Ornittofili (=Ornitogam)  Kuşlar aracılığı ile gerçekleşir. Özellikle tropikal bölgelerde yetişen bazı bitkilerde nektar ile beslenmek için çiçeğe gelen kuşlar aracılığıyla tozlaşma olur.

(1)

Ornittofili (=Ornitogam)

 Kuşlar aracılığı ile gerçekleşir. Özellikle tropikal bölgelerde yetişen bazı bitkilerde nektar ile beslenmek için çiçeğe gelen kuşlar aracılığıyla tozlaşma olur.

(2)

 Bir çiçekte meydana gelen polenler aynı türün başka bir bitkisinin dişi organına gelir ve döllenme olursa bu tip döllenmeye de “çapraz döllenme” denir.

 Bitkiler otogamiyi engellemek için çeşitli tedbirler almışlardır.

 En önemli tedbir çiçekteki erkek ve dişi organların farklı zamanda olgunlaşmasıdır. Buna “dikogami” denir.

 Çiçeklerde genellikle erkek organ daha önce olgunlaşır.

 Bazı bitkilerde Plantago (=sinirli ot ) ise dişi organ erkek organdan önce olgunlaşır buna ise “ protogin” denir.

(3)

 Mikrosporun kromozom sayısı haploit (n) tir.

 Mikrosporlar polen kesesi zarının yırtılması ile etrafa yayılır.

 Ancak polen kesesinden ayrılmadan önce polenlerin çekirdekleri ikiye bölünür.

 Oluşan yeni çekirdeklerden bir tanesi ana hücrenin çeperine yakın bir yerde saat camı şeklinde ince bir çeperle ayrılır.

 Bir süre sonra generatif hücre çeperden ayrılarak vegatatif hücrenin içine girmeye başlar ve mekik şeklini alır.

 Bu dönemde tozlaşma olur.

(4)

 Tohum taslağının oluşumundan önce plasentadan bir çıkıntı meydana gelir.

 Bundan sonra tohum taslağı (=ovül) örtüsü (=integüment) oluşur.

 Tohum taslağının çok erken gelişme safhasında diploit olan büyük bir hücre belirir. Bu hücre “ makrospor ana hücresidir“

 Bu hücre mayoz bölünme ile 4 gamet oluşturur.

 Bu gametlerden 3’ ü kaybolur bir tanesi kalır kalan bu hücreye “ makrospor (=embriyo kesesi ana hücresi ) “ denir.

(5)

 Makrospor mitoz bölünme ile önce iki hücreye bu iki hücre tekrar mitozla ikiye sonra tekrar ikiye bölünür ve üçüncü bölünme sonucunda embriyo kesesinde 8 çekirdek kutuplarda 4’ lü gruplar halinde toplanır.

 Dörtlü gruplardan birer çekirdek orta kısma gelir ve birleşir.

Diploit sağdadır.

 Böylece embriyo kesesi döllenmeye hazır hale gelmiş olur.

(6)

Polenin Çimlenmesi

 Dişi organın tepeciğine ulaşan polen taneleri burada çimlenir.

 Çimlenmenin başlangıcında polen tanesinin stoplazması şişer.

 İntin çeperle çevrilmiş olan sitoplazma, ekzin çeperde meydana gelen deliklerden çıkarak uzun bölmesiz bir polen tüpü meydana getirir.

 Bu tüpün içine sitoplazma ile birlikte önce vegatif hücrenin çekirdeği sonrada generatif hücrenin bölünmesinden meydana gelen iki sperma hücresi girer.

(7)

DÖLLENME

 Polen tüpü dişi organın boyuncuk hücreleri arasına girer.

 Boyuncuk hücreleri arasında ilerleyerek tohum taslağına doğru gelişir.

 Polen tüpü dişi organın boyuncuğunu geçtikten sonra embriyo kesesine ulaşmak için iki değişik yoldan birini izler.

(8)

 Polen tüpü embriyo kesesine ulaşınca ucu önce (Sinerjit hücreler enzim salgılayarak polen tüpü çeperini eritirler.

