GAP TARIMSAL EĞİTİM ve YAYIM PROJESİ (GAP TEYAP) ÇİFTÇİ ÖRGÜTLERİ MERKEZLİ ÇOĞULCU YAYIM MODELİ 2015 DEMONSTRASYON RAPORU

(1)

GAP TARIMSAL EĞİTİM ve YAYIM PROJESİ (GAP TEYAP)

ÇİFTÇİ ÖRGÜTLERİ MERKEZLİ ÇOĞULCU YAYIM MODELİ T.C.

KALKINMA BAKANLIĞI

GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI

2015 DEMONSTRASYON RAPORU

Şanlıurfa Ocak 2016

(2)

2015 Yılı Sulama Demonstrasyon Raporu

Faaliyet Konusu : 2.3.3. Demonstrasyonlar (Sulama)

Faaliyet Yeri : Model kapsamında çalışılan çiftçi örgütleri sorumluluk alanlarında gerçekleştirilmiştir.

Amaç-Hedefler : Suyun etkin kullanımında farkındalığın sağlanması amacıyla, sulama sistemleri projelendirme, sulama zamanı planlama ve sulama suyu maliyetlerinin azaltılması konularında hedeflenen farkındalıklar sağlanmıştır.

Faaliyet Sayısı :

Sulama demonstrasyonları, 12 adet ve 283 da alanda gerçekleştirilmiştir. Demonstrasyon çiftçilerinin toplam arazi varlıkları 3749 da’ dır. Bu alan, demonstrasyon alanımızın yaklaşık 13 katıdır.

Faaliyet Bütçesi : 149.147,29 TL Faaliyet Dönemi : Ocak-Aralık 2015

Faaliyet Uyg. Planı : Proje, talep, hazırlık, montaj, izleme ve raporlama planlanan dönemlerde yapılmıştır.

 Ocak 2015, Demo proje ve malzeme taleplerinin yapıldı.

 Şubat-Mart 2015, Yersel koşulların hazırlandı.

 Nisan-Haziran 2015, Dönemsel Montaj işlerinin uygulandı.

 Nisan-Ekim 2015, İzleme (alan ziyaretlerinin aylık raporlanması) ve

 Kasım-Aralık 2015, Değerlendirme raporu hazırlandı.

Faaliyet Gerekçeleri :GAP TEYAP Model kapsamında 2015 yılı gerçekleştirilen sulama demonstrasyonları, tarla içi modern sulama yöntemlerinin nasıl kullanılması gerektiğini ve bunun bölgede tarımsal sürdürülebilirlik için ne kadar önemli olduğunu açıkça göstermiştir. Model kapsamında yapılan eğitim ve köy-çiftçi ziyaretlerinde özellikle tarla içi sulama sistemleri konusunda karşılaştıkları temel sorunlar veya eksiklikler ortaya konmuş ve bunların çözümlerine yönelik demonstrasyon ve eğitim faaliyetleri gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda yapılan saha çalışmaları sonucunda aşağıda belirlenen sulama konusundaki temel sorunlar aşağıdaki gibi belirlenmiştir.

2

(3)

GAP bölgesinde faaliyet gösteren tarım danışmanları; sulama zamanı planlaması, sulama malzeme bilgisi ve proje- montaj konularındaki yetersizlikleri, etkin sulama ve sulu tarımda çiftçi uygulamalarını da olumsuz yönde etkilemektedir. Bölgede modern sulama tekniklerinin yaygınlaşması ve sürdürülebilirliği için gerekli sulama yayım tekniklerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca gerekli

23%

21%

19%

17%

12%

8%

Sulama Eğitim Konuları - Tarım Danışmanı

Bitki Su Tüketimi Kısıntılı Sulama Suya Duyarlı Dönemler Sistem Debisi

Sistem Unsurları Sistem Montajı

32%

31%

14%

12%

11%

Sulama Yayım Konuları - Çiftçi

Elektrik Maliyeti Yüksek Ne Zaman ve Kaç Saat ? Basınçlı Sulama Sist.Pahalı Destekleme Yetersiz Sistemin İşletilmesi

3

(4)

donanıma sahip teknik elemanların özellikle kurumlar arası koordinasyonda yaşadıkları problemlerden dolayı bilgi paylaşımı veya grup çalışmaları yapamamaları da bir eksik olarak fark edilmiştir ki, GAP TEYAP döneminde oluşturulan Sulama Yayımcı Birimi’ nin (SUYAB) önemi bir kez daha ortaya çıkmıştır. Sulama yayımcısı teknik elemanlar; çiftçinin konuyu kavrayabileceği düzeyde eğitsel ve uygulamalı olarak sulama faaliyetlerini gerçekleştirmekte zorluk yaşamaktadırlar. GAP-TEYAP Model kapsamında yapılan “Sulama Eğitimleri” bölgede çalışan tarım danışmanlarının bu konudaki kapasitelerinin arttırılmasına katkı sağlanmıştır. Bu eğitimlerin sulama demonstrasyonları ile uygulamalı olarak çiftçilerle birlikte sahaya yansıtılması farkındalığı arttırmıştır.

Faaliyet Uygulama Metodu: Model kapsamında çalışılan çiftçi örgütlerindeki tarım danışmanları ve danışmanlık hizmeti alan sözleşmeli çiftçileri ile birlikte demonstrasyonlar yürütülmüştür.

Demonstrasyonlar için çiftçi örgütleri % 30 katkı payını çiftçilerden almışlardır. Alınan katkı payları yine çiftçi örgütlerinin tarımsal danışmanlık hizmetlerinin etkinliğinin arttırılmasında (araç, yakıt, basılı materyal vb. yayım faaliyetlerinde) kullanılmıştır.

GAP-TEYAP kapsamında sulama demonstrasyon alanları için öncelikli olarak aşağıdaki hususlar dikkate alınmıştır.

 Pilot alan

 Arazi seçimi (toprak ve topoğrafya, görsellik vb.)

