1
D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ
SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ
HEMŞİRELİK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİ PROJESİ
2017
NÜKLEER TIP BİRİMİ
BİRİM ORYANTASYON REHBERİ
Hazırlayan: Sibel DEMİREL
Özcan KAHRAMAN
2
HEMŞİRELİK HİZMETLERİNİN ETKİNLEŞTİRİLMESİ PROJESİ
2017
T.C.
KÜTAHYA VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ Sağlık Bakanlığı Dumlupınar Üniversitesi Kütahya Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi NÜKLEER TIP BİRİMİ BİRİM ORYANTASYON REHBERİ
Kod: EY.RH.52 Yayın Tarihi:09.01.2018 Revizyon No:0 Revizyon Tarih: S.N: 2/21
3 NÜKLEER TIP TEKNİSYENİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI
• Cihazlarının çalışma prensiplerini bilir, parçalarını ayırt eder ve bu cihazları kullanma talimatlarına uygun olarak kullanır ve işleme hazır tutar.
• Bölüme gelen radyoaktif maddeyi teslim alır ve gerekli kayıtları tutar.
• Hastayı bilgilendirir ve çekim kayıtların tutulmasını sağlar.
• Yapılacak çekim için uygun radyofarmasötiği hazırlar ve hasta için uygun dozu hesaplar.
• Tıbbi görüntüleme cihazındaki protokolleri hastanın çekimine göre hazırlar ayrıca bu protokoller dışında ek çekim için Nükleer tıp uzmanına danışarak gerekli ek
görüntülemeyi gerçekleştirir.
• İşlemin özelliği ve yaklaşık görüntüleme süresi hakkında hastaya bilgi verir
• Görüntüleme sırasında hastanın doğru pozisyonda olup olmadığını ve görüntü kalitesini kontrol eder.
• Hastaya çekim sırasında refakat eder. Olumsuz bir durumda Nükleer Tıp Uzmanına haber verir.
• Görüntüleme sonrasında hastaya sonucunun ne zaman verileceği ve radyasyondan korunma ile ilgili bilgi verir.
• Kullandığı cihazların kalibrasyonunu kontrol eder, bakım ve tamirinin zamanında yapılması için servis sorumlusuna bilgi verir. Bakım sırasında teknik personele refakat eder.
• Radyoaktif atıkların muhafazasını ve imha edilmesinde görev alır.
• Hasta ve çalışana yönelik radyasyon güvenlik önlemlerini almak, düzenli alan ölçümlerini yapmak ve kayıt altına almak.
NÜKLEER TIP HEMŞİRESİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI
• Verilecek olan sağlık hizmeti konusunda hasta ve hasta yakınlarına anlaşılır bir şekilde bilgi verir.
• Yapılacak çekim için hastanın anemnezini alır.
• Hastayı radyoaktif madde alacağına dair bilgilendirir ve onam formunu imzalı alır.
• Hastalara göre dozları ayarlanmış radyofarmasötiklerin hastalara (oral, intravenöz, intradermal veya inhalasyon yoluyla) vermek/verilmesine yardımcı olur.
4
• Vital bulguların takibini yapar.
• Özel işlem gerektiren myokardperfüzyon sintigrafisi için, hastayı eforlu stres testine veya yürüyemeyen hastaları farmakolojik stres testine hazırlar.
• Yapılan işlemlerle ilgili kayıtları tutar.
• Hastaların tedavisi için gerekli bütün kayıt, bakım ve tedavi uygulamalarını hekimlerin tariflerine göre yapar.
• Kullandığı cihazların kalibrasyonunu kontrol eder, bakım ve tamirinin zamanında yapılması için servis sorumlusuna bilgi verir.
• Acil arabasındaki ilaç ve malzemelerin takibini yapar. Eksik ve miadı yaklaşmış ilaç ve malzemelerin temini için bölüm sorumlu hemşiresine haber verir.
NÜKLEER TIP
Radyofarmasötiğin hastaya sindirim, solunum veya enjeksiyon yolu ile verildiği bir tetkik yöntemidir. Hastadan yayılan gama ışınlarının gama kamera denilen özel bir detektör ile algılanarak görüntüye çevrilmesi ile doku ve organlarla ilgili gerekli bilgiye ulaşılır.
Tanısal prosedürlerde Teknesyum-99m radyonüklidi yaygın olarak kullanılmaktadır.
Radyonüklidlerin tedavi amacı ile kullanılmasında verilen aktivite miktarı tanısal yöntemlere göre çok daha yüksektir.
Nükleer Tıp Birimi;TAEK lisansı ile tanı (in-vitro, in-vivo) ve ayaktan tedavi amaçlı sağlık hizmetleri vermektedir.Yataklı Tedavi ünitesi de planlama aşamasındadır.
Nükleer Tıp Birimin de, sıcak oda/radyofarmasötik odası (1 adet),uygulama/enjeksiyon odası (1 adet), Radyoaktifli hasta bekletme/kardiyolojik stres odası (1 adet) ve görüntüleme odası (1 adet), tiroid polikliniği gibi birimler bulunmaktadır.
Merkezin havalandırma (çeker ocak, aspiratör vs) ve sıhhi tesisat (radyoaktif lavabolar, temiz lavabolar, hasta tuvaletleri, lavabo bağlantıları vs) altyapısı TAEK’in belirlediği standartlardadır.
NÜKLEER TIP BİRİMİN DE RADYASYON GÜVENLİĞİ Radyasyon Hakkında Genel Bilgiler
Ana kaynak Türkiye Atom Enerjisi Kurumu web sayfasıdır(www.taek.gov.tr).Radyasyon yaşamın bir parçasıdır. Isı ve ışık güneşten gelen radyasyonun doğal formudur. Bunların yanı sıra mikrodalgalar, radyo dalgaları, radar, X-ışınları, gama ışınları radyasyonun diğer
türleridir. Bunlar çevremizde doğal olarak bulunduğu gibi yapay olarak da elde edilmektedir.
Radyasyon, madde üzerinde meydana getirdiği etkilere göre;
5
• iyonlaştırıcı radyasyon (X-ışınları, gama ışınları, alfa, beta radyasyonları, kozmik ışınlar, nötronlar)
• iyonlaştırıcı olmayan radyasyon (ultraviyole, kızılötesi, radyo dalgaları, mikrodalgalar) şeklinde sınıflandırılır.
