Ankara da Otopsisi Yapılmış Ateşli Silah Kaynaklı Ölümler ( )

(1)

--

Ankara’da Otopsisi Yapılmış Ateşli Silah Kaynaklı Ölümler (2001-2004)

ÖZET Amaç: Ateşli silah kaynaklı ölümler farklı toplumlarda hem oransal hem de orijin ve kullanılan silah türleri açısından farklılık göstermektedir. Bu olgularla ilgili epidemiyolojik çalışmalarda birçok ülkede insidansın artmakta olduğu bildirilmekte ve silahların kontrolünün önemine vurgu yapılmaktadır. Gereç ve Yöntemler:

Ankara’da 2001-2004 yılları arasında otopsisi yapılan ateşli silah yaralanması kaynaklı ölüm olguları retrospektif olarak yaş, cinsiyet, kullanılan silah türü, orijin, orijin ve atış sayısı, orijin ve atış mesafesi, giriş lezyonlarının lokalizasyonu parametrelerine göre değerlendirilmiştir. Bulgular: Toplam 403 ateşli silah kaynaklı ölüm olgusu saptanmıştır. Bu olgular tüm adli otopsilerin %12.64’ünü oluşturmaktadır. Olguların 335’i erkek (%83.13) ve 68’i kadındır (%16.87). Yaş gruplarına göre dağılım değerlendirildiğinde; 118 olgu (%29.28) ile 21–30 yaş grubu en fazla olgu saptanan yaş grubu olup, bu yaş grubunu 31-40 yaş grubu (97 olgu, %24.07) takip etmektedir. Olguların kullanılan silah tipine göre dağılımı incelendiğinde; 298 olguda (%73.94) kısa namlulu silah kullanılmış iken, 102 olguda (%25.31) av tüfeği ve 3 olguda da yivli-setli uzun namlulu silah (harp silahı) kullanıldığı saptanmıştır.

Cinsiyet ile kullanılan ateşli silah tipi arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Yerleşim birimi olarak il merkezli yaralanmalarda olguların %86.99’unda kısa namlulu silah kullanılmış iken, köy merkezli yaralanmalarda olguların %60.36’sında av tüfeği en fazla kullanılan silah tipi olarak belirlenmiştir. Kullanılan silah tipi ile yerleşim arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmış olup, il merkezli yaralanmalarda kısa namlulu silahlar, köy merkezli yaralanmalarda ise av tüfeğinin en fazla kullanılan silah tipi olduğu belirlenmiştir.

Olguların 166’sında (%41.19) orijin bildirilmemiş olup, orijin bildirilen olgular içinde 173 olguda (%42.93) cinayet, 59 olguda (%14.64) intihar ve 5 olguda (%1.24) da kaza, orijin olarak bildirilmiştir. Giriş lezyonu/lezyonlarının bulunduğu vücut bölgesi değerlendirildiğinde; tüm olgularda baş-boyun bölgesi en fazla saptanan yaralanma bölgesi olup, (179 olgu, %44.42), baş-boyun bölgesini 79 olguyla (%19.60) göğüs bölgesinin takip ettiği saptanmıştır. Sonuç: Ankara’da ateşli silah kaynaklı ölümler adli otopsi serisinde önemli bir oran oluşturmakta olup, ateşli silahların taşınması ve bulundurulmasının ruhsata tabi olduğu bir ülkenin başkentinde oransal olarak İstanbul’a yakın bir oranda adli otopsi serisinde ateşli silah kaynaklı ölüm olgularının saptanmış olması, kısa namlulu silahlar ve av tüfeklerinin kontrolü konusunda daha sıkı önlemlerin alınması ve toplumun bilinçlendirilmesine yönelik eğitim çalışmalarının hız kazanması gerekliliğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler:Ateşli silah, cinayet, intihar, otopsi

ABSTRACT Objective: The percentage of deaths which are due to firearms varies greatly in different parts of the world both in terms of the type of weapon and the origin of the incident. Epidemiological studies show the increasing trend of the incidence of firearm fatalities in many countries and focus on the importance of the control of these guns.

Material and Methods: Autopsy reports of firearm-related death cases whose autopsies were performed in Ankara between the years 2001 and 2004 were retrospectively evaluated on the basis of parameters such as age, sex, type of firearm, origin of the incident, origin and the number of shots, origin and range of fire, site of entrance wounds.

