C++ Dersi: Nesne Tabanlı Programlama 2. Baskı

(1)

C++ Dersi:

Nesne Tabanlı Programlama

2. Baskı

Bölüm 13: Miras

³

(2)

İçerik

13.1 Miras Kavramı

13.2 Miras Yönteminin Uygulanması

13.3 ErişimEKketleri: public, private, protected 13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar

13.5 Üst Sınıf Tanımlamasında public, private ve protected Erişim EKketlerinin Kullanımı

13.6 Üst SınıQaki Fonksiyonların Alt Sınıﬂarda Tekrar Tanımlanması

13.7 Çoklu Miras Çözümlü Sorular

C++ Dersi: Nesne Tabanlı

Fatma Cemile Serçe

2

(3)

Hedeﬂer

•  Verilen sınıﬂar arasında miras ilişkisi kurma

•  Aralarında miras ilişkisi olan sınıf tanımlarını dikkate alarak UML sınıf diyagramını çizme

•  public, private ve protected erişim eKketlerinin farklarını açıklama

•  Verilen problem tanımını dikkate alarak, üst sınıf tanımlamasında, public, private ve protected eKketlerinden uygun olanı

seçme

•  Alt sınıﬂarda üst sınıfa ait yapıcı fonksiyonları çağırma

•  Üst sınıQa tanımlı olan fonksiyonları alt sınıﬂarda tekrar tanımlama

(4)

13.1 Miras Kavramı

•  İng. Inheritance

•  Var olan bir sınıQan bir alt sınıf türeterek üyelerin alt sınıfa aktarılmasına miras adı verilir.

•  Sınıﬂar arası ilişkiyi tanımlayarak bir hiyerarşi kurulmasını sağlar.

•  İki sınıf arasındaki veri üyelerine ve üye fonksiyonlarına

bakıldığında benzerlikler var ise, ortak olan bu üyeler temel bir sınıQa toplanır. Bu temel sınıQan türeyen alt sınıﬂar bu üyelere miras yoluyla sahip olurlar.

•  Ortak üyelere ek olarak, alt sınıf kendine özgü yeni veri üyeleri ve üye fonksiyonlar tanımlayabilir.

Fatma Cemile Serçe

4

(5)

13.1 Miras Kavramı...

•  Ogrenci ve Personel sınıﬂarı; ad, soyad, tckimlik ve

adres bilgilerini Birey sını`ndan miras olarak alır .

(6)

13.1 Miras Kavramı...

•  Özellikleri miras alınan sınıfa üst sınıf (superclass) veya taban sınıf (base class), miras alan sınıfa ise alt sınıf (subclass) veya türemiş sınıf (derived class) adı verilir

Fatma Cemile Serçe

6

(7)

13.1 Miras Kavramı...

•  Bir üst sınıf sadece kendi bünyesinde tanımlı üyelere erişebilir, alt sınıﬂarına ait üyelere erişemez.

•  Sınıﬂar arasında miras ilişkisi olup olmadığını daha iyi anlamak için,

“ tasarlanan alt sınıf bir üst sınıQır” önermesinin doğru olması gereklidir.

–  Öğrenci bir Birey’dir. // doğru bir önermedir

–  Kare bir Daire’dir. // doğru bir önerme değildir

(8)

13.2 Miras Yönteminin Uygulanması

•  Miras ilişkisi, public (genel), private (özel) ve protected (korumalı) olmak üzere üç farklı erişim eKkeK ile kurulabilir.

•  public erişim eKkeK, üst sınıQan aktarılan public üyelere alt sınıQan da public, protected üyelere protected ve private üyelere ise private olarak erişileceğini ifade eder.

Fatma Cemile Serçe

8

(9)

13.2 Miras Yönteminin Uygulanması...

•  Örnek

(10)

13.2 Miras Yönteminin Uygulanması...

Fatma Cemile Serçe

10

(11)

13.3 Erişim EIketleri: public, private, protected

•  public erişim eKkeK ile tanımlanmış tüm üyeler, aralarında miras ilişkisi olsun olmasın diğer tüm sınıﬂar tara`ndan erişilebilir

üyelerdir.

