SERİN İKLİM TAHILLARI ARAŞTIRMALARI PROGRAM DEĞERLENDİRME TOPLANTISI 19 - 23 Mart 2012
19 Mart 2012 Pazartesi I. OTURUM 14:00 – 15:30 Proje Lideri/
Sunan Proje /Sunum Adı Kurum Projenin
Durumu Başkanlık Divanının Oluşturulması ve Gündem Hakkında Görüşmeler
Vicdan ACAR Koordinatör
Tahıllar ve Yemeklik Tane Baklagiller Afa’sında (Serin İklim Tahılları) Program Hedeflerinin Gerçekleşme Durumu ve 2011 Yılı Çalışmaları Genel Değerlendirilmesi
TAGEM Sunu
Özel Sektör ve Üniversite Sunuları Sunu
Ülkesel Serin İklim Tahılları EÜY Araştırmaları Doç. Dr.
Taner AKAR Proje Koordinatörü Sunu
ARA 15:30-16:00 II. OTURUM
16:00-18:00
Ülkesel Kışlık Dilim Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları Selami
YAZAR Ülkesel Kışlık Buğday Islah Çalışmaları Koordinasyonu TARM Yeni Ümran
KÜÇÜKÖZD EMİR
Doğu Anadolu Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları DATAE Sonuç Devam Dr. Ayten
SALANTUR Orta Anadolu Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları TARM Devam Yeni Dr. Necmettin
BOLAT Geçit Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları GKTAE Devam Yeni Dr.İrfan
ÖZTÜRK Trakya-Marmara Bölgesi Buğday Islah Araştırmaları TTAE Devam Yeni 20 Mart 2012 Salı
I. OTURUM 09:00-10:30
Seyfi TANER Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları BDUTAE Devam
Yeni Seyfi TANER Kışlık Ekmeklik Buğday Melez Bahçesinin Kuraklığa, Hastalıklara
Tolerans ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi BDUTAE Devam Oğuz ACAR Bulgurun Fonksiyonel Özellikleri Ve Teknolojik Kalitesine Buğday
Çeşidi Ve Üretim Yönteminin Etkisi (Doktora) TARM Devam
Ülkesel Yazlık Dilim Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları
Rıza ÜNSAL Ege Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları ETAE Devam Yeni
Ali KOÇ Batı Akdeniz Bölgesi Serin İklim Tahılları Islah Çalışmaları BATAE Devam ARA
10:30-11:00 II. OTURUM
11:00-12:30 Dr. M. Nazım
DİNÇER
Çukurova Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları
Doğu Akdeniz Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları DATAE Devam Yeni Hasan Orhan
BAYRAMOĞ LU
Karadeniz Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları KTAE Devam Yeni Ali İLKHAN GAP Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Çalışmaları GAP TAE Devam
Hasan
GEZGİNÇ Güneydoğu Geçit Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları DAGKAİ Sonuç Devam YEMEK ARASI
12:30-14:00 III. OTURUM
14:00-15:30 Enver
KENDAL Güneydoğu Anadolu Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları GAP UTAEM
Devam Yeni M. Erkan
BAYRAM Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları MAİ Devam
M. Erkan BAYRAM
Moleküler Markırlar Kullanarak Bazı Ekmeklik Buğday Çeşit ve Hatlarında Kalitenin Tanımlanması (Doktora Tezi)
“ Yüksek ve Düşük Moleküler Ağırlıklı Gluten Alt
Birimlerinden Yararlanılarak Ekmeklik Buğdayda Kalitenin Belirlenmesi” isim değişikliği talebi kabul edildi
MAİ Devam
Dr. Rukiye KARA
Kahramanmaraş Tarhanası Yapımına Uygun Beyaz Daneli
Ekmeklik Buğday Çeşitlerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma DAGKAİ Sonuç Hasan
GEZGİNÇ
Bazı Buğday Genotiplerinde Farklı Zamanda Erken Hasat
Uygulamasının Dane Kalitesi ve Dane Verimi Üzerine Etkisi DAGKAİ Sonuç ARA
15.30 – 16.00 IV. OTURUM
16.00 – 18.00
Ülkesel Kışlık Dilim Makarnalık Buğday Islah Araştırmaları Dr. Ayten
SALANTUR Orta Anadolu Bölgesi Makarnalık Buğday Islah Araştırmaları TARM Devam Yeni Dr. Necmettin
BOLAT Geçit Bölgesi Makarnalık Buğday Islah Araştırmaları GKTAE Devam Yeni Musa
TÜRKÖZ Makarnalık Buğday Islah Araştırmaları BDUTAE Devam
Yeni Ülkesel Yazlık Dilim Makarnalık Buğday Islah Araştırmaları
Rıza ÜNSAL Ege Bölgesi Makarnalık Buğday Islah Araştırmaları ETAE Devam Yeni Dr. Şadiye
YAKTUBAY
Çukurova Makarnalık Buğday Islah Araştırmaları
Doğu Akdeniz Makarnalık Buğday Islah Araştırmaları DATAE Devam Yeni Sertaç
TEKDAL
Güneydoğu Anadolu Bölgesi Makarnalık Buğday Islah Araştırmaları
GAP UTAEM
Devam Yeni Enver
KENDAL
Bazı Durum Buğday Çeşitlerinde Genotip, Çevre ve Genotip X Çevre İnteraksiyonun Kalite ve Verim Özellikleri Üzerine Etkisi (Doktora Tezi)
GUTAEM Devam
Ali İLKHAN GAP Bölgesi Makarnalık Buğday Islah Çalışmaları GAPTAE Devam
21 Mart 2012 Çarşamba I. OTURUM 09.00 – 10.30
Buğday Kalite Araştırmaları Yaşar
KARADUMA N
Seçilmiş Yumuşak Ekmeklik Buğday Hatlarında Bisküvilik Kalite
Özelliklerinin Araştırılması (Doktora) GKTAE Sonuç
Yaşar
KARADUMA N
Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Kışlık Ekmeklik Islah
Materyalinin Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi GKTAE Devam Dr. Turhan
KAHRAMAN
Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Ekmeklik Buğday Islah
Materyalinin Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi TTAE Devam Yeni Dr. Aysun
GÖÇMEN AKÇACIK
Konya Yöresi Ekmeklik Buğday Kalite Araştırmaları
Ekmeklik Buğday Islah Materyalinin Bazı Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi
BDUTAE Devam
ARA 10.30 – 11.00 II. OTURUM 11:00-12:30
Oğuz ACAR ÜSİT Kışlık Dilim Ekmeklik Buğday Kalite Araştırmaları
ÜSİT Yazlık Dilim Ekmeklik Buğday Kalite Araştırmaları TARM Devam Yaşar
KARADUMA N
Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Kışlık Makarnalık Buğday
Islah Materyalinin Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi GKTAE Devam
Dr. Aysun GÖÇMEN AKÇACIK
Konya Yöresi Makarnalık Buğday Kalite Araştırmaları
Makarnalık Buğday Islah Materyalinin Bazı Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi
BDUTAE Devam
Oğuz ACAR ÜSİT Kışlık Dilim Makarnalık Buğday Kalite Araştırmaları
ÜSİT Yazlık Dilim Makarnalık Buğday Kalite Araştırmaları TARM Devam Yeni YEMEK ARASI
12:30-14:00 III. OTURUM
14:00-15:30
Ülkesel Yetiştirme Tekniği Araştırmaları Dr. Erdinç
Savaşlı
Derine Azot Uygulamasının Ekmeklik Buğdayın Tane Proteini
Kapsamı Üzerine Etkisi GKTAE Yeni
İzzet ÖZSEVEN
Bazı Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinin Su
Baskınlarına Toleranslarının Belirlenmesi. (Doktora Tezi) MAİ Yeni Recep
KODAŞ
Kuru Tarım Koşullarında Organik Olarak Yetiştirilen Ekmeklik
Buğday Çeşitlerinin Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi TARM Yeni Rahime
KARATAŞ
Maltlık Arpa Hibritlerinin Malt ve Agronomik Özelliklerinin
İncelenmesi OAGKTAİ Yeni
ARA 15:30-16:00 IV. OTURUM
16:00-18:00 Dr. Erdinç
SAVAŞLI Eskişehir Koşullarında Buğdayda Azotlu Gübre Kalibrasyonu GKTAE Devam Oğuz ÖNDER
Değişik Dozlarda Uygulanan Azotun Bazı Ekmeklik Buğday Çeşitlerinin Karbonhidrat Translokasyonuna Etkisinin Belirlenmesi (Doktora projesi)
GKTAE Devam Hüsnü
AKTAŞ
Güneydoğu Anadolu Şartlarında Bazı Ekmeklik Buğday
Çeşitlerinin Kalite Yönüyle Stabilite Yetenekleri ve Mikro Element İçeriklerinin Araştırılması (Doktora Çalışması)
GAP
UTAEM Yeni Mehmet
KARAMAN
Ülkemizde Tescilli Yazlık ve Alternatif Ekmeklik Buğday
Çeşitlerinin Bazı Fizyolojik ve Morfolojik Özelliklerinin Taranması
GAP
UTAEM Yeni Sertaç
TEKDAL
Türkiye’deki Durum Buğday Çeşitleri ile Bazı Yerel Populasyon ve İleri Kademede Hatların Bulgurluk Kalitesi Yönünden Taranması
