Eıııl.-Lıııı. ı,e Miııiııınl fıı11tııi1• Cerrnlıi 1995; 2:30-32 JİNEKOLOJİ
İnf ertil kadınlarda Chlamydia
trachomatis insidensi ve tubal faktör ile ilişkisi
Bülent BAYSAL(•), Hasan SERDAROGLU (•,.,.•), Ergin BENGİSU (,.,.,.,.,.), Ali AGAÇFİDAN (•,.,.), Ertuğ KOVANCI(,.,.), Fuat ESEROL (,.,.)
ÖZET
Çalışmamızda infertilite nedeni ile laparoskopik in
celeme yapılan 52 kadında setvikal mukusta Chlaınydia trachomatis antijeni ve serumda lgG se
ropozilifliği araştırıldı. Direkt floresan antikor yön
lemi ile yapılan C. trachomatis antijen tetkikinde 4 olguda (% 8) antijen pozitif bulundu. Laparosko
pide tubalardan birinde veya ikisinde birden fer
tiliteyi etkileyebilecek değişiklik saptanan 21 ol
gudan 14'ünde (% 67) C. trachomat.is lgG pozitif bu
lundu. Tubaları normal olarak değerlendirilen 31 olgunun 4'ünde (% 13) lgG pozitif bulundu. Bu iki grup arasındaki fark istatistiksel olarak arılamlı bu
lundu (p<0.001). Sonuçlara göre lnfertilite ol
gularımızda servikal Odamydia trachomatis antijen prevalansı % 8 iken, lgG seropozitifliği % 34.6 ola
rak bulundu. Buna göre C. trachomatis seropoziti
vitesi açısından, tubal faktöre bağlı infertilite ol
gularında lubaları normal olanlara göre istatistiksel anlamlı bir fark bulundu (p<0.001).
Anahtar kelimeler: Chlamydia trachomatis, infertilite
GİRİŞ
Tubopcritoncal patolojiler infertilile etiyoloji
sinde % 35-40 oranında büyük bir yer tut
ın.ıktndır. Bu patolojilerin etyopatogenezindc pdvik enfeksiyonlar, abdomino-pelvik ope
rasyonlar ve endometriozis başlıca rol oy- (•) (·) İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadm Hastalıkfarı ve
!J!?ğl!m Anabilim Dalı, Uz. Dr.
(••) I.U. lstımbul Tıp Fakültesi Kadı.n Hastalıkları ve
!)gğunı Anabilim Dalı, As. Or.
( .. •) I.U. lstanbul Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, U:.ı. Dr.
("") İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve
!)gğl!m An.ıbilim Dc1lı, Doç. Dr.
(' .. ") I.U. lshlnhul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilinı Dalı, rror. Dr.
96
SUMMARY
Tlıe iııcirlcııcc of Clılnıııydin trnrlıomntis iıı iııfcrtile wom(•ıı mut nssociaticm wiflı l'ııbnl fnctıır
in 52 women, while their laparoscopic evalualions because of inferlilily, Chlamydia tradıomalis an
tigen posilivily in ccrvical cana! .ınd scropositivity for· lgG was searchcd. in 4 patienls (8 %) C. lrac
hoınalis was found in cen1ical canal wilh direct flu
orescence antibody testing. in laparoscopic eva
luations of 21 palients unilateral. or bilateral palho
logy was detecled ;ınd in 14 of these patients (67 %) lgG seropositivity was found. lgG p_ositivity in 31 patients with nom1al tubes was 13 %. The differenl'e between lhese two groups was found stastically sig
nificant (p<0.001). According to our resulls, in in
fertilily cascs, the prevalance of C. trachomatis was 8
% and lgG seroposilivily was 34.6 %. /\s a result, we found a sıatistically significaııl differencc according lo C. trachonı.ıtis seropositivity belween hıb.ıl factor related infertility cases and c.ıscs wilh normal lubes.