Baz istasyonları, cep telefonları, mikrodalga fırınları, radarlar, yüksek gerilim hatları iyonlaştırıcı olmayan radyasyon kaynaklarıdır.
Radyasyon Alanları
Radyasyon alanları, 23999 sayılı Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği 15. maddesine göre şu şekilde sınıflandırılmaktadır.
Radyasyon Güvenliği Yönergesi Madde 15: Maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSvdeğerini geçme olasılığı bulunan alanlar radyasyon alanı olarak nitelendirilir ve radyasyon alanları radyasyon düzeylerine göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:
Denetimli Alanlar (ControlledArea)
Radyasyon görevlilerinin giriş ve çıkışlarının özel denetime, çalışmalarının radyasyon korunması bakımından özel kurallara bağlı olduğu ve görevi gereği radyasyon ile çalışan kişilerin ardışık beş yılın ortalama yıllık doz sınırlarının 3/10’undan fazla radyasyon dozuna maruz kalabilecekleri alanlardır. Denetimli alanların girişlerinde ve bu alanlarda aşağıda belirtilen radyasyon uyarı levhalarıbulunması zorunludur:
• Radyasyon alanı olduğunu gösteren temel radyasyon simgeleri
• Radyasyona maruz kalma tehlikesinin büyüklüğünü ve özelliklerini anlaşılabilir şekilde göstermek üzere gerekli bilgi, simge ve renkleri taşıyan işaretler,
• Denetimli alanlar içinde radyasyon ve bulaşma tehlikesi bulunan bölgelerde geçirilecek sürenin sınırlandırılması ile koruyucu giysi ve araçlar kullanılmasıgerekliliğini gösteren uyarı işaretleri.
Gözetimli Alanlar (SupervisedArea)
Radyasyon görevlileri için yıllık doz sınırlarının 1/20’sinin aşılma olasılığı olup, 3/10’unun aşılması beklenmeyen, kişisel doz ölçümünü gerektirmeyen fakat çevresel radyasyonun izlenmesini gerektiren alanlardır.
Denetimli ve gözetimli alanların radyasyon ölçüm cihazı ve kontaminasyon monitörü kullanılarak düzenli aralıklarla radyasyon ölçümleri yapılmaktadır ve radyoaktif bulaşma olasılığı olan yerlerde silme testleri uygulanır, ölçüm değerlerinin kayıtları tutulur.
Radyasyon Korunmasının Optimizasyonu
Tedavi amaçlı tıbbi ışınlamalar hariç radyasyon ışınlaması gerektirendurumlarda bireysel dozların büyüklüğü ışınlanacak kişilerin sayısı, olası tüm ışınlamalar için ekonomik ve sosyal faktörler göz önünde bulundurularak mümkün olan en düşük dozun alınması sağlanmalıdır.
6 Doz Sınırlaması ve İzin Verilen Doz Sınırları
Bireylerin normal ışınlamaları, izin verilen tüm ışınlamaların neden olduğu ilgili organ yada dokudaki eşdeğer doz ile etkin doz değerleri Radyasyon GüvenliğiYönergesinin 10 ve 12. maddesinde aşağıda belirtilen yıllık doz sınırlarını aşmamalıdır.
Radyasyon Güvenliği Yönergesi Madde 10: Yıllık doz sınırları sağlığa
zararvermeyecek şekilde uluslararası standartlara uygun olarak, Kurum tarafından radyasyon görevlileri ve toplum üyesi kişiler için ayrı ayrı belirlenmiştir. Yıllık toplam doz aynı yıl içindeki dış ışınlama ile iç ışınlamadan alınan dozların toplamıdır. Kişilerin, denetim altındaki kaynaklar ve uygulamalardan dolayı bu sınırların üzerinde radyasyon dozuna maruz
kalmalarına izin verilemez ve bu sınırlara tıbbi ışınlamalar ve doğal radyasyon nedeniyle maruz kalınacak dozlar dahil edilemez.
• Radyasyon görevlileri için etkin doz herhangi bir yılda 50 mSv’i, ardışık beş yılın ortalaması ise 20 mSv’i geçemez. El ayak veya deri için yıllık eşdeğer doz sınırı 500mSv, göz merceği için 150 mSv’dir.
• Toplum üyesi kişiler için etkin doz herhangi bir yılda 5 mSv’i, ardışık beş yılın ortalaması ise 1 mSv’igeçemez. El, ayak veya deri için yıllık eşdeğer doz sınırı 50mSv, göz merceği için 15 mSv’dir.
• 18 yaşından küçükler Tüzüğün 6. maddesine göre radyasyon uygulaması işindeçalıştırılamazlar. Bu Yönetmeliğin 15. maddesinin (b) bendinde belirtilen alanlarda,eğitim amaçlı olmak koşuluyla, eğitimleri radyasyon kaynaklarının
kullanılmasınıgerektiren 16-18 yaş arasındaki stajyerler ve öğrenciler için etkin doz, herhangi biryılda6 mSv’i geçemez. Ancak el, ayak veya deri için yıllık eşdeğer doz sınırı 150mSv, göz merceği için 50 mSv’dir.
Radyasyon Güvenliği Yönergesi Madde 12: Çocuk doğurma çağındaki radyasyon görevlilerinin maruz kaldıkları radyasyon dozunun mümkün olduğu kadar düşük düzeyde tutulması için gerekli önlemlerin alınması zorunludur. Hamileliğibelirlenmiş olan radyasyon görevlileri ancak gözetimli alanlarda çalıştırılır. Fetusu korumak amacıyla, hamile radyasyon görevlisinin batın yüzeyi için hamilelik boyunca ilave eşdeğer doz sınırı 1 mSv’dir. Araştırma amaçlı tıbbi ışınlanmalar ve gönüllü ve ziyaretçiler için izin verilen ortalama yıllık doz
düzeyleri ise 29 ve 30. maddelerde belirtilen düzeyleri geçmemelidir.
