Тurkic Weekly 2017 27 (78) (21-27 Ağustos)
Т
KAZAKİSTAN BM GÜVENLİK KONSEYİ’NİN REFORME EDİLMESİNİ ÖNERDİ
Kazakistan Cumhuriyeti BM Güvenlik Konseyi'nin daimi olmayan üyesi olarak görevlerini yerine getirmeye devam etmektedir. Bildiğiniz gibi, Kazakistan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi çerçevesinde birçok alanda aktif çalışmalar yürütmektedir.
Geçtiğimiz dönem Kazakistan'ın Dışişleri Bakanı Kaуrat Abdrahmanov BM Güvenlik Konseyi'nin reforme edilmesi önerisinde bulundu. Kazakistan, BM Güvenlik Konseyi'nin yapısını “sayı ve kalite” açısından genişletmekle birlikte çalışma yöntemlerini geliştirmeyi ve BM Genel Asamblesi ile olan bağları güçlendirmeyi önermektedir.
K.Abdrahmanov'a göre, "Bu değişimler Güvenlik Konseyi çalışmalarının şeffaflığını sağlayacak, kararlarının etkinliğini arttırarak, dünyadaki çeşitli bölgelerin çıkarlarını ve isteklerini gözönünde bulundurabilecektir", dedi. Kazakistan Dışişleri Bakanı, Astana'nın BM Güvenlik Konseyi ile ilgili mevcut durumda "dünyamızın gerçeklerini artık yansıtmadığı" şeklinde olan BM üyelerinin görüşünü paylaşmakta olduğunu ifade etti.
Bununla birlikte, Kazakistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı koordinasyon zorluğuna rağmen
"Güvenlik Konseyi'nin yeni yapısının nasıl oluşacağına bakılmaksızın, BM Tüzüğünde öngörülen görevlerin yerine getirilmesi ve uluslararası barış ile güvenlik için esas sorumluluk alanlarında aktif ve verimli şekilde çalışması gerektiği hususunda ortak kanaat bulunmaktadır" dedi.
Kazakistan Dışişleri Bakanına göre, BM Güvenlik Konseyi reformu, teşkilatın tüm üyelerinin talepleri gözönünde bulundurularak gerçekleşmelidir. Sonuç olarak, K.Abdrahmanov reform görüşmelerindeki ilerlemenin "Güvenlik Konseyi'nde inisiyatifi elinde tutmayı büyük imkan şeklinde gören beş daimi üyenin çıkarlarına bağlı olduğunu" söyledi. Veto hakkına sahip beş büyük ülke arasında Rusya, Amerika Birleşik Devletleri, Çin, İngiltere ve Fransa bulunmaktadır.
Bilindiği gibi, halihazırda BM Güvenlik Konseyi "veto yetkisine" sahip beş daimi üyeden (Rusya, Amerika Birleşik Devletleri, Çin, İngiltere ve Fransa) ve aynı zamanda daimi olmayan 10 üye ülkeden oluşmaktadır.
1
KIRGIZİSTAN’DA YENİ HÜKÜMET GÖREVЕ BAŞLADI
Geçtiğimiz hafta, Kırgızistan'da Devlet Başkanlığı seçimleri hazırlıklarının son aşamasına geçilmekle birlikte yeni kadro değişiklikleri yaşandı. ‘Kabar’ Kırgız haber ajansına göre, Kırgızistan Başbakanı Sooronbay Ceyenbekov istifa etti. Eski Başbakan yaptığı açıklamada, "
Devlet Başkanlığına seçilmek için başvurmam nedeni ile istifa ediyorum, ahlak açısından bu görevi sürdürme hakkına sahip değilim. Bugün öğleden sonra Kırgızistan Devlet Başkanı Almazbek Atambayev’e görevimden ayrılmama dair dilekçe vermeyi düşünüyorum", dedi.
Bundan hemen sonra Kırgızistan Cumhuriyetinde Bakanlar Kurulu Başkanlığına kimin getirileceği konusunda geniş tartışmalar yaşandı.
24 Ağustos tarihinde mevcut mevzuat çerçevesinde Kırgız Parlamentosu’ndaki koalisyon çoğunluğu olağanüstü oturum sırasında Sapar Isakov'u Başbakanlık görevine aday olarak gösterdi. Bilindiği üzere S. İsakov şu ana kadar Devlet Başkanlığı İdare Başkanlığı görevini üstlenmişti. Yaşı itibarıyle genç (40 yaşında) olmasına rağmen Kırgızistan'ın en tanınmış ve aktif siyasetçilerinden biridir.
25 Ağustos tarihinde S. İsakov’un adaylığı Kırgızistan Parlamentosu Komitesi tarafından desteklendi.
Haberlere göre S. İsakov ilk olarak yeni görevine, oluşturulmakta olan Bakanlar Kabinesi için yeni kadroları önermekle başladı. S. İsakov'un önerdiği hükümet yapısına göre, Merkez Bankası Başkanı Tolkunbek Abdıgulov Başbakanın Birinci Yardımcılığına aday olarak gösterildi. Enerji alanından sorumlu Başbakan Yardımcısı görevini ülkenin Güvenlik Konseyi Başkanı Temir Cumakadirov, Ekonomi meselelerinden sorumlu Başbakan Yardımcısı olarak Duyşenbek Zilaliyev sunuldu.