Key words: Chlamydia lrachomatis, inferlility
namakl.ıdırlar. l'l'lvik <.·nfcksiyoıı dkcııkri .ırn
sınd.ı Chlnmydia trnchonıiltisin iindc gelen etken mikrnorgani:ı.mnlnrd.-ııı olt-luj!,u bilinmek
tedir. Genit.ıl chlamydia enfeksiyonlarının in
ferlililc ıwtkni ol;ıbill'çl•ği birı;ıık çalı�mndn bil
dirilmiştir U,2,3l. 13unun bilinmesine k.ırşın C.
trachoınatisin sebep olduğu salpcnjit .ıtak
larının çoğunun asemptomcıtik seyretmesi, so
nuçta tuba patolojisi ile kcırşımı%a çıkcın olgu sc1- yısını arttırmclktadır. Tub.ıl pcıtoloji ile Chlamydia trnchomc1tis seropozitifliği ara
sındaki ilişki, ilk olarnk 1Y79 yıltnd;ı Punnonen tcırafındc111 rapor �dilmiştir <4>. Tubc1l patolojinin salpenjit atakları sc1yısı ile ilişkili olduğu öne sürülmüştür (5>.
IJ. flııys"/ t�· ıırk. İııfcrtil k11rlııılıırıln Clılıııııyıliıı ımclıııııııııis iıısid,·ıısi ııc lıılıal faktör ile ilişkisi
Sonuçt<l, intramun:ıl fibrozis, fimbrial fimozis, hidrosnlpenks vcy<l pcrittıbcr adezyonlnr olu
şarnk tuba disfonksiyonuna sebep olduğu öne süri.ilmüştür <M. Chlamydia trnchoımıtisin en
dometrium ve endoserviknl kanalda da de
ğişikliklere sebep olduğu bildirilmiştir <7>. Biz de kendi infertilite olgularımızda servikal ka
nald<l nntijen prcvalansl<lrıııı ve tubnl patoloji snptannn olgıılardnki C. trnchonıatis lgC :-l'
ropo:ı.itifliğiııi saptam<lyı nm;ıçlndık.
MATERYEL ve METOD
İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları Ana
bilim Dalı, Reprodüktif Endokrinoloji ve İn
fcrtilitc Bilim Dalı polikliniğine müracaat eden olgulardan histerosalpingografilerinde (HSC) tuba patolojisi olduğu rapor edilen veya HSG' leri normal olmasına karşın laparoskopik in
celeme karnrı verilen 52 olgunun laparosko
pileri yapıldı.
Çalışımımız, ·ı Haziran 1994 ile 1 Ocak 1995 ta
rihh:ri .ırasında prospektif olnrnk düzı.:nlcndi.
Olguların pelvik enfeksiyon geçirip ge
çirmediklerini de sorgulayan anamnezleri kay
dedildi. Folikülcr fo:ı.da ynpılnn lnparo:,;kopikr öncesinde olguların scrvikal kanalından direkt florcsan antikor yöntemi ile ç;ılışılmak üzere ör
neklemeleri yapıldı, ayrıca serumları lgC ırn
tikorlarının ELISA yöntemi ile araştırılması için
;ılındı. Bu tetkikler Mikrobiyoloji Annbilinı Dalı lnborntuarıııd;ı yapıldı.
Laparoskopik inceleme sırasında ileri evre en
dometriozise bağlı tuba pr1tolojisi olan olgular çalışmr1 dışı bırakıldılar. Diğer olgulr1rda tub;ı geçirgenliği diluc metilen mavisinin geçmesi
nin gözlenmesi ile değerlendirildi. Perituber adczyonlar, finıbrial fimozis, hidrosalpenks, fimbriaların over ve periton ile adezyonl;ırı gibi patolojiler knydcdildi, nynı zamanda buıılnr operasyon sırasında giderildiler. İstı:ıtistiki kar
şılaşhrmalar chi-square testi ile yapıldı.
BULGULAR
Hastalnrın yaş ortalaması 27±4.6 (21 ile 36 ara
sında deği:;;mektcdir). Hast<lların hiçbirisi daha
Tablo 1. Tubal faktör ile seropoziıiflik arasındaki ilişki
Tubal paıoloji Vi\r 21 olgu Tubal paıoloji yok 31 olgu
• p<0.001
lgG + 14 olgu(% 67)' lgC + 4 olgu(% 13)
önce doğum yapmamıştı ve hepsinin ilk ev
lilikleri idi. lnfertilite siireleri 2 yıl ile 13 yıl .ıra
sında değişmekte idi. Olgular, laparoskopik in
celemeleri sonucunda unilatcral veya bilatcrnl patoloji olmasına bakılmaksızın tuba patolojisi saptananlar ve saptanmayanhır olarc\l< iki gruba ayrıldılı,r. Buna göre �2 olgunun tul;>al pcıtoloj(
olup olmamasına ye bu grµplardaki se
ropozitiflik oranlarına göre c!ağıhmı Tablo 1 'de görülmektedir.