•  private erişim eKkeKne sahip tüm sınıf üyelerine dışarıdan erişim kapailır.

•  protected eKkeK ile tanımlanan üyelere

sadece alt sınıﬂar erişebilir.

(12)

13.3 Erişim EIketleri: public, private, protected...

Fatma Cemile Serçe

12 •  Örnek

(13)

13.3 Erişim EIketleri: public, private,

protected...

(14)

13.3 Erişim EIketleri: public, private, protected...

Fatma Cemile Serçe

14

(15)

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar

•  Alt sınıf Kpinde bir nesne yarailırken öncelikle üst sını`n yapıcı fonksiyonu çağrılır, daha sonra alt sını`n yapıcı

fonksiyonu çağrılır.

•  Yıkıcı fonksiyonlar için ise bu tam tersidir: öncelikle alt sını`n

yıkıcı fonksiyonu, onun ardından üst sını`n yıkıcı fonksiyonu

çağrılır.

(16)

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar...

Fatma Cemile Serçe

16

(17)

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar...

(18)

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar...

•  Örnek

–  Birey sını` üst sınıQır

–  Ogrenci sını` Birey sını`nın alt sını`dır

–  Ogrenci sını`nın sahip olduğu veri üyeleri, miras yoluyla aldığı ad, soyad ve kendi sahip olduğu ogrenciNo ve ortalama’dır.

–  Ogrenci sını`nın sahip olduğu üye fonksiyonlar, miras yoluyla aldığı profiliYaz() ve kendi içerisinde tanımladığı ortalamaAl()

fonksiyonlarıdır.

Fatma Cemile Serçe

18

(19)

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar...

(20)

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar...

Fatma Cemile Serçe

20

(21)

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar...

(22)

13.5 Üst Sınıf Tanımlamasında public, private ve protected Erişim EIketlerinin Kullanımı

•  İki sınıf arasında miras ilişkisinin kurulması için : işareKnin hemen ardından üst sını`n adı yazılır

•  Üst sını`n adı yazılırken, söz konusu sını`n hemen önüne bir erişim eKkeK konur.

– public, private veya protected

Fatma Cemile Serçe

22

(23)

•  Erişim eKketleri, alt sını`n üst sını`n üyelerine erişip erişemeyeceğini ya da nasıl erişeceğini farklı şekillerde tanımlar.

13.5 Üst Sınıf Tanımlamasında public, private

ve protected Erişim EIketlerinin Kullanımı...

(24)

•  Üst sınıQaki private üyelere alt sınıQan erişilemez.

•  Üst sınıQaki protected üyeleri alt sını`n private üyeleri olarak kabul edilir.

•  Üst sınıQaki public üyeleri, alt sını`n private üyeleri olarak kabul edilir.

class B: private A {};

Fatma Cemile Serçe

24 13.5 Üst Sınıf Tanımlamasında public, private

ve protected Erişim EIketlerinin Kullanımı...

(25)

•  Üst sınıQaki private üyelere alt sınıQan erişilemez.

•  Üst sınıQaki protected üyeleri alt sını`n protected üyeleri olarak kabul edilir.

•  Üst sınıQaki public üyeleri, alt sını`n protected üyeleri olarak kabul edilir.

class B: protected A {};

13.5 Üst Sınıf Tanımlamasında public, private

ve protected Erişim EIketlerinin Kullanımı...

(26)

•  Üst sınıQaki private üyelere alt sınıQan erişilemez.

•  Üst sınıQaki protected üyeleri alt sını`n protected üyeleri olarak kabul edilir.

•  Üst sınıQaki public üyeleri, alt sını`n public üyeleri olarak kabul edilir.

class B: public A {};

Fatma Cemile Serçe

26 13.5 Üst Sınıf Tanımlamasında public, private

ve protected Erişim EIketlerinin Kullanımı...

(27)

13.6 Üst SınıSaki Fonksiyonların Alt Sınıﬂarda Tekrar Tanımlanması

•  İng. Redeﬁning

•  Üst sınıQa tanımlanan fonksiyon, alt sınıQa aynı isimle yeniden tanımlanmasıdır.

