Oturumun Amacı. Ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmek ve önemini kavramak.

ERGONOMİ

Oturumun Amacı

• Ergonomi ve iş fizyolojisi

konusunda temel kavramları

bilmek ve önemini kavramak.

Öğrenim hedefleri

• Ergonomi tanımı, temel kavramları,

• İşin insana uyumu,

• Ergonomik risklerin etkileri ve önlenmesi,

• İlgili mevzuat hakkında bilgi sahibi olmak.

Alt başlıklar

• İş fizyolojisi ve biyomekanik

• Antropometri ve çalışma ortamı tasarımı

• Çalışma alanlarında ergonomik risk etmenleri

• Ergonomik çalışma ekipmanları

• Çalışma süresince gereken egzersizler

• İlgili mevzuat

ergonomi

• Yunanca

”ergon = iş, çalışma”,

“nomos = yasa”

ergonomi;

• insanın biyolojik, psikolojik özelliklerini göz önünde

bulundurarak

insan-makine-çevre uyumunun doğal ve teknik kurallarını

araştıran, disiplinler arası araştırma, geliştirme ve

uygulama çalışmaları olarak tanımlanabilir.

ERGONOMİ;

İnsanların anatomik özelliklerini,

antropometrik özelliklerini, fiziksel

kapasitelerini ve toleranslarını göz önüne alarak, endüstriyel iş ortamındaki tüm faktörlerin etkisi ile olabilecek organik ve psiko-sosyal stresler karşısında, sistem

verimliliği ve insan-makine-çevre uyumunun temel yasalarını ortaya koymaya çalışan

disiplini bir araştırma geliştirme aracıdır.

Yorgunluk

Yorgunluk

• Konsantrasyonda azalma

• Algılamada yavaşlama, azalma

• Fiziksel ve mental performansta azalma

• Küntlük, irritabilite duygusu

• Aynı çıktının sağlanabilmesi için daha fazla enerji harcanması-verimsizlik

Uygun araç kullanımı

Bilgisayarla çalışma

• Bilgisayarla çalışmada

bakış yönü belge – ekran – masa arasında sürekli değiştiğinde oturma yeri olarak eksenden

dönebilen, yüksekliği

ayarlanabilir, kolçaklı ve devrilmeye karşı güvenli 5 tekerlekli sandalyeler kullanılmalıdır.

Oturarak çalışma

Oturarak çalışma

• Çalışma esnasında ayaklar ve bacaklar için yeterli hareket alanı bulunmalı ve çalışma

yüzeyi yansıtma katsayısı % 30 – 50 olmalıdır.

• Çalışma masası sabit ise alt kenarının yerden yüksekliği 68 cm, ayarlanabilir ise 64-74 cm arasında olmalıdır.

• Klavye ortasının yerden yüksekliği 71-74 cm olmalıdır.

• Sandalye ve arkalık yüksekliği otururken kolayca ayarlanabilir olmalıdır.

• Oturma yüksekliği kolların mümkün olduğu

kadar az gergin ve yatay olması sağlanmalıdır.

• Baldırın iç yüzeyine gelen basıncı azaltmak için de ayakların zemine veya ayak altlığına yeterince oturmasına dikkat edilmelidir.

• Dik oturma, omurgaya yaklaşık % 25 daha az yük

binmesini sağlar ve bir çok sırt problemini önler. Bu sebeple personele doğru oturma pozisyonun önemi aşılanmalıdır.

• Bilgisayar ekranının görüntü kalitesi, göz sağlığı açısından çok önemlidir.

• Ekrandaki yazı karakterlerinin büyüklüğü 2.6 mm’ nin altına düşmemeli, ekran tozlu kalmamalı ve görüntüde titreşim olmamalıdır

• Ekrana bakış uzaklığı 50 – 70 cm. arasında olmalıdır. Işık yansımasını minimuma indirebilmek amacıyla ekranlar mümkünse pencerelere 90 derece dik olacak şekilde yerleştirilmelidir.

• Ekranlarda siyah fon kullanmak, personelde koyu bir tünele giriş etkisi yapabilir ve aydınlık ortamda göz kamaşma etkisini de arttırır.

Büroda çalışma

Mola: Dinlenmek için verilen ara

• Spontan mola; aşırı zorlayıcı işte çalışanın kendince verdiği ara,

• Maskelenmiş mola; yapılması gereken işin yerine ikincil bir işin yapılması,

• İş koşullu mola; makine temizliği,

arkadaşa, amire danışma için çalışma ortamından ayrılma

• Programlı mola; çay saati vb.

