MADDELER DOĞADA KARIŞIK HALDE BULUNUR
SAF MADDELER KARIŞIMLAR
ÇÖZELTİLER - ÇÖZÜNME
SAF MADDELER
• Tek çeşit maddeden oluşan varlıklara saf madde adı
verilir.
• Bakır tel daha küçük
parçalara ayrıldığında hep bakır özelliği gösterir.
• Demir bir kütle ufalanıp demir tozu haline
getirildiğinde yine demir özelliği gösterir. Bakır tel ve demir kütle tek bir
maddeden oluşur. Bu sebeple bakır tel ve demir kütle için saf maddedir diyebiliriz.
KARIŞIMLAR
• Birden çok saf maddenin karışmasıyla oluşmuş
maddelere karışım adı verilir.
• Maddeler bir araya gelerek çok sayıda karışım meydana
getirebilirler. Katılar hem kendi aralarında hem de sıvı gazlarla karışım meydana getirebilir.
• Tuz ve şeker karıştırıldığında karışım oluşur. Tuz ve su, şeker ve su karıştırıldığında da
karışımlar oluşur.
• Karışımı oluşturan maddeler özelliklerini kaybetmez.
Karışımlar ayrıldığında yine
başlangıçtaki saf maddeler elde edilir.
ÇÖZELTİLER-ÇÖZÜNME
• Şekerli çay, tuzlu su ve şekerli su birer çözeltidir. Çözeltilerin çoğu sıvıdır. Ancak katı ve gaz çözeltiler de vardır.
• Çözeltilerde katı maddeler, çok küçük parçalar halinde sıvı
madde içerisinde dağılır. Katı
madde sıvı içerisinde görünmez ancak varlığı hissedilebilir
• Tuzlu su çözeltisinde su çözücü, tuz ise çözünen olarak adlandırılır.
Çünkü su tuzu çözer. Tuz ise suda çözünür.
• Zeytinyağı ve su karıştırıldığında çözelti oluşmaz. Çünkü zeytinyağı suda çözünmez. Bazı katı
maddeler suda iyi çözünür. Bazıları ise az çözünür ya da hiç çözünmez.
• Erime ve çözünme farkı
olaylardır. Erime bir katının ısı alarak sıvı hale geçmesidir.
Çözünme ise katının bir sıvı içerisinde küçük parçalara ayrılmasıdır. Mum ve
dondurma ısındığında erir.
Ancak şeker suyla
karıştırıldığında erimez, çözünür.
KARIŞIMLAR AYRILABİLİR Mİ?
* Karışımları ayırmada kullanılan altı temel yöntem vardır. Bunlar;
1-)Süzme
2-)Mıknatısla ayırma 3-)Buharlaştırma
4-)Eleme
5-)Yüzdürme 6-)Dinlendirme
SÜZME
* Suda çözünmeyen katı
maddelerin suyla oluşturduğu karışımlar süzme yöntemiyle ayrılabilir.
* Bulanık sıvılar içindeki katı tanecikler bir süzgeçten ya da kum tabakasından geçirilerek ayrıştırılır.
• * Yukarıdaki örnekleri süzme metodu ile ayırabilirken,
şekerli su ya da tuzlu suyu süzerek ayıramayız.
* Çünkü; suyun içersinde tuz ya da şeker çözünmüşlerdir.
MIKNATISLA AYIRMA
* Mıknatıs tarafından
çekilebilen demir,nikel,kobalt gibi maddelerle yapılan
karışımları ayırmada mıknatıs kullanılabilir.
* Demir tozu ile kumu, nikel ile tuz…gibi karışımları bu yöntemle ayırabiliriz
BUHARLAŞTIRMA
* Suyla, tuz, kum, demir tozu gibi maddelerin oluşturduğu karışımları buharlaştırma
yöntemiyle ayırabiliriz.
ELEME
* Elek ya da süzgeç adı verilen alet yardımıyla farklı
boyutlardaki katı taneleri birbirlerinden ayrılabilir.
* Kum ile çakılı, unun içindeki kepeği, kuru çayın içindeki
tozu eleyerek birbirlerinden ayırabiliriz
YÜZDÜRME
* Odun talaşı ve mercimek karışımı su dolu kaba
boşaltıldığında , odun talaşı su yüzeyine çıkarken
mercimek su dibine batar.
Böylelikle odun talaşı ile mercimek ayrışırlar
DİNLENDİRME
* Katı-sıvı karışımları
dinlendirildiğinde yani bir süre bekletildiğinde, katıların sıvı dibine çökmesi sağlanabilir.
* Bir miktar kum-su karışımını dinlendirirsek su içindeki kum tanecikleri dibe çöker. Sirke dinlendirildiğinde ise dibinde tortu oluşur.