GAP
UTAEM Bilgi 22 Mart 2012 Perşembe
I. OTURUM 09:00-10:30 Dr.
Abdulkadir AVÇİN
Çukurova Şartlarında Buğday Genotiplerinin Sıcaklık Stresine
Toleranslarının Araştırılması DATAE Devam
Dr. Cemal ÇEKİÇ
Ekmeklik Buğday Islahında Kullanılabilecek Fizyolojik
Parametrelerin Belirlenmesi GKTAE Devam
Dr. Cemal ÇEKİÇ
Eskişehir Koşullarında Mevsim İçi Azotlu Gübre Yönetim Sistemlerinin Ekmeklik Buğdayın Verim ve Kalitesi Üzerine
Etkisinin Araştırılması GKTAE Bilgi
Çetin
ÇAĞLAR Orta Anadolu Ekim Nöbeti Araştırmaları TARM Devam
Fevzi PARTİGÖÇ
Konya İlinde Kuru Koşullarda Geleneksel ve Doğrudan Ekim
Yöntemlerinde Farklı Münavebe Sistemlerinin Karşılaştırılması BDUTAE Devam Murat
KÜÇÜKÇON GAR
Orta Anadolu ve Batı Geçit Bölgesinde Buğday Çeşitlerinin
Yaygınlığının İzlenmesi BDUTAE Devam
ARA 10:30-11:00 II. OTURUM
11:00-12:30 Dr. Nur
KOYUNCU
Arpa ve Buğday Bitkilerin Anter Kültüründe En Uygun Yetiştirme
Koşullarının Belirlenmesi TARM Yeni
Dr. Nur KOYUNCU
Buğday ve arpa anterlerinin soğukta muhafazasında vitrifikasyon
tekniğinin optimizasyonu TARM Yeni
Ülkesel Serin İklim Tahılları Hastalık ve Zararlı Araştırmaları Dr. Necmettin
BOLAT
Buğday Kök ve Kök Boğazı Çürüklüğü Hastalığı ile Buğday Kist
ve Lezyon Nematodlarına Dayanıklılık Kaynaklarının Geliştirilmesi GKTAE Devam Dr. Kadir
AKAN Ülkesel Serin İklim Tahılları Hastalık Araştırmaları Projesi TARM Devam YEMEK ARASI
12:30-14:00 III. OTURUM
14:00-15:30 Dr. Kadir
AKAN
Buğdayda Sarı Pas Hastalığı Dayanıklılık Mekanizmasının Yeni Nesil İki-Boyutlu Sıvı Kromatografi Sistemi Kullanılarak Proteom Düzeyinde İncelenmesi
TARM Bilgi
Dr. Kadir AKAN
Arpa Köy Çeşitleri ve Yabani Arpa (Hordeum spontaneum) Populasyonlarının Arpa Yaprak Lekesi ve Ağbenek Hastalıklarına Karşı Reaksiyonları Bakımından Tanımlanması, Arpa Yaprak Lekesi ve Ağbenek Hastalık Etmenlerinin Patotiplerinin Belirlenmesi
TARM Bilgi
Dr. Kadir
AKAN Buğdayda Kara Pas Irklarının İzlenmesi ve Belirlenmesi TARM Bilgi İlker TOPAL Buğday ve Arpada İleri Çıkmış Hatların Hastalıklara (Pas, Sürme,
Rastık ve Arpa Yaprak Hastalıkları) Karşı Test Edilmesi BDUTAE Devam ARA
15:30-16:00 IV. OTURUM
16:00-18:00
Ülkesel Kışlık Dilim Arpa Islah Araştırmaları Namuk
ERGÜN Orta Anadolu Bölgesi Arpa Islah Araştırmaları TARM Devam
Yeni Namuk
ERGÜN Ülkesel Kışlık Dilim Yemlik ve Maltlık arpa Islah Çalışmaları TARM Devam Yeni Soner
YÜKSEL Geçit Bölgesi Arpa Islah Araştırmaları GKTAE Devam
Yeni Arzu AKIN Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Arpa Kalite Çalışmaları GKTAE Yeni Dr. Cemal
ÇEKİÇ Harvest Plus-Zinc Fertilizer Project GKTAE Bilgi
23 Mart 2012 Cuma I. OTURUM 09.00 – 10.30 İrfan
ÖZTÜRK Trakya-Marmara Bölgesi Arpa Islah Araştırmaları TTAE Devam Yeni Dr. Turhan
KAHRAMAN
Trakya-Marmara Bölgesi Arpa Kalite Araştırmaları
Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Arpa Islah Materyalinin Kalite Özellikleri Belirlenmesi
TTAE Devam
Yeni Ümran
KÜÇÜKÖZD EMİR
Doğu Anadolu Bölgesi Arpa Islah Araştırmaları DATAE Sonuç Devam
Ramazan
AYRANCI Arpa Islah Araştırmaları BDUTAE Devam
Yeni Seydi
AYDOĞAN Konya Yöresi Arpa Kalite Araştırmaları
Arpa Islah Materyalinin Bazı Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi
BDUTAE Devam ARA
10:30-11:00 II. OTURUM
11:00-12:30
Ülkesel Yazlık Dilim Arpa Islah Araştırmaları
Dr. Hasan AY Çukurova Bölgesi Arpa Islah Araştırmaları DATAE Devam
Aydın
İMAMOĞLU Ege Bölgesi Arpa Islah Araştırmaları ETAE Devam
Yeni Enver
KENDAL Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa Islah Araştırmaları GAP UTAEM
Devam Yeni
Ali İLKHAN GAP Bölgesi Arpa Islah Çalışmaları GAP
TAE Devam
Safure GÜLER
ÜSİT Kışlık Arpa Kalite Araştırmaları
ÜSİT Yazlık Arpa Kalite Araştırmaları TARM Devam
Yeni YEMEK ARASI
12:30-14:00 III. OTURUM
14:00-15:30
Ülkesel Yulaf Islah Araştırmaları
Sait ÇERİ Ülkesel Yulaf Islah Araştırmaları BDUTAE Devam
Yeni
Nurgül SARI Ege Bölgesi Yulaf Islah Araştırmaları ETAE Devam
Dr. Turhan
KAHRAMAN Trakya-Marmara Bölgesi Yulaf Islah Araştırmaları TTAE Devam ARA
15.30 – 16.00 IV. OTURUM
16.00 – 18.00
Ülkesel Çavdar Islah Araştırmaları Dr. Emel
ÖZER
Çavdar Çeşit Geliştirme Projesi
BDUTAE Yeni Ülkesel Tritikale Islah Araştırmaları
Dr. Emel
ÖZER Ülkesel Tritikale Islah Araştırmaları BDUTAE Devam
Dr. Aysun GÖÇMEN AKÇACIK
Konya Yöresi Kışlık Dilim Tritikale Kalite Araştırmaları
Tritikale Islah Materyalinin Bazı Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi
BDUTAE Devam Ümran
KÜÇÜKÖZD EMİR
Doğu Anadolu Bölgesi Tritikale Islah Araştırmaları DATAE Devam
Dr. Bekir
AKTAŞ Serin İklim Tahılları Tescil Denemelerinin Sunulması TTSM Sunu Yeni Araştırma Konuları ve Projelerin Belirlenmesi
Sertifika Töreni Dilek ve Temenniler
Kapanış YENİ TEKLİF PROJE AFA ADI:Tahıllar
PROĞRAM ADI: Ekmeklik Buğday Proje No:
Proje Başlığı: Ülkesel Kışlık Buğday Islah Çalışmaları Koordinasyonu Projeyi yürüten
Kuruluş
Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
Projeyi Destekleyen Kuruluş
Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Proje Yürütücüsü
Yardımcı Araştırmacılar
Enstitülerin Kışlık Buğday Islah Çalışmalarını yürüten araştırmacıları Başlama – Bitiş
Tarihleri
2013 - 2017 Projenin Toplam
Bütçesi
2013…10.000 TL 2015… 10.000 TL 2017…10.000 TL 2014 …10.000 TL 2016…10.000 TL
Proje Özeti: Ülkemizde tarımsal araştırmalar Cumhuriyet’in kuruluşu yıllarına kadar gitmektedir. Bu yıllarda özellikle çeşit ıslahı ve yetiştirme tekniği araştırmalarına önem verilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda 1930- 1969 yılları arasında birçok çeşit introdüksiyon ve seleksiyon yöntemi ile tescil edilmiş ve Türk çiftçisinin hizmetine sunulmuştur. Yine bu devrede özellikle kuru tarım alanlarında uygulanabilecek yetiştirme teknikleri araştırmaları yürütülmüştür. 1969 yılında ise buğday çalışmalarında projeli döneme geçilmiştir. 1969-1994 yılları arasında çalışmalar Ülkesel Serin İklim Projesi altında yürütülmüştür ve özellikle de çeşit geliştirme, yetiştirme teknikleri, kalite ile hastalıklara dayanıklılık konularında çok başarılı sonuçlar alınmıştır. 1994 yılından itibaren ise buğday geliştirme çalışmaları, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü tarafından Tarımsal Araştırmalar Projesi (TAP) çerçevesinde desteklenmektedir. Edinilen tecrübeler değerlendirildiğinde aşağıdaki hususların önemli olduğu sonucuna varılmaktadır. Tarımsal Araştırmalar Projesinin birçok olumlu yönleri olmasına karşın, araştırma faaliyetleri ülkesel ve bölgesel bütünlük içerisinde ele alınamamış, bu dönem öncesinde var olan araştırma çalışmalarında işbirliği ve koordinasyon zayıflamıştır. İşbirliği ve koordinasyonu artırmak için Ülkesel Kışlık Dilim Ekmeklik ve Makarnalık buğday Islah çalışmaları projesi 2003-2007 yılları arasında yürütülmüş, ancak 2008-2012 tarihleri arasında bu faaliyetler Orta Anadolu Bölgesi Ekmeklik ve Makarnalık Buğday ıslah Araştırmaları kapsamına alınmış ve halen bu şekilde yürütülmektedir. Bu teklif proje ile buğday araştırmalarının müstakil bir çalışma ile enstitüler arasındaki materyal değişiminin daha etkin kılınarak, kaynak israfının önlenmesi, yeterli alt yapı ve işgücü olmayan kuruluşlara destek sağlanması ile ülkemiz kışlık buğday geliştirme çalışmalarının koordinasyonu ve düzenlenmesi amaçlanmıştır.
SONUÇLANAN PROJE AFA ADI:Tahıllar
PROĞRAM ADI: Ekmeklik Buğday
Proje No: TAGEM/TA/07/07/01/002
Proje Başlığı Doğu Anadolu Buğday Islah Projesi Proje İngilizce Başlığı East Anatolia Wheat Breeding Project
Projeyi Yürüten Kuruluş Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Projeyi Destekleyen Kuruluşlar TAGEM
Proje Yürütücüsü Ümran KÜÇÜKÖZDEMİR
Yardımcı Araştırmacılar Köksal KARADAŞ, Dilşad GÜLEN, Bülent TURGUT, Esra AKPINAR Başlama ve Bitiş Tarihleri 2007-2011
Projenin Toplam Bütçesi 58.000 TL
Proje Özeti: 2007 yılında kış aylarındaki yetersiz yağışlar ve düşük sıcaklıklar kış zararına sebep olmuş, materyalde kışa dayanıklılık açısından başarılı bir seleksiyon yapılabilmiştir. Kış sonrası yoğun yağışlar bitkilerde iyi bir gelişme oluştururken Pasinler’de meydana gelen sel büyük zararlara neden olmuştur. Muş ve Erzincan’da ise ilkbahar yağışlarının yetersiz oluşu nedeniyle verimler düşmüştür.