Mola gibi

• Dönüşümlü iş,

• Farklı mekanda iş,

• İlgi çekici iş,

• Tempolu iş,

• Yeni bilgi edinmeye yönelik iş,

Baş boyun açıklığı

Çalışma yakın çevresi

Masa başı çalışma

Otur(ar)ak

Dar alanda çalışma

Ekranlı araçlarla çalışma

Çalışma sırasında el pozisyonları

Araç içi-sürücü ergonomisi

A n t r o p o m e t r i

Çalışma sandalyesi

Yük taşıma

El-kol açıklığı

Ayak-bacak açıklığı

Bel-fıtığı

Çalışma ve dinlenmede nabız

Çalışma ve Dinlenmede

Alınan Oksijen Düzeyi

Ağır işlerde dinlenme süresi

uzatılmalı

Statik ve dinamik çalışma

Dinlenme-Dinamik ve Statik Çalışmada Kan Gereksinimi

Azami kuvvet içinde tutma kuvvetinin yüzdesi arttıkça tutabilme süresi azalır

Kaçınılamayan durumlar

•Ergonomi

Laboratuarı

Çalışmaları

Cihazlar

• Odiometre (Audiometre)

• Gaz Ölçüm Cihazı

• Vibrometre

• Ses Düzeyi Ölçer (Sound level meter)

• Ses Düzeyi Ölçer Kalibratörü

• Gürültü Doz Ölçer

(Dosimeter, dozimetre)

• Nem, Sıcaklık Ölçer

• Anatomik ve Fizyolojik Kartlar

• Antropometre Seti

• Renk Körlügü Test Kiti

• Sayısal Tansiyon Monitörü ve Yazıcı

• EKG Cihazı

• Ergonomik Bisiklet

• Ergonomik Sandalye

• Ultra İnce Parçacık Sayacı

• Beceri Testi Seti

• Anemometre

• Görüş Testi Cihazı

• Işıma Enerjisi Ölçüm Cihazı (Radiometer, radyometre)

• Isısal Yüklenme Monitörü

• Işık Ölçer

• Mikrometre

• Kumpas

• Grafik ve Veri Kaydedici

• Lazerli mesafe ölçer

• TV, DVD

Boy-ağırlık; beden kitle indeksi

Odiometre

ODİOMETRİ

Gaz Ölçüm Cihazı (Gas Detector)

Ölçülen gazlar;

CH4, CO, H2S, O2

Ölçme sınırı;

CH⁴ : % 0..100 LEL O2 : % 0..25 VOL CO : 0..300 ppm H²S : 0..100 ppm

Vibrometre

(Titresim Ölçüm Cihazı)

Hız Kademeleri:

200mm/s 0,50 ~ 199,9 mm/s 7.87 inch/s 0.02 ~ 7,879 inch/s vme Kademeleri:

200m/s² 0,5 ~ 199,9 m/s² 656ft/s² 2.0 ~ 656ft/s²

Ses Düzeyi Ölçer (Sound level meter)

• Frekans Bandı:

31,5Hz - 8000Hz, Ölçüm Sahası: A konumunda 30-

130dB, C konumunda 35-130dB,

Ölçüm Kademeleri:

30-80dB, 40-90dB, 50-100dB, 60-

110dB, 70-120dB, 80-130dB,

Gürültü Doz Ölçer

(Dosimeter, dozimetre) Tes 1355

• % ve TWA olarak zamana göre gürültü

• siddeti ve ses seviyesi ölçme özelligi,

• Ölçme aralıgı: 70-140 dBA (+- 1.5dB)

• 0-1999 % doz

• Kritik düzeyler: 80, 84, 85, 90 dB

• Esik düzeyleri: 70-90 dB (1dB adım)

• Katlama faktörü: 3dB, 4dB, 5dB veya 6 dB

• Tepe degeri : 140 dB

Nem, Sıcaklık Ölçer

• Ölçüm aralığı:

• Nem; 10% - 95% R.H.,

• Sıcaklık; -20 ⁰C - +60⁰C;

• -4 ⁰F - +140 ⁰F,

SOLUNUM FONKSİYON TESTİ

SFT

• Solunum fonksiyon testleri çok genel bir yaklaşımla

akciğerlerin kapasitesini ve fonksiyonel

durumunu objektif olarak ölçmeye yarar.

Büyük

Antropometre

0.1cm hassasiyetle 0 - 60cm ölçüm aralığına sahiptir.

Küçük

Antropometre

0.1cm hassasiyetle 30cm' ye kadar ölçüm yapılabilir.

Deri Kıvrımı Verniyesi ölçüm aralığı 0-100mm

Göğüs Derinliği Verniyesi

ölçüm aralığı en az 0- 50cm

Işık Ölçer (Light Meter)

• Işık ölçer, ışık kaynağı seçme özelliğine,

Tungsten/Gün ışığı, Floresan, Sodyum ve Cıva ışıması için

otomatik düzeltme faktörlerine sahiptir.