Results: A total of 403 firearm-related fatalities were determined in this time period. These cases constituted 12.64

% of all autopsy cases of that period. Of the cases, 335 were male (83.13%) and 68 were female (16.87%). 21-30 age group constituted the most crowded group with 118 (29.28%) cases and 21-30 age group followed this age group by 97 cases (24.07%). 21-30 age group was the most crowded age group both in females and males. Handguns were detected to be preferred weapon in 298 cases (73.94%), whereas shotguns in 102 cases (25.31%). Rifles were used only in 3 cases. There was no statistically significant relationship between the gender and the type of the weapon.

The relationship between the type of the gun and residential area was statistically significant. In rural settings, in 60.36% of the cases, shotguns were detected to be used, whereas in urban settings in 86.99% of the cases handguns were detected to be used. There was no information about the origin of the incident in 166 (41.19 %) cases. The mode of death was reported to be homicide in 173 cases (42.93%), suicide in 59 (14.64%) and accident in only 5 cases (1.24%). Evaluation of cases in terms of the location of entrance/entrances revealed that head and neck region was the most frequent site of entrances for all cases (179 cases, 44.42%) followed by chest region by 79 cases (19.60%).

Conclusion: Firearm-related fatalities constitute an important percentage in autopsy population in Ankara. Although the fact that possessing of firearms is restricted and needs a licen(s)e in Turkey, this high frequency of firearm deaths in Ankara which is the capital city of the country shows the need of strict precautions for handguns and particularly shotguns together with education of the community for the danger of firearms.

Key Words: Firearms, homicide, suicide, autopsy

Turkiye Klinikleri J Foren Med 2008, 5:6-12

Dr. Yalçın BÜYÜK,^a Dr. Murat EKE,^b Dr. A. Hakan DĐNÇ,^c Dr. Ziya KIR^d

aT.C. Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu, ĐSTANBUL

bAdli Tıp AD,

Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi, KIRIKKALE

cT.C. Adalet Bakanlığı, Adli Tıp Kurumu Ankara Adli Tıp Grup Başkanlığı, ANKARA

dAdli Tıp AD, Đstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, ĐSTANBUL Geliş Tarihi/Received: 20.08.2007 Kabul Tarihi/Accepted: 19.11.2007 Yazışma Adresi/Correspondence:

Dr. Ziya KIR Đstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Adli Tıp AD, ĐSTANBUL [email protected]

ORĐJĐNAL ARAŞTIRMA

(2)

teş li si lah kay nak lı ölüm le rin ora nı dün ya - nın fark lı böl ge le rin de de ği şik lik ler gös ter - mek te olup, bu fark lı lık ta si lah la rın te mi ni ile il gi li un sur la rın et ki li ol du ğu bil di ril mek te dir.

Bu ol gu la rın epi de mi yo lo ji si ile il gi li li te ra tür de bir çok ül ke de oran la rın art mak ta ol du ğu vur gu - lan mak ta ve si lah la rın kon tro lü nün öne mi ne dik- kat çe kil mek te dir.¹

Ateş li si lah kay nak lı ölüm le rin fak lı top lum - lar da sa de ce oran ola rak fark lı lık gös ter me di ği, ay - nı za man da ori jin ve kul la nı lan si lah tür le ri açı sın dan da fark lı lık lar gös ter di ği bil di ril mek te dir.

Lon dra’ da ya pı lan bir ça lış ma da 11 yıl lık dö nem de sap ta nan 128 ateş li si lah kay nak lı ölüm ol gu sun dan

%57’si nin ci na yet ve %34’ünün de in ti har ori jin li ol du ğu bil di ril miş iken Da ni mar ka’ da %86’sı, Avus tral ya’ da %71’inin in ti har ori jin li ol du ğu bil- di ril miş tir.^2-4

Edir ne’ de ya pı lan bir ça lış ma da ise 14 yıl lık dö nem de tüm me di ko-le gal otop si le rin %17.03’ün- den ateş li si lah ölüm le ri nin so rum lu ol du ğu, ol gu - la rın %68.3’ün de ori ji nin ci na yet ve %23.5’in de de in ti har ol du ğu bil di ril miş tir.⁵

Bu ça lış ma da, An ka ra ilin de 2001–2004 yıl la rı ara sı nı kap sa yan dört yıl lık dö nem de ki ateş li si lah kay nak lı ölüm ol gu la rı nı ret ros pek tif ola rak de ğer - len di re rek, ol gu la ra ait ve ri le rin li te ra tür eş li ğin de özel lik le ateş li si lah la rın kon tro lü nün öne mi ba zın - da tar tı şıl ma sı amaç lan mış tır.