2008 yılında ekim sonrası yeterli çıkış sağlayamadan kışa giren bitkiler kış aylarındaki kar yağışının yetersizliği ve düşük hava sıcaklıkları nedeniyle kıştan zarar görmüşlerdir. İlkbahar ve yaz aylarındaki yoğun yağışlar ve uzun yıllar ortalamasının altındaki düşük sıcaklıklar nedeniyle kahverengi pas gözlenmiştir.
2009 ve 2010 yıllarında ise ekim sonrası yağışların yetersizliği nedeniyle bitkiler yine iyi bir kök yapısıyla kışa girememiştir. Kış aylarında düşen yağış miktarı çok az olmuş ancak önceki yılların aksine sıcaklıklar uzun yıllar ortalamasının oldukça üstünde seyretmiştir. Bu nedenle bitkilerde kış zararı önemli ölçüde görülmemiştir. 2010 yılında KIRİK adlı lokal çeşidimiz tescil ettirilmiştir.
2011 kış öncesi çıkışlar istenen düzeyde olmuş, kış aylarında kar örtüsü az olmasına rağmen sıcaklıkların uzun yıllar ortalamasının üzerinde olması nedeniyle kış zararı gözlenmemiştir. İlkbahar ve yaz aylarında yağışlar devam etmiş ancak sıcaklıklar düşük seyretmiştir. Bu nedenle pas hastalıkları görülmemiştir. Ayrıca 2008’de tescile sunulan paslara, soğuğa dayanıklı ve birinci sınıf ekmeklik kalitesine sahip hattımız Mart 2011’de AYYILDIZ ismi ile tescil edilmiştir. Bu çeşidin üretim hakkı kısmen, özel bir şirkete devredilmiş ve tohumluk üretimlerine başlanmıştır.
Melezleme çalışmaları ülkesel proje kapsamında görevli enstitülerde yapılmakla birlikte özellikle soğuğa dayanıklılık ve kalite ağırlıklı özel melezler yapılmıştır. 2007-2011 yılları arasında çeşitli kademelerdeki açılan kademelerde toplam 6525 hat ile çalışılmış 738 hat seçilmiş; gözlem bahçelerinde toplam 4649 hat üzerinde çalışılmış, 198 hattın seçimi yapılmıştır. 5 yıllık dönemde kuru şartlarda çalışılan verim ve bölge verim
denemelerinde toplam 1138 hat çalışılmış, 295 hat seçilmiş, sulu şartlarda ise verim ve bölge verim denemelerinde toplam 626 hat çalışılmış, 158 hattın seçimi yapılmış, yıllar bazında verim grafiği ise Şekil 2’de verilmiştir.
Şekil 1. Kuru şartlarda verim ve bölge verim denemelerinin verim performansı
0 100 200 300 400 500 600
Verim (kg/da)
2007 2008 2009 2010 2011
VD BVD
Şekil 2. Sulu şartlarda verim ve bölge verim denemelerinin verim performansı
0 200 400 600 800
Verim (kg/da)
2007 2008 2009 2010 2011
SVD SBVD
Proje Özeti: 2010-2011 ekim yılında yoğun yağışlar nedeniyle ekimler gecikmiş, ekimlerden sonra bölgede yağış olmamıştır. Ancak toprakta bulunan yüksek nem ve yüksek sıcaklıklar nedeniyle bitkiler % 90-100 oranında çıkışla kışa girmiştir. Kış aylarındaki düşük yağış ve 20 0C’yi bulan gece-gündüz sıcaklık farkları özellikle erken generasyondaki denemelerde zarar oluşturmuş ancak Nisan ayı sonunda yağışların yoğunluğu ve sıcaklıkların yükselmesiyle bu zarar kısmen ortadan kalkmıştır. Enstitümüz tarafından geliştirilen buğday çeşitlerinde ve bölge verim denemelerinde kış zararı görülmemiştir. Vejetasyon süresi boyunca yoğun yağışlara rağmen hastalıkların gelişmesi için gerekli sıcaklık söz konusu olmadığından buğday tarlalarında pas hastalıkları gözlenmemiş ancak taban arazilerde Bezostaya tarlalarında ciddi boyutta kök hastalıları görülmüştür.
2011 yılında özellikle soğuğa dayanıklılık ve kalite melezleri yapılmış 31 kombinasyon oluşturulmuştur. Açılan kademede 1185 materyal üzerinde çalışılmış, 129 hat seçilirken; gözlem bahçelerinde toplam 1113 hat üzerinde çalışılmış 40 hattın seçimi yapılmıştır.
Sulu ve kuru verim denemelerinde 340 genotipten 74 hattın seçimi yapılmış; Bölge verim denemelerinde ise 38 genotipten 11 genotip seçilmiştir. Seçilen genotipler bir üst ıslah kademesine aktarılmıştır. Kuru verim denemelerinden ortalama 328,7, sulu verim denemelerinden 560kg/da verim alınmıştır. Kuru bölge verim denemelerinden Ilıca’da 462,9, Pasinler’de 437,3, Erzincan’da 337,6, Muş’ta 431,9 kg/da; sulu bölge verim denemelerinden ise Pasinler’de 531,5 Erzincan’da 412, Muş’ta 423,8 kg/da verim elde edilmiştir.
2011 yılında IWWIP materyalinden seleksiyon yöntemiyle ıslahı NGDA146/4/YMH/TOB//MCD/3/LIRA/5/F130L1.12 melez ve CIT935224-0SE-0YC-3YE-0YC-3YM-0YM pedigrisine sahip olan hat AYYILDIZ ismi ile tescil ettirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Buğday, ıslah, verim
DEVAM EDEN PROJE AFA ADI:Tahıllar
PROĞRAM ADI: Ekmeklik Buğday
Proje No: TAGEM/TBAD/12/A12/P01/01-006
Proje Başlığı Doğu Anadolu Buğday Islah Projesi
Projeyi Yürüten Kuruluş Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Projeyi Destekleyen Kuruluş TAGEM
Proje Yürütücüsü Ümran KÜÇÜKÖZDEMİR
Yardımcı Araştırmacılar Ahmet KÜÇÜKÖZDEMİR Başlama ve Bitiş Tarihleri 2012-2016
Projenin Toplam Bütçesi 110.000 TL
YENİ TEKLİF PROJE AFA ADI: Tahıllar
PROĞRAM ADI: Ekmeklik Buğday Proje No:
Proje Başlığı: Orta Anadolu Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları Projeyi yürüten
Kuruluş
Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Projeyi Destekleyen
Kuruluş
Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Proje Yürütücüsü Selami Yazar
Yardımcı Araştırmacılar
Dr. Emin Dönmez, Dr. Ayten Salantur, Zir.Yük.Müh. Bayram Özdemir, Mehmet Emin Alyamaç
Başlama – Bitiş Tarihleri
2013 - 2017 Projenin Toplam
Bütçesi
2013…100.000 TL 2015… 100.000 TL 2017…100.000 TL 2014 …100.000 TL 2016…100.000 TL
Proje Özeti: Bu proje TAGEM/TA/08/07/01/007 numaralı Orta Anadolu Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları projesinin devamı olup, çalışmada Orta Anadolu bölgesinde ekmeklik buğday tarımı yapılan alanlar için (sulama imkanı olmayan ve destek sulama yapılabilen) çeşit geliştirme çalışmalarına devam edilecektir.
Ekmeklik buğday çeşit ve hatları arasında melezleme yapılarak varyasyon oluşturulacak, ıslah amaçlarına uygun bitkiler elde edilmeye çalışılacaktır. Ekmeklik buğday çeşitleri, ekmeklik melez bahçesi, ileri kademe hatları melezlemede ebeveyn olarak kullanılacaktır. Melezlemeden sonraki seleksiyon aşamasında değiştirilmiş toptan seçme yöntemi uygulanacaktır. Bu çalışmada melezlemelerden elde edilecek tohumlar F1 olarak müessesenin Yenimahalle kampusunda ekilecektir. Açılan materyal kademesi (F2-F5) Haymana’da 5m x 1.2m boyutlarındaki parsellere mibzerle ekilip, toptan hasat edilecektir. Ayrıca Ülkesel kışlık ekmeklik buğday ıslah çalışmaları koordinasyonu kapsamında yer alan Enstitülerin melezlerini yapıp F3 kademesine getirdiği materyal ve TARM ıslah programından gelen materyalden oluşan F3 kademesindeki materyal Haymanada ekilerek ıslah çalışmasına dahil edilecektir. F5’e kadar toplu olarak ekilen materyalden seçilen başaklar, F6 kademesinde tek başak sıraları halinde ekilerek, verim potansiyeli, bitkisel özellikler ve tarla koşullarında görülen hastalıklara dayanıklılık göz önüne alınarak seçilecek başak sıralarının her biri toptan hasat edilip dane seleksiyonu yapılarak Ön verim denemesi oluşturulacaktır. Haymana deneme çiftliğinde ekimi gerçekleştirilen ön verim denemesindeki hatlar; şahit çeşitlerle verim, kalite ve hastalık yönünden mukayese edilerek ümit var olanlar verim denemelerine alınacaktır. Bu hatlar verim, bölge verim ve ortak bölge verim denemelerinde verim ve uyum kabiliyetleri yönünden çoklu lokasyonda denenerek (Haymana ve TİGEM’e bağlı Altınova, Ulaş, Malya, Gözlü Tarım işletmelerinde) değerlendirilecektir. Ayrıca belirtilen verim denemelerinde hastalıklara (pas, sürme, rastık ) dayanıklılık testleri yapay bulaştırma yöntemi kullanılarak enstitümüzün hastalıklara dayanıklılık ıslahı bölümü; kalite analizleri ise enstitümüzün Kalite ve Teknoloji bölümü tarafından gerçekleştirilecektir. Seçilen hatlar verim ve bölge verim denemelerine alınarak, ümit var olan hatlar tescil ettirilmek amacıyla Tohumculuk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğüne sunulacaktır.