• 0' dan 5000 Fc (Foot Candle) ' ye ve 0' dan 50000 Lux' e kadar

ölçüm yapabilir 10,764 fc (foot candle)= Lux (Lümen/metre²)

Ultra İnce Parçacık Sayacı (Partikül ölçüm cihazı)

Cihaz ultra ince (0.1 mikrometre çapından

küçük) parçacıkların bulunması ve sayılmasında kullanılır.

Kendi içerisindeki bir pompa yardımıyla

parçacıklar alkol buharıyla karıştırılmak

üzere bir doyurucu tüpe doğru itilir.

Konsantrasyon aralığı 0 - 5x10⁵

partikül/cm³, ölçülen parçacık boyut aralığı

0.02' den 1 mikrometreye kadardır.

Numune akış hızı 100cm³/dakikadır

Anemometre

(Rüzgar Hızı Ölçüm Cihazı)

• Ölçüm aralıkları;

• m/s için; 0-45.0,

• ft/dk için; 0-8888,

• km/sa için; 0-140.0,

• knots için; 0-88.0,

• (1 knot = 0.514 m / s)

• Sıcaklık için; 0-60⁰C

Görüş Testi Cihazı

• Görüş testi cihazı insanın görsel performansının hızlı ve hassas olarak

ölçülmesinde kullanılan bir cihazdır.

• -İki gözle bir cisme odaklanma testi

• - İki gözle uzak sekil

içindeki detayları görebilme testi

• -Sağ/sol gözle uzak sekil içindeki detayları görebilme testi

• -Derinlik algılama testi

• - Renk ayırt etme testi

• -Yükseklik algılama testi

• -Yatay algılama testi

Işıma Enerjisi Ölçüm Cihazı (Radiometer, radyometre)

• Bir ışıma demeti içerisindeki enerjiyi ölçebilen ve

• W/m² biriminde kalibre edilmiş bir cihazdır

• Morötesinde 0.3 m' den

kızılötesinde 15 m' ye kadar

• dalga boylarında düzgün bir spektral yanıt verebilir.

• Dedektör, geniş ışıma kaynakları için 60' lik bir koni açısı içerisinde duyarlıdır ve hassasiyeti

1000W/m²‘ den 1W/m²' ye kadar 4 aralıkta seçilebilir.

Isısal Yüklenme Monitörü (Heat Stress Monitor)

• İnsanda ısı

gerilmesine tepki olarak oluşan

bireysel vücut yüklemesini

monitörlemek için kullanılır.

• Sıcaklık sensörünün ölçüm aralığı: 33- 40

°C (91.4 - 104 °F) arasında,

• Kalp atışı ölçüm aralığı: 40 - 220 BPM (beat per minute) arasındadır.

EKG (Elektrokardiyograf) Cihazı

Kalp kasının ve sinirsel iletim Sisteminin çalışmasını

incelemek üzere

kalpte meydana gelen elektrik faaliyetinin kaydedilmesini

sağlar.

EMG-ENMG

• Sinir yaralanmaları

• Sinir sıkışmaları

• Bel ve boyun fıtıkları

• Kol ve bacaklarda uyuşma ve yanma tarzında ki tablolar

• Yüz felçleri

• Sinirlerin fonksiyonlarını bozan hastalıkların teşhisi (Metabolik

hastalıklar:; Şeker hastalığı, böbrek hastalığı gibi)

• Kas hastalıklarının teşhisi

• Kas erimeleriyle giden omurilik hastalıklarının teşhisi için yapılır.

Beceri Testi Seti

Bu test aleti bir boarddan, deliklerden, bir

takım çubuklar,somunlar, vidalardan ve

baslıklardan oluşmaktadır.

Testte çubuklar ve baslıkların monte işlemi için 3 dakika,

conta ve somunların T çubuğuna dizilmesi için gerekli test süresi 40

saniyedir.

Ayrıca her 2 el için ayrı ayrı 40 saniye de tutulabilir.

Psikotekni (psikoteknik) Lab.

Sonuç:

• ERGONOMİ BİLİMİNİN AMACI

• İnsanlar tarafından kullanılan araç gereç ve düzeneklerin kullanım etkinliğinin

artırılması,

• ERGONOMİNİN AMACI

• Uyumluluktur.

• Verimin artırılmasıdır.

ERGONOMİ

• Multidisipliner bir bilimdir.

• Anatomi, antropometri, endüstri mühendisliği, mekatronik

mühendisliği, iş fizyolojisi,

biyomekanik, psikoloji, adli tıp,

• ……..