 Su kaynağı

 Mevcut ve alternatif olabilecek ürün deseni (alternatif ürün demonstrasyonlarına paralel)

 Önder çiftçi

Sulama demonstrasyon projeleri “Sulama Projelendirme Eğitimi” kapsamında TEYKOB konu uzmanlarının teknik desteğiyle katılımcı tarım danışmanları tarafından hazırlanmıştır. Eğitimin önemli bir çıktısı olarak da farkındalık sağlanmıştır.

Bu doğrultuda; sulamada en uygun sistemi en verimli şekilde kurmak, bu deneyimi teknik elemanlarla paylaşmak ve hedef kitle olan çiftçilere pratik yöntemlere başarılı sonuçların alınabileceğini göstermek için; 8 adet damla sulama, 3 adet yağmurlama sulama ve 1 adet borulu karık sulama olmak üzere 283 da alanda 12 adet sulama demonstrasyonu kurulmuştur.

Faaliyet Genel Değerlendirmesi: GAP-TEYAP Model kapsamında 2015 yılında gerçekleştirilen sulama demonstrasyonları için çiftçi görüşmeleri, tarım danışmanı görüşmeleri yapılarak ve izleme raporları incelenerek aşağıdaki değerlendirme tablosu ortaya çıkmıştır.

2015 YILI SULAMA DEMONSTRASYON DEĞERLENDİRME TABLOSU

Sıra

No İli Çiftçi

Örgütü Demo Konusu

Teknik İzleme- TEYAP İzleme- TD İzleme- Çiftçi Katılımcılık Yer-Görsellik Tanıtım Verim kg/da Çözüm Sağlama Sürdürülebilirlik Genel Ortalama%

1 Şanlıurfa Haliliye ZO Damla Sulama Antepfıstığı Ytş. 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 100 2 Şanlıurfa Haliliye ZO Borulu Karık Sulama Pamuk Ytş. 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 100 3 Şanlıurfa Suruç ZO Damla Sulama Biber Ytş. 10 10 10 10 10 10 9 9 10 10 98 4 Şanlıurfa Suruç ZO Damla Sulama II.Ürün Mısır Ytş. 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 100

4

(5)

5 Şanlıurfa DSYB Yağmurlama Sulama Yonca Ytş. 10 10 5 5 5 10 5 5 5 10 70 6 Şanlıurfa DSYB Yağmurlama Sulama Yonca Ytş. 10 10 5 5 5 10 5 5 5 10 70 7 Şanlıurfa DSYB Yağmurlama Sulama Yonca Ytş. 10 10 5 5 5 10 5 5 5 10 70 8 Adıyaman Besni ZO Damla Sulama Pamuk Ytş. 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 100 9 Mardin Midyat ZO Damla Sulama Biber-Patlıcan Ytş. 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 100

10 Şırnak İdil ZO Damla Sulama Biber-Patlıcan Ytş. 10 9 9 10 10 10 10 10 10 10 98 11 Şırnak İdil ZO Damla Sulama Biber-Patlıcan Ytş. 10 9 9 10 10 10 10 10 10 10 98 12 Şırnak İdil ZO Damla Sulama II.Ürün Mısır Ytş. 10 9 9 10 10 10 10 10 10 10 98

Genel Ortalama (%)

¹⁰⁰ ⁹⁸ ⁸⁵ ⁸⁸ ⁸⁸ ¹⁰⁰ ⁸⁷ ⁸⁷ ⁸⁸ ¹⁰⁰

92

• Genel olarak sulama demonstrasyonlarının başarı oranı ortalaması % 92 olmuştur.

• Önceki yıllara göre sulama suyu enerji maliyetleri ortalama %35 azalmıştır.

• Sulama zamanı planlamasının toprak ve su kaynaklarını korumada ne kadar etkin olduğu gösterilmiştir.

• Önceki yıllarda aynı ürünlerde mevcut su kaynağı ile tek seferde sulanabilen alan bazı demonstrasyonlar ile % 30 civarında artış göstermiştir.

• Damla sulamanın, karık veya yağmurlama göre en az %20 verimi arttırdığı uygulamalı olarak gösterilmiştir.

• Doğru fertigasyon uygulamaları gösterilerek gübrenin daha etkin olduğu bitki gelişiminde izlenmiştir.

• Mevcut ürün deseninin bulunduğu demo alanlarında birim alan geliri (pamuk, mısır 500-600 TL/da iken) en az % 20 artmıştır. (600-700 TL/da olmuştur)

• Alternatif ürün deseninin oluşturulduğu demo alanlarında birim alan geliri (Hububat, Mısır, 400-500 TL/da iken) en az % 80 artmıştır. (700-900 TL/da olmuştur)

• Çarpan etki sağlanmıştır. (9 çiftçi, 600 da, 9 damla sulama projesini GTHB hibe kapsamında hazırlamış, olumlu sonuçlanmış ve uygulanmıştır.)

• Demo katkı payları izleme ve değerlendirme yapılmıştır. (Araç, Bilgisayar, Alet-Makine, Kırtasiye, Ulaşım vb. tarımsal danışmanlık hizmetlerinde kullanılmıştır.)

Faaliyet Konu Bazlı Değerlendirmesi:

1. Damla Sulama Demonstrasyonları

Sıra No

Çiftçi Adı-

Soyadı İli-İlçesi Demo Adı Demo Alanı

(da)

2014 Yılı Çiftçi Uygulaması

(Karık)

2015 TEYAP Uygulaması

(damla)

Farkındalık Verim kg/da

1 Şükrü Özalp Adıyaman- Besni

Damla Sulama ile

Pamuk Yetiştiriciliği

42

Elektrik Kullanımı

311 Saat

214 Saat

97 saat

azalma % 25 artış

2 Mehmet Sait KURT

Mardin- Midyat

Damla Sulama İle

Biber- Patlıcan Yetiştiriciliği

12

275 Saat

197 Saat

78 saat

azalma % 30 artış

5

(6)

Sıra

No Çiftçi Adı-

(da)

(Karık)

2015 TEYAP Uygulaması

(damla)

Farkındalık Verim kg/da

3 Abdurrahman

TEKDEMİR Şırnak-İdil

Damla Sulama İle

Biber- Patlıcan Yetiştiriciliği

30

Sulama Suyu Kullanımı 21 da alan

Sulama Suyu Kullanımı 30 da alan

9 da artma

Alternatif ürün

4 Ahmet

YAĞAN Şırnak-İdil

Damla Sulama II.Ürün Mısır Yetiştiriciliği

22

Sulama Suyu Kullanımı 12 da Alan

Sulama Suyu Kullanımı 22 da Alan

10 da artma % 30 artış

5 Mehmet

ÇİFTÇİ Şanlıurfa- Merkez

Damla Sulama ile Antep fıstığı Yetiştiriciliği

17

2 Kez Sulayabilme

İmkânı

6 Kez Sulama Fertigasyon

Doluluk ve Karagöz

artışı %20 artış

6 Müslüm

ERCAN

Şanlıurfa- Suruç

Damla Sulama İle II.