DEVAM EDEN PROJE AFA ADI: Tahıllar
PROGRAM ADI: Ekmeklik Buğday Proje No
Proje Başlığı Geçit Bölgesi Ekmeklik Buğday Islahı
Projeyi Yürüten Kuruluş Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Projeyi Destekleyen Kuruluş TAGEM
Proje Yürütücüsü Dr. Necmettin BOLAT
Yardımcı Araştırmacılar Mustafa ÇAKMAK (ıslah), Savaş BELEN (ıslah), Soner YÜKSEL (ıslah), Suat ÖZDEMİR (ıslah), Şahin ŞENTÜRK (çeşit muhafaza ıslahı), Aysel YORGANCILAR (hastalık), A. Taner Kılınç (hastalık), Yaşar KARADUMAN (kalite), Özcan YORGANCILAR (biyoteknoloji), Özlem BİLİR
(biyoteknoloji), Yakup KARAMAN (müdür) Başlama- Bitiş Tarihleri 01.01.2008 – 31.12. 2012
Projenin Toplam Bütçesi 2008: 35.000 TL 2011: 38.000 TL
2009: 36.000 TL 2012: 40.000 TL 2010: 37.000 TL
Proje Özeti:
Eskişehir’de 2010-11 yılında toplam yağış uzun yıllar ortalaması üzerinde olmuştur (443,6 mm). İlkbahar yağışlarının yüksek olması ve hastalık görülmemesi nedeniyle bölgede rekor düzeyde bir verim alınmıştır. Ancak yüksek verimle birlikte kalite ortalamanın altında kalmıştır.
Toplam 188 adet melez yapılmıştır. F1-F3 kademesinde Sakarya ve Edirne’den gelen materyalle birlikte 1400’e yakın sayıda popülasyon değerlendirilmiştir. F4 popülasyondan yaklaşık 15.000 adet tek başak ve F5 tek başak sıralarından binden fazla hat Gözlem Bahçelerine seçilmiştir.
Kuruda ve suluda ıslah kademeleri olarak sırasıyla Gözlem Bahçeleri, Önverim Denemeleri, Verim Denemeleri, Bölge Verim Denemeleri ve Ortak Bölge Verim Denemeleri kurulmuştur. Her kademede verim, kalite ve hastalık testleri yapılmıştır. Bu test sonuçları ile birlikte tarla ve ambarda yapılan gözlemler de değerlendirilerek bir sonraki ıslah kademesine seçim yapılmıştır. Denemelerde bölgede yaygın olarak ekilen çeşitler standart olarak kullanılmıştır.
En son ıslah kademesi olan Ortak Bölge Verim Denemelerinden 3 hat aday çeşit olarak seçilmiş ve tekrar denenmek ve tohum çoğaltmak amacıyla ayrı bir denemeye alınmıştır.
Proje çerçevesinde buğday ıslah materyali pas, sürme, rastık ve toprak kaynaklı buğday mozaik virüs hastalıklarına karşı ve ayrı bir projede aynı materyal kök çürüklüğü ve nematodlara karşı test edilmiştir. Denemeler değerlendirilirken alınan tüm hastalık test sonuçları da dikkate alınarak bir sonraki kademe için seleksiyon yapılmıştır.
YENİ TEKLİF PROJE AFA ADI: Tahıllar
PROGRAM ADI: Ekmeklik Buğday Proje No
Proje Başlığı Geçit Bölgesi Ekmeklik Buğday Islahı
Projeyi Yürüten Kuruluş Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Projeyi Destekleyen Kuruluş TAGEM
Proje Yürütücüsü Dr. Necmettin BOLAT
Yardımcı Araştırmacılar Mustafa Çakmak (Islah), Savaş BELEN (Islah), Soner YÜKSEL (Islah), Suat ÖZDEMİR (Islah), Zafer Şaban TUNCA (Islah), Şahin ŞENTÜRK (Çeşit Muhafaza Islahı), Yaşar KARADUMAN (Kalite), Aysel YORGANCILAR (Hastalık), A.Taner KILINÇ (Hastalık), Özcan YORGANCILAR
(Biyoteknoloji), Özlem BİLİR (Biyoteknoloji) Başlama- Bitiş Tarihleri 01.01.2013 – 31.12. 2017
Projenin Yıllara Göre Bütçesi 2013: 42.000 TL 2016: 48.000 TL 2014: 44.000 TL 2017: 50.000 TL 2015: 46.000 TL
Proje Özeti:
Ülkemizde yetiştirilen yaklaşık 9,5 milyon ha buğdayın yaklaşık % 75-80’i ekmeklik buğdaydır. Ekmeklik buğdayın da yaklaşık % 80’i kışlık koşullarda yetiştirilmektedir. Başta sarı pas olmak üzere kara, kahverengi pas, sürme, rastık, kök ve kökboğazı ve toprak kaynaklı buğday mozaik virüs hastalıkları ile tahıl nematodları buğdayda önemli verim kayıplarına ve kalitede düşmeye yol açmaktadır.
Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilmiş buğday çeşitleri sadece Orta Anadolu ve Geçit Bölgelerinde ekilmeyip Türkiye’nin hemen her yerinde ekim alanı bulmaktadır. Bunda ekolojinin vermiş olduğu bazı avantajların yanı sıra sürekli bir ıslah programının kesintiye uğramadan devam etmesinin de büyük payı vardır.
Araştırmanın amacı, öncelikle Orta Anadolu ve Geçit bölgelerinin kuru ve sulu alanları için iyi uyum gösteren, yüksek verimli ve iyileşen koşullarda verimini arttıran, bölgede görülen önemli hastalıklara karşı dayanıklı veya tolerant, kalite düzeyi yüksek ve abiotik streslere tolerant çeşitler geliştirmek, bu çeşitlerin kademeli tohumunu üretmek ve çiftçiler tarafından tanınmasını sağlamaktır.
Çalışmada enstitü kendi geliştirdiği buğday hat ve çeşitleri ile benzer ekolojilerde çalışan diğer kamu araştırma kuruluşları materyalinden yararlanılacaktır. Bunun yanında enstitümüzün de ortak olduğu uluslar arası bir proje olan IWWIP materyali kullanılacaktır. Ayrıca yurt dışı kaynaklardan da yararlanılacaktır. Islah metodu olarak melezleme, seleksiyon ve introdüksiyon yöntemleri kullanılacaktır.
Anahtar Kelimeler Ekmeklik buğday, Islah, Çeşit, Hat, Hastalık, Kalite
DEVAM EDEN PROJE AFA ADI: Tahıllar
PROGRAM ADI: Ekmeklik Buğday Proje No
Proje Başlığı Trakya-Marmara Bölgesi Buğday Islah Araştırmaları Projeyi Yürüten Kuruluş Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müd. EDİRNE Projeyi Destekleyen Kuruluş
Proje Yürütücüsü Dr. İrfan ÖZTÜRK
Yardımcı Araştırmacılar Remzi AVCI, Dr. Turhan KAHRAMAN Başlama - Bitiş tarihleri Ekim 2007- Eylül 2012
Projenin Toplam Bütçesi 2008: 20.000 TL 2011: 27.000 TL 2009: 23.000 TL 2012: 27.000 TL 2010: 25.000 TL TOPLAM: 122.000 TL Proje Özeti
Projenin amacı; ekmeklik buğdayda yüksek verimli, ekmeklik kalitesi iyi, geniş adaptasyon kabiliyetine sahip, soğuğa, kurağa ve bölgede yaygın olan hastalıklara dayanıklı yeni çeşitler geliştirmektir. Araştırmada ıslah çalışmalarında introdüksiyon ve melezleme yöntemleri kullanılmaktadır. İntrodüksiyon metodunda özellikle IWWIP proğramı kapsamında gönderilen genotipler değerlendirilmektedir. Açılan materyalde modifiye bulk metodu kullanılmıştır. Verim denemelerinde tesadüf blokları, üçlü latis veya bölünmüş parseller deneme desenleri kullanılmış ve hasatta parsel alanı 6m2 olacak şekilde ekilmiştir. Araştırmada genotipler; bitki boyu, başak uzunluğu, tane verimi ve bazı verim unsurları, ayrıca, bitki örtüsü sıcaklığı, klorofil miktarı, başaklanma ve olgunlaşma gün sayıları gibi karakterler de incelenmiştir. Islah proğramında yer alan bütün genotipler kök ve kök boğazı hastalıkları kahverengi pas ve küllemeye karşı tarla koşullarında karşı test edilmiştir. Araştırmada yer alan çeşit ve hatlar; bin tane ve hektolitre ağırlığı, protein oranı, tane sertliği, sedimantasyon değeri, gluten miktarı ve gluten indeksi gibi karakterlere göre de değerlendirilmiştir.
2011 yılında yürütülen ıslah çalışmaları kapsamında 174 genotipten oluşan melez bahçesi ve diğer ıslah materyali kullanılarak toplam 201 melez yapılmıştır. Açılan materyalde farklı kademelerde toplam 5138 popülasyon üzerinde çalışılmış olup yapılan seleksiyonu sonucunda 588 popülasyon bulk edilirken, 4550 başak ve 211 durulmuş hat bulk edilerek verim denemelerine aktarılmıştır. Toplam 29 verim denemesinde 915 genotip yer almış ve yapılan değerlendirme sonucunda toplam 290 genotip seçilmiştir. IWWIP proğramı kapsamında toplam 2983 materyalin ekimi yapılarak değerlendirme sonucu bölge için uygun özellikler gösteren 197 genotip seçilerek ulusal ıslah proğramına aktarılmıştır. Hastalık gözlem bahçesinde 287 genotip değerlendirilirken ayrıca tarla koşullarında bütün ıslah materyalinde hastalık okumaları yapılmıştır. Islah çalışmalarında yer alan bütün genotiplerin kalite analizlerinin yapılmasına devam edilmiştir. Bölgede üretimi yapılan çeşitlerle tescil olan yeni çeşitlerin tanıtımının yapıldığı çeşit gösteri parselleri (demonstrasyon) 2010-2011 ekim yılında da devam etmiştir. 2010-2011 ekim yılında 7 ekmeklik buğday çeşidinden 144 ton tohumluk üretimi yapılmıştır. Islah çalışmaları sonucu geliştirilen ve yatmaya dayanıklı, kalitesi çok iyi olan TE6060-2011 kod numaralı çeşidin tescil işlemleri başlamıştır.
