DEGi$iMi POT

(1)

EJcl1el

TIP Oerglsi 12:77-80, 1990

KAN DEGi$iMi VE POT ASYUM

Ozet

Hiperpotasemi ozellikle kardiak komplikasyonlan nedeniyle onemlidir.Yenidogan bebeklerde yaygm olarak ldarulan kan degi§iminin (Exchange transfusion) hemodinamik ve metabolik pek 90k komplikasyonu vardlf. ~imdiye

kadat yapllan ye~tli 9ah§malarda kan degi§imi komplikasyonu olarak hiperpotasemiden de bahsedilmektedir. Ozellikle bekletilmi§ banka kanlannda eritrositlerin y1k1lmas1 ile kamn potasyum degerleri yOkselmektedir. latrojenik liperkalemiden ka9mmak ~in taze kan veya tamponlanml§ ACD (Asit sitrat dekstroz)'li kan kullamlmas1 tavsiye edilmektedir.

au

~1^§mada;kan degi§imi so nunda serum potasyum dOzeylerindeki degi~iklikleri ara§tlrarak literatOr I§IQinda gozden ge9mleyi uygun bulduk.

~transfusion and potassium

SUmmary: Hyperkalemia is important because of its cardiac complications.Exchange transfusion has got many hemodinamic and metabolic complications. Up to date, several researchers have reported hyperkalemia following exchange transfusion. Hyperkalemia has been reported to be a significant complication of exchange transfusion, resulting from the red blood cell lysis during storage of the blood. Iatrogenic hyperkalemia alter exchange nnsfusion can be avoided by the use of blood containing potassium in accetable levels.

The purpose of this paper is to study the changes of serum potassium levels after exchange transfusion

·a~d

to

review the related literature. ·

Kif

words: Hypel1<alemia, exchange transfuslon,neonale,complicatlon.

Yenidogan doneminde kan clegi§imi hiperbiliiribinemi,hiyalin membran hastallg1, sepsis ve intoksikasyonlarda uygulanan ledavi yontemidir. Gosterilen dikkate ragmen mortalitesi %1-1.5 civanndad1r. Mortalite sebebleri aras1nda hava-p1ht1 embolisi, kanamalar, voliim yOklenmesi ve kardiak aritmiler say1labilir ( 1 ). Kardiak aritmiler 9e§itli elektrolit degi§ikliklerine veya katetere bagh olarak ortaya 91kabilir. c;;e§itli yaymlarda kan degi§iminin bir komplikasyonu olarak hiperpotasemiden de bahsedilmektedir ( 2,5,8, 10). Biz; bu 9al1§mam1zda kan degi§imi sonunda hiperpotasemi riskiri ara§t1rmay1 ama9lad1k.

• Erciyes Oniversitesi Pediatri Anabilim Daft Ogretim Oyesi

(2)

Kan Degi$imi ve potasyum:OZTORK, Adnan ve ark.

Materyal ve Metod

Erciyes Oniversitesi T1p Fakultesi Pediatri Anabilim Dah yenidogan servisine yatmlan ve kan degi~imi uygulanan 21 bebek ~ah~ma kapsamma ahndLYa~lan 1 gun ile 20 gun arasmda degi~en 13'u erkek 8'i k1z bu bebekler exchange kriterlerine gore 160 cc/kg ACD'Ii donor kam ile kan degi~imine tabi tutuldu. Bir hastada 2, bir hastada 3 gOniOk kan, diger hastalarda ise vericiden yeni ahnm1~ taze kanlar kullanild1. Hastalarda exchange ba~mda, sonunda ve verici kamnda K+ tayin edildi. Potasyum tayinleri 11100 oranmda diiOe serumda Beckman Klina Fotometrede ~ah~1ld1.

Potasyum dOzeyleri arasmda, farklar Wilcoxon e~le~tirilmi~ iki omek testi ile hesaplandl( 11 ).

Bulgular

Exchange ba~mda K+ degerleri 3.97±0.14 mEq/1, sonunda 3.74±0.08 mEq/1, verici kanmda ise 3.79±0.29 mEq/1 bulundu. Exchange sonunda K+ degerleri daha dO~Ok seviyede bulundu. Exchange ba§l K+ degerleri ile sonu degerleri arasmda lark istatistiksel olarak anlams1z idi (T =69, p >0.05) (Table 1).

Table I. Exchange ba~1 ve sonu K+ degerleri

Ortalama serum K+ degerleri mEq/1

n X± SO p

Exchange ba~l 21 3.97 ± 0.14

69 0.05

Exchanges sonu 21 3.74± 0.08

Exchange esnasmda olu~bilen elektrolit degi~meleri ~e~iHi ara~t1rmalara konu olmu§tur (4,5,6). Kardiak toksisite ve aritmi tehlikesi yonOnden potasyum onemli bir yer i§gal eder (3,8,9,10). Potasyum ya hasta serumunda yOksektir ya da verici kanmda yOksek bulundugu i~in hastanm potasyumu y0kselir(8,10). Yap1lan ara§tlrmalar ACD'Ii kanm beklemesiyle serum K+ kontentinin yOkseldigini gostermektedir (5,8,9).