Ürün Mısır Yetiştiriciliği

25 Sulama YOK

Damla Sulama İle Fertigasyon

Sulama İşçiliği ve Fertigasyon

% 100 artış

7 Selami

EŞSİZ Şanlıurfa- Suruç

Damla Sulama İle II.

Ürün Mısır Yetiştiriciliği

25 Sulama YOK

Arazinin bulunduğu bölgeye düzensiz su verilmesi sistemi hiç çalıştırmamıştır.

8 Mehmet

ERDEM

Şanlıurfa- Suruç

Damla Sulama İle

Biber Yetiştiriciliği

10

Birim Alan geliri 700

TL/da

Birim Alan geliri 900

TL/da

Sulama İşçiliği ve

Fertigasyon % 30 artış

Sulama demonstrasyonlarımızın kilit noktası olan “Sulama Zaman Planlaması Ve Takip Çizelgesi” nin ne kadar önemli olduğu çiftçi ve teknik elemanlara gösterilmiştir. SZP’ nin verim artışına katkısı ve enerji maliyetlerini düşürmesi çiftçilerde çok olumlu ve sürdürülebilir bir etki bırakmıştır.

6

(7)

7

(8)

Çiftçi ve teknik elemanlara damla sulama, yağmurlama sulama sistemlerinin kurulma aşamaları ve çalışma prensipleri uygulamalı olarak anlatılmıştır.

Sulama demonstrasyonlarında diğer bir hedefimiz olan fertigasyon da ön plana çıkarılmıştır. Tüm uygulamalarımızda gübre uygulamalarını sulama sisteminden vermeye çalıştık. Bu husus da bitki yetiştirme uzmanlarından destek alınarak çiftçilerimiz bu konuda da uygulamalı olarak eğitilmişlerdir.

Damla sulama sistemleri ile yapılan gübre uygulamalarında;

 Gübrelemede üniform dağılım sağlamıştır,

 Gübre uygulama işçiliği azalmıştır,

 Gübrenin etkinliği %50 civarında artırılmıştır.

8

(9)

2. Yağmurlama Sulama Demonstrasyonları

Sıra

(da)

(Karık)

2015 TEYAP Uygulaması

Yağmurlama Farkındalık Verim kg/da

1 Reşat

KARADENİZ Şanlıurfa- Harran

Yağmurlama Sulama İle

Yonca Yetiştiriciliği

25 Pamuk

Yonca

Alternatif Ürün 2016 yılı için 2800-3200 kg/da/yıl/kuru öngörülmüştür

En az 4 yıl süreyle hayvancılık işletmelerine

yem desteği sağlanacak.

2 Halil

SAÇAKLI

Şanlıurfa- Merkez

25 Mısır

3 Mehmet

İNCE Şanlıurfa -Yaylak

25 Pamuk

9

(10)

GAP TEYAP döneminde (2013 yılı) yapılan demonstrasyonların izlemeside yapılmıştır. Şanlıurfa / Şenocak ve Gaziantep /Nurdağ bölgelerinde yapılan “Tamburlu Yağmurlama Sulama ile Yonca Yetiştiriciliği” demonstarsyonları çiftçiler tarafından alanları genişletilerek (çiftçiler 25’ er dekar alandan 40’ ar dekar alana çıkarmışlardır) aktif olarak yürütülmektedir.

10

(11)

3. Borulu Karık Sulama Demonstrasyonu

Sıra

Soyadı İli-İlçesi Çiftçi

Örgütü Demo Adı Demo Alanı

(da)

(Karık)

2015 TEYAP Uygulaması

Borulu Karık Farkındalık Verim kg/da

1 Abdulkadir KAYA

Şanlıurfa- Merkez

Haliliye ZO

Borulu Karık Gece

Sulaması İle Pamuk Yetiştiriciliği

25

1400 mm/da Karık Boyu

280 mt Karık Debisi

1,2 L/s

970 mm/da Karık Boyu 140 mt Karık Debisi

0,8 L/s

430 mm/da azalma Üniform Sulama

%10 artış

Basıncın ek bir maliyet teşkil etmesi nedeniyle kullanılması ekonomik olan karık sulama yöntemi, GAP bölgesi sulamalarında yapılan sulama metotları uygulamalarında da çiftçilerin %80”ni yüzey sulama yapmakta ve büyük oranda da karık sulama yöntemini tercih ettikleri yapılan saha çalışmalarımızda tespit edilmiştir.

Cullap sulama birliği sahasında kapalı ve cazibeli şebekeden yapılan karık sulamalarda çiftçiler, hidrant konumlarına göre arazilerini en uzun kenar boyunca (200-300 mt) karık sulama yapıyorlar. İdeal karık boyu ve karık debisi ile yapılan bu çalışma, çevre çiftçilerinin yoğun ilgisini çekmiştir. Karık boyunun 150-180 mt ve 0,8-1,0 Lt/sn debili olması gerektiği ve bunun verime olumlu katkılarının olduğu çiftçi ve teknik elemanlara uygulamalı olarak gösterilerek farkındalık sağlanmıştır.

4. Gerçekleştirilemeyen Sulama Demonstrasyonları

• 265 da alanda 18 adet planlanan, 82 da alanda 6 adet sulama demonstrasyonu uygulanamamıştır.