YENİ TEKLİF PROJE AFA ADI: Tahıllar
PROGRAM ADI: Ekmeklik Buğday Proje No
Proje Başlığı Trakya-Marmara Bölgesi Buğday Islah Araştırmaları Projeyi Yürüten Kuruluş Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müd. EDİRNE Projeyi Destekleyen Kuruluş --
Proje Yürütücüsü Dr. İrfan ÖZTÜRK
Yardımcı Araştırmacılar Remzi AVCI, Dr. Turhan KAHRAMAN Başlama - Bitiş tarihleri Ekim 2012- Eylül 2017
Projenin Toplam Bütçesi 2013: 150.950 TL 2016: 226.175 TL 2014: 182.750 TL 2017: 239.250 TL 2015: 196.500 TL TOPLAM: 995.625 TL Proje Özeti
Projenin amacı; ekmeklik buğdayda yüksek verimli, ekmeklik kalitesi iyi, geniş adaptasyon kabiliyetine sahip, soğuğa, kurağa ve bölgede yaygın olan hastalıklara dayanıklı yeni çeşitler geliştirmektir. Araştırmada introdüksiyon ve melezleme olmak üzere iki ıslah yöntemi kullanılacaktır. İntrodüksiyon metodunda özellikle IWWIP programı kapsamında gönderilen genotipler tarla koşullarında test edilecek ve seçilen hatlar ulusal ıslah programına aktarılacaktır. Melezleme yönteminde ise uygun özelliklere sahip ebeveynler arasında yapılacak melezden sonra açılan materyal kademelerinde modifiye bulk metodu kullanılacaktır. Verim denemelerinde tesadüf blokları, üçlü latis veya bölünmüş parseller deneme desenleri kullanılacak ve parseller 6 sıralı, sıra arası 17 cm, hasatta parsel alanı 6m2 olacak şekilde düzenlenecektir. Araştırma Trakya Bölgesi’nde 5 yıl süre ile yürütülecektir. Islah çalışmaları enstitü arazisinde, bölge verim denemeleri 4 lokasyonda kurulacaktır.
Araştırmada verim denemeleri ve gözlem bahçesinde; kardeşlenme sayısı, koleoptil uzunluğu, bitki boyu, başak uzunluğu, üst boğum arası uzunluk, bayrak yaprak alanı gibi morfolojik özellikler inceleneceği gibi tane verimi, biyolojik verim, hasat indeksi ve bazı verim unsurları ile bazı yıllarda stoma sayısı, stoma eni ve boyu, mumsuluk oranı, yaprak su tutma ve kuru madde oranı gibi karakterler de yer alacaktır. Ayrıca, bitki örtüsü sıcaklığı, klorofil miktarı, başaklanma ve olgunlaşma gün sayıları, tane dolum süresi gibi fizyolojik karakterler incelenecektir. Islah programında yer alan bütün genotipler kök ve kök boğazı hastalıkları (Cercosporella herp, Ophiobolus graminis, Helminthosporium sativum, Rhızoctonıa cerealıs ve Fusarium spp.), kahverengi pas (Puccinia recondita) ve küllemeye (Erysiphe graminis)karşı tarla koşullarında karşı test edilecektir. Araştırmada yer alan çeşit ve hatlar; bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, ham protein oranı, tane sertliği, sedimantasyon değeri, gluten miktarı ve gluten indeksi gibi karakterlere göre de değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Ekmeklik buğday, ıslah, çeşit, verim, kalite, hastalıklara dayanıklılık DEVAM EDEN PROJE
AFA ADI: Tahıllar
PROGRAM ADI: Ekmeklik Buğday
Proje No: TAGEM/TA /08 /07 /01/ 002
Proje Başlığı Ekmeklik Buğday Islah Projesi
Projeyi Yürüten Kuruluş Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Projeyi Destekleyen Kuruluş/lar TAPGEM
Proje Yürütücüsü Dr. Seyfi TANER
Yardımcı Araştırmacılar Ş. İsmail Cerit, Enes Yakışır, Yüksel Kaya, Sait Çeri, Dr. Emel Özer, Ramazan Ayrancı, Musa Türköz, Dr. Hasan Koç, Birol Ercan, Dr.
Aysun Göçmen.
Başlama-Bitiş Tarihleri 01/09/2008-1/09/2012
Projenin Toplam Bütcesi 2008: 20.000 TL 2011: 22.000 TL 2009: 20.000 TL 2012: 22.000 TL 2010: 20.000 TL
Proje Özeti: Yapılan ıslah çalışmaları sonucunda bugüne kadar DAĞDAŞ-94, KINACI-97, KARAHAN-99, GÖKSU-99, KONYA-02, BAĞCI-02, EKİZ ve AHMETAĞA ismiyle 8 ekmeklik buğday çeşidi tescil ettirilerek Türk çiftçisinin hizmetine sunulmuştur. F1-F4 kademelerinde suluda 428 ve kuruda 826 olmak üzere toplam 1254 genotip; Başak sırası olarak ise suluda 37 hat ve kuruda 77 hat olmak üzere 114 hattan 5472 başak sırası; GB olarak da suluda 253 ve kuruda 525 olmak üzere toplam 778 genotip denenmiş ve seçilenler bir üst kademeye aktarılmıştır. 54 hat/çeşitten oluşan KEÖVD (3 tekerrürlü) Konya ve İçeri Çumra’da, 30 hat/çeşitten oluşan SEÖVD (3 tekerrürlü) 6s x 7m boyutundaki parsellerde Konya’da; 25 hat/çeşitten oluşan KEVD Konya ve İçeri Çumra’da 4 tekerrürlü; 20 hat/çeşitten oluşan SEVD 4 tekerrürlü olarak Konya’da; 25 hat/çeşitten oluşan KEBVD Merkez (Konya), İçeri Çumra (Konya), Merkez (Eskişehir) ve Emirdağ (Afyon), Kazımkarabekir (Karaman), Merkez (Niğde), Polatlı (Ankara), Koçaş (Aksaray) yerlerinde, 20 hat/çeşitten oluşan SEBVD ise Merkez (Konya), Edirne ve Merkez (Eskişehir) yerlerinde 4 tekerrürlü olarak denenmiş ve yapılan seçimler değerlendirilerek alt kademelerdekiler bir üst kademeye aktarılmış ve Bölge Verim Kademesinden k u r u ş a r t l a r i ç i n BDME 11/1k, BDME11/2k, BDME11/3k kodlu 3 h a t tescile teklif edilmiştir. Ayrıca bu proje kapsamında daha önce tescile teklif edilen BDME 09/1k ve BDME 09/2k k o d l u h a t l a r ı n t e s c i l d e ğ e r l e n d i r m e l e r i d e v a m e t m e k t e d i r . EVDveEBVD’lerdeki genotiplerintohumüretimi, üretim parsellerinde Konya’da yapılmıştır. Ayrıca her yıl, her çeşit ve adayın elit tohum üretimini devam ettirmek için, 1200’er adet başak sırası oluşturulmakta ve Konya’da ekilmektedir. Elit tohum üretim miktarı, talep edilme oranına bağlı olarak her yıl değiştirilebilmektedir. Kışlık ekmeklik buğday ıslah programının yürütüldüğü enstitülerin SEBVD ve KEBVD’lerinden seçilen genotiplerin birleştirilmesiyle oluşturulan SEOBVD Konya’da, KEOBVD ise Konya ve İ.Çumra’da denenmiştir. Enstitüler arası materyal alış-verişine bağlı olarak Eskişehir GBTAE tarafından gönderilen BV kademesindeki denemelerde denenmiştir.2010-11 yağış dağılımının düzenli ve uzun yıl ortalamalarından yüksek olması (404 mm) denemelerdeki bazı genotiplerde yatmalar olmuşsa da deneme ortalamalarının verimlerinde artışlara sebep olmuştur. 2011-12 sezonunda F1-F4 Kademelerinde suluda 976 ve kuruda 767 olmak üzere toplam 1743 genotip; Başak sırası olarak ise suluda 60 hat ve kuruda 175 hat olmak üzere 235 hattan 5640 başak sırası; Gözlem bahçesi olarak da suluda 225 ve kuruda 300 olmak üzere toplam 525 genotip;
Ayrıca verim kademelerinde 65 suluda ve 99 kuruda olmak üzere toplam 164 hat/çeşit; Her yıl olduğu gibi enstitülerarası materyal değişimi amaçlı GBTAE’ne ait ve Tescil denemelerine ait hat/çeşitler denenmek üzere ekimleri yapılmıştır.
YENİ TEKLİF PROJE AFA ADI: Tahıllar
PROGRAM ADI: Ekmeklik Buğday Proje No:
Proje Başlığı Ekmeklik Buğday Çeşit Geliştirme Projesi
Projeyi Yürüten Kuruluş Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Projeyi Destekleyen Kuruluş TAGEM
Proje Yürütücüsü Dr. Seyfi TANER
Yardımcı Araştırmacılar Ş. İsmail Cerit, Enes Yakışır, Yüksel Kaya, Sait Çeri, Dr. Emel Özer, Ramazan Ayrancı, Musa Türköz, Dr. Hasan Koç, Birol Ercan, Seydi Aydoğan.