GE REÇ VE YÖN TEM LER

An ka ra’ da otop si si ya pıl mış ateş li si lah kay nak lı ölüm ler ret ros pek tif ola rak yaş, cin si yet, kul la nı lan si lah tü rü, ori jin, ori jin ve atış sa yı sı, ori jin ve atış me sa fe si, gi riş lez yo nu/lez yon la rı ve tok si ko lo jik ve ri ler açı la rın dan de ğer len di ril miş tir. Ve ri ler Mic- ro soft Of fi ce Ex cel prog ra mı na gi ri le rek ki-ka re tes ti kul la nı la rak iliş ki ler is ta tis tik sel ola rak de ğer - len di ril miş tir.

BUL GU LAR

An ka ra’ da 2001–2004 yıl la rı ara sın da ad li otop si olgu la rı nın ret ros pek tif ana li zi so nu cun da top lam 403 ateş li si lah kay nak lı ölüm ol gu su sap tan mış tır.

Bu ol gu lar tüm ad li otop si le rin %12.64’ünü oluş-

tur mak ta dır. Ol gu la rın 335’i er kek (%83.13) ve 68’i ka dın dır (%16.87).

Yaş grup la rı na gö re da ğı lım de ğer len di ril di - ğin de 118 ol gu (%29.28) ile 21–30 yaş gru bu en faz - la ol gu sap ta nan yaş gru bu olup, bu yaş gru bu nu 31-40 yaş gru bu (97 ol gu, %24.07) takip etmektedir. Bu yaş gru bu her iki cin si yet için de en faz la ol gu nun sap tan dı ğı yaş gru bu dur. Yet miş bir ve üze ri yaş gru bu 8 ol guy la (%1.99) en az ol gu sap ta - nan yaş gru bu dur (Şekil 1).

Ol gu la rın kul la nı lan si lah ti pi ne gö re da ğı lı mı in ce len di ğin de; 298 ol gu da (%73.94) kı sa nam lu lu si lah kul la nıl mış iken, 102 ol gu da (%25.31) av tü- fe ği ve 3 ol gu da da yiv li-set li uzun nam lu lu si lah (harp si la hı) kul la nıl dı ğı sap tan mış tır. Kul la nı lan si lah ti pi ile cin si yet ara sın da ki iliş ki de ğer len di ril - di ğin de; kı sa nam lu lu si la hın ka dın la rın

%76.47’sin de ve er kek le rin de %73.43’ün de kul la - nıl dı ğı dik ka ti çek mek te dir (Şekil 2). Av tü fe ği er - kek ol gu la rın %25.67’sin de ve ka dın la rın da

%23.53’ün de ya ra lan ma ya ne den olan si lah ti pi ola rak be lir len miş tir. Cin si yet ile kul la nı lan ateş li

ŞEKĐL 1: Olguların yaş gruplarına göre dağılımı.

Yaş grupları

Erkek Kadın

ŞEKĐL 2: Olgularda cinsiyete göre kullanılan silah türü dağılımı.

Erkek Kadın

Tabanca Av tüfeği Harp silahı

(3)

si lah ti pi ara sın da is ta tis tik sel açı dan an lam lı bir iliş ki sap tan ma mış tır (p>0.05; χ²: 0.270743).

Yer le şim bi ri mi ola rak il mer kez li ya ra lan - ma lar da ol gu la rın %86.99’un da kı sa nam lu lu si - lah kul la nıl mış iken, köy mer kez li ya ra lan ma lar da ol gu la rın %60.36’sın da av tü fe ği en faz la kul la nı lan si lah ti pi ola rak be lir len miş tir (Şekil 3). Kul la nı lan si lah ti pi ile yer le şim ara sın - da is ta tis tik sel ola rak an lam lı bir iliş ki sap tan mış olup, il mer kez li ya ra lan ma lar da kı sa nam lu lu silah lar, köy mer kez li ya ra lan ma lar da ise av tü fe - ği nin en faz la kul la nı lan si lah ti pi ol du ğu be lir len miş tir (p<0.01; χ²: 93.58022). Kul la nı lan si lah ti pi ile yaş grup la rı ara sın da ki iliş ki in ce - len di ğin de; 40 yaş ve al tı yaş grup la rın da yer alan ölüm ol gu la rın da kı sa nam lu lu si lah la rın av tü- fek le ri ne kı yas la da ha faz la kul la nıl dı ğı, 40 yaş üze ri ol gu lar da ise av tü fe ği kul la nı mı nın da ha faz la ol du ğu be lir len miş tir (p<0.01; χ²: 22.21937) (Şekil 4).