11

(12)

• Demonstrasyon çiftçilerinin özel gelişen sorunları, arazi koşullarının uygun olmaması ve çiftçilerin son anda katkı payını ödemek istememeleri gibi nedenlerle yapılamamıştır.

• Mevcut sulama malzemeleri, ilgili çiftçi örgütü ve danışmanları zimmetindedir.

• Bu demonstrasyonların 2016 yılı faaliyetleri kapsamında uygulaması planlanmıştır.

GAP TEYAP MODEL / 2015 YILI GERÇEKLEŞMEYEN SULAMA DEMONSTRASYON TABLOSU

Sıra

No İli-İlçesi Çiftçi

Örgütü Demo Adı Demo

Alanı (da)

AÇIKLAMA

1 Adıyaman-

Besni Kahta ZO Damla Sulama

ile Çilek 2 Çiftçi ve arazi koşulları uygun bulunmamıştır.

2 Mardin-Midyat Midyat Z.O Damla Sulama

İle A.Fıstığı 10 Çiftçiler Katkı Payını ödemek istememişlerdir.

3 Şırnak-İdil İdil Z.O Damla Sulama

İle II. Ürün Mısır 25

Sulama Sistemi A.Tekdemir (sebze) arazisinde kullanılmıştır. 10 da sebze, 30

da alana çıkmıştır.

4 Şanlıurfa-

Merkez Haliliye ZO Borulu Karık İle

Pamuk 25 Çiftçi özel koşulları uygun bulunmamıştır.

5 Diyarbakır-

Bismil Pamukçay Damla Sulama

İle Bağ 10 Çiftçi mevcut ürün desenini koruduğundan 2016 yılına

aktarılmıştır.

6 Mardin-Midyat Midyat Z.O Damla Sulama

İle A.Fıstığı 10 Çiftçiler Katkı Payını ödemek istememişlerdir.

82 (da)

Faaliyet Girdileri:

1- GAPTEYAP Damla Sulama II. Ürün Mısır ve

Pamuk

Demonstrasyonları

Şanlı urfa / Suruç ZO

Şanlıurfa / Suruç ZO

Şırnak/

İdil ZO Şırnak/

İdil ZO Adıyaman

/ Besni ZO GENEL TOPLAM

NO MALZEMENİN ADI MİK

TARI MİKTARI MİKTARI MİKTARI MİKTARI TOPLAM BİRİMİ 1 4" (2x2") gravel + disk filitre+

Gübreleme Tk. 1 1 2 adet

2 4" Hidrasiklon + disk filitre+

Gübreleme Tk. 1 1 1 3 adet

3 200 LT Gübre tankı 1 1 1 1 1 5 adet

4 4" X 3" Galvaniz Redüksiyon 2 2 2 2 2 10 adet

5 Q 90 Mandallı dişi motopomp

parçası 1 1 2 adet

6 Q 90 Mandallı dişi motopomp

parçası 1 1 2 adet

7 Q 90 Mandallı erkek

motopomp parçası 1 1 2 adet

8 Q 90/6 Atü Mandallı boru 300 300 600 metre

12

(13)

1- GAPTEYAP Damla Sulama II. Ürün Mısır ve

Pamuk

Demonstrasyonları

Şanlı urfa / Suruç ZO

Şanlıurfa / Suruç ZO

Şırnak/

İdil ZO Şırnak/

İdil ZO Adıyaman

/ Besni ZO GENEL TOPLAM

NO MALZEMENİN ADI MİK

TARI MİKTARI MİKTARI MİKTARI MİKTARI TOPLAM BİRİMİ

9 Q 90 Mandallı dirsek 9 9 18 adet

10 Q 90 Mandallı te 3 3 6 adet

11 Q 90 Mandallı hat vanası 3 3 6 adet

12 Q 90 Mandallı erkek körtapa 3 3 6 adet

13 Q 22mm çıkış contası 200 200 400 400 400 1600 adet

14 Q 22mm mini vana çıkış için

(Kilitli) 200 200 400 400 400 1600 adet

15 Q 22mm ekleme nipeli (Kilitli) 200 200 400 400 400 1600 adet

16 Q 22mm gözlük körtapa 200 200 400 400 400 1600 adet

17

Q 22mm x 50cmx2lt Yassı damla laterali 1,2 mm et

kalınlığı 18000 18000 36000 36000 36000 144000 metre

18 Q 75 Mandallı abot 25 25 50 adet

19 1" Plastik uzatma (60 cm) 25 25 50 adet

20 1" Plastik yağmurlama vanası 25 25 50 adet

21

1,2 l/h debili 12x12 m yağmurlama tabancası (açı

ayarlı) 25 25 50 adet

22 Damla lateral toplama makarası

(pls) 25 25 25 25 25 125 adet

23 TEFLON BANT (Büyük Boy) 10 10 10 10 10 50 adet

Mısır Mısır Mısır Mısır Pamuk

25 da 25 da 50 da 50 da 50 da

2- GAP TEYAP Damla Sulama Biber- Çilek Demonstrasyonları

Adıyaman

Kahta ZO Şanlıurfa Suruç

ZO

Mardin Midyat ZO

Şırnak

İdil ZO GENEL TOPLAM NO MALZEMENİN ADI MİKTARI MİKTARI MİKTARI MİKTARI MİKTARI BİRİMİ

1 4" (2x2") gravel + disk filitre + Gübreleme

Takımı 1 1 adet

2 4" Hidrosiklon + disk filitre + Gübreleme

Takımı 1 1 1 3 adet

3 200 LT Gübre tankı 1 1 1 1 4 adet

4 Q 90 Mandallı dişi motopomp parçası 1 1 1 1 4 adet

5 Q 90 Mandallı erkek motopomp parçası 1 1 1 1 4 adet

6 Q 90/6 Atü Mandallı boru 180 180 180 180 720 metre

7 Q 90 Mandallı dirsek 6 6 6 6 24 adet

8 Q 90 Mandallı te 2 2 2 2 8 adet

9 Q 90 Mandallı hat vanası 2 2 2 2 8 adet

10 Q 90 Mandallı erkek körtapa 2 2 2 2 8 adet

11 4" x 3" Galvaniz redüksiyon 2 2 2 2 8 adet

13

(14)

