Paris’ten sonra bize düşen nedir?
Gelecekle karşılaştığınızda, onu tanıyabilecek misiniz?
Güven Sak
20 Ekim 2021
Kocaeli Sanayi Odası
Çerçeve
Gümrük Birliği Türkiye’yi dönüştürdü
Türkiye AB ile Çin ABD ile
Sıra Yeşil Yeni Mutabakat ve Gümrük Birliği Modernizasyonunda
• Dekarbonizasyon modernizasyondur
Ne oldu?
Nisan 2016’da imzaladığımız Paris Anlaşmasını Ekim 2021’de onayladık
Kısmi değil kapsamlı düşünme zamanı: 2053 net sıfır ne demek?
Sermaye yoğun ekonomik dönüşüm programı
Bize düşen nedir?
Ekonomide teknolojik yenilenme üzerine düşünürken, somut veriye dayalı bir hedef koyamıyorduk
• Karbon ve su ayak izini küçültmek ve atık yönetimi
Ne yapmalı?
Slide 2
Ürün gruplarına göre Türkiye'nin AB-27’ye ihracatı, %
Kaynak: Birleşmiş Milletler Comtrade, BACI, TEPAV hesaplamaları
Gümrük Birliği ile ihraç ürünlerimizin kompozisyonu değişti
Orta ve yüksek teknolojili ürünlerin payı arttı
1990’ların ortasında bölgenin önemli bir sanayi ülkesi olmuştuk…
0 50 70
0 20
100
10 40
15
20 30
5
60 80 90
10 25
İsrail
Kıbrıs
Yunanistan
Gürcistan Suudi A.
Azerbaycan Kuveyt
Türkiye
Katar
Malta Moldova
Bulgaristan Kazakistan
Fas
Pakistan Polonya
Romanya Macaristan
BAE Tunus
Makedonya Hırvatistan
Mısır Rusya
1996
Bölgenin toplam imalat sanayi ihracatı içinde ülkenin aldığı pay (%)
Ülkenin ihracatı içinde imalat sanayi payı (%)
Kaynak: Birleşmiş Milletler Comtrade, TEPAV hesaplamaları
Not: Daire büyüklükleri 1996 imalat sanayi ihracatını hacmini temsil etmektedir. BAE için en yakın tarihli veri olarak 1990 istatistikleri temel alınmıştır.
Slayt 4
İklim değişikliği ve petrol fiyatları bölge imalat altyapısına yeni aktörler kattı
30 100
15
90 10
0 0
20 5
40 20
60
50 70 80
10 25
Mısır
Kıbrıs Bulgaristan
Makedonya Hırvatistan
BAE
İsrail Suudi A.
Azerbaycan
Gürcistan
Macaristan
Yunanistan Kazakistan
Katar
Türkiye
Kuveyt
Malta
Moldova Fas
Pakistan Polonya
Romanya Rusya
Tunus
2019
Kaynak: Birleşmiş Milletler Comtrade, TEPAV hesaplamaları
Not: Daire büyüklükleri 2019 imalat sanayi ihracatını hacmini temsil etmektedir.
Bölgenin toplam imalat sanayi ihracatı içinde ülkenin aldığı pay (%)
Ülkenin ihracatı içinde imalat sanayi payı (%)
-1,00 -0,80 -0,60 -0,40 -0,20 0,00 0,20 0,40 0,60
1964 1966 1968 1970 1972 1974 1976 1978 1980 1982 1984 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014 2016
Ne zaman ne oldu?
Türkiye, yine, küresel rekabet gücünü kaybediyor!
Türkiye’nin ihracat sofistikasyon gelişim, 1964-2017
Kaynak: MIT The Observation of Economic Complexity
İhracat sofistikasyonu, ihraç edilen ürünlerin bilgi yoğunluğu anlamına gelmektedir.