 Sinerjit hücrelerden birisine değer.

 Polen tüpü çeperi uç kısımdan açılır ve içindekiler embriyo kesesine boşalır.

 Polen tüpü içinde bulunan vejetatif çekirdek kaybolur, kalan iki sperma hücresinden birisi yumurta hücresi diğeri ise sekonder çekirdek ile birleşir.

(9)

 Meyve döllenme sonucu gelişmiş ve olgunlaşmış ovaryum ile içerdiği tohumların meydana getirdiği topluluktur.

 Meyve olgunlaşırken diğer çiçek organları dökülür.

(10)

 Karpellerin olgunlaşması sonucu meydana gelen meyva kabuğuna perikarp adı verilir.

 Perikarp

Ekzokarp karpelin dış epiderması Mezokarp mezofil

Endokarp iç epiderma

(11)

 Meyva içinde tohumu barındıran ve onu su kaybı, hastalıklar böcekler ve diğer zararlı etkenlerden korur. Ayrıca tohumların çevreye dağılmasını sağlar

(12)

 Meyvalar değişik tiplerde olur. Bu tiplere göre meyvaları 3 grupta incelemek mümkündür.

1. Basit meyvalar Kuru meyvalar

Olgunlukta açılan

Olgunlukta açılmayan Etli Meyvalar

2. Agregat meyvalar 3. Bileşik Meyvalar

(13)

 Tohum döllenmiş ovüllerin olgunlaşması sonucu meydana gelir.

 Olgun bir tohum başlıca 3 kısımdan meydana gelir.

Tohum kabuğu (=testa) Embriyo

Endosperma (=besi doku)

TOHUM

(14)

 Tohum kabuğu tohumu mekanik etkilere ve uygun olmayan çevre koşullarına karşı koruyan kısımdır. Bu nedenle bu dokuyu oluşturan hücrelerin çeperlerine mantar/lignin birikmiştir.

(15)

 Embriyo

Döllenmiş her tohumun içinde o tohumun ait olduğu bitkinin küçük bir modeli bulunur. Bu modele embriyo denir. (fasulye, fıstık) Bir tohumda genellikle bir embriyo bulunur.

(16)

 Embriyo:

-Kök taslağı (radikula) -Gövde taslağı (plumula)

-Çenekler ( kotiledonlar) dan meydana gelir.

(17)

 Besi doku

Tohum çimlenirken embriyoyu, daha sonra çim bitkisini besleyen kısımdır.

Nişasta, protein, yağ yönünden zengindir.

(18)

 Tohum içindeki embriyonun uygun şartlar bularak gelişmesi ile ana bitkiye benzer bir bitki meydana getirmek üzere tohumdan çıkıp serbest hale geçmesine “çimlenme” denir.

 Çimlenme iki tipte görülür:

Epigeik çimlenme dikotillerde

Hipogeik çimlenme monokotillerde

(19)

 Tohumlar olgunlaştıktan sonra çimlenene kadar çok az su içerirler. Bu oran dinlenme safhasında % 5-15’ e kadar düşer.

Bu aşamada tohum çimlenme özelliğini kaybetmeden senelerce durabilir.

(20)

 Tohum bitki yaşamının dayanağı ve başlangıcı ve ürünü olup geleceğin güvencesidir. Bu nedenle tohumun çevreye yayılması önemlidir.

 Tohum farklı yollarla çevreye yayılabilir.

(21)

Rüzgarla

Çok küçük (Orchidaceae) Kanatlı (Acer)

Tüylü (Salix, Populus)

(22)

Hayvanlarla

 Böcekler, hayvanlar, insanlar taşır. Hayvanlar yer, yünlerine yapışır.

(23)

Su ile

 Su bitkilerinde görülür. Yüzeyleri kutin/mum ile kaplı

(24)

Kendi kendine yayılma

 Turgor değişikliği ile (Ecballium)

 Porisit kapsül (Papaver)