2- GAP TEYAP Damla Sulama Biber- Çilek Demonstrasyonları

Adıyaman

Kahta ZO Şanlıurfa Suruç

ZO

Mardin Midyat ZO

Şırnak

İdil ZO GENEL TOPLAM NO MALZEMENİN ADI MİKTARI MİKTARI MİKTARI MİKTARI MİKTARI BİRİMİ

12 4" x 2 1/2"" Galvaniz redüksiyon 2 2 2 2 8 adet

12 Q 22mm çıkış contası 200 200 200 200 800 adet

13 Q 22mm mini vana çıkış için (Kilitli) 200 200 200 200 800 adet

14 Q 22mm ekleme nipeli (Kilitli) 200 200 200 200 800 adet

15 Q 22mm gözlük körtapa 200 200 200 200 800 adet

16 Q 22mm x 33cmx2lt Yassı damla laterali

1,2 mm et kalınlığı 4000 15000 12000 15000 46000 metre

17 TEFLON BANT (Büyük Boy) 10 10 10 10 40 adet

18 Damla lateral toplama makarası (pls) 15 15 15 15 60 adet

Çilek Biber Biber Biber

2 da 10 da 10 da 10 da

3- GAP TEYAP Damla Sulama A.Fıstığı-BAĞ Demonstrasyonları

Şanlıurfa Haliliye

ZO

Mardin Midyat ZO

Mardin Midyat

ZO

GENEL TOPLAM

NO MALZEMENİN ADI MİKTARI MİKTARI MİKTARI MİKTARI BİRİMİ

1 3" hidrosiklon + disk filitre+ Gübreleme Takımı 1 1 1 3 adet

2 100 LT Gübre tankı 1 1 1 3 adet

3 1" Plastik küresel vana 2 2 2 6 adet

3" x 2 1/2" Galveniz rediksiyon 1 1 1 3 adet

4 Q 75 PE 6 atü kangal boru 350 350 350 1050 metre

5 Q 75 PE kaplin erkek adaptör 8 8 8 24 adet

6 Q 32 PE kaplin erkek adaptör 4 4 4 12 adet

7 Q 75 PE kaplin dirsek 6 6 6 18 adet

8 Q 75 x 1" PE kaplin erkek te 1 1 1 3 adet

9 Q 75 x 2" PE kaplin erkek te 1 1 1 3 adet

10 Q 75 PE kaplin körtapa 2 2 2 6 adet

11 Q 75 PE kaplin maşon 5 5 5 15 adet

12 Q 75 x 32 PE kaplin redüksiyon 1 1 1 3 adet

13 3" Küresel vana (pls) 2 2 2 6 adet

14 Q 20mm çıkış contası 100 100 100 300 adet

15 Q 20mm çıkış nipeli (Kilitli) 100 100 100 300 adet

16 Q 20mm kör boru 100 100 100 300 metre

17 Q 20mm mini vana (Kilitli) 100 100 100 300 adet

18 Q 20mm ekleme nipeli (Kilitli) 120 120 120 360 adet

19 Q 20mm gözlük körtapa 100 100 100 300 adet

20 Q 20mm 60cmx4lt damla laterali (basınç ayarlı ) 6000 4000 6000 16000 metre

21 TEFLON BANT (Büyük Boy) 10 10 10 30 adet

A.Fıstığı A.Fıstığı Bağ

10 da 10 da 10 da

4- GAP TEYAP Borulu Karık Sulama II. Mısır ve Pamuk Demonstrasyonları (2 adet 50 da)

Şanlıurfa Haliliye

ZO

Şanlıurfa Haliliye

ZO

GENEL TOPLAM

NO MALZEMENİN ADI MİKTARI MİKTARI TOPLAM BİRİMİ

1 Q 110 Mandallı dişi motopomp parçası 1 1 2 adet

2 Q 110/6 Atü Mandallı boru 198 198 396 metre

3 Q 110/6 Atü Mandallı Karık Sulama Borusu (0,70 m x 1" çıkışlı) 240 224 464 metre

4 Q 110 Mandallı Te 2 2 4 adet

5 Q 110 Mandallı erkek körtapa 3 3 6 adet

6 Q 110 Mandallı Dirsek 4 4 8 adet

7 Q 110 Mandallı SİFON 2 2 4 adet

II.Mısır Pamuk

14

(15)

25 da 25da

5- GAP TEYAP Yağmurlama Sulama Yonca Demonstrasyonları

Şanlıurfa

DSYB Şanlıurfa

DSYB GENEL TOPLAM

NO MALZEMENİN ADI MİKTARI MİKTARI MİKTARI MİKTARI BİRİMİ

1 4" (2x3") Gravel+ disk filitre+Gübeleme Takımı 1 1 2 adet

2 3" hidrosiklon + ikiz disk filitre+Gübreleme takımı 1 1

3 200 LT Gübre tankı 1 1 1 3 adet

4 Q 110 Mandallı dişi motopomp parçası 2 2 adet

5 Q 110 Mandallı erkek motopomp parçası 1 1 adet

6 Q 110 Mandallı boru 120 120 adet

7 Q 75 Mandallı boru 504 360 456 1320 metre

8 Q 110 Mandallı dirsek 4 4 adet

9 Q 110 Mandallı TE 2 2 adet

10 Q 110 x 75 Mandallı te 10 10 adet

11 Q 75 Mandallı erkek körtapa 10 10 10 30 adet

12 Q 75 Mandallı abot 50 25 25 100 adet

13 1" Plastik uzatma 50 25 25 100 adet

14 1" Plastik yağmurlama vanası 50 25 25 100 adet

15 1,2 l/h debili yağmurlama tabancası (açı ayarlı) 50 25 25 100 adet

16 3" x 2 1/2" Galvaniz redüksiyon 2 2 2 6 adet

17 TEFLON BANT (Büyük Boy) 10 10 10 30 adet

18 Q 75 Mandallı dişi motopomp parçası 2 2 4 adet

19 Q 75 Mandallı erkek motopomp parçası 1 1 2 adet

20 Q 75 Mandallı dirsek 4 4 8 adet

21 Q 75 Mandallı te 10 10 20 adet

Yonca Yonca Yonca

25 da 25 da 25 da

GAP TEYAP MODEL 2015 YILI DEMO KATKI PAYI DURUM TABLOSU

Sıra

No İli Çiftçi Örgütü Demo

Sayısı

Demo Katkı Toplam Tutarı TL

Tahsil Edilen Katkı Tutarı

TL

Katkı Tutarlarının Durumu

1 Adıyaman Besni ZO 5 7.300,00 7.300,00

Halihazırda aracı olan oda demo katkı parasını araç yakıtı, afiş broşür gibi matbaa giderleri ve kısmen model kapsamında çalışılan danışmanlara ekonomik katkı olarak yansıtmıştır.