Ol gu la rın 166’sın da (%41.19) ori jin bil di ril - me miş olup, ori jin bil di ri len ol gu lar için de 173 ol gu da (%42.93) ci na yet, 59 ol gu da (%14.64) in-

ti har ve 5 ol gu da (%1.24) da ka za, ori jin ola rak bil di ril miş tir (Şekil 5). Ol gu la rın %41’in de ori jin hak kın da bil gi ye ula şı la ma mış ol mak la bir lik te, bil di ri len ori jin ile kul la nı lan si lah tü rü de ğer - len di ril di ğin de kul la nı lan si lah ti piy le ola yın ori ji ni ara sın da is ta tis tik sel ola rak an lam lı bir iliş ki sap tan ma mış tır (p >0.05; χ²: 0.469579) (Şekil 6).

Olguların %29.28’i ölü olarak bulunmuş,

%25.31’i hastanede tedavi sürecinde ölmüş,

%7.20’si hastaneye ölü olarak getirilmiş ve %30’u ise olay yerinde ölmüştür (Şekil 7).

Ol gu lar da sap ta nan atış sa yı sı de ğer len di ril - di ğin de; 268 ol gu da (%66.50) ölü mün tek atış ile mey da na ge len ya ra lan ma so nu cu oluş tu ğu sap- tan mış iken, 54 ol gu da (%13.40) 2 atış ve 81 ol gu - da da (%20.10) 3 ve da ha faz la atı şa bağ lı ya ra lan ma mey da na gel miş ol du ğu sap tan mış tır.

Atış sa yı sıy la si lah ti pi ara sın da is ta tis tik sel açı dan an lam lı bir iliş ki sap tan ma mış tır (p>0.05; χ²: 2.429574) (Şekil 8).

Gi riş lez yo nu/lez yon la rı nın bu lun du ğu vü cut böl ge si de ğer len di ril di ğin de tüm ol gu lar da baş-bo - yun böl ge si en faz la sap ta nan ya ra lan ma böl ge si

ŞEKĐL 3: Olgularda kullanılan silah türü-yerleşim birimi dağılımı.

Merkez Taşra

ŞEKĐL 4: Olguların yaş gruplarına göre kullanılan silah türü açısından dağılımı.

Yaş grupları

ŞEKĐL 5: Olguların bildirilen orijine göre dağılımı.

Bilgi Yok (166; %41)

Kaza (5; %1)

Đntihar (59; %15)

Cinayet (173; %43)

ŞEKĐL 6: Olguların bildirilen orijin ve kullanılan silah türüne göre dağılımı.

Cinayet Đntihar Kaza Bilgi Yok

Tabanca Av Tüfeği Harp Silahı

(4)

ola rak dik ka ti çek mek te dir (179 ol gu, %44.42).

Baş-bo yun böl ge si ni 79 ol guy la (%19.60) gö ğüs böl- ge si ta kip et mek te dir. Tek ba şı na eks tre mi te lo ka - li zas yon lu ya ra lan ma ya bağ lı ölüm sa de ce 12 ol gu da (%2.98) sap tan mış tır. Baş böl ge si nin kı sa nam lu lu si lah lar için de de en faz la et ki le nen böl ge iken (81 ol gu, %27.09 ), av tü fek le rin de kom bi ne ya ra lan ma la rın (en az iki vü cut böl ge si) ba şı çek ti - ği ve bu nu da gö ğüs böl ge si nin iz le di ği sap tan mış - tır (sı ra sıy la 22 ve 16 ol gu). Atış sa yı sı ile kul la nı lan si lah ti pi ara sın da is ta tis tik sel ola rak an lam lı iliş ki bu lun muş olup, baş böl ge si nin kı sa nam lu lu si lah ya ra lan ma la rın da en faz la isa bet alan böl ge ol du ğu be lir len miş tir (p<0.01; χ²: 22,21937) (Şekil 9).

Atı şın 127 ol gu da (%31.51) bi ti şik-bi ti şi ğe ya - kın, 41 ol gu da (%10.17) ya kın ve 81 ol gu da (%20.10) da uzak atış me sa fe sin den ya pıl dı ğı sap-

tan mış tır. 154 ol gu da (%38.22) ise atış me sa fe si hak kın da ka rar ve ri le me di ği ve giy si tet ki ki gi bi ila ve in ce le me le rin ge rek li ol du ğu bil di ril miş tir.

Kul la nı lan si lah ti pi ne gö re atış me sa fe si de ğer len - di ril di ğin de; bi ti şik/bi ti şi ğe ya kın atı şın kı sa nam- lu lu si lah lar da 110 ol gu ile ilk sı ra da iken, av tü fe ği kay nak lı ya ra lan ma lar da ise ya kın atış me sa fe si nin ilk sı ra da ol du ğu dik ka ti çek mek te dir. Bu iliş ki is - ta tis tik sel açı dan an lam lı bu lun muş tur (p<0.01; χ²: 15,44802) (Şekil 10).

