Toplam Kredi Puanı 104,1

Son Teslim Tarihi: 04.01.2016

(17)

33

(18)

35

1.Kredi Politikasının Oluşturulması

• Rasyo Yardımıyla Alacakların İzlenmesi

• Alacakların Yaşlandırılarak İzlenmesi

• Şüpheli Alacakların Ayıklanması 3.Alacakların İzlenmesi

Alacak Yönetim Süreci

3.1. Rasyo Yardımıyla Alacakların İzlenmesi

3.2. Alacakların Yaşlandırılarak İzlenmesi

3.3. Şüpheli Alacakların Ayıklanması

3. Alacakların İzlenmesi

Ortalama Alacaklar Toplam Aktifler

Ortalama Alacaklar

Satışlar

(19)

37

3.1. Rasyo Yardımıyla Alacakların İzlenmesi

3.2. Alacakların Yaşlandırılarak İzlenmesi

3.3. Şüpheli Alacakların Ayıklanması

1. Dönem 2. Dönem 3. Dönem 4. Dönem

Alacakların Bağlı Kaldığı

Gün

Alacak Tutarı

Hesap Sayısı

Hesap Sayısı 0 - 30 31.000 1.000 45.000 1.200 55.000 1.400 75.000 1.500 31- 60 20.000 500 40.000 800 65.000 1.600 100.000 2.000 61 - 90 10.000 300 15.000 400 25.000 1.000 50.000 1.500

91 - 120 5.000 100 7.000 150 10.000 200 15.000 250

120 + 0 0 1.000 50 1.500 100 2.000 100

Toplam 66.000 1.900 108.000 2.600 156.500 4.300 242.000 5.350

1.Kredi Politikasının Oluşturulması

• İşletmelerin içinde bulundukları çevre çeşitli olaylardaki değişmelerin sonucunda alacak yönetimi de etkileneceğinden politikaları aynı süreç içerisinde gözden geçirmek gerekecektir. Alacaklarla ilgili politikaların ortaya çıkan olaylara göre ele alınıp değerlendirilmesi gere

Alacak Yönetim Süreci

(20)

TESEKKÜRLER

39

Ars.Gör.Y.Erdem ÇEVİK

Isletme Bölümü 205 nolu Oda [email protected] http://websitem.gazi.edu.tr/site/erdemcevik