2 Adıyaman Kahta ZO 1 10.000,00 10.000,00

Demo katkı parası tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinde kullanılmak üzere 1 adet hafif ticari Fiat Doblo markalı sıfır araç alımında kullanılmıştır. Araç alındıktan sonra danışmanlar çiftçi ziyaretleri ve diğer tarımsal yayım faaliyetlerinde aktif bir şekilde kullanmaya başlamışlardır.

3 Adıyaman Kahta SKMÜB 1 550,00 550,00

Birlik tarafından İTU, bazı köy ziyaretleri gibi faaliyetlerde yakıt ve diğer basım yayım giderlerinde kullanılmıştır.

15

(16)

GAP TEYAP MODEL 2015 YILI DEMO KATKI PAYI DURUM TABLOSU

Sıra

No İli Çiftçi Örgütü Demo

Sayısı

Demo Katkı Toplam Tutarı TL

Tahsil Edilen Katkı Tutarı

TL

Katkı Tutarlarının Durumu

4 Batman Sason SAÇÜB 30 12.000,00 5.000,00

Alına katkı payı birliğin kırtasiye, İnternet, Telefon, Muhasebe işlemleri, Ürün pazarlama işlemleri, Birlik adına alınan arazinin tapu işlemleri, Arazinin düzeltilmesinde görev yapan iş makinesi operatörün yemek vb ihtiyaçlarına harcanmıştır. Ayrıca Birlik adına alınan arazinin ruhsat almak için yapılan harcamalarda kullanıldığı Birlik başkanı tarafından beyan edilmiştir. Yapılan harcamalar Muhasebe kayıtları ile belgelendirilmekte olduğu beyan edilmiştir.

5 Batman Gercüş ZO 1 8.500,00 8.500,00

Gercüş Ziraat Odası Alınan katkı paylarının yarısını danışmanları SGK primlerinin ödemesini yapmıştır.

Kalan dilim ise yıl sonunda veya yıl başında Danışmanların hizmetinde kullanılmak üzere ikinci el orta sınıf bir araç alınmasını planlanmaktadır. Birlik başkanı tarafından beyan edilmiştir. Yapılan tüm harcamaların belgesinin mevcut olduğu bildirilmiştir.

6 Diyarbakır DKKYB 4 0,00 0,00

Hayvancılık demo malzemeleri birlik demirbaşına verilmiş olup Model kapsamındaki danışmanlar tarafından çiftçilere zimmet karşılığında verilip alınacaktır. Hayvancılık demolarından katkı payı alınmayacaktır. DDKKYB ne verilen demo malzemeleri arızalı olduğundan dolayı iade edilmiştir. Yenileri daha gelmemiştir.

7 Diyarbakır Dicle MÜB 1 0,00 0,00

GAP TEYAP döneminden bakım demosu olarak yürütülmüştür. 2 kez zirai mücadele için çiftçiye uygulama desteği sağlanmıştır.

8 Gaziantep Şehitkamil ZO 10 2.979,00 2.979,00 Tarımsal Yayım Danışmanlık Birimi hizmetlerinde kullanılmıştır.

9 Gaziantep Altınüzüm S.Kop. 1 1.322,00 0,00

Demonstrasyon sahası olarak belirlenen Altınüzüm Sulama Kooperatifi 2015 Tarımsal Yayım Danışmanlık Hizmeti vermeyi kabul etmiş lakin üyelerine bu hizmeti vermemiştir. Rapor tanzimi yapılırken kooperatif başkanı 0/0 30 katkı payını ödeyeceğini tekrar beyan etmiştir.

10 Kilis DKKYB 19 9.170,00 5.088,00

Katkı Payları alınan demo malzemelerinin ödemeleri Kilis İli DKKYB Ziraat Bankası 5002 no’lu hesabına yatırılmış olup Katkı Payları Tarımsal Danışmanlık giderleri olarak kullanılmaktadır.

11 Mardin Midyat ZO 17 8.800,00 8.800,00 Tarımsal Yayım Danışmanlık Birimi hizmetlerinde kullanılmıştır.

12 Mardin DKKYB 12 0,00 0,00

Hayvancılık demo malzemeleri birlik demirbaşına verilmiş olup Model kapsamındaki danışmanlar tarafından çiftçilere zimmet karşılığında verilip alınacaktır.

13 Şanlıurfa Haliliye ZO 4 9.337,00 9.337,00 Tarımsal danışmanlık hizmetleri kapsamında 3 adet bilgisayar Kasım 2015 de alınmıştır.

14 Şanlıurfa Suruç ZO 5 14.742,00 13.600,00 Tarımsal danışmanlık hizmetleri kapsamında araç alınacaktır.

15 Şanlıurfa DSYB 6 10.589,00 10.589,00

Tarımsal danışmanlık hizmetleri kapsamında tırnak bakım ünitesi alınmış üye çiftçilerine hizmet verilmektedir.

16 Şırnak Arı YB 152 13.800,00 13.800,00 Tarımsal Yayım Danışmanlık Birimi Ofis Kurulum giderlerinde kullanılmıştır.

17 Şırnak İdil ZO 19 9.250,00 9.250,00 Tarımsal Yayım Danışmanlık Birimi hizmetlerinde kullanılmıştır.