TAR TIŞ MA VE SO NUÇ

An ka ra’ da 2001–2004 yıl la rı ara sın da ki 4 yıl lık sü - re için de top lam 403 ateş li si lah kay nak lı ölüm olgu su sap tan mış olup, bu dö nem de ki otop si le rin

%12.64’ünü oluş tur mak ta dır. Ateş li si lah kay nak lı ölüm ol gu la rı nın de ğer len di ril di ği di ğer ça lış ma - lar da oran Kon ya’ da %5,8, An tal ya’ da %5.87, Si- vas’ ta %5,6, İstan bul’ da %13.71 ve Edir ne’ de

%17.03 ola rak bil di ril miş tir.^5-9Bha na ve ark. ta ra - fın dan 1998-1999 yıl la rı ara sın da ya pı lan ça lış ma - da, otop si le rin %25’ini ateş li si lah ya ra lan ma sı so nu cu mey dan ge len ölüm le rin oluş tur du ğu sap- tan mış tır.¹⁰

Ol gu la rın 335’i er kek (%83.13) ve 68’i ka dın (%16.87) olup, er kek/ka dın ora nı 4.92 ola rak sap- tan mış tır. Ge nel otop si po pülâsyo nun da ki er kek bas kın lı ğı bu ol gu lar da da sap tan mış olup, er kek olgu la rın ço ğun lu ğu oluş tur ma sı bu tür den ölüm olgu la rı nın de ğer len di ril di ği di ğer ça lış ma lar dan el de edi len ve ri ler le uyum lu bu lun muş tur.^5,9

An ka ra’ da otop si si ya pı lan ateş li si lah kay nak - lı ölüm ol gu la rın da 118 ol gu (%29.28) ile 21–30 yaş gru bu en faz la ol gu sap ta nan yaş gru bu olup, bu yaş

ŞEKĐL 7: Olguların ölüm yerine göre dağılımı.

Evde ölü bulunma Đşyerinde ölü bulunma Açık alanda ölü bulunma Olay yerinde ölüm Hastaneye ölü duhul Hastanede tedavi sürecinde ölüm Araç içinde ölü bulunma Feth-i kabir Otelde ölü bulunma Bilgi yok 1

1

5 3

29

52 33

102

120 57

ŞEKĐL 8: Olgularda saptanan atış sayısı- kullanılan silah ilişkisi.

Tek atış 2 atış 3 ve üzeri

ŞEKĐL 9: Bölgesel yaralanma ve kullanılan silah ilişkisi.

Kafa ve Göğüs Batın Ekstremite Kombine Boyun

Olgularda saptanan giriş lokalizasyonu

(5)

gru bu nu 31–40 yaş gru bu ta kip et mek te dir (97 ol - gu, %24.07). 21–30 yaş gru bu her iki cin si yet için de en faz la ol gu nun sap tan dı ğı yaş gru bu dur. Anil Koh li ve ark. ta ra fın dan 2000-2005 yıl la rı ara sın - da ki ol gu la rın de ğer len di ril di ği ça lış ma da da 21-30 yaş gru bu en faz la ol gu sap ta nan yaş gru bu olup tüm ol gu la rın %46.7’si ni oluş tur mak ta dır.¹¹Di ğer ül ke ler de fark lı se ri ler de ya pı lan ça lış ma lar da da yaş grup la rıy la il gi li ben zer so nuç lar el de edil miş - tir.^1,5,12-20Yet miş bir ve üze ri yaş gru bu ile 10 yaş al tı yaş gru bu en az ol gu sap ta nan yaş grup la rı dır.

Bu yaş grup la rı di ğer ça lış ma lar da da en az ol gu nun top lan dı ğı yaş grup la rı ola rak bil di ril miş tir.^5,11,21