•  Örnek:

(28)

13.6 Üst SınıSaki Fonksiyonların Alt Sınıﬂarda Tekrar Tanımlanması…

Fatma Cemile Serçe

28

(29)

13.6 Üst SınıSaki Fonksiyonların Alt

Sınıﬂarda Tekrar Tanımlanması…

(30)

13.6 Üst SınıSaki Fonksiyonların Alt Sınıﬂarda Tekrar Tanımlanması…

Fatma Cemile Serçe

30

(31)

13.7 Çoklu Miras

•  İng. Mul6ple Inheritance

•  Bir sını`n birden fazla üst sınıfa sahip olması durumudur

•  Çoklu miras ile bir sınıf, birden çok sınıfa ait özellikleri aynı anda miras olarak alabilir.

•  Tekli miras kadar yaygın bir kullanımı olmasa

da birden çok sınıﬂa ortak özelliklerin olduğu

durumlarda tercih edilen bir yöntemdir.

(32)

13.7 Çoklu Miras…

•  Örnek: Bir akademik kurumda henüz doktora öğrencisi olan ve bir yandan da öğretmenlik yapan bir asistanı ele alalım. Bu asistan doktora öğrencisi olduğu için Ogrenci’dir ve aynı zamanda

öğretmenlik yapiğı için bir Ogretmen’dir.

Fatma Cemile Serçe

32

(33)

13.7 Çoklu Miras…

(34)

13.7 Çoklu Miras…

Fatma Cemile Serçe

34

(35)

Çözümlü Sorular…

Soru

Cevap

(36)

Çözümlü Sorular…

Fatma Cemile Serçe

36 Soru…

(37)

Çözümlü Sorular…

Soru

(38)

Çözümlü Sorular…

Fatma Cemile Serçe

38 Cevap

(39)

Çözümlü Sorular…

Soru

(40)

Çözümlü Sorular…

Fatma Cemile Serçe

40 Cevap…

(41)

Çözümlü Sorular…

Cevap…

(42)

Çözümlü Sorular…

Fatma Cemile Serçe

42 Cevap…

(43)

C++ Dersi: Nesne Tabanlı Programlama 2. Baskı

C++ Dersi:

Nesne Tabanlı Programlama

2. Baskı

Bölüm 13: Miras

³

İçerik

13.1 Miras Kavramı

13.2 Miras Yönteminin Uygulanması

13.3 ErişimEKketleri: public, private, protected 13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar

13.5 Üst Sınıf Tanımlamasında public, private ve protected Erişim EKketlerinin Kullanımı

13.6 Üst SınıQaki Fonksiyonların Alt Sınıﬂarda Tekrar Tanımlanması

13.7 Çoklu Miras Çözümlü Sorular

2

Hedeﬂer

• Verilen sınıﬂar arasında miras ilişkisi kurma

• Aralarında miras ilişkisi olan sınıf tanımlarını dikkate alarak UML sınıf diyagramını çizme

• public, private ve protected erişim eKketlerinin farklarını açıklama

• Verilen problem tanımını dikkate alarak, üst sınıf tanımlamasında, public, private ve protected eKketlerinden uygun olanı

seçme

• Alt sınıﬂarda üst sınıfa ait yapıcı fonksiyonları çağırma

• Üst sınıQa tanımlı olan fonksiyonları alt sınıﬂarda tekrar tanımlama

13.1 Miras Kavramı

• İng. Inheritance

• Var olan bir sınıQan bir alt sınıf türeterek üyelerin alt sınıfa aktarılmasına miras adı verilir.

• Sınıﬂar arası ilişkiyi tanımlayarak bir hiyerarşi kurulmasını sağlar.

• İki sınıf arasındaki veri üyelerine ve üye fonksiyonlarına

bakıldığında benzerlikler var ise, ortak olan bu üyeler temel bir sınıQa toplanır. Bu temel sınıQan türeyen alt sınıﬂar bu üyelere miras yoluyla sahip olurlar.

• Ortak üyelere ek olarak, alt sınıf kendine özgü yeni veri üyeleri ve üye fonksiyonlar tanımlayabilir.

4

13.1 Miras Kavramı...

• Ogrenci ve Personel sınıﬂarı; ad, soyad, tckimlik ve

adres bilgilerini Birey sını`ndan miras olarak alır .