Başlama-Bitiş Tarihleri 01/09/2012-01/09/2017
Projenin Toplam Bütçesi 2012: 25.000 2015: 35.000 2013: 40.000 2016: 40.000 2014: 30.000
Proje Özeti: Kuruluşumuz bünyesinde 1987-88 yılında başlayan ekmeklik buğday çeşit geliştirme çalışmaları çerçevesinde çoğunluğu tek melez olmak üzere, çapraz ve üçlü melezlerden oluşan melezleme çalışmalarına başlamış ve enstitüler arası işbirliği ile halen devam etmektedir. Açılan kademelerde (F2-F5) çok sayıda materyal, tek başak ve başak sırası çeşitli gözlem ve ölçümler sonunda değerlendirmeye tabi tutularak, seçilenler bir üst kademeye veya gözlem bahçelerine aktarılmıştır. Bu seçilen materyal sulu ve kuru ön verim denemelerinde, buradan seçilenler de sulu ve kuru verim denemelerinde denenmiştir. Verim ve bölge verim denemeleri için, yıllara göre değişmekle beraber, başta Konya Merkez ve İ. Çumra olmak üzere, Obruk ve Gözlü yöre olarak kullanılmıştır. Ayrıca son 5 yıldır suluda Konya Merkez, Haymana (Ankara), Edirne Merkez ve Eskişehir Merkez;
Kuruda ise Edirne hariç yukarıdaki yerlere ilaveten, Altınova, Ulaş, Afyon, Uşak, Hamidiye (Eskişehir), Kazımkarabekir (Karaman), Koçaş (Aksaray), Niğde ve Polatlı (Ankara) lokasyonları da Bölge Verim Denemelerinde kullanılmıştır. Yaprak hastalık testleri için Haymana yanında Konya Merkezde oluşturulan hastalık test merkezi kullanılmaktadır. Ayrıca ileri kademe genotiplerinin kök çürüklüğü testleri de Konya merkezde yapılmaktadır. Kalite değerlerinin test edilmesi Enstitümüze ait Kalite ve Teknoloji laboratuarında yapılmaktadır.
Enstitümüzde oluşturulan hastalık test ve oldukça güçlenen kalite altyapısından faydalanılmada azami çaba harcanarak kullanılma yolunanda devam edilecektir. Son zamanlarında oldukça gündemde olan küresel iklim değişikliği senaryoları da göz önüne alınarak Enstitümüzde bir Fizyoloji Laboratuarı ve alt yapısı oluşturulmuştur.
Fizyolojik parametrelerin çeşit geliştirmeye katkıları dikkate alınarak bu alt yapıdan faydalanılma yoluna gidilecektir. Bu güne kadar yapılan çalışmalar neticesinde, tescile aday gösterilen adaylar içinden, DAĞDAŞ-94, KINACI-97, KARAHAN-99, GÖKSU-99, BAĞCI 2002, KONYA 2002, AHMETAĞA ve EKİZ çeşitleri tescil edilmiştir. Ayrıca k u r u ş a r t l a r i ç i n BDME 11/1k, BDME 11/2k, BDME 11/3k kodlu 3 h a t tescile teklif edilmiştir. Diğer taraftan tescile teklif edilen BDME 09/1k ve BDME 09/2k k o d l u h a t l a r ı n t e s c i l d e ğ e r l e n d i r m e l e r i d e v a m e t m e k t e d i r .
Bu çeşitlerden Dağdaş 94, Karahan 99, Konya 2002, Ekiz ve Ahmetağa’nın tohumluk üretim hakları tohumcu kuruluşlara devredilmiştir.
Anahtar Kelimler: Ekmeklik Buğday, Islah, Çeşit
DEVAM EDEN PROJE AFA ADI: Tahıllar
PROGRAM ADI: Ekmeklik Buğday
Proje No: TAGEM/TBAD/12/A12/P01/01-004
Proje Başlığı Kışlık Ekmeklik Buğday Melez Bahçesinin Kuraklığa, Hastalıklara Tolerans ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi.
Projeyi Yürüten Kuruluş
Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Projeyi Destekleyen Kuruluş TAGEM
Proje Yürütücüsü Enes YAKIŞIR
Yardımcı Araştırmacılar Dr.Seyfi Taner, Fatih Özdemir, Seydi Aydoğan, Dr.Hasan Koç, Dr.Emel Özer, İbrahim Kara, Ramazan Ayrancı, Said Çeri, Musa Türköz, Şah İsmail Cerit, Selami Yazar, Necmettin Bolat, Birol Ercan, İlker Topal, Dr.Ahmet Güneş, Kazım Gür, Dr.Zafer Mert, Kadir Akan, Lütfi Çetin, Adnan Tülek, Dr.Aysun Göçmen Akçacık
Başlama-Bitiş Tarihleri 2012-2014
Projenin Toplam Bütçesi 2012: 20.000 2013: 20.000 2014: 5.000 Proje Özeti:
İç Anadolu Bölgesinde verimi sınırlayan en önemli etkenlerin başında yağışların yetersizliği ve dağılımındaki düzensizliğinin neden olduğu kuraklık gelmektedir. Kurağa dayanıklı buğday ıslahında çalışmanın amacı kolay, uygulanabilir, hızlı, tekrarlanabilir, ucuz ve seleksiyon kriteri olabilecek yöntemler uygulanarak, genotiplere ait karakterizasyonlar yapılarak, kurağa uygun genotipler tespit edilerek uygun melez bahçesi oluşturup ileriki yıllarda kuraklık çalışmalarında kullanılmak üzere hazırlanmış bir alt yapı oluşturmaktır. Çalışmada kuraklık testleri için oluşturulan melez bahçesinin kurağa, hastalıklara toleransı ve kalite özellikleri tarla, sera, yağmur korunağı, iklim odası ile laboratuar çalışmaları sonuçlarına göre belirlenecektir. İlk yıl yağmur korunağı çalışması olarak Ankara ve Eskişehir ekmeklik melez bahçesinden 287 genotip, Konya ekmeklik melez bahçesinden 44 genotip, yerel materyal
olarak 122 genotip; şahitler ile birlikte toplam 510 materyal Augmented Deneme Deseninde ekilmiştir. Belirlenen ebeveynler dayanıklı genotip elde etmede melezlemelerde kullanılacaktır. Bunun yanında kurağa toleransta seleksiyon kriteri olabilecek morfolojik, fenolojik ve bazı fizyolojik parametreler belirlenecek ve daha sonraki çalışmalarda kullanılacaktır. Çalışmada öncelikli olarak melez bahçesi oluşturulacak ileriki yıllarda ise ileri kademelerdeki durulmuş hatlar ve diğer enstitülere ait durulmuş hatlar da kuraklığa ve hastalıklara tolerans yönünden test edilebilecektir.
Anahtar Kelimler: Buğday, Kuraklık Toleransı, Hastalığa Dayanıklılık, Kalite Özellikleri, Melez Bahçesi
AFA ADI :Tahıllar
PROGRAM ADI:Makarnalık Buğday
Proje No: TAGEM/TA/07/02/002
Proje Başlığı Bulgurun Fonksiyonel Özellikleri ve Teknolojik Kalitesine Buğday Çeşidi ve Üretim Yönteminin Etkisi
Projeyi Yürüten Kurluş Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Projeyi Destekleyen Kuruluş TAGEM
Proje Yürütücüsü Asuman KAPLAN EVLİCE Yardımcı Araştırmacılar -
Başlama-Bitiş Tarihi 01/06/2011- 31/12/2011
Projenin Toplam Bütçesi 2010-2011: 29.000,00 Toplam:58.000,00TL.
2011-2012: 24.000,00 2012-2013: 5.000,00 Proje Özeti :
Bu çalışmada bulgur yapımına en uygun buğday çeşitleri ve üretim yönteminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla iki üretim sezonunda ve iki farklı lokasyonda yetiştirilen buğday çeşitlerinden iki farklı pişirme yöntemi kullanılarak bulgur elde edilecektir. Üretilen bulgur örneklerinin fiziksel, kimyasal ve kalite özellikleri araştırılarak bulgura uygun çeşitler ve üretim yöntemi saptanacaktır. Ayrıca, uygulanan testler içerisinde bulgur özelliklerinin belirlenmesinde kullanılabilecek uygun ve pratik kriterler belirlenmeye çalışılacaktır. Projede Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Buğday Islahı Biriminden iki üretim sezonunda temin edilen 7 adet makarnalık (Eminbey, Kızıltan-91, Ankara-98, Mirzabey-2000, Altın 40/98, Kunduru-1149, Ç-1252) ve 2 adet ekmeklik (Tosunbey, Demir-2000) buğday çeşidi materyal olarak kullanılmaktadır. Çalışmada kullanılan çeşitler Haymana (Ankara) ve Altınova (Konya) olmak üzere 2 farklı lokasyonda yetiştirilmiştir.
Analiz edilen buğday örneklerinde hektolitre ağırlığı ilk yıl 75.2-80.7 kg/hl İkinci yıl ise 77.1-81.3 kg/hl arasında değişmiş, Bin tane ağırlığı ilk yıl 28.3-41.6, İkinci yıl 31.8-49.7 g arasında değişim göstermiş. Araştırmada yer alan buğdaylara ait camsılık oranı ilk yıl % 94-100, ikinci yıl % 12-86 arasında değişmiştir. Elde edilen irmik örneklerinde renk değerleri b sarılık değeri ilk yıl 11.5-21.9, ikinci yıl 11.5-19.9 arasında değişmiştir.
Buğday örneklerinin protein analizi sonucu ilk yıl %13.8-17.1, ikinci yıl %13.2-15.2 arasında değişmiş. İlk ve ikinci yıla ilişkin Zeleny sedimentasyon sonuçları sırasıyla 19.9-46.7 ve 20.3-56.5 ml arasında değişmiştir.
ÜLKESEL YAZLIK DİLİM EKMEKLİK BUĞDAY ISLAH ARAŞTIRMALARI DEVAM EDEN PROJE
AFA ADI: Tahıllar
PROGRAM ADI: Ekmeklik Buğday
Proje No: TAGEM/TA/08/07/01/004
Proje Başlığı: Ege Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları Projeyi Yürüten Kuruluş: Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü
Projeyi Destekleyen Kuruluş: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü
Proje Yürütücüsü: Uzm. Riza ÜNSAL
Yardımcı Araştırıcılar: Dr. Hatice GEREN, İsmail SEVİM, Dr. Ceylan BÜYÜKKİLECİ Başlama-Bitiş Tarihleri: 2008 - 2012
Projenin Toplam Bütçesi:
2008- 37.000 TL 2011- 42.000 TL 2009- 40.000 TL 2012- 42.000 TL 2010- 40.000 TL
Proje Özeti:
Ege Bölgesi Ekmeklik Buğday Islahı Araştırmaları, her yıl bu programda yapılan melezlerden gelen ve yurt dışından temin edilen on binlerce materyalin yer aldığı gözlem bahçeleri ve açılan materyal üzerinde yapılan test, gözlem ve seleksiyonların yanında, bu seleksiyonlar sonucunda belirlenen çeşit adaylarını Menemen ve bölgenin değişik yerlerinde test etmeyi de kapsamaktadır. Programın başlangıcından itibaren, 12 adet ekmeklik buğday çeşidi geliştirilmiştir. Bu çeşitler Cumhuriyet 75, Ata 81, İzmir 85, Marmara 86, Kaklıç 88, Kaşifbey 95, Basribey 95, Ziyabey 98, Gönen 98, Meta-2002, Alibey ve Menemen’dir. Bu çeşitlerin orijinal tohumlukları gelen talepler
dikkate alınarak üretilmektedir.
