LİPİD METABOLİZMASI III

(1)

LİPİD METABOLİZMASI III

(2)

Lipidlerin dokular tarafından kullanımı ve lipoprotein metabolizması

Plazma lipoproteinleri apolipoproteinler olarak adlandırılan

özgun proteinler ve lipidlerden olusan kompleks yapılardır.

(3)

Lipoproteinler notral lipid cekirdek (triacilgliserol ve/veya kolesterol esterleri) ve bunun cevresinde apoproteinler, fosfolipidler ve serbest kolesterolden olusan bir kabuktan olusur.

Apolipoproteinler Görevleri

1.Partikullerin yapısal bilesenleridir

2.Hucre reseptorleri icin tanıma bolgeleri olustururlar

3.Lipoprotein metabolizmasında yer alan enzimlerin aktivatoru veya koenzimi olarak rol alırlar

%80’i KC’de ve %20’i İB’larda sentezlenir.

(4)

A1

HDL’nin ana apolipoproteini HDL reseptorune bağlanır LCAT aktivatoru

A2

HDL’nin yapısında bulunur HDL reseptorune bağlanır LCAT inhibitoru

B48

Silomikron’un ana lipoproteini

Silomikron kalıntı reseptorune bağlanır ĐB mukozasında sentezlenir

B100

LDL’nin ana lipoproteini LDL reseptorune bağlanır KC’de sentezlenir

C1

HDL’nin yapısında bulunur LCAT kofaktoru

C2

Lipoprotein lipaz aktivatoru

Silomikron ve VLDL’nin KC reseptorlerine bağlanmasını engeller C3 Lipoprotein lipaz inhibitoru

D HDL’den VLDL’ye kolesterol esterlerinin tasınmasını sağlar (Kolesterol ester transfer proteini) E

Arjinin’den zengin ve tum lipoproteinlerin yapısında bulunan apoproteinlerdir Silomikron kalıntılarının kandan temizlenmesinde onemli rol oynar

(5)

Silomikron metabolizması

Bağırsak mukozasında besinsel triacilgliserol ve kolesterol esterlerinin

fosfolipidler, serbest kolesterol ve yağda bulunan vitaminler ile birleserek Apo B48 ile sarılması ile nascent silomikron oluşur

Nascent silomikron lenfatikler yoluyla plazmaya tasınması ve plazmada HDL’den Apo C ve Apo E apoproteinlerini alarak silomikrona donusumu gerçekleşir

Silomikron dolasımda seyrederken triacilgliserollerinin lipoprotein lipaz tarafından yıkılması ve takiben Apo A ve Apo C apoproteinlerinin HDL’ye aktarımı sonucu silomikron kalıntısı olusur

Silomikron kalıntılarının KC tarafından endositozla hucre icine alınarak lizozomlarda yıkılır

Nascent silomikron : TG + Kolesterol + Apo B48 + Apo A

Silomikron : TG + Kolesterol + Apo B48 + Apo A + Apo C + Apo E

Silomikron kalıntısı : Cok az TG + Kolesterol + Apo B48 + Apo E

(6)

VLDL metabolizması

KC’den periferik dokulara triacilgliserol tasımakla sorumludur

KC’de triacilgliserol’un Apo B100 ve Apo A1 ile birlesmesiyle olgunlasmamıs VLDL olusur

KC’den dolasıma salınan olgunlasmamıs VLDL’nin plazmada HDL’den Apo C ve Apo E alarak VLDL’ye donusur

VLDL dolasımda seyrederken triacilgliserollerinin lipoprotein lipaz tarafından yıkılması

VLDL’de bulunan triacilgliserol, Apo C ve Apo E HDL’ye gecerken HDL’de

bulunan kolesterol esterlerinin VLDL’ye gecmesi ve boylece LDL olusumu

(VLDL’den LDL’ye gecis sırasında IDL olusumu gozlenir)

(7)

LDL metabolizması

Dokulara kolesterol tasımakla gorevlidir

VLDL’nin yapısında bulunan triacilgliserol, Apo C ve Apo E’yi HDL’ye ve HDL’nin ise yapısında bulanan kolesterolu VLDL’ye vermesi sonucu olusur (Yapısında sadece kolesterol ve Apo B100 bulunur)

Periferik dokularda bulunan Apo B100 reseptorleri tarafından tanınarak endositoz ile hucre icine alınır

LDL reseptorleri glikoprotein yapısındadır ve ic kısmı klatrin denilen bir protein ile kaplıdır.

LDL iceren vezikul klaktrinden ayrılır ve buyuk bir endozom haline donerek

yıkılır

(8)

HDL metabolizması

Hem KC hem de GiS’de sentezlenir

Asırı kolesterol’un periferik dokulardan KC’e tasınmasından sorumludur ve ayrıca Apo C2’nin dolasımdaki deposudur.

Esterlenmemis kolesterol, fosfolipid (ozellikle fosfotidilkolin), Apo A, Apo C, Apo E apoproteinleri ve LCAT (Lesitin kolesterol acil transferaz)’dan olusan diskoid HDL olarak salgılanır

Diskoid HDL ekstrahepatik dokuların membranlarında bulunan serbest kolesterol’u ABC-1 (ATP bağlayıcı kaset tasıyıcı-1) aracılığyla alarak HDL-3’e donusur.

HDL-3 bunyesinde serbest kolesterol LCAT tarafından esterlestirilir.

HDL-3 esterlesmis kolesterolle dolduğu zaman HDL-2’ye donusur.

HDL-2 KC tarafından SR-B1 (scavenger reseptor-B1) reseptoru aracılığıyla endositozla alınır.

KC’de HDL-2 hepatik lipaz tarafından HDL-3 ‘e donusturulur.

(9)

LDL oksidasyonu ve kopuk hucre olusumu

LDL’nin yapısında bulunan coklu doymamıs YA peroksidasyonu ile baslayan ve Apo B’nin asetlasyonu ve oksidasyonu ile devam eden surec sonunda kimyasal değisime uğrayan LDL makrofajlar

LİPİD METABOLİZMASI III