286 118.339,00 104.793,00

Faaliyet Çıktıları:

16

(17)

• Sulamada enerjinin kullanımı “Sulama Zamanı Planlaması (SZP)” ile yapılarak en az 1/3 oranında tasarruf sağladığı çiftçi koşullarında ortaya konmuştur. Yapılan demonstrasyon bölgelerinde 65 çiftçinin kendi ürünleri için SZP talepleri olmuştur. Bu talepler tarım danışmanları ve konu uzmanlarınca karşılanmıştır. Ayrıca çalışma alanlarının toprak- iklim-bitki- su kaynağı özelliklerine göre ana ürünlerde SZP hazırlanarak GAP TEYAP sitesinde yayınlanmıştır.

• GAP TEYAP döneminde hazırlanan ve dağıtımı yapılan “Sulama Sistemlerinin Projelendirilmesi” kitabı aynı faaliyet kolundaki özel sektörden resmi talep görmüş ve karşılanmıştır.

• Adıyaman Kahta Ziraat Odası tarım danışmanları 9 adet yaklaşık 600 da alan için “Bireysel Damla Sulama Projesi” hazırlamışlar ve GTHB’ dan %50 hibe desteği almışlardır. Hazırlanan her bir proje için 350 TL ücret tahsil edilerek ekonomik katkıda sağlanmıştır.

• Damla sulama sistemi ile yapılan gübre uygulamaları ürünlerin kalite ve kantite artışlarına doğrudan etki ederek çiftçi memnuniyetini arttırarak damla sulama sistemini diğer arazilerinde de uygulamaya hazırlanmaktadırlar.

• Adıyaman, Mardin ve Şanlıurfa’ da kuyu sulamalarında elde edilen düşük enerji maliyetleri çevre çiftçiler tarafından izlenmiş ve yaklaşık 25 çiftçiye teknik destek sağlanmıştır.

• Uygulanan demonstrasyonlar da alınan çiftçi katkı payları tarımsal danışmanlık hizmet kalitesinin arttırılmasında kullanılması farkındalık sağlamıştır.

Öneriler

• Gerçekleştirilemeyen faaliyetlerde tespit edilen sorunlarla tekrar karşılaşmamak adına 2016 yılında tedbirler alınmalıdır. (çiftçi-yer-katkı payı Mart 2016 da tamamlanmalı)

• Sulama Zamanı Planlaması tarım danışmanları ve çiftçilere pratik teknolojik uygulamalarla pekiştirilmelidir. (pan kabı, tansiyometre vb)

• Sorumlu tarım danışmanlarının demonstrasyon arazisi ziyaret sayısı arttırılmalıdır. (haftada en az 2 kez olmalı)

• Çiftçi kayıt tutma alışkanlığını sağlamaya yönelik çalışmalar arttırılmalıdır. (Demo Çiftçi Kayıt Defterleri verilebilir)

• Sürdürülebilirlik adına 2016 yılında demo çiftçileri mutlaka izlenmeli ve raporlanmalıdır.

(Çiftçiye teknik destek sağlanmalıdır)

Sonuç

Yapılan demonstrasyonlarda sulama yöntemlerinin kendine özgü üstünlükleri ve kısıtları olduğu görülmüştür. Burada önemli olan tüm faktörler (ürün, alan özellikleri, teknik, ekonomik, sosyal vb.) göz önüne alınarak, en uygun sulama sistemini seçmek ve seçilen bu sistemin tüm teknik gereklerini yerine getirerek, sulama uygulamasının yapılması zorunludur. Mesela; damla sulama sistemlerinin uygulanması tüm sulama sorunlarının çözümü anlamına gelmemelidir. Çünkü sistemler geliştikçe karmaşıklığı artmakta, buna göre daha hassas çalışmaların ve uygulamaların yanında pratikte bilgi ve tecrübeli kullanıcılar gerektirmektedir.

GAP TEYAP Model kapsamında yapılan tüm sulama faaliyetleri göz önüne alındığında, başta damla sulama yöntemi olmak üzere, diğer basınçlı sulama yöntemlerinin geleneksel sulama yöntemlerine (yüzey) göre hem su tasarrufu sağlandığı hem de verim artışı elde edildiği görülmüştür. Bu sonuç, GAP Bölgesi’nde sulamaya açılan ve açılacak alanların büyüklüğü (1,8 milyon ha) göz önüne alındığında çok

17

(18)

önemli miktarda su tasarrufu sağlanarak olası kuraklık ve kaynak yetersizliğinde su kaynaklarının etkin kullanımı sağlanabilir.

GAP TEYAP Model kapsamında bu güne kadar yapılan tüm sulama faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde bize her konuda destek veren kurum amirlerine, faaliyetlerin başarılı bir şekilde uygulanmasına katkı sağlayan GAP TEYAP ekibimize, tarım danışmanlarına ve çiftçilerimize teşekkür ederiz.

Bilgiyi Berekete Dönüştürmek, dileğiyle….

31.12.2015 Akif YENİKALE GAP TEYAP Sulama Uzmanı

18

(19)

2015 Yılı Bitkisel Demonstrasyon Raporu

GAP TEYAP Çiftçi Örgütü Merkezli Yayım Modeli kapsamında gerçekleştirilen demonstrasyonların amacı, çalışılan çiftçi örgütlerinde tarımsal danışmanlık hizmetini verme kapasitesinin geliştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla; üye çiftçilere sebze (Biber-Patlıcan), meyve, tarla ve yem bitkileri yetiştiriciliğinde etkin tarım tekniklerini (sulama sistemleri, mekanizasyon, toprak hazırlama, ekim- dikim, zirai mücadele, sulama zaman planlaması, Fertigasyon vb.) kullanarak çiftçiye iyi uygulamalar yapılmış/yapılmaktadır.

Bu faaliyette; çiftçilerin ihtiyaç duydukları eğitim yayım hizmetlerinin daha etkin verilmesi konusunda çiftçi örgütlerinin harekete geçirilmesi ve çiftçilerimizin optimum koşullarda uygulamaları zamanında ve etkin kullanarak birim alandan daha fazla verim elde edebilecekleri tarım teknikleri kullanılmıştır.