Böylece, yeni Kırgızistan Hükümetinde ülkenin diğer devlet organlarından getirilen toplam 8 yeni kadro çalışacaktır.
Kırgızistan'daki Devlet Başkanlığı seçimlerinin 15 Ekim'de yapılması planlanmaktadır. Şu ana kadar Devlet Başkanlığı için tüm adaylar belirlenmiş durumdadır. Daha önce bildirildiği üzere, Başbakanlık görevinden istifa eden S. Ceyenbekov adaylığını Kırgızistan Sosyal-Demokratik Partisinden koymaktadır.
2
ÖZBEKİSTAN-RUSYA GÖRÜŞMELERİ
23 Ağustos 2017 tarihinde Rusya Başbakan Yardımcısı İgor Şuvalov Özbekistan'a çalışma ziyareti gerçekleştirdi. Özbekistan ulusal haber ajansı Taşkent'te Özbekistan Devlet Başkanı Ş. Mirziyoyev’in Rusya Başbakan Yardımcısı İ.Şuvalov'u kabul ettiğini açıkladı. Görüşme sırasında iki ülke arasındaki pratik işbirliğinin geliştirilmesi, yatırım projelerinin hızlandırılması ve yüksek teknoloji endüstrilerinde yeni verimli programların uygulanması konuları ele alındı.
Ş. Mirziyoyev yaptığı konuşmada ikili ilişkilerin halen dinamik olarak gelişmekte olduğuna vurgu yaptı.
İki ülke arasındaki karşılıklı ticaret hacmi giderek artmaktadır. 2017 yılının ilk yedi ayında ticaret yüzde %14 oranında artarak, 2.6 milyar ABD dolarını aştı. Temmuz ayından bu yana Rusya pazarına Özbekistan’dan meyve ve sebze ürünlerini tedarik etmek için "yeşil koridor" tam olarak çalışmaya başladı.
Şuvalov'a göre, Rusya ve Özbekistan halihazırda bir dizi büyük ölçekli projeler uygulamaktadır.
Bunların arasında hidrokarbon üretiminin artılması ile birlikte petrol ve gaz alanında jeoloji ve araştırma çalışmalarının yürütülmesi ve enerji kaynak alanlarının işlenmesi, Kandım gaz işleme ve Jizzak rafinerilerinin inşası, endüstri modernizasyonu, gaz ve petrol nakliyatı ile ilgili çalışmalar bulunmaktadır.
Metalurji alanında Yoşlik-1 alanının geliştirilmesinin yanısıra bakır işleme kompleksinin inşaatı ve Taşkent'te bir metalurjik tesisin kurulması gibi projeler uygulanmaya başladı.
Makine işletmeciliği, otomotiv, elektrik, kimya, ilaç, tekstil, gıda endüstrileri, turizm, ayrıca bölgeler düzeyinde küçük işletmelerin aktif ortaklık alanlarındaki işbirliği gelişmektedir.
Günümüzde Özbekistan'da Rusya sermayesinin katılımıyla bine yakın işletme şirketi faaliyet göstermekte olup, 60 Rusya şirketinin temsilciliği akredite edilmiştir.
İgor Şuvalov, Rusya'nın stratejik ortaklık ve ittifak çerçevesinde Özbekistan ile tam ölçekli işbirliğini geliştirmeye ve ilişkileri güçlendirmeye hazır olduğunu açıkladı.
3
G.BERDİMUHAMEDOV ERMENİSTAN’I ZİYARET ETTİ
23-24 Ağustos 2017 tarihlerinde Türkmenistan Devlet Başkanı G.Berdimuhamedov'un Ermenistan'a resmi ziyareti gerçekleşti. Türkmen medyasında yer alan haberlere göre, bu ziyaret iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin kurulmasının 25. Yıldönümü çerçevesinde yapıldı.
Görüşmelerin ana konusu ticaret ve ekonomik işbirliği ile ilgilidi idi.
Türkmenistan Devlet Başkanı Gurbangulı Berdimuhamedov "Geçtiğimiz yıllar Türkmenistan ve Ermenistan arasında çok şey yapıldı. Siyasi, ticari ve ekonomik ilişkilerin yanısıra uluslararası alanda da kültürel ve insani bağlar kuruldu. Ermenistan Türkmenistan'ın tarafsız bir ülke olarak gerçekleştirdiği uluslararası inisiyatiflerini her zaman desteklemektedir", diye açıkladı.
Taraflar, ikili görüşmeler sonucu birçok belgeyi imzaladı. Ermenistan tarafı Türkmen girişimcilere İran sınırında kurulan serbest ekonomik bölgede yeni projeler yapmalarını önerdi. Görüşmede Devlet Başkanları ortak bir bildiri yayınladı.