Slayt 6
Dünya ortalamasının üstünde
Dünya ortalamasının altında
Türkiye ihracatının maruz kalabileceği toplam karbon maliyeti
AB’nin yeşil ekonomik dönüşümüne uyumlu tedbirlerin öngörüldüğü senaryoda…
GSYH: %5,7 ve %6,6 büyüme
Emisyon oranları: %16,5 ve %15 azalma
180 135 90
45 0
Tarım Maden Gıda Tekstil Diğer Kağıt Petrol Kimya Çimento Demir-çelik Makina Otomotiv Elektrik İnşaat Perakende Ulaştırma Havayolu Posta Konaklama Pr. Hizmet Finans Turizm Eğitim Sağlık
Ton başına vergi (EUA) 30 Avro olsa toplam maliyet 1085 milyon Avro Ton başına vergi (EUA) 50 Avro olsa toplam maliyet 1809 milyon Avro
Türkiye’nin karbon maliyeti, milyon Avro, 2018
Kaynak: TÜSİAD (2020). Ekonomik Göstergeler Merceğinden Yeni İklim Rejimi Raporu
Kapsam 1: Proses kaynaklı emisyonlar
Kapsam 2: Elektrik tüketimi kaynaklı emisyonlar
Türkiye’nin karbonsuzlaştırılması, AB’nin karbonsuzlaştırılmasıdır
2015 yılında, Türkiye’nin karbon emisyonu genel olarak Avrupa Birliği’nin yüzde 12’si
AB’nin Fit for 55 pakedi sözünü ve TR’nin 2015 yılında verdiği yüzde 21 azaltım sözünü tutması durumunda
2030'a kadar Türkiye'nin karbon emisyonu AB'nin yüzde 40'ına yükselecek
2015 yılında TR'de kişi başına emisyon, AB'nin kişi başına emisyonunun yüzde 70‘i
Eğer AB sözünü tutarsa ve TR aynı kalırsa
2030'a kadar TR'de kişi başına düşen emisyon AB'nin kişi başına emisyonunun yüzde 200'üne yükselecek
Doğrudan yabancı yatırımlar, 12 aylık kümülatif, milyon dolar, Ocak 2000 – Ağustos 2021
(DYY – Gayrimenkul) – Dışarıya giden doğrudan yatırımlar
Kaynak: TCMB -5.000
0 5.000 10.000 15.000 20.000 25.000
2000-01 2000-08 2001-03 2001-10 2002-05 2002-12 2003-07 2004-02 2004-09 2005-04 2005-11 2006-06 2007-01 2007-08 2008-03 2008-10 2009-05 2009-12 2010-07 2011-02 2011-09 2012-04 2012-11 2013-06 2014-01 2014-08 2015-03 2015-10 2016-05 2016-12 2017-07 2018-02 2018-09 2019-04 2019-11 2020-06 2021-01 2021-08
5 yıl vadeli CDS primleri
10
200 80
-2 2
210 10
220 8
0 10 430
18 46
20 30 90 1.080
0
100
Avustralya Kore
Çin
Kanada İtalya
Hindistan
Endonezya Rusya
G. Afrika Brezilya
Meksika
Arjantin
Almanya
Türkiye
İngiltere Fransa Japonya ABD
G-20 ülkeleri CDS risk primleri ve devlet tahvilleri faizleri, 2021
10 yıl vadeli tahvil faizleri, %
Kaynak: Thomsan Reuters, investing.com, TEPAV görselleştirmesi
Veri eksikliği nedeniyle S.Arabistan dahil edilmemiştir. Arjantin için 7 yıllık tahvil faizi kullanılmıştır.
Orta-yüksek gelir Orta-düşük gelir Yüksek gelir
Sermaye yoğun iktisadi dönüşümü finanse etmek?
Sonuçlar
2053 net sıfır hedefi Türkiye’nin kararını gösteriyor
Uyum değil indirim
Kısmi değil kapsamlı
Şimdi 2030 için 53’e uyum programı gerekebilir
Yalnızca enerji sektöründe yeşil ve dijital dönüşüm 12,5 Milyar dolarlık yatırım gereği demek
Peki, nasıl?
• Yabancı Yatırım: Kural hakimiyeti, bağımsız yargı, her an her şeyin olabileceği ülke olmaktan çıkmak
• Sektör sektör, firma firma intibak planı yapmak mümkün
Sanayimizin rekabet gücü üzerinden düşünmek lazım
Sınırda karbon vergisi kısa vadeli rekabet kısıtı
Her sektörde yeni teknolojilere uyum için bir an önce ETS, karbon fiyatlaması