Sürekli proje kapsamında, 2011 yılı hedefleri büyük oranda gerçekleşmiştir. Ekmeklik buğday ıslahı aşamaları olarak; melezleme, F1-F7 kademesindeki açılan materyalde seleksiyon, verim denemeleri ve değerlendirilmesi ile 6 çeşitten toplam 39.200 kg tohumluk üretimleri gerçekleştirilmiştir. Kalite ile ilgili çalışmalarda, hektolitre ağırlığı, bin tane ağırlığı gibi fiziksel analizlerin yanı sıra protein, Zeleny sedim, yaş-kuru gluten, gluten indeks gibi bazı kimyasal analizlerde yapılmıştır.
YENİ TEKLİF PROJE AFA ADI: Tahıllar
PROGRAM ADI: Ekmeklik Buğday Proje No:
Proje Başlığı: Ege Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları Projeyi Yürüten Kuruluş: Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü
Projeyi Destekleyen Kuruluş:
Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Proje Yürütücüsü: Uzm. Riza ÜNSAL
Yardımcı Araştırıcılar: Dr. Hatice GEREN, İsmail SEVİM, Dr. Ceylan BÜYÜKKİLECİ Başlama-Bitiş Tarihleri: 01/01/2013 - 31/12/2017
Projenin Toplam Bütçesi:
2013- 76.175 TL 2016- 92.285 TL 2014- 81.175 TL 2017- 87.910 TL 2015- 84.925 TL
Proje Özeti:
Altmışlı yıllarda Ege Bölgesinde 200 kg/da civarında olan verimi, sulu koşullarda 1000 kg’ın üstüne çıkaran bu proje çalışmaları, bölgede genetik çeşitlilik ve verim stabilitesini sağlamıştır. Proje çalışmaları sonucu geliştirilen çeşitler yurdumuzun yazlık buğday üretim alanlarında önemli bir pay almıştır. Üretim programında olan çeşitler;
Cumhuriyet 75, İzmir 85, Gönen 98, Kaşifbey 95, Basribey 95, Ziyabey 98, Meta 2002, Alibey ve Menemen.
Ege sahil bölgesinde buğday hastalıkları özel bir öneme sahiptir. Yıllara göre değişmekle birlikte, bölge iklimi hastalık epidemilerine çok elverişlidir. Bölgede çok büyük ekonomik kayıplara neden olan epidemilerin oluşmamasındaki en önemli faktör; üretime verilen çeşitlerdeki pas hastalıklarına dayanıklılık tabanının farklı genetik yapıda olmasıdır. Projeden elde edilecek sonuçlar, yazlık buğday üretim alanlarına önemli katkılar sağlayacaktır.
Bölgede verim ve kalitenin yükseltilmesi için çeşit zenginliğinin sürdürülerek, verimli ve kaliteli yeni ekmeklik buğday çeşitlerinin geliştirilmesi gereklidir.
Anahtar Kelimeler: Ege bölgesi, ekmeklik buğday, ıslah, verim, hastalık, dayanıklılık, kalite
DEVAM EDEN PROJE AFA ADI: Tahıllar
PROGRAM ADI: Ekmeklik Buğday
Proje Başlığı: : Batı Akdeniz Bölgesi Serin İklim Tahılları Adaptasyon Çalışmaları Projeyi Yürüten Kuruluş: Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü
Proje Yürütücüsü: Ali KOÇ
Yardımcı Araştırmacılar: Turan KARAHAN, Mustafa SOYSAL, Tuncer MUTLU Murat ÇALIŞKAN (Yeni)
Başlama – Bitiş Tarihleri: 2012- 2016
Projenin Bütçesi: 2012 :10 000 TL 2013 : 5000 TL 2014 : 5000 TL 2015 : 5000TL 2016 : 5000TL
Proje Özeti:
Batı Akdeniz Bölgesindeki, son zamanlarda un fabrikaları kaliteli ekmeklik buğday temininde zorluk yaşanmaktadır. Özellikle artan ekmeklik buğday talepleri bölgede karşılanamaz duruma gelmiştir. ATB (Antalya Ticaret Borsası)’nda yapılan toplantılarda Un Sanayicilerinin Ekmeklik Buğday bulmakta zorlandıkları gözlenmiştir. Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü bünyesinde 1995 yılına kadar buğday ıslah araştırmaları yapılmıştır. Bu dönemden sonra enstitü yapısında yapılan değişiklikler, araştırmaların birleştirilmesi, eleman sirkülasyonundaki hızlı değişimler ve benzeri nedenlerden dolayı araştırmalarına son verilmiştir. Bölgede gittikçe önem arz eden ekmeklik buğdayın sorunlarına çözüm bulmak amacıyla hazırlanan söz konusu teklif projesi, sahil kuşağında çalışan diğer tarımsal araştırma enstitüleri ile işbirliğini öngörmekte olup, bu çalışma sonucu çeşit geliştirme çalışmaları ile ıslah materyalinin araştırıcılar tarafından daha etkin kullanımı sağlanacaktır. Geniş bir alanda test edilecek olan bu materyal hakkında bilgi birikiminin artmasını ve buğday üreticisi ve tüketicisinin
ihtiyaçlarına cevap verebilecek yeni çeşitlerin geliştirilmesini kolaylaştıracaktır. Yapılacak bu çalışma ile özellikle agroekolojik yönden oldukça farklılık gösteren Batı Akdeniz Bölgesine uygun kaliteli ekmeklik çeşitlerin geliştirilmesi temel hedef olarak seçilmiştir. Bu çalışmada materyal olarak ülkesel çalışma kapsamında melezleme yapan Ege ve Çukurova Tarımsal Araştırma Enstitülerinden F3 kademesinde ve uluslar arası araştırma kuruluşları, köy popülasyonundan materyallerle çalışılmaktadır.
Bu kapsamda koordinatör enstitüden temin edilen 25 çeşitli ve 4 tekerrürlü bölge verim denemesi, F3 kademesinde 244 hat,30 çeşitli gözlem bahçesi, ICARDA’dan temin edilen 360 adet hat ve 102 adet köy popülasyonu ile 18 Kasım 2011 denemeler kurulmuştur.
SONUÇLANAN PROJE AFA ADI : Tahıllar
PROGRAM ADI : Ekmeklik Buğday
Proje No TAGEM/TA/008
Proje Başlığı Çukurova Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları
Proje İngilizce Başlığı Bread Wheat Breeding Programme in Çukurova Region
Projeyi Yürüten Kuruluş Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü ADANA
Projeyi Destekleyen Kuruluş Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü
Proje Yürütücüsü Dr. M. Nazım DİNÇER
Yardımcı Araştırıcılar Dr. Şadiye YAKTUBAY Başlama-Bitiş Tarihleri 2008-2012
Projenin Toplam Bütçesi 111000 TL Proje Özeti :
2007-2008 yılındaki yağış miktarı (365.1mm) az olurken, diğer yıllarda yağış miktarı uzun yıl ortalamaları seviyesinde (650-709mm) gerçekleşmiştir. 2009-2010 yılında sıcaklık ortalamaları diğer yıllara göre yüksek olmuştur.
Ekilen materyallerde hastalık ve tüm tarla gözlemleri alınmış olup seleksiyonlar yapılan tüm gözlemlerin değerlendirilmesi sonucunda gerçekleştirilmiştir. 2008-20011 yılları arasında yapılan melez sayısı 1099 adettir.
Açılan materyal kademesinde toplam 13461 hat ekilmiş ve 11544 hat seçilmiştir. Gözlem bahçelerinden 3566 hat veya çeşit değerlendirilerek bunların 344 adedi değişik amaçlarda kullanmak üzere bir sonraki yıla aktarılmıştır. Ön verim denemelerinde ekilen hat sayısı 850, seçilen hat sayısı 235’tir. Ön verim denemelerinde en düşük verim 385 kg/da ‘ ile 2009 yılında gerçekleşirken, en yüksek verim ise 946 kg/ ile 2008 yılında gerçekleşmiştir. Standart çeşitlerin verim aralığı 564-885 kg/da arasında değişirken, seçilen hatların verim aralığı 492-946 kg/da arasında olmuştur. Verim denemeleri üç tekerrürü olarak Doğankent lokasyonunda ekilmiş olup ekilen hat sayısı 450, seçilen hat sayısı 163’tür. Verim denemelerinde en düşük verim 276 kg/da ‘ ile 2010 yılında gerçekleşirken, en yüksek verim ise 910 kg/ ile 2011 yılında gerçekleşmiştir. Standart çeşitlerin verim aralığı 435-854 kg/da arasında değişirken, seçilen hatların verim aralığı 500-910 kg/da arasında bulunmuştur. Bölge verim denemeleri ise Doğankent, Ceyhan ve Hatay lokasyonlarında dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. Bölge verim denemelerinde dört yılda kullanılan hat sayısı 125, seçilen hat sayısı ise 62 olmuştur. Denemelerdeki en düşük tane verimi 2009 yılında Ceyhan lokasyonunda 346 kg/da, en yüksekte 2011 yılında Hatay lokasyonunda 1000 kg/da olmuştur. Standart çeşitlerin verim aralığı 376-893 kg/da arasında değişirken, seçilen hatların verim aralığı 413-1000 kg/da arasında bulunmuştur.
2006 yılında tescil ettirilen Karatopak ve Osmaniyem buğday çeşitleri royality karşılığı özel firmaya tohumluklarının üretim ve satışlarını kapsayacak şekilde devirleri gerçekleştirilmiştir. 2010 yılında dört ekmeklik hattın tescil başvurusu yapılarak tescil denemelerine başlanmıştır. 2011 yılında ise iki yeni hattımız üretim izni alarak tescil denemelerinde denenmeye başlamıştır.
Anahtar Kelimeler: Ekmeklik buğday, kahverengi pas, sarı pas, septorya, kalite, adaptasyon, seleksiyon, melezleme.