Ayrıca bu demonstrasyonlardan elde edilecek gelirin de çalışılan çiftçi örgütleri bünyesinde yürütülen tarımsal danışmanlık hizmetlerinde (özellikle demo kontrollerinde ulaşım ve materyal temini) kullanılması hedeflenmiştir.

2015 yılında planlanan demonstrasyonlar için gerekli olan tarımsal girdiler tarım danışmanları ile birlikte belirlenmiştir. Bu üretim sezonu boyunca olan faaliyetler birlikte planlanmıştır.

Bitkisel demonstrasyonlar 8 konuda, 89 adet demonstrasyon, 89 çiftçi, üretici ve yetiştirici ile 816 da alanda uygulaması başlatılmıştır. Demonstrasyonlarda gerçekleştirilen her aşama, izleme takip formlarına çiftçi, tarım danışmanı ve saha uzmanlarımız tarafından işlenmiştir.

Demonstrasyonların izlenme sürecinde çiftçi örgütlerindeki tarım danışmanlarının ulaşım ile ilgili sorun yaşadıkları görülmüş ve il ekiplerimiz tarafından yoğun bir ulaşım desteği sağlanmıştır. Bu sorunların yaşanmaması adına çiftçi örgütlerine, protokol gereklerinin yerine getirilmesi hususu hatırlatılmıştır.

19

(20)

Bitkisel Demonstrasyonlar Konuları Meyvecilik Tesis:

GAP Bölgesinde yeni sulamaya açılmış ve açılacak alanlarda tarla bitkilerinden sonra meyveciliğe doğru bir yönelme olduğu gözlenmektedir. Yeni sulamaya açılmış ve açılacak alanlarda alternatif ürünlerin yer alması ve bunun içinde de meyveciliğin yer alması kaçınılmazdır. Ancak bu açılımda yetiştirme tekniklerinin çiftçilere öğretilmesi gerekmektedir. Ayrıca model kapsamında çalışılan çiftçi örgütlerinde çalışan danışmanların tecrübe bilgilerini artırmak amacı ile yapılacaktır. Yapılan çalışmalarda GAP Master Plan ve sulama projelerinde ürün deseni içerisinde çok yıllık ürünlerin payı

%20 civarında yer almaktadır.

Bu çalışma ile bölgede meyve türlerinin yaygınlaşması, iyi yetiştirme tekniklerinin ve iyi tarım uygulamalarının bölgeye benimsetilmesi hedeflenmektedir. Yapılacak bu faaliyet ile uygun bölgelerde örnek meyvecilik demonstrasyon bahçeleri kurarak gerek çiftçilerin ve gerekse teknik elemanların bu konuda sahada bire bir eğitimlerin sağlanması amaçlanmaktadır. Ayrıca, düzenlenecek tarla günlerinde de diğer çiftçilerin bu konuda eğitilmelerine de katkı sağlanacaktır. Çalışmada veriler göz önüne alınarak 10 dekar alanda telli terbiye sistemli bağ tesis edilmiştir. Şubat ayından itibaren 2015 yılı haziran ayı içerisinde tesis edilmiştir. Ayrıca Adıyaman ili Kâhta ilçesinde alternatif meyve yetiştiriciliği anlamında Çilek yetiştiriciliği yapılması planlanmıştır. Ancak, seçilen demonstrasyon çiftçisinin vazgeçmesinden dolayı alternatif bir arazi bulunması için çalışmalar yapılmıştır. Fakat demonstrasyon için uygun bir yer bulunamadığından dolayı 2016 yılında kurulması planlanmıştır. Proje kapsamında girdiler ve maliyetler proje bütçesinden, işçilik ve tesis edilecek alanın toprak hazırlığı, bakım işleri çiftçi tarafından karşılanmıştır. Bu çalışmalarda tarım teşkilatı ve Kâhta Ziraat Odası ile yoğun işbirliği yapılmıştır.

Meyvecilik Bakım:

GAP Bölgesinde yapılan incelemelerde mevcut kurulu meyve bahçelerinin bakımlarının iyi olmadığı ve yeterli verimin alınamadığı tespit edilmiştir. Bu bahçelerdeki verim düşüklüğünün nedenleri çeşit seçimlerinden ve iklimden kaynaklandığı gibi budama, gübreleme, ilaçlama, sulama gibi bakım hatalarından ileri gelmektedir. Meyvecilik bakım demonstrasyonları ile bölgede halen kurulu meyve bahçelerinde budama, gübreleme, ilaçlama gibi konularda bakım işlemleri üreticilerle ve yayımcı teknik elemanlarla birlikte yapılarak, bu meyve bahçelerindeki üreticilerin her aşamada bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Bu faaliyetler 5 tür meyvede (Antepfıstığı, Kiraz, Çilek, Badem ve Bağ) 74 çiftçide yaklaşık 510 da alanda yürütülmüştür. Gübre, ilaç giderleri, vb. gibi maliyetler projeden, işçilik ve bakım işleri çiftçi tarafından karşılanmıştır. Bu bahçelerin tamamı 2015 yılından itibaren uygulamaya alınarak ürün sezonu boyunca izlenmiştir. Tüm çalışmalarda tarım teşkilatı ve çalışılan Ziraat odaları ile işbirliği yapılmaya devam etmektedir. Nurdağı’nda planlanmış olan Zeytin bakım demonstrasyonu çiftçinin vazgeçmesinden dolayı iptal edilmiştir.

Sebzecilik:

GAP Bölgesinde yapılan araştırma sonuçlarına göre GAP Bölgesi sulanan alanlarında Akdeniz Bölgesi’nde üretilen sebzelerin hemen hemen tamamı yetiştirilebilmektedir. Bu çalışma ile bölgede sebzecilik üretiminin yaygınlaşması, çiftçilere iyi yetiştirme tekniklerinin öğretilmesi hedeflenmektedir.

Sebzecilikte 4 adet biber ve patlıcan konularında toplamda 62 da alanda açıkta sebze demonstrasyonları ürün sezonu boyunca uygulanmaya konmuştur. Proje kapsamında girdi –fide, gübre, ilaç vb. gibi –

20