Potasyum; hOcre ic;i bir iyondur ve aktif (Na+-K+) ATP'ase pompas1 ile hOcre i~inde tutulur(7). Kanm beklemekle pH'smm dO§mesi ve ATP azah§l ile K+ hOcre dl§lna c;1karak serum potasyum seviyesi artar. Aynca ACD'Ii kan ahmrken ilk 100 cc'de gozlenen hiperosmolarite nedeniyle ATP pompas1 bozulabilmektedir (8). Beklemenin dl§tnda kan verici ki§ide serum K+'unu yOkselten hastahk olabilir (Bobrek hastahg1,potasyum tutucu diOretikler gibi).

Erciyes Ttp Dergisi/1211990 78

(3)

,...,.,. w potasyum:OZTORK, Ad nan ve ark.

da exchange transfUzyon yap1lan hastalarda serum K+ degerlerindeki degi§iklikleri ara§t1rd1k.

~;dan

2·sinde 2 ve 3 gunluk kanlar kullan1lm1§ ve serum K+ kontentleri yOksek bulunmu§tur. Buna ragmen ...,. SORJ potasyum yuksek bulunmaml§!lr. Yap1lan diger

~h§malarda

exchange ile potasyumda azalma oldugu

~

llktedir Exchange ba§lnda asidoz, exchange sonuna dogru veya daha sonra sitrik asidin

par~alanmas1

sonucu

.::;;,ak~d 1 ^r.

^Alkoloz

^yamnd~

^ACD'Iikan1n yOksek dekstroz yogunlugu insulin salg1s1m uyararak K+' un hOcre

i~ne

. . hlzWld₁rdiQI ileri surulmektedlr(9, 11 ). ·

Hllllllanmlzda anlamh olmasa da K+ seviyeleri exchange sonunda du§mektedir ve taze olarak ahnan verici

lllrlannda

K+ normal duzeyler i~erisindedir. LiteratOrde exchange sonu K+ artl§l ile ilgili yaz1lar daha ~ok premature

" problemli bebeklerde, beklemi§ kanlarla yap1lan exchange transfuzyonlarla ilgilidir. Bizim serimizde;

~rde asldoz ve ag1r hastahk tablosu yoktu.

EDerprematOre bebeklerde renal yetmezlik, asidoz ve internal kanamalar mevcutsa K+ seviyesi exchange oncesi tesbit dlelidir (8 ). Pierson ve arkada§lan bu hastalarda (ACD + NaHC03) veya THAM (Trishydroxymethyl anRmelhane) solusyonu ile tamponlu ACD'Ii kan kullamlmasm1 tavsiye etmektedir1er.

2

4.

5.

6.

7.

Maisels MJ: Neanotal Jaundice in Avery GB(ed): Neonatology JB Lippicott Co, Philadelphia 1975, pp 335-377.

Enurenius S, Smith RM: The effect of warming on the serum potassium content of stored blood.

Anaesthlology, 38:482-484, 1973.

Herscher SE, Berman W, Friedman Zeta/ :Left bundle branch block due to hyperkalemia in prematUre infants. J Pediatr 94:454-456,1979

Unko K, Saxe/in I: Electolyte and acid base distursances caused by blood transfusions. Acta Anesthesia/ Scand 30: 139·144, 1986.

Miller G, McCoord AB, Joes HA eta/ :Studies of serum electrolyte changes during exchange transfusion.

Pediatrics 13:412-418, 1954.

Pierson WE, Ba"et TC, Oliver TK: The effect of buffered ACD blood on electrolyte and acid-base homeostasis during exchange transfusion. Pediatrics 41:802-813, 1968.

Reineck HJ :The control of potassium homeostasis. Kidney 12 :13· 22, 1979.

EID)ws T1p Dergisi/12/1990 79

(4)

Kan Degi§imi ve potasyum:OllORK, Adnan ve ark.

8. Scanlo JW, Krakaur R: Hyperkalemia following exchange transfusion. J Pedlatr 96: 108-110, 1980.

9. Setzer ES, Ahmet F, Golberg RN eta/ :Exchange transfusion using washed red blood cells reconstitued with fresh-frozen plasma for treatment of severe hyperkalemia in the neonate. J Pediatr 104 : 443- 446, 1984.

10. Sotelo-Avilo C, Brouilette RT,Gould SO: Elevated plasma potassium levels in packed red cell units rosear isk to neonates during exchange transfusions. Ped Res 17:302 A , 1983

11. SOmbOioglu K, SOmbuloglu V :Biyoistatistlk. 9ag matbaast, Ankara 1987, ss: 117-121.

Erciyes T1p Dergisi/121!~90 80