Tl!ba patolojisi saptanan 3 olguda geçirilmiş pe
rihepatitise (Fitz-Hugh-Curns s�ndromu) b,ı�lı karaciğer ile diafram arasınqa J:>arıt şeklinde adezyonlar göri.jJdü. ServikaJ !<analdan cllınan örneklerde
sı
ol�dan 4'ünqe (% 8 antijeı1 pozitif bulundu. Şervikal )<ana! antijE:n pu:,dtjfligi ile iki grup <}raşını:ta anlamlı
Pir
�oreJasyop b4- lunmazken, tubc} patolojisi il� CJ1lamyd ia seropozitifliği clnısında tubc1 pcıto!ojisi sap
tanmayanlara oranla istatistiki qlarak anlamlı bir fark saptandı (p<0.001).
TARTIŞMA
Son yıllarda cinsel temasla bulaşan has
talıklann başında Chlamydia trachomatis en
feksiyonunun geldiği kabul edilmektedir. Pcl
vik enflamatuar hastalık etiyolojisindeki rolti anlaşılmasına karşın asemptomatik seyreden enfeksiyon oranının fazla olması, daha sonra tuboperitoneal infertilite ve ektopik gebelik gibi sekellerin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır.
Bu sekellerin, geçirilen pelvik enfeksiyon atak
ları sayısı arttıkça daha sıklıkla karşımıza çık
tığı bildirilmiştir. Bir kez pelvik enfeksiyon ge
çirenlerde infertilite oranı % 6.1 iken, bu oran üç veya daha fazla atak geçirenlerde % 54'e çık
maktadır <6>. Tuba! faktöre bağlı infertilite ile genital Chlamydia enfeksiyonları arasındnki ilişki 1979 yılından beri birçok çalışmada gös
terilmiştir. Buna rağmen hastaların pelvik en- 97
fcksiyon atakları larir etmemeleri dikkat çek
miştir. 13iziın çalışına grubumuzda daha önce eklopik gebelik geçirdiğini belirten iki olgu dı
şında, pelvik ımfeksiyon atağı tarif eden bu
lunmamıştır. Ruijs ve ark. bu nedenle yaptıkları nrnştırmalcırmda cinsel temasla veya çok part
nerliliklc açıklayamadıkları tuba! patoloji ve Chlamydia seropozitifliğini eııdojen olarak ge
lişen patolojiler ol,ır.ık yorumlnmışlnrdır, fokal bu konu tartışmalıdır <8>. Tuba hasarı saptanan ol�tı !arda çeşitli çnlışmnlarda değişen oranlar
da Chlamydia seropozitifliği bildirilmiştir, aynı zamanda tuba patolojisi saptanmayan olgulara oranla belirgin ornnda daha yüksek seropozitif
lilik olduğu öne sürülmüştür (5,9,10,11,12>.
13iz de çalışmamızda iki grup arasında belirgin bir fork ve tubal faktöre bağlı infcrtilite oln
bileceği düşünülen endometriozis dışı olgular
da yüksek seropozitiflilik (% 67) saptadık. Tüm infcrtilite grubunda saptanılan Chlamydia trnc
homatis lgG po7.itifliği (% 34.6) diğer birçok ça
lışma ile uyumlu bulundu O 1,12>.
Scrvikal kanalda Chlaınydia antijeninin görül
me sıklığı özellikle endüstrileşmiş topluluklar
da daha yüksek bulunurken, daha önce Tür
kiye'de infertilite hastalarında yapılan bir ça
lışmada bu oran % 8.5 olarak bildirilmiştir (13>.
Biz de iJıfertilite olgularımtZda bu orana benzer bir (ırnndn antijen saptadık (% 8). Bu ornnııı semptumatik olgularda ve hayat kadınlarında çok daha yüksek oranlara ulaştığı bilinmek
tedir.
Diğer birçok çnlışmaya uyumlu olarak bu ça
lışmnmızdn elde ettiğimiz veriler, genitnl Chlamydia trachomatis enfeksiyonlarının tubal faktöre bağlı infertilitc gelişiminde önemli rolü olduğunu desteklemektedir. Ayrıca ileriye dönük olarnk, Chlamydia enfeksiyonlarının tuba epiteli ve cndometrium üzerinde olumsuz etkileri olabileceği ve tuba! obstrüksiyon veya Alındığı tarih: 15 Şubat 1995 . .. .