Radyasyon Güvenliği Yönergesi Madde 29: Kişiye net bir yarar sağlamayan, alacakları doz ve risk hakkında kişilerin bilgilendirildiği, kişilerin ve Etik Komitenin yazılı onayı
alınmış araştırma amaçlı gönüllü ışınlanmalarda, halk için bir yıllık en yüksek izin verilen doz düzeyi aşılamaz. Çok özel durumlarda Kurum tarafından onaylanmak koşuluyla radyasyon görevlileri için izin verilen ortalama yıllık doz düzeyine izin verilebilir.
7 Radyasyon Güvenliği Yönergesi Madde 30: Gerek görülen hallerde tıbbi tanı ve tedavi altındaki hastalara gönüllü ve bilinçli olmak koşuluyla yardım etmek isteyen veya hasta ziyareti için gelen kişilerin alacakları etkin doz, tanı ve tedavi süresince 5 mSv değerini aşamaz.
Nükleer tıp hastaların taburcu edilebilecekleri en yüksek radyoaktivite düzeyleri 31.
Maddede belirtilmiştir.
Radyasyon Güvenliği Yönergesi Madde 31: I-131 radyoaktif maddesi verilen
hastalar vücuttaki radyoaktivite miktarının 400 MBq’edüşmesi halinde taburcu edilir. Taburcu edilen hastaya diğer kişilerle temasları ve radyasyon korunması ile ilgili alınacak önlemlerle ilgili yazılı talimatlar verilir. 100 MBq’in altındaki radyoaktivite ile taburcu edilen hastalar için özel önlem alınması gerekmez.
Doz AzaltılmasıZaman, Zırhlama ve Mesafe
Radyoaktiviteye mümkün olan en kısa süre temas edilmelidir. Radyoaktiviteyada radyoaktif ortamda optimum izolasyon sağlanmalı, bu ortamlarda kurşun önlük, kurşun eldiven, kurşun enjektör ve enjektör taşıyıcı, kurşun cam ve, maşa kullanımı sağlanmalıdır.
Bu ortamları çevreleyen duvarların yeterli beton kalınlığı ve kurşun izolasyonu olmalıdır.
Maruz kalınan radyasyon dozu, uzaklığın karesi ile ters orantılı (1/R2 kuralı) olarak azaldığından radyoaktif kaynaklardan mümkün olduğunca uzak mesafede durulmalıdır.
Radyasyon Dozunun Kontrolü
Radyonüklidlerin vücut içine alındığı 4 ana giriş vardır.
• İnhalasyon (soluma ile)
• Ağız yolu
• Absorbsiyon (emilim ile)
• Enjeksiyon
Özellikle açık radyoaktif kaynak kullanılan Nükleer Tıp laboratuvarı başta olmak üzere; çeker ocak, tek kullanımlık eldiven ve koruyucu cam kullanılmalı, radyasyon alanında yemek yenmesi ve sigara içilmesi engellenmeli ve ağızla pipetleme yapılmamalıdır. Sadece radyoaktif ortamda kullanılmak üzere önlük ve ayakkabı tahsis edilmeli, keskin uçlu
radyoaktif aletler için dayanıklı ve izolasyonlu çöp kutularıayrılmalıdır.
Nükleer Tıp Laboratuarında Çalışırken, TAEK Tarafından Uyulması İstenilen Kurallar
8 1. Laboratuarla ilgili envanter tutulmalıdır. Bu envanter aşağıdaki hususları içermelidir.
• Tesise giren radyoaktif maddelerin kayıtları
• Radyoaktif madde verilen hastaların kayıtları (miktarı, türü ve tarihi)
• Çalışanların dozimetre değerlerinin kayıtları
• Radyoaktif atık kayıtları (miktarı, türü ve tarihi)
• Görüntüleme cihazlarının bakım, onarım ve kalibrasyon kalite kontrol kayıtları
• Doz kalibratörü ve radyasyon ölçüm cihazlarının kalibrasyon kayıtları
• Tehlike ve olağanüstü durum kayıtları
• Çevresel radyasyon ölçüm kayıtları
2. Görevli olmayan personelin laboratuara giriş-çıkışları önlenmelidir.
3. Radyoaktif maddeler ile çalışma başlamadan önce masa üzerini plastik örtü ile kaplamalı, üzerine emici kağıtlar yerleştirilip bunların üzerinde çalışılmalıdır.
4. İşlemler kenarlı küvetler içinde emici kağıtlar üzerinde yapılmalıdır.
5. Laboratuarda çalışırken laboratuar önlüğü, lastik/plastik eldiven gibi koruyucu giysiler giyilmelidir. İş bitiminde kullanılan eldivenler dikkatli şekilde çıkartılarak radyoaktif atık kutusuna atılmalıdır.
6. Eldiven kullanıldığında, kontaminasyonu önlemek amacıyla iç kısımlar dışta kalacak şekilde çıkartılmalıdır.
7. Laboratuarda temizlik için kâğıt havlu ve mendil kullanılmalı, kullanımdan sonra derhal radyoaktif atık kutusuna atılmalıdır.
8. Laboratuarda kullanılan giysilerin laboratuar dışına çıkarılması önlenmeli,koruyucu giysiler çıkarılıp eller ayaklar monitörize edildikten sonra laboratuar dışına çıkılmalıdır.
9. Laboratuar içinde yiyecek, içecek ve kişisel eşyaların bulundurulmamasına özen gösterilmelidir.
10.Ellerde yara varsa bandajlı bile olsa laboratuarda çalışılmamalıdır.
11.Elektrik düğmeleri, musluklar, kapı kolları, telefon ahizelerinin kontamine olmamalarına dikkat edilmelidir.
12.Çalışırken vücutta kesik ve çiziklere neden olabilecek keskin uçlu malzeme kullanmaktan kaçınılmalıdır (kırık ve çatlak cam eşyalar gibi.)
13.Laboratuarda kullanılan şişelerin muhafaza kaplarının kapaklarının kolay açılabilir olmasına dikkat edilmeli ve uygun etiketleme işlemi yapılmalıdır.