Ol gu la rın kul la nı lan si lah ti pi ne gö re da ğı lı mı in ce len di ğin de; 298 ol gu da (%73.94) kı sa nam lu lu si lah kul la nıl mış iken, 102 ol gu da (%25.31) av tü- fe ği ve 3 ol gu da da yiv li-set li uzun nam lu lu si lah (harp si la hı) kul la nıl dı ğı sap tan mış tır. Kul la nı lan si lah ti pi ile cin si yet ara sın da ki iliş ki de ğer len di ril - di ğin de; kı sa nam lu lu si lah ka dın la rın %76.47’sin - de ve er kek le rin de %73.43’ün de kul la nı lan si lah ola rak dik ka ti çek mek te dir. Av tü fe ği er kek ol gu - la rın %25.67’sin de ve ka dın la rın da %23.53’ün de ya ra lan ma ya ne den olan si lah ti pi ola rak be lir len - miş tir. Cin si yet ile kul la nı lan ateş li si lah ti pi ara- sın da is ta tis tik sel açı dan an lam lı bir iliş ki sap tan ma mış tır. Yer le şim bi ri mi ola rak il mer kez - li ya ra lan ma lar da ol gu la rın %86.99’un da kı sa nam- lu lu si lah kul la nıl mış iken, av tü fe ği kul la nı mı köy mer kez li ya ra lan ma lar da ol gu la rın %60.36’sın da en faz la kul la nı lan si lah ola rak be lir len miş tir. Kul la - nı lan si lah ti pi ile yer le şim ara sın da is ta tis tik sel olarak an lam lı bir iliş ki sap tan mış olup, il mer kez li

ya ra lan ma lar da kı sa nam lu lu si lah lar, köy mer kez - li ya ra lan ma lar da ise av tü fe ği nin en faz la kul la nı - lan si lah ti pi ol du ğu be lir len miş tir. Kul la nı lan si lah ti pi ile yaş grup la rı ara sın da ki iliş ki in ce len di ğin - de; 40 yaş ve al tı yaş grup la rın da yer alan ölüm olgu la rın da kı sa nam lu lu si lah la rın av tü fek le ri ne gö re da ha faz la kul la nıl dı ğı, 40 yaş üze ri ol gu lar da ise av tü fe ği kul la nı mı nın da ha faz la ol du ğu be lir - len miş tir. Köy mer kez li ya ra lan ma lar da ve 40 yaş üs tü yaş grup la rın da av tü fe ği kul la nı mı nın da ha faz la sap tan ma sı nın bu yer le şim bi rim le rin de ve bu yaş gru bun da av amaç lı ola rak av tü fe ği nin yay gın ola rak bu lun du rul ma sı ge le ne ğiy le iliş ki li ol du ğu - nu dü şü nü yo ruz.

Ol gu la rın 166’sın da (%41.19) ori jin bil di ril - me miş ol mak la bir lik te, bil di ri len ori jin ile kul la - nı lan si lah tü rü de ğer len di ril di ğin de ci na yet ol gu la rı nın %71.68’in de ve in ti har ol gu la rı nın

%75’in de kı sa nam lu lu si lah kul la nıl dı ğı sap tan - mış tır. Kı sa nam lu lu si lah/av tü fe ği kul la nım ora nı de ğer len di ril di ğin de in ti har ol gu la rın da bu oran 3.46 iken ci na yet ol gu la rın da bu ora nın 2.53 ol du - ğu dik ka ti çek mek te dir. An cak bu iliş ki is ta tis tik sel ola rak an lam lı bu lun ma mış tır. Az mak ve ar ka daş - la rı nın ça lış ma sın da da kı sa nam lu lu si lah lar tüm ol gu la rın %58’in de ve ci na yet ori jin li ol gu la rın da

%63,8’in de ter cih edi len si lah ola rak bil di ril miş tir.⁵ Ci na yet ol gu la rı nın yak la şık ola rak 1/3’ün de av tü- fek le ri nin kul la nıl mış ol du ğu dik ka te alın dı ğın da sa de ce av amaç lı ola rak ruh sat lan dı rı lan bu si lah la - rın amaç la rı dı şın da ra hat lık la kul la nı la bil di ği an- la şıl mak ta olup, bu si lah la rın ruh sat lan dı rıl ma sın da da ha cid di de ğer len dir me le rin ya pıl ma sı ge rek li li - ği açık ça or ta ya çık mak ta dır.

Atış sa yı sı açı sın dan tek atış, kı sa nam lu lu si lah - la mey da na ge len ya ra lan ma la rın yak la şık ola rak

%65’in de ve av tü fe ği kay nak lı ya ra lan ma la rın da

%73’ün de ol mak üze re her iki si lah ti pin de de en faz la sap ta nan atış sa yı sı ol muş tur. Kon ya’ da ya pı lan ça lış ma da da ol gu la rın %83,9’un da ölüm tek atış la mey da na ge len ya ra lan ma so nu cu olduğu bil di ril - miştir.⁶Az mak ve ar k.nın Edir ne ilin de ki ça lış ma - sın da da ol gu la rın ço ğun da (%74.1) tek atış sap tan mış tır.⁵Az mak ve ark.nın ve ri le ri ile uyum lu ola rak ça lış ma se ri miz de in ti har ori jin li ola rak bil- di ri len ol gu la rın tü mün de ölü mün tek atış so nu cu

ŞEKĐL 10: Olgularda saptanan atış mesafesi-kullanılan silah ilişkisi.