YENİ TEKLİF PROJE AFA ADI : Tahıllar
PROGRAM ADI : Ekmeklik Buğday Proje No
Proje Başlığı Doğu Akdeniz Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları
Projeyi Yürüten Kuruluş Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü ADANA Projeyi Destekleyen Kuruluş Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü
Proje Yürütücüsü Dr. M. Nazım DİNÇER
Yardımcı Araştırıcılar Dr. Şadiye YAKTUBAY, A. ALPASLAN EZİCİ, Dr. Murat Reis AKKAYA
Başlama-Bitiş Tarihleri 2013-Kasım 2017
Projenin Toplam Bütçesi 2013: 70000TL. 2014: 28700 TL.
2015: 32500 2016: 34500 2017: 38000
Proje Özeti:
Doğu Akdeniz Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları Projesi sonucunda bu bölgede yüksek verim potansiyeline sahip yeni buğday çeşitleri geliştirmektir. Enstitümüzün sorumluluk alanlarına giren Adana, İçel, Hatay, Kahramanmaraş, Gaziantep, Osmaniye, Kilis ve Adıyaman illerinde 2010 yılı Tarım İl Müdürlüklerinden alınan en son istatistiklere göre buğday ekim alanı 885 000 hektar, üretimi ise 3.6 milyon tondur. Bu durum ile bölgemiz, ülkemiz buğday ekim alanının yaklaşık %10’nu üretimin ise % 20'ni karşılamaktadır. Toplam ekim alanı ve üretimin %90’nını ekmeklik buğday, %10 ise makarnalık buğday çeşitleri oluşturmaktadır.
Bu bölgede yetiştirilen buğday çeşitleri çoğunlukla yazlık gelişme tabiatında olup yaklaşık %10’luk kısmında da alternatif ve kışlık çeşitler yetiştirilmektedir. Doğu Akdeniz bölgesinde verimi sınırlayan en önemli faktörler erken ve geç donlar, zaman zaman görülen kuraklık ve hastalıklardır. (paslar ve septorya) Proje, Doğu Akdeniz Bölgesi için yüksek verimli, geniş adaptasyon kabiliyetine sahip, kaliteli, hastalıklara dayanıklı, yatmaya dayanıklı ve orta erkenci ekmeklik buğday çeşitleri geliştirmek amacıyla yapılmıştır. Yurtiçinde kendi materyalimize ilaveten Serin İklim tahılları Entegre Ürün Yönetimi Projesi kapsamında sağlanan materyaller ve yurtdışından (CIMMYT ve İCARDA) getirilen materyallerde tüm tarla gözlemleri (bitki boyu, yatma, erkencilik, Genel görüntü . vs) alınacaktır. Bölgemizde sorun olan hastalıklara (paslar, septorya, mildiyo vs) olan durumları doğal veya suni ortamlarda hastalık inekülasyonu yapılarak incelenecektir. Verim denemelerinde kalite değerleri de (protein, sedim, gluten, hektolitre ve sertlik) belirlenecektir. Amacımıza uygun melezler yapılarak F3 kademesine getirilen materyaller yazlık dilimde çalışan tüm enstitülere gönderilecektir. Ön verim, verim, bölge verim ve ortak bölge verim denemeleri kurulup seleksiyonlar yapılacaktır. Çalışmada introdüksiyon, melezleme ve seleksiyon, metotları kullanılacaktır.
Anahtar Kelimeler : Doğu Akdeniz, ekmeklik buğday, yazlık, hastalık, kalite, erkenci, melezleme, seleksiyon.
DEVAM EDEN PROJELER AFA ADI : Tahıllar
PROGRAM ADI : Ekmeklik Buğday
Proje No: TAGEM/TA/00/01/04/015
Proje Başlığı Karadeniz Bölgesi Serin İklim Tahılları Islah Araştırmaları Projeyi Yürüten Kuruluş Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Projeyi Destekleyen Kuruluş TAGEM
Proje Yürütücüsü Dr Hasan Özcan
Yardımcı Araştırmacılar Hasan Orhan BAYRAMOĞLU, Cemal ŞERMET, Murat BİROL Başlama – Bitiş Tarihleri 01.01.2008-31.12.2012
Projenin Toplam Bütçesi
2009:15000 TL 2010:15000 TL 2011:17000 TL 2012:17000 TL Proje Özeti
Proje kapsamında; açılan materyal Samsun lokasyonunda, gözlem bahçeleri Samsun ve Karaköy/Samsun lokasyonlarında, verim denemeleri Samsun, Karaköy/Samsun, Tokat ve Amasya lokasyonlarında yürütülmüştür.
Kahverengi pas epidemisi, kök ve kök boğazı hastalıkları gerçekleşen önemli gelişmeler olmuştur. Sarı pas ve kara pas sınırlı kalırken kahverengi pas epidemisi etkili olmuştur. Ayrıca özellikle Fusarium belirtileri yoğun olarak gözlenmiştir. Buna bağlı olarak hassas genotiplerde yatma problemi ortaya çıkmıştır.
208 melez kombinasyon oluşturulmuştur. F1 kademesinde75, F2 kademesinde 25, F3 kademesinde 1815, F4 kademesinde 28 melez kombinasyonla çalışılırken, F5 kademesinde 399 adet ve F6 kademesinde 2037 tek başak sırası üzerinde seleksiyon yapılmış, 136 hat Buğday Gözlem Bahçesine alınmıştır.
20 adet gözlem bahçesinde bulunan toplam 2087 genotiple çalışılmıştır. Bunlardan 16 adedi hastalık gözlem bahçesidir. Yetiştirilen nörserilerin hastalık okumaları yapılarak sonuçlar ilgili enstitülere gönderilmiş, Buğday Gözlem Bahçesinden de 16 hat ön verim denemesine alınmıştır.
Bir adet ÖVD, 4 adet VD,4 adet BVD, 4 adet TESCİL, 6 adet Ülkesel denemeler olmak üzere 19 adet verim denemesi yürütülmüştür. Amasya ve Tokat lokasyonları 833 ve 595 kg/da verim ortalamaları ile 540kg/da olan
lokasyonlar ortalama verim düzeyinin üzerinde yer almışlardır. BVD denemesinin lokasyonlar ortalamasına göre KATEA-1/MILAN melezi 7 nolu hattı ve Ahmetağa çeşidi öne çıkmıştır. En yüksek verim Tokat lokasyonunda 956.9 kg/da ile 22 no‘lu GONDO//SHA5/WEAVER/3/PASTOR melezi hattan alınmıştır.
Proje No: TAGEM/TA/
Proje Başlığı GAP Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Çalışmaları Projeyi Yürüten Kuruluş GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Projeyi Destekleyen Kuruluş TAGEM
Proje Yürütücüsü Ali İLKHAN
Yardımcı Araştırmacılar İ.Halil CÖMERT Başlama- Bitiş Tarihleri 2010-2015 Projenin Toplam Bütçesi: 16.000 Proje Özeti
Uzun yıllar lokasyon verimleri ve elde edilen kalite analiz sonuçları dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda, 1 adet hat için üretim izni alınmış ve tescil için başvuru yapılmıştır. Ayrıca kurağa ve yüksek sıcaklığa dayanıklı hatların sayısı arttırılmıştır.
2010-2011 Ekiliş sezonunda 4 adet verim denemesi, 2 adet ÖVD, 1 adet GB ve 3 adet BVD ( 2 lokasyon) kurulmuştur. Denemeler materyal sayısına göre tesadüf blokları ve Augmented deneme desenlerinde kurulmuşlardır.
Yapılan analizler sonunda verim, agronomik ve kalite özellikleri öne çıkan hatlar seçilerek 2012 denemelerine alınmışlardır.
Tablo.2010-2011 EKİLİŞ SEZONU İŞ PROGRAMI
Denemeler Ekilen Materyal Sayısı Seçilen Materyal Sayısı
Gözlem Bahçeleri 140 28
Ön Verim Denemeleri 225 19
Verim Denemeleri 60 53
Bölge Verim Den. 42 42
Tohumluk Üretimi 5000 3800
SONUÇLANAN PROJE AFA ADI : Tahıllar
PROGRAM ADI : Ekmeklik Buğday
Proje No TAGEM/TA/07/07/01/001
Proje Başlığı Güneydoğu Geçit Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Projesi Proje İngilizce Başlığı Southeast Transitional Region Bread Wheat Breeding Project
Projeyi Yürüten Kuruluş Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma İstasyonu Müdürlüğü Projeyi Destekleyen
Kuruluşlar
Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Proje Yürütücüsü Hasan GEZGİNÇ
Yardımcı Araştırmacılar Rukiye KARA, B. Ali ARIKAN Başlama - Bitiş Tarihleri Ekim–2006 / Ekim–2011 Projenin Toplam Bütçesi
Proje Özeti: Kahramanmaraş’ın kuzey ilçeleri, Adana ilinin yüksek kesimlerini, Kayseri ve Malatya illerinin bir bölümünü de içeren Güneydoğu Geçit bölgesi ülkemizin önemli serin iklim tahılları üretim merkezi durumundadır.
Bölgede verim ve kalitenin yükseltilmesi için çeşit zenginliğinin artırılarak, verimli ve kaliteli yeni ekmeklik buğday çeşitlerinin geliştirilmesi gereklidir. Bölge koşullarına uyumlu, hastalıklara dayanıklı, kaliteli, yüksek verimli ekmeklik buğday çeşitlerini geliştirmek ve bu çeşitlerin elit, orijinal tohumluklarını üretmek bu projenin amaçlarını oluşturmaktadır. Çeşit geliştirmek amacıyla yürütülen bu çalışmada modifiye bulk yöntemi kullanılmaktadır. Güneydoğu Geçit Bölgesi buğday ıslahı çalışmaları 2006 yılında başlamıştır. Islah programı çerçevesinde Enstitümüze faklı özelliklere sahip, ülkesel yazlık ve kışlık dilimden ve IWWIP ile CIMMYT programlarından gelen materyaller değerlendirilmiş olup gerekli gözlem ve seleksiyonlar yoluyla çeşit geliştirme çalışmaları sürdürülmüştür. Ülkesel Serin İklim Tahılları Programı kapsamında gönderilen toplam 1163 materyal