�azışma adresi: Uz. Dr. Bülent Baysal, I.U. \st.ınbul Tıp
f.ık. Kndın Hnstalıkl.ırı ve Doğum ABD, Çapil-1Stımbul
98
/'ıııl.-l 1111. ,,,. Mııııııı,ıl /ııı�ı:ıı• C,·ı·ııılıi 199:ı; 2 . .l// .l:?
başb bir palııluji s.ıpl,ının,ınH� çillkrde de fcr
tilite açı$ıııdan olumsuz etkileri olup ol
madığının incelı:nmesi �crckliği kanısındnyıı ..
KAYNAKLAR
1. Ancstad C, Lunde O, Mocn M, Dalaker K. lıı
fertility and Chlanıycfüıl iııfections. Fertil Steril 1987;
48:787-90.
2. Egcrl KW, Gcrhard I, Nilthcr H, Tilgcıı W, Ruıı
ncbuııı 13. Chlamydial infcclions- n fcm:ılc nııd/(ır malt· iııfl•rlilily foclor. Fl•rlil Slı•ril 1990; S:1:10:17-9.
3. Kilnc JL, Woodlilnd RM, Forscy T, Uilrougar S, Eldcr MC. Evidl•nn• of Chlnıııydi.11 iııfcclioıı in in
fcrtilile woıııcıı wilh .1nd witlıoul fallopian tubc ob�
lructioıı. r:ertil Steril ·1984; 42:843-5.
4. Moore DE, Spadoni LR. lnferlility iıı woıncn. 111 :-ı.·xıı,ılly lr,ı11sıııilkd disc,ıSl'S. falitcd by l lolıııcs KK, Mardlı PA, Sp.1rling Pr, Wicsner PJ. New York, Mc Graw l lill, 19fl4; 763-7.
5.Punnonen R, Tcrho P, Nikkilııen V, Meurınan O.
Clılnnıydi:ıl o;crology iıı iııfcrtilc wonıcn by _inı
nıunofluorcsccııcc. Fcrlil Sıcril 1979; 31 :656-60.
6. Joseplı C, Pastor K il: Obstetric :ınd Cynecologic lııkcıious rnsı·nsı·. 19llı\;-191-'i07.
7. Fcdelc L, Acaia B, Ricciardello O, Marchini M, Benzi-Cipclli R. Rccovcry of Chlnmydi.1 trachomatis from thc cııdoıııelria of wonıen witlı uncxplnined in
fertility. J Rcprod Med 1989; 34:393-396.
8. Ruijs CJ, Kauer MF, Jager S, Schroeder FP, Sclıriııı J, Kreıncr J. Furllıcr dclnils oıı scqtıcll' .ıl lhc ccrvical nnd lubnl levd of Chl.1nıydi;ı lraclıonıııtis in
fectiun in infcrtilite woıııeıı. Fcrtil Steril 1991; 56:20- 24. 9.Svenson L, Mardh PA, Ahlgrcıı M, et al. Ectopic pregn:ıncy .1nd nııtibodics to Chl;ımydia trachonı.1tis.
Fert i I Steri 1 1995; 44 :313-16.
10. l-leııry-Schet J, Calalan r, Loffredo V, Jilnsoıı MJ, Ucb.ıclıc C, l'igc.ııı C, Coppiıı iL Uıl,ııııydia lrachonı:ıtis nssuci.1lcd witlı chroııic infl.ım.ıtioıı in .ıbdomin;ıl spcciıneııs fronı wonıcıı selccted for ıu
boplasty. r:crlil Steril 1981; 36:599-602.
11. Cengiz L, Kıy.ın M, Cengiz AT, Aksoy AM,
Kara F, Seçkin L, Kılıç H. Chl.ımydi.ı lraclıonıalis
;ıntigens iıı l'ndoccrvical s:ııııplcs and serum lgC ıııı
libodi!'s iıı sl!'rilı·-infl'rlilik woıııcıı usiııg 1:lis,ı. Mik
rııbiyııl-llul 1992; :1:20J-IJ.
12. Roberls RN, Quinıı AJ, Tlıoınpson W, Maw RD, Wyall DE, Bcallic RB. Associntion of Clıl;ımydi.1 lmclıoııı.1tis with tub.11 iııfcrtiliıy. lr J Mcd Sci 1993;
1:24-6.
13. Ertem E, Dereli D, Sc.rter D, Tavmergeıı E, Tav·
nıergen E, Çapanoğlu R. lııfcrtil kadıııl.1rd.ı Clıl.1nıy
dia traclıoıııatis insidcıısi. Hirk Mikrobiol Ccııı Derg 1991; 1:47.