14.Laboratuar radyasyon monitörü ile sürekli taranarak radyasyon korunması için gerekli önlemler alınmalıdır. Çalışma saatlerinde radyasyon monitörü sıcakodada ve devamlı çalışır durumda bulundurulmalı veya alarm seviyesi ayarlanabilir sesli uyarı istemi ile bir laboratuar monitörü sağlanmalıdır. Kontaminasyon saptanması halinde de-kontaminasyona gidilmelidir.
15.Radyofarmasötik uygulama, seyreltme ve diğer çalışmalar çeker ocak içerisinde ve kurşun eşdeğeri camdan yapılmış paravan arkasında yapılmalıdır.
Nükleer Tıp ve Emzirme
9 Nükleer tıp uygulamalarında kullanılan birçok radyonüklid anne sütünden
salgılanır.Bu nedenle inceleme sonrası emziren bayanların bebeğini aşağıda belirtilen sürelerle emzirmeyi durdurması yada tamamen kesmesi önerilir.
• I-131 (radyo iyot) tedavisi sonrası tamamen
• I-131, I-123, Ga-67 ve Tl-201 sonrası 3 hafta
• Aşağıda belirtilenler dışındaki tüm Tc-99m bileşikleri sonrası 12 saat
• Tc-99m ile işaretli eritrosit, DTPA ve fosfonatların (MDP, HDP, PYP) gibi) sonrası4 saat
HASTA TABURCU İŞLEMLERİ
Tanısal amaçlı nükleer tıp uygulamaları için efektif doz, 1-10mSv ve ortalama 3mSv dır. Bu değerler yıllık önerilen doz limitlerini aşmadığı gibi günlük uygulamalar sonrası hasta için 1 metreden doz ışılama ölçüm değerleri de önerilen sırlar içinde olduğundan, hastanın taburcu işlemleri sonrası toplum için özel önlemlerin alınması çoğunlukla gerekmemektedir.
Nükleer tıp bölümümüzde tanısal uygulamalarda radyoaktif madde kullanılması nedeniyle ölçüm sonuçlarımız normal sınırlarda bile olsa hastalarımıza 1 günü korunma prensiplerine uyulmasını, yatan hasta ise ilgili servis doktoruna korunma prensiplerini bildiriyoruz. Ancak tedavi amaçlı doz uygulamaları sonrası aile üyeleri yâda toplum radyasyon güvenliği açısından bir takım sınırlandırmalar gerekebilir. Ayakta tedavi doz uygulaması sonrası I-131 radyoaktif maddesi verilen hastalarımızı TAEK mevzuatında belirlenen 1 metre uzaklıktaki doz hızı, 30μSv/saat’in altına düşünceye kadar oda projesi uygun bulunan izolasyonlu bekletme odasında bekletilir. 1’er saat ara ile doz ışınlama
ölçümleri yapılarak önerilen doz sınırlarına inildiğinde hastaya ayakta tedavi sonrası uyulması gerekli form verilerek gönderilir. Hastanemiz Nükleer Tıp departmanında yataklı, servisimiz bulunmadığından sadece ayaktan tedavi protokolleri (I-131.) uygulanmaktadır.
RADYOAKTİFATIKLAR
Radyoizotop ve radyoaktif atıkların bekletilmesi ve izolasyonu için D.P.Ü Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nükleer Tıp birimine özel Radyoaktif Atık Deposu mevcuttur. Genel olarak nükleer tıp laboratuvarlarında uygulanan yöntem ve radyoaktif kaynağa bağlı olarak
- Kuru ve katı radyoaktif atık - Sıvı atık
- Biyolojik ve keskin atıklar
- Havaya yayılan atıklar bulunabilmektedir.
RADYOAKTİF ATIKLARIN YÖNETİMİNE İLİŞKİN TAEK TARAFINDAN BELİRLENEN HUSUSLAR
Katı Radyoaktif Atıkların Biriktirilme Ve Bekletilmelerinde Uyulması Gerekli Hususlar
10
• Günlük çalışmalar için kullanılacak olan katı radyoaktif atık biriktirme kabının kapağı ayak pedalı ile açılır olmalıdır. Kapağın açılması ve kapanması için el kullanılmaz.
Kullanılan radyoaktif maddenin yaydığı radyasyon tipine ve enerjisini göre atık biriktirme kabının iç kısımları, kapağı ve tabanı da dahil olmak üzere uygun malzeme ile zırhlanmalıdır. Kabın dış kısmında uluslararası, standart radyasyon uyarı işareti bulunmalıdır. Kabın büyüklüğü ve geometrik şekli oluşan radyoaktif atığın miktarına göre ayarlanmalıdır.
• Yukarıda belirtilen özelliklere sahip atık biriktirme kabının içerisinde yeterli
büyüklükte ve uç kısımları kabın üst kısmından dışarı taşacak şekilde bir plastik torba yerleştirilir.
• Radyoaktif katı atık biriktirme kabının bulunduğu ortamda, radyoaktif olmayan katı atıklar için ayrı bir biriktirme kabı bulundurulur. Radyoaktif olmayan atıklar hiç bir şekilde radyoaktif atık kutularına atılmazlar. Şüphe edilen atıklar radyoaktif atık kabul edilir.
• Biriktirme kabı dolduğunda plastik torbanın ağzı sıkı şekilde bağlanarak etiketlenir.
• Radyoaktif atık içerisinde tehlikeli kimyasal maddeler veya başka zehirleyici maddeler karıştırılmaz. Ancak kaçınılmaz olarak meydana gelen karışmalar etiketler üzerinde belirtilir.
• Torbalar, uzun süreli atık bekletme yerlerine nakledilerek üzerlerindeki etiketlere göre bekletilir. Uzun süreli atık bekletme yerleri bina içerisinde bodrum katı gibi insanlar tarafından fazla kullanılmayan bir oda şeklinde olabileceği gibi bina dışında girişi kontrollü ayrı oda şeklinde de yapılabilir. Buharlaşma yapabilecek atıklar için havalandırma sistemi sağlanır.
• Katı radyoaktif atıklar uzun süreli atık bekletme yerlerinde plastik depoların
yüzeylerindeki radyasyon doz şiddeti 1 μSv/saat değerine düşünceye kadar bekletilir.