Bitişik ve Yakın atış Uzak atış Tetkik bitişiğe yakın

(6)

mey da na ge len ya ra lan madan kaynaklandığı an la - şıl mış tır.

Ya ra lan ma yı oluş tu ran atı şın/atış la rın ya pıl - dı ğı vü cut böl ge si de ğer len di ril di ğin de; tüm ol gu - lar da baş-bo yun böl ge si en faz la sap ta nan ya ra lan ma böl ge si ola rak dik ka ti çek mek te dir (179 ol gu, %44.42). Baş-bo yun böl ge si ni 79 ol guy la (%19.60) gö ğüs böl ge si ta kip et mek te dir. De ği şik se ri ler de ya ra lan ma lo ka li zas yo nu açı sın dan fark- lar bil di ril miş olup, Anil Koh li ve ark. ta ra fın dan ya pı lan ça lış ma da en sık kar şı la şı lan ya ra lan ma

%39 ile gö ğüs böl ge sin de iken bu böl ge yi %29.6 ile baş böl ge si ta kip et mek te dir.¹¹ Baş böl ge si kı sa nam lu lu si lah lar için de de en faz la et ki le nen böl - ge iken (81 ol gu, %27.09 ) av tü fek le rin de kom bi - ne ya ra lan ma la rın (en az iki vü cut böl ge si) ba şı çek ti ği ve bu nu da gö ğüs böl ge si nin iz le di ği sap- tan mış tır. Kı sa nam lu lu si lah lar da izo le baş böl ge - si ya ra lan ma sı sık lı ğı is ta tis tik sel açı dan an lam lı bir fark ola rak dik ka ti çek mek te dir. Kon ya’ da ya pı lan ça lış ma da av tü fek le ri için de ka fa böl ge si en faz la isa bet alan böl ge ola rak bil di ril miş iken ça lış ma se- ri miz de av tü fek le rin de kom bi ne ya ra lan ma la rın da ha faz la ol du ğu sap tan mış tır.⁶Az mak ve ark.nın ça lış ma sın da da av tü fek le ri nin kul la nıl dı ğı in ti har olay la rın da en çok et ki le nen böl ge nin ça lış ma - mız da ol du ğu gi bi gö ğüs ve ka rın böl ge si ol du ğu bil di ril miş tir.⁵

En faz la ol gu sap ta nan atış me sa fe si 127 ol gu (%31.51) ile bi ti şik-bi ti şi ğe ya kın atış me sa fe si olup, 154 ol gu da ise atış me sa fe si için giy si tet ki ki gi bi ila ve in ce le me le rin ge rek li ol du ğu bil di ril miş - tir. Kul la nı lan si lah ti pi ne gö re atış me sa fe si de ğer - len di ril di ğin de; bi ti şik atı şın kı sa nam lu lu si lah lar da ilk sı ra da iken av tü fe ği kay nak lı ya ra - lan ma lar da ya kın atış me sa fe si nin ilk sı ra da ol du ğu dik ka ti çek mek te dir. Bu iliş ki is ta tis tik sel açı dan an lam lı bu lun muş tur. Di ğer ça lış ma lar da en faz la sap ta nan atış me sa fe si ola rak bil di ri len uzak atış me sa fe si^6,7,22,23 ol gu la rı mız da en az sap ta nan atış me sa fe si dir. Tet kik baş lı ğı al tın da de ğer len di ri len ol gu sa yı sı nın faz la olu şu nun bu fark tan so rum lu ol du ğu na ina nı yo ruz.

Yur du mu zun de ği şik böl ge le rin de ol du ğu gi bi An ka ra’ da da ateş li si lah lar ad li otop si ol gu la rın da önem li bir ölüm se be bi ola rak kar şı mı za çık mak ta - dır. Özel lik le ateş li si lah la rın ta şın ma sı ve bu lun - du rul ma sı nın ruh sa ta ta bi ol du ğu bir ül ke de ad li otop si se ri sin de ateş li si lah kay nak lı ölüm ol gu la rı - nın yük sek sık lı ğı, kı sa nam lu lu si lah lar ve av tü- fek le ri nin kon tro lü ko nu sun da da ha sı kı ön lem le rin alın ma sı ve top lu mun bi linç len di ril - me si ne yö ne lik eği tim ça lış ma la rı nın hız ka zan ma - sı ge rek li li ği ni gös ter mek te dir.

