Tuthaliya’nın Suriye seferine ilişkin bilgiler, II.

I./II. Tuthaliya’nın dönemi bir kez daha Hatti krallığının kabuğundan sıyrılıp ülkenin sınırlarında var olma mücadelesinin yapıldığı bir dönem olarak görülebilir. I./II. Tuthaliya’nın dönemi bir kez daha Hatti krallığının kabuğundan sıyrılıp ülkenin sınırlarında var olma mücadelesinin yapıldığı bir dönem olarak görülebilir. İlki Telipinu ve Išputahšu arasında gerçekleşen Kizzuwatna antlaşmalarının sonuncusu I. (I./II.) Tuthaliya ile Šunaššura arasında yapılmıştır. I./II. Tuthaliya Suriye’ye ilerlemeden önce Kizzuwatna kralı Šunaššura ile bir antlaşma imzalar. Tuthaliya belki de yapacağı Suriye seferleri öncesinde geçmeyi düşündüğü Kizzuwatna topraklarının güveliğini elde etmeyi düşünmüştü.

Šunaššura antlaşmasından, kralın büyükbabası zamanında Kizzuwatna krallığının Hititler’e bağlı olduğunu; ancak sonradan Mitanni (Hurri) tarafına geçtiğini öğreniyoruz. Bu antlaşma ile Kizzuwatna, Mitanni’den koparılmış, Hatti ülkesine bağlamıştır

Tuthaliya’nın Suriye seferine ilişkin bilgiler, II.

Muwatalli’nin Talmi-Šarruma ile yaptığı antlaşmanın girişinden elde dilmektedir. Her ne kadar seferin ayrıntılarından haberdar değilsek de Hitit ordusunun başarılı olduğu Halep kentinin ele geçirildiği ve Mitanni Devleti karşısına Hitit Devleti’nin Önasya’da yeniden parlak bir güç olarak ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.

Kizzuwatna’nın Hatti ülkesine dâhil edilmesi Hurri kültürünün de Orta Anadolu’ya akmasını hızlandırmış olmalıdır. I./II. Tuthaliya’nın eşi Nikalmati, Mezopotamya tanrıçası Ningal’i içeren Hurrice bir isim taşımaktadır. Onun ardından başka Hitit kraliçeleri de Hurrice isim taşımaya başlayacaklardır: I. Arnuwanda’nın eşi Ašmunikal ve II./III. Tuthaliya’nın eşi Taduhepa örneğinde olduğu gibi. Ayrıca Hitit kralları da kendi isimlerinin dışında Hurrice bir isim edineceklerdir. I./II.

Tuthaliya’dan itibaren Hurri dilinde tabletler de Hattuša arşivinde ortaya çıkmaya başlayacaktır.

I./II. Tuthaliya’nın ardından I. Arnuwanda, Ardından da II./III. Tuthaliya Hitit tahtına geçer. Tašmišarri, onun Hurrice adıdır. Eşi Taduhepa da Hurrice bir isim taşır. Tapikka ve Šapinuwa belgeleri de bu kralın dönemine tarihlenir. Šapinuwa’daki dini belgelerin bir kısmı Hurrice’dir.

1 Bryce, 2005, 139

2 Wilhelm, 1995, 1249-1250 3 Kıymet, 2013, 62

4 Süel, 1995, 279-280