Bu koşullar sağlandıktan sonra atıkların imha yöntemi hakkında bilgi almak üzere TAEK’e başvurulmalıdır.
Sıvı Radyoaktif Atıkların Biriktirilme Ve Bekletilmelerinde Uyulması Gerekli Hususlar Sıvı radyoaktif atıklar, aşağıda belirtilen hususlar sağlandıktan sonra, belirtilen aktivite sınırlarına göre kanalizasyon sistemine gönderilebilir.
Uyulması Gerekli Hususlar
- Sıvı radyoaktif atıklar, ünite içerisinde belirlenecek ve altında (T) dirsek olmayan bir
lavabodan kanalizasyona bırakılır. Bu lavabo uluslararası, standart radyoaktif madde sembolü ile işaretlenir. Bu lavaboda radyoaktif olmayan çalışmalar yürütülemez.
- Kanalizasyona bırakılacak bütün radyoaktif sıvılar su içerisinde çözülebilir ve dağılabilir özellikte olmalıdır. Radyoaktif sıvı, çözünmeyen katı parçacık veya tortu bulunduruyorsa, kanalizasyona bırakmadan önce filtre edilir. Filtre malzemesi katı atık olarak işleme tabi tutulur.
- Asidik çözeltiler kanalizasyona bırakılmadan önce nötralize edilirler.
11 - Kanalizasyona bırakılan sıvı, zehirli maddeleri veya diğer eczaları bulunduruyorsa
kanalizasyona bırakılmadan önce bölgesel yetkili otoritelerden (belediye) izin alınır.
Kanalizasyona Bırakma Sınırları
- Sadece H-3 (trityum) ve/veya C-14 (karbon-14) içeren sintilasyon çözeltilerinin radyoaktivite konsantrasyonları 100 Bq/ml değerini aşmıyorsa kanalizasyon sistemine bırakılabilir.
- İlk maddede belirtilen sınırların dışında sıvı atıklar için radyoaktivite değerleri aşağıda verilmiştir.
- Kanalizasyon sistemine her bir göndermede radyoaktivite miktarı 1 ALI min değerinden fazla olamaz.
- Her bir laboratuarda veya eşdeğeri üniteden her ay kanalizasyona gönderilecek olan toplam aktivite 10 ALI min değerini geçemez.
- Bu değerler hiçbir zaman ayda 100 MBq değerinden fazla olamaz.
- Bu değerlerdeki radyoaktif sıvılar, kanalizasyona bırakılmaları sırasında en az 10 katı su ile seyreltilir.
- Radyoaktif sıvı atığın birden fazla radyonüklid bulundurması halinde kanalizasyona gönderilecek toplam radyoaktivite aşağıdaki şekilde hesaplanır.
GÜVENLİK RAPORLAMA SİSTEMİ
• Güvenlik Raporlama Sisteminin amacı, kurumsal işleyişte ve güvenlik kültüründe aksayan yönleri tespit edip sistemde gerekli iyileştirmelerin yapılmasını ve hataların tekrarlanmamasına yönelik önlemlerin geliştirilmesini sağlamak,
• Hastaya ve çalışana zarar veren ve/veya zarar oluşmadan önce fark edilen olayların benzerlerinin oluşmasını engellemek,
• Hukuka yansımış istenmeyen olayların sistem kapsamında değerlendirmek ve analizini yapmak,
• Hastanemizde, raporlama kültürü oluşturmayı, bu olaylardan ders çıkarılmasını
sağlamayı, öğrenme süreci ve çözüm yolları geliştirmeyi ve çözümlerin uygulanmasını teşvik etmek,
• Bildirim yapılan olaylardan bir eğitim materyali oluşturarak, çalışanlarla paylaşmak.
Güvenlik Raporlama Sistemi ile kurumsal sistemden kaynaklanan hataların tespiti noktasında çalışma yapmak ve hatalardan öğrenme sürecine kaynak oluşturmak amacıyla oluşturulmuştur.
Güvenlik Raporlama Sistemi: Hastanelerde meydana gelen olaylardan ders çıkartmak ve benzer olayların bir daha yaşanmasını engellemek amacıyla oluşturulan bir sistemdir.
Ramak Kala Olay: Hasta ve çalışanların güvenliğini tehdit edebilecek, gerçekleşmek üzereyken son anda gerçekleşmeyen istenmeyen olayları ifade eder.
Hata Sınıflandırma Sistemi: Tıbbi hataların hastalar ve çalışanlar için büyük bir risk olduğu gerçeğinden hareketle, bu konu çeşitli ülkeler ve kurumlarca güvenlik raporlama ve kalite sistemleri çerçevesinde izlenmektedir. Bu sebeple ülkemizde de tıbbi hata raporlamalarının
12 standart hale getirilmesi, ortak bir vizyon oluşturulması ve rapor analizlerinin daha sistematik bir düzende gerçekleştirilmesi amacıyla Hata Sınıflandırma Sistemleri oluşturulmuştur.
BİLDİRİM SÜRECİ
• Güvenlik raporlama sisteminde hasta ve çalışan güvenliğini tehdit eden olayların bildirimleri, ayrıca Hata Sınıflandırma Sistemi kapsamında değerlendirilen konularla ilgi hata bildirimleri, GR.FR.01 Hata Sınıflandırma Ve Güvenlik Raporlama Sistemi Bildirim Formu doldurularak ve Güvenlik Raporlama Sistemi Bildirim kutularına atılarak yapılır.
• Bildirimler Ana hizmet binamız A Blok 4-5-6-7. katlarda, Ek hizmet binamızda 2.katta, FTR ek hizmet binamızda ise yemekhanede bulunan kutuya yapılır. Bildirim kutuları güvenlik kameraları tarafından izlenmemekte olup, gizlilik esastır.
• Güvenlik Raporlama Bildirim Sistemi kutuları her ay kalite birimi çalışanları tarafından açılarak sayılır. Tutanakla kaç adet form olduğu kayıt altına alınır.
A) Sağlıkta Kalite Standartları (SKS) Kapsamında GRS Bildirim Yapılacak Olaylar:
• Sistem, Hasta Güvenliği ve Çalışan Güvenliği olmak üzere iki ayrı modülde ele alınır.