1. Amiri A, Sanaei-Zadeh H, Towfighi Zavarei H, Rezvani Ardestani F, Savoji N. Firearm fatalities. A preliminary study report from Iran. J of Clinical Forensic Medicine 2003;10:159-63.

2. Rouse D, Dunn L. Firearm Fatalities. Foren- sic Science International 1992;56:59-64.

3. Thomsen JL, Albrektsen SB. An Investigation of the pattern of firearm fatalities before and after the introduction of new legislation in Den- mark. Med Sci Law 1991;31:162-6.

4. Selway R. Firearm fatalities in Victoria, Aus- tralia 1998. Med Sci Law 1991;31:167-74.

5. Azmak D, Altun G, Bilgi S, Yılmaz S. Firearm fatalities in Edirne, 1984–1997. Forensic Sci- ence International 1998;95:231-9.

6. Günaydın G, Demirci Ş. Konya’da 1991–2000 yılları arasında ateşli silah yaralanması ne-

deniyle ölen 248 olgunun değerlendirilmesi.

Yıllık Adli Tıp Toplantıları–2002, poster bildirisi. Kongre Kitabı: 308-13.

7. Karagöz YM, Karagöz SD, Atılgan M, Demir- can C. Ateşli silah yaralanmasına bağlı 133 ölüm olgusunun incelenmesi, Adli Tıp Bülteni 1996;1:122-6.

8. Özkök MS, Katkıcı U, Özkara E. Sivas’ta 1984–1993 yılları arasında adli otopsi ve ölü muayenesi yapılan olguların retrospektif incelenmesi, I.Adli Bilimler Kongresi Kongre Kitabı.

Adana 12-15 Nisan; 1994. p.230-2.

9. Albek E, Yorulmaz C, Özaslan A, Koç S, Ağır G, Çetin G. Đntihar orijini açısından ateşli silah yaralanmasına bağlı ölümler.8.Ulusal Adli Tıp Günleri Poster Sunuları. Antalya: 16–20 Ekim;

1995. p.277-82.

10. Bhana BD, Kirk MG, Dada MA. Fatal firearm wounds: A clinicopathologic study.

Am J Forensic Med Pathol 2003;24:

273-6.

11. Kohli A, Aggarwal KN. Firearm fatalities in Delhi, India. Leg Med 2006;8:264-8.

12. Karlsson T, Isaksson B, Ormstad K. Gunshot fatalities in Stockholm, Sweden with special reference to the use of illegal weapons. J Forensic Sci 1993;38:1409-21.

13. Ornehult L, Eriksson A. Fatal ﬁrearm accidents in Sweden. Forensic Sci Int 1987;34:

257-66.

14. Karger B, Billeb E, Koops E. Accidental ﬁrearm fatalities. Forensic and preventive im- plications. Int J Legal Med 2002;116:

350-3.

KAYNAKLAR

(7)

15. Onuminya JE, Ohwowhiagbese E. Pattern of civilian gunshot injuries in Irrua, Nigeria. S Afr J Surg 2005;43:170-2.

16. Ikeda RM, Gorwitz R, James SP, Powell KE, Mercy JA. Trends in fatal ﬁrearm-related injuries, United States, 1962-1993. Am J Prev Med 1997;13:396-400.

17. Elfawal MA, Awad OA. Firearm fatalities in East- ern Saudi Arabia:impact of culture and legislation. Am J Forensic Med Pathol 1997;18:391-6.

18. Meel BL. Firearm fatalities in the Transkei region of South Africa, 1993-2004. S Afr Med J 2005;95:963-7.

19. Rouse D, Dunn L. Firearm fatalities. Forensic Sci Int 1992;56:59-64.

20. Hardt-Madsen M, Simonsen J. Firearm fatalities in Denmark 1970-1979. Forensic Sci Int 1983;23:93-8.

21. Yemişcigil A, Aktaş EÖ, Ege B. Ateşli silah yaralanmaları. 8.Ulusal Adli Tıp Günleri

Poster Sunuları, Antalya: 16–20 Ekim 1995:179-81.

22. Erkol Z. Gaziantep ilinde ateşli silah yaralan- malarının analizi, I.Ulusal Adli Tıp Kongresi Poster Sunuları. Đstanbul: 1-4 Kasım 1994:

267-72.

23. Ertürk S, Ege B, Karali B. Adli tıp açısından çeşitli yönleriyle ateşli silah yaraları. Adli Tıp Dergisi 1989;5:27-32.