Ermenistan Devlet Başkanı Serj Sarkisyan "Modern üretim, yeni iş yerleri, genel ulusal ekonomileri esasa alan büyük ölçekli projeleri birlikte destekleyebileceğimizden eminiz. Sayın Devlet Başkanı görüşmemiz sırasında milyonlar değil, milyarları kapsayan projeden bahsetti", diye açıkladı.
Varılan önemli anlaşmalardan biri, Aşkabat ve Erivan arasında direk hava ulaşımının açılması ile ilgili idi. Ermenistan lideri S. Sarkisyan "Ekonomi, turizm ve vatandaşlarımız arasındaki temasların genişlemesini takiben başkentlerimiz arasında direk uçuşların yapılabilmesi konusu üzerinde de duruldu. Bu bağlamda, Türkmen dostlarımıza Ermenistan'da uygulanan "açık gökyüzü" politikası ile öngörülen tüm kolaylıkları sunmaya hazırız", dedi.
İmzalanan belgeler arasında Ermenistan Merkez Bankası Mali Denetleme Merkezi ile Türkmenistan Maliye Bakanlığı arasında kara paranın aklanması ve terörizmin finansmanı ile ilgili istihbarat alışverişi konusundaki anlaşma da bulunmaktadır. Ermenistan Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Okulu ile Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı Uluslararası İlişkiler Enstitüsü arasında bir Mutabakat Zaptı imzalandı. İki ülkenin Dışişleri Bakanlıkları 2018-2019 yılları için İşbirliği Programını imzaladı.
4
TWESCO’NUN ÇALIŞMALARI TAKDİRLE KARŞILANDI
Geçtiğimiz dönem Uluslararası Türk Akademisi (TWESCO) Başkanı Darhan Kıdırali Kazakistan Dışişleri Bakanı Kayrat Abdrahmanov ile görüşme gerçekleştirdi.
D. Kıdırali ikili görüşme sırasında Akademi’nin yürüttüğü bilimsel araştırma projeleri hakkında bilgi vererek Ağustos ayında Moğolistan topraklarında başlamış olan "Kentey’dan Ulıtau'a: Tarihî Hafızanın Yenilenmesi" konulu 3. Uluslararası keşif çalışması ile geniş malumat verdi.
Akademi Başkanı Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı N.Nazarbayev’in “Geleceğe Bakış:
Toplumsal Şuurun Modernizasyonu” programında da sözkonusu edilen kutsal ve kadim Türk yerleşim bölgelerinin incelenmesi ve tarihî hafızanın yenilenmesini amaçlayan keşif çalışmasının rotası ve bilimsel önemi üzerinde durdu.
Bakan K.Abdrahmanov, TWESCO'nun çalışmalarını takdirle karşıladı ve Akademi Başkanını
‘Kazakistan Cumhuriyeti Diplomatik Hizmetinin 25. Yıldönümü’ Madalyası ile taltif etti.
Bunun yanısıra, Dışişleri Bakanı, D.Kıdırali’ye ‘Kazakistan’ın dış politikasının geliştirilmesinde yaptığı katkıları ve Diplomasi günü münasebetiyle’ Kazakistan Dışişleri Bakanlığının "Hürmet"
Beratını takdim etti.
Görüşme sonunda, Bakan K.Abdrahmanov Uluslararası Türk Akademisi’nin inisiyatiflerini destekleyeceğini bildirerek, kurumun geleceğe yönelik çalışmalarına başarılar diledi.
Bununla birlikte, geçtiğimiz hafta Türk Akademisi Başkanı Darhan Kıdırali Macaristan Devlet Başkanı'nın 321/2017 (VIII.22) sayılı Nişan takdimine ilişkin Kararına istinaden Macaristan Liyakat Nişanı ile ödüllendirildi.
Kazakistan Cumhuriyeti Budapeşte Büyükelçiliği’nin ilettiği mesajda belirtildiği gibi, anılan Nişan ilmi ve kültürel ilişkilerin güçlendirilmesinin yanısıra, önde gelen Türkolog İştvan Kongur Mandoki’nin değerli mirasının korunmasına yaptığı katkılarından dolayı Macaristan Başbakanının önerisi üzerine verilmiştir.
5
Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye Devlet Başkanları tarafından 2010 yılında kurulan Türk Akademisi Uluslararası Teşkilatı, Türk dünyasının dillerini, kültürünü ve kadim çağlardan günümüze kadarki tarihini titizlikle ve kapsamlı bir şekilde inceleyen ve benzer konulardaki bilimsel araştırmaların koordinasyonunu üstlenen uluslararası örgüttür.
Uluslararası Türk Akademisi, Türk dünyasının araştırma ve eğitim merkezleri arasındaki bilimsel işbirliğini teşvik etmektedir.
www.twesco.org | 57-49-86
57 Tauelsizdik caddesi, Barış ve Uyum Sarayı Astana, 010000 | Kazakistan
@intturkicacadem
https://www.facebook.com/Intturkicacadem/