• Olay şekline göre Ramak Kala Olay, Gerçekleşmiş Olay olarak ele alınır. Ayrıca Hukuka Yansımış Olay’larda form üzerinde belirtilir.
• Ana modüllerin altında; İlaç güvenliği, Düşmeler, Transfüzyon Güvenliği, Cerrahi Güvenlik, Kesici Delici Alet Yaralanmaları, Kan ve Vücut Sıvısı Sıçramaları gibi durumlar ve hasta ve çalışan güvenliği ile ilgili olması kaydıyla diğer konularda da bildirim yapılabilir
B) Hata Sınıflandırma Sistemi Bildirimleri:
• Kullanım kolaylığı sağlaması amacıyla İHSS, LHSS ve CHSS için geliştirilmiş olan kod oluşturucu araçlar tek bir yazılım altında Bakanlığımızca birleştirilmiş ve tüm çalışanların kullanımına sunulmuştur.
• Bu kodlama aracı ile oluşturulmuş olan hata kodu GR.FR.01 Hata Sınıflandırma Ve Güvenlik Raporlama Sistemi Bildirim Formu içinde yer alan ilgile bölüme yazılarak Güvenlik Raporlama Sistemi Bildirim kutularına atılarak hata bildirimi yapılır.
• Bildirimler Ana hizmet binamız A Blok 4-5-6-7. katlarda, Ek hizmet binamızda ise 2.katta, FTR ek hizmet binamızda ise yemekhanede bulunan kutuya yapılır.
• Ayrıca Ulusal Güvenlik Raporlama Sistemine bildirimler yapılmaktadır. Güvenlik Raporlama Bildirim Sistemi kutuları her ay kalite birimi çalışanları tarafından açılarak sayılır. Tutanakla kaç adet form olduğu kayıt altına alınır.
Güvenlik Raporlama Sistemine Yapılacak Bildirimlerde Konular İle İlgili Örnek Olaylar
• İlaç Güvenliği
• Yanlış ilaç istenmesi
• Yanlış ilaç uygulanması
• İlacın yanlış yolla uygulanması
• İlacın yanlış zamanda uygulanması
13
• Eczaneden yanlış ilaç gelmesi
• Eczaneden ilaçların uygun şartlarda gelmemesi
• Kayıtların yanlış olması
• Transfüzyon Güvenliği
• Hasta kimlik doğrulamasının yapılmaması
• Yanlış kan ve/veya kan ürünü; Kan ve/veya kan ürününün yanlış etiketlenmesi
• Kan ve/veya kan ürününün uygun olmayan koşullarda depolanması
• Transfüzyon sırasında uygun takip yapılmaması
• Uygulama sonrası reaksiyon gelişmesi
• Cerrahi Güvenlik
• Hasta kimlik doğrulamasının yapılmaması
• Ameliyat taraf işaretleme yapılmaması
• Yanlış taraf/organ cerrahisi
• Güvenli Cerrahi Kontrol Listesi'nin yanlış doldurulması
• Cerrahi işlem sırasında oluşan istenmeyen olayların gerçekleşmesi (Yanık gelişmesi gibi) …
• Düşmeler
• Tüm hasta ve çalışan düşme olaylarının bildirilmesi
• Kesici Delici Alet Yaralanmaları
• Tüm hasta ve çalışan yaralanmalarının bildirilmesi
• Kan ve Vücut Sıvısı Sıçramaları
• Tüm hasta ve çalışan kan ve vücut sıvısı sıçramalarının bildirilmesi
• Diğer
• Kurumumuzda hasta ve çalışan güvenliği ile ilgili olması kaydıyla diğer konularda da bildirim yapılabilir.
Hata Sınıflandırma Sistemine Yapılacak Bildirim Başlıkları
• İlaç Hataları Sınıflandırma Sistemi
• Cerrahi Hata Sınıflandırma Sistemi
• Laboratuvar Hataları Sınıflandırma Sistemi
14 GR.FR.01 Hata Sınıflandırma Ve Güvenlik Raporlama Sistemi Bildirim Formu Temini Kalite Yönetim Biriminden, HBYS üzerinden veya bildirim kutularının yanından alınabilir.
BİLDİRİM SİSTEMİNDE TEMEL KURALLAR
• Bildirim formunun GRS alanında; - “ olayı anlatınız” bölümünün doldurulması zorunlu olup diğer iki bölümün doldurulması ise isteğe bağlıdır.
• Çalışanlar, personel ve hasta isminden bağımsız olarak sadece olayın konusu ve olaya ilişkin bilgilere yer vermelidir.
• Olay ile ilgisi olan çalışanların ve hastaların isimleri için herhangi bir tanımlayıcı kullanılmamalıdır.
• Forma, olayın gerçekleştiği bölüm veya birim ismi ile olayın olduğu tarih ve saat bilgileri yazılmamalıdır.
• Olayın gerçekleştiği bölüm veya birim ismi ile olayın olduğu tarih ve saat bilgileri yer alan formlar değerlendirmeye alınmaz.
• Olay, bildirimi yapanın kendi cümleleri ile anlatılmalıdır.
• Bildirim süreci, çalışanının bilinmesini önleyecek şekilde düzenleme yapılır.
• Bildirim formları, kurallara uygunluk açısından Kalite Yönetim Birimi tarafından değerlendirilir.
• Hasta ve çalışanın isminin yer aldığı ve/veya tanımlayıcı bulunan formlar değerlendirmeye alınmaz.
• Raporlama sürecinde, kullanıcıların gizlilik yönünde talebi olması durumunda, özellikle raporlama ve raporların paylaşılması aşamalarına yönelik gizlilik ilkesi uygulanmaktadır.
• Gizlilik talebi olan kullanıcılar formdaki ilgili alanı işaretlemelidir.
• Kalite Yönetim Birimince kurallara uygun gönderilen bildirimler Hasta ve Çalışan Güvenliği Komitelerine iletilir. Hastanemiz tüm çalışanları bildirim sürecinden sorumludur.
Analiz Süreci (Kök Neden Analizi):
• Kalite Yönetim Birimimi tarafından her ay toplanan bildirim raporları, Kalite Yönetim Direktörü tarafından bildirimin konusuna göre Hasta veya Çalışan Güvenliği
Komitelerinde görüşülmek üzere sevk edilir.