13.1 Miras Kavramı...

• Özellikleri miras alınan sınıfa üst sınıf (superclass) veya taban sınıf (base class), miras alan sınıfa ise alt sınıf (subclass) veya türemiş sınıf (derived class) adı verilir

6

13.1 Miras Kavramı...

• Bir üst sınıf sadece kendi bünyesinde tanımlı üyelere erişebilir, alt sınıﬂarına ait üyelere erişemez.

• Sınıﬂar arasında miras ilişkisi olup olmadığını daha iyi anlamak için,

“ tasarlanan alt sınıf bir üst sınıQır” önermesinin doğru olması gereklidir.

– Öğrenci bir Birey’dir. // doğru bir önermedir

– Kare bir Daire’dir. // doğru bir önerme değildir

13.2 Miras Yönteminin Uygulanması

• Miras ilişkisi, public (genel), private (özel) ve protected (korumalı) olmak üzere üç farklı erişim eKkeK ile kurulabilir.

• public erişim eKkeK, üst sınıQan aktarılan public üyelere alt sınıQan da public, protected üyelere protected ve private üyelere ise private olarak erişileceğini ifade eder.

8

13.2 Miras Yönteminin Uygulanması...

• Örnek

13.2 Miras Yönteminin Uygulanması...

10

13.3 Erişim EIketleri: public, private, protected

• public erişim eKkeK ile tanımlanmış tüm üyeler, aralarında miras ilişkisi olsun olmasın diğer tüm sınıﬂar tara`ndan erişilebilir

üyelerdir.

• private erişim eKkeKne sahip tüm sınıf üyelerine dışarıdan erişim kapailır.

• protected eKkeK ile tanımlanan üyelere

sadece alt sınıﬂar erişebilir.

13.3 Erişim EIketleri: public, private, protected...

12

• Örnek

13.3 Erişim EIketleri: public, private,

protected...

13.3 Erişim EIketleri: public, private, protected...

14

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar

• Alt sınıf Kpinde bir nesne yarailırken öncelikle üst sını`n yapıcı fonksiyonu çağrılır, daha sonra alt sını`n yapıcı

fonksiyonu çağrılır.

• Yıkıcı fonksiyonlar için ise bu tam tersidir: öncelikle alt sını`n

yıkıcı fonksiyonu, onun ardından üst sını`n yıkıcı fonksiyonu

çağrılır.

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar...

16

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar...

13.4 Miras ve Yapıcı Fonksiyonlar...

• Örnek

– Birey sını` üst sınıQır

– Ogrenci sını` Birey sını`nın alt sını`dır

– Ogrenci sını`nın sahip olduğu veri üyeleri, miras yoluyla aldığı ad, soyad ve kendi sahip olduğu ogrenciNo ve ortalama’dır.

– Ogrenci sını`nın sahip olduğu üye fonksiyonlar, miras yoluyla aldığı profiliYaz() ve kendi içerisinde tanımladığı ortalamaAl()

fonksiyonlarıdır.

18

•  Verilen sınıﬂar arasında miras ilişkisi kurma

•  Aralarında miras ilişkisi olan sınıf tanımlarını dikkate alarak UML sınıf diyagramını çizme

•  public, private ve protected erişim eKketlerinin farklarını açıklama

•  Verilen problem tanımını dikkate alarak, üst sınıf tanımlamasında, public, private ve protected eKketlerinden uygun olanı

•  Alt sınıﬂarda üst sınıfa ait yapıcı fonksiyonları çağırma

•  Üst sınıQa tanımlı olan fonksiyonları alt sınıﬂarda tekrar tanımlama

•  İng. Inheritance

•  Var olan bir sınıQan bir alt sınıf türeterek üyelerin alt sınıfa aktarılmasına miras adı verilir.

•  Sınıﬂar arası ilişkiyi tanımlayarak bir hiyerarşi kurulmasını sağlar.

•  İki sınıf arasındaki veri üyelerine ve üye fonksiyonlarına

•  Ortak üyelere ek olarak, alt sınıf kendine özgü yeni veri üyeleri ve üye fonksiyonlar tanımlayabilir.

•  Ogrenci ve Personel sınıﬂarı; ad, soyad, tckimlik ve

•  Özellikleri miras alınan sınıfa üst sınıf (superclass) veya taban sınıf (base class), miras alan sınıfa ise alt sınıf (subclass) veya türemiş sınıf (derived class) adı verilir

•  Bir üst sınıf sadece kendi bünyesinde tanımlı üyelere erişebilir, alt sınıﬂarına ait üyelere erişemez.

•  Sınıﬂar arasında miras ilişkisi olup olmadığını daha iyi anlamak için,

–  Öğrenci bir Birey’dir. // doğru bir önermedir

–  Kare bir Daire’dir. // doğru bir önerme değildir

•  Miras ilişkisi, public (genel), private (özel) ve protected (korumalı) olmak üzere üç farklı erişim eKkeK ile kurulabilir.

•  public erişim eKkeK, üst sınıQan aktarılan public üyelere alt sınıQan da public, protected üyelere protected ve private üyelere ise private olarak erişileceğini ifade eder.

•  Örnek

•  public erişim eKkeK ile tanımlanmış tüm üyeler, aralarında miras ilişkisi olsun olmasın diğer tüm sınıﬂar tara`ndan erişilebilir

•  private erişim eKkeKne sahip tüm sınıf üyelerine dışarıdan erişim kapailır.

•  protected eKkeK ile tanımlanan üyelere

•  Örnek

•  Alt sınıf Kpinde bir nesne yarailırken öncelikle üst sını`n yapıcı fonksiyonu çağrılır, daha sonra alt sını`n yapıcı

•  Yıkıcı fonksiyonlar için ise bu tam tersidir: öncelikle alt sını`n

•  Örnek

–  Birey sını` üst sınıQır

–  Ogrenci sını` Birey sını`nın alt sını`dır

–  Ogrenci sını`nın sahip olduğu veri üyeleri, miras yoluyla aldığı ad, soyad ve kendi sahip olduğu ogrenciNo ve ortalama’dır.

–  Ogrenci sını`nın sahip olduğu üye fonksiyonlar, miras yoluyla aldığı profiliYaz() ve kendi içerisinde tanımladığı ortalamaAl()

•  İki sınıf arasında miras ilişkisinin kurulması için : işareKnin hemen ardından üst sını`n adı yazılır

•  Üst sını`n adı yazılırken, söz konusu sını`n hemen önüne bir erişim eKkeK konur.

– public, private veya protected

•  Erişim eKketleri, alt sını`n üst sını`n üyelerine erişip erişemeyeceğini ya da nasıl erişeceğini farklı şekillerde tanımlar.

•  Üst sınıQaki private üyelere alt sınıQan erişilemez.

•  Üst sınıQaki protected üyeleri alt sını`n private üyeleri olarak kabul edilir.

•  Üst sınıQaki public üyeleri, alt sını`n private üyeleri olarak kabul edilir.

•  Üst sınıQaki private üyelere alt sınıQan erişilemez.

•  Üst sınıQaki protected üyeleri alt sını`n protected üyeleri olarak kabul edilir.

•  Üst sınıQaki public üyeleri, alt sını`n protected üyeleri olarak kabul edilir.

•  Üst sınıQaki private üyelere alt sınıQan erişilemez.

•  Üst sınıQaki protected üyeleri alt sını`n protected üyeleri olarak kabul edilir.

•  Üst sınıQaki public üyeleri, alt sını`n public üyeleri olarak kabul edilir.

•  İng. Redeﬁning

•  Üst sınıQa tanımlanan fonksiyon, alt sınıQa aynı isimle yeniden tanımlanmasıdır.

•  Örnek:

•  İng. Mul6ple Inheritance

•  Bir sını`n birden fazla üst sınıfa sahip olması durumudur

•  Çoklu miras ile bir sınıf, birden çok sınıfa ait özellikleri aynı anda miras olarak alabilir.

•  Tekli miras kadar yaygın bir kullanımı olmasa

•  Örnek: Bir akademik kurumda henüz doktora öğrencisi olan ve bir yandan da öğretmenlik yapan bir asistanı ele alalım. Bu asistan doktora öğrencisi olduğu için Ogrenci’dir ve aynı zamanda