• Hasta veya çalışan güvenliğini tehdit eden olay ilgili komite tarafından incelemeye alınır, olayın sebep ve sonuçları araştırılır.
• Her olay kendi içinde değerlendirilir ve kök neden analizi (5N) yapılarak, DÖF (Düzeltici/ Önleyici Faaliyet) başlatılır. Güvenlik Raporlama Sistemi ile kurumsal sistemden kaynaklanan hataların tespiti noktasında çalışma yapmak ve hatalardan öğrenme sürecine kaynak oluşturmak amaçlandığından sadece olayın sorgulanması gerekmektedir.
• Analiz yapılırken Hasta ve Çalışan Güvenliği Komiteleri, sisteme ilişkin
değerlendirmelerde bulunur, sistemin aksayan yönleri, düzeltilecek alanların olup olmadığını irdeler.
• Komiteler olayları ve olayların sebeplerini inceler, olayların kim tarafından gerçekleştirildiği ve zarar görenlerin kimler olduğunu araştırmaz.
15
• Analiz sürecinden Çalışan Güvenliği Komitesi, Hasta Güvenliği Komitesi ve Kalite Yönetim Birimi sorumludur.
Raporlama Süreci:
• İlgili komitelerde başlatılan DÖF’ler ile ilgili yapılan iyileştirme faaliyetleri ve
sonuçları bir sonraki komite toplantısında tekrar görüşülerek gerçekleştirilen Düzeltici Önleyici Faaliyetler hakkında ilgili çalışanlar bilgilendirilir. Alınan komite kararları hastane yöneticiliğine sunulur. (Gizlilik talebi yapılan bildirimlerin raporlama ve raporlamaların sonuçlarının bildirilmesi paylaşılmaz)
• Raporlama sürecinden Çalışan Güvenliği Komitesi, Hasta Güvenliği Komitesi ve Kalite Yönetim Birimi sorumludur.
Güvenlik Raporlama Sistemine Yönelik Eğitimler:
Bu sisteme ilişkin eğitimlerde asgari; Güvenlik Raporlama Sisteminin önemi ve
sorumluluklar, Güvenlik Raporlama Sisteminde yer alan konu başlıklarına ilişkin nelerin hasta ve çalışan güvenliğini dolaylı ve direk tehdit edebileceği, bildirimin yapılma şekli, uyulması gereken kurallar ve gizlilik, örnek olaylar üzerinden sağlık çalışanlarının bildirim formlarını doldurması ve bu formların niceliksel ve niteliksel açıdan değerlendirilmesi konularına yer verilir.
GRS ile İlgili Çalışanların Görüş Önerilerinin Alınması:
Hastanemizde GRS ile ilgili çalışanların görüş önerilerinin alınması amacıyla yılda bir kez hastanemiz çalışanlarından rastgele seçilen bir örneklem üzerinde Güvenlik Raporlama Bildirim Sistemi Anketleri yapılmaktadır. Anketlerin uygulanması, analizi, raporlanarak yöneticiliğe sunulması KYB sorumluluğundadır.
• BEYAZ KOD TALİMATI
BEYAZ KOD EKİBİ
MESAİ İÇİ (08-16) :Başhekim Yardımcısı, Sağlık Bakım Hizmetleri Müdürü,Sosyal Hizmet Uzmanı, Güvenlik Amiri, Çalışan Hakları ve Güvenliği Birim Sorumlusu.
MESAİ DIŞI (16-08): Nöbetçi İdari Hekim, Nöbetçi Süpervizör Hemşire, Nöbetçi Güvenlik Şefi.
UYGULAMA:
• Mesai saatleri içinde ve dışında hastane içerisinde, bahçesinde oluşabilecek olası bir saldırı ya da olaylarına karşı gerekli güvenlik tedbirleri ve değerlendirmesi için beyaz kod ekibi görevlendirilmiştir.
• Hastane personeli fiziksel saldırı, cinsel taciz veya şiddete maruz kaldığında telefonla
“1111” i arayarak çağrı verilir. Çağrı telefonu santral görevlisine düşer.
• Santral görevlisi tarafından olay ve olay yeri teyidi alınır.
16
• Santral görevlisi tarafından güvenlik birimine haber verilir.
• Güvenlik Birimi 7 gün 24 saat boyunca hizmet verir ve çağrı cevaplandığında en yakın ekip başta olmak üzere yeteri kadar güvenlik ekibi ilgili alana telsiz ile yönlendirilir.
Bu arada santral tarafından Beyaz Kod Ekibinin haberdar edilmesi sağlanır.
• Çağrı verilince Beyaz Kod ekibi derhal olay yerine giderek gerekli önlemleri alır.
• Olaya sebebiyet veren kişi /kişiler olay yerinden uzaklaştırılır.
• Adli olaylarda ve şikâyet durumunda, hastane polisine haber verilir. Hastane polisi gerekli işlemleri yapar.
• Böyle bir durumda Beyaz Kod Ekibi beyaz kod formunu doldurarak Kalite
Direktörlüğü’ne teslim eder. Bu formun doldurulması ve gerekli yerlere iletilmesinden sorumlu olan Çalışan Hakları ve Güvenliği Birim Sorumlusudur.
• Olay hastane yönetimi tarafından incelenerek gerektiğinde yönetimin desteği personele hissettirilir.
• Çalışan Hakları ve Güvenliği Birimi tarafından gerekli uygulamalar başlatılır. Beyaz Kod çağrı sebepleri ve olaya müdahale süresi ve sonuçları beyaz kod toplantıları, çalışan güvenliği toplantılarında gözden geçirilir ve gerekli düzeltici önleyici faaliyetler başlatılır.
• Olaya maruz kalan çalışanlara gerekli psikolojik destek sağlanmalıdır.
• Yılda iki kez Beyaz Kod tatbikatı yapılır.
• Çalışanlara Beyaz Kodla ilgili eğitim verilmelidir.
• MAVİ KOD TALİMATI
MAVİ KOD EKİBİ: Ek Binalarımız ve ana bina için ayrı ayrı olmak üzere mesai içi ve mesai sonrası CPR eğitimi almış olan iki ayrı ekip kurulur ve ekip kesintisiz hizmet verir.
a. Ana bina için, mesai saatleri içinde birer hafta sırayla olmak üzere Genel Yoğun Bakım 1 ve 2 Sorumlu Anestezi Uzmanları ile Anestezi Teknisyeni, Mesai dışında Nöbetçi Anestezi Uzmanı, Nöbetçi Anestezi Teknisyeninden oluşur.
b. Ek bina için; mesai içinde Cerrahi Yoğun Bakımdan sorumlu Anestezi Uzmanı ile Anestezi Teknisyeni, mesai dışında ise kat nöbetçisi Uzman Doktor ile Nöbetçi Anestezi
Teknisyeninden oluşur.
c. FTR Ek Hizmet Binası için; mesai içinde Asistan Hekim ile Anestezi Teknisyeni, Asistan Hekim olmadığında ise her ay oluşturulan listeye göre görevlendirilmiş olan Uzman Hekim ile Anestezi Teknisyeni, mesai dışında nöbetçi Uzman Hekim ile Nöbetçi Anestezi
Teknisyeninden oluşur.
UYGULAMA:
• Ek Hizmet Binası için;
• Acil tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyan hastalar, hasta yakınları ve tüm hastane personeline en kısa sürede müdahale edilmesini amaçlayan Mavi Kod uyarıcı sisteminin acil arama numarası 2222’dir.
• Santral görevlisi tarafından olay ve olay yeri teyidi alınır. Santral görevlisi tarafından Mavi Kod ekibine olayla ilgili haber verilir.
17
• Mavi kod ekibi personelleri acil müdahale çantası ile en çok 3 dakikada olay mahalline intikal eder.
• Mavi kod ekibi lüzum halinde ilgili uzman veya diğer ekipleri arar hasta veya kazalının acil servis, ilgili servis veya uygun yoğun bakıma transferini sağlar.
• Yapılan müdahale ile ilgili kayıtlar tutulur. Kayıtlarda müdahale edilen kişiye ait bilgiler, yapılan uygulama, müdahalenin yeri, çağrının yapıldığı zaman, ekibinin olay yerine ulaşma zamanı, müdahalenin sonucu, müdahale ekibinde yer alanların bilgileri yer alır.
• Mavi kod ekibinde acil müdahale çantasının içerisindeki malzemelerin miad - miktar takiplerinden ve olay yerine taşınmasından Anestezi Teknisyeni sorumludur.
• Mavi kod bildirim formunun doldurulmasından ekipteki doktor sorumludur.
• Mavi Kod Bildirim Formu fotokopili iki nüsha olarak kullanılır. Bir nüshasının hasta dosyasında saklanması diğer nüshanın Kalite Yönetim Birimine
iletilmesi gerekir.
• Her ay Kalite Yönetim Birimine Mavi Kod Bildirim Formlarının iletimi ise Sorumlu Anestezi Teknisyenlerince sağlanır.
• Mavi Kod Bildirim Formları komite tarafından değerlendirilerek gerekli düzeltici önleyici çalışmalar başlatılır.
• Ana Bina ve Vefa Ek Hizmet Binası İçin;
• Acil tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyan hastalar, hasta yakınları ve tüm hastane personeline en kısa sürede müdahale edilmesini amaçlayan Mavi Kod uyarıcı sisteminin acil arama numarası 2222’dir.
• Bu bildirim ile Mavi Kod Ekibi olay yeri ve durumu hakkında bilgilendirilmiş olur.
• Mavi kod ekibi gelen uyarıyla acil çantası ile beraber olay yerine en çok 3 dk.da intikal eder.
• Mavi kod ekibi lüzum halinde ilgili uzman veya diğer ekipleri arar hasta veya kazalının acil servis, ilgili servis veya uygun yoğun bakıma transferini sağlar.
• Yapılan müdahale ile ilgili kayıtlar tutulur. Kayıtlarda müdahale edilen kişiye ait bilgiler, yapılan uygulama, müdahalenin yeri, çağrının yapıldığı zaman, ekibinin olay yerine ulaşma zamanı, müdahalenin sonucu, müdahale ekibinde yer alanların bilgileri yer alır.
• Mavi kod ekibinde acil müdahale çantasının içerisindeki malzemelerin miad - miktar takiplerinden ve olay yerine taşınmasından Anestezi Teknisyeni sorumludur.
• Mavi kod bildirim formunun doldurulmasından ekipteki doktor sorumludur.
• Mavi Kod Bildirim Formu otokopili iki nüsha olarak kullanılır. Bir nüshasının hasta dosyasında saklanması diğer nüshanın Kalite Yönetim Birimine
iletilmesi gerekir. Her ay Kalite Yönetim Birimine Mavi Kod Bildirim Formlarının iletimi ise Sorumlu Anestezi Teknisyenlerince sağlanır.
• Mavi Kod Bildirim Formları komite tarafından değerlendirilerek gerekli düzeltici önleyici çalışmalar başlatılır.
• PEMBE KOD TALİMATI
18 Pembe Kod: Hastanede servislerde tedavi için bulunan bebek veya çocuk hastayı kaçırma girişimi veya kaçırma durumu tespit edilmesi halinde uygulanan acil durum acil arama numarası 3333’dür.
MESAİ İÇİ (08-16) : Sağlık Bakım Hizmetleri Müdürü, Güvenlik Amiri, Teknik Servis Elemanı, Pediatri Servis Hemşiresi.
MESAİ DIŞI (16-08): Nöbetçi İdari Hekim, Nöbetçi Süpervizör Hemşire, Nöbetçi Güvenlik Şefi, Nöbetçi Servis Hemşiresi, Nöbetçi Teknisyen.
UYGULAMA:
• Hastanede servislerde tedavi için bulunan bebek veya çocuk kaçırma olaylarında gerekli güvenlik önlemlerini alabilmek için Pembe Kod Ekibi görevlendirilmiştir.
• Çalışan personel tarafından kaçırılma olayı tespit edildiğinde“3333” nolu telefon aranılarak çağrı verilir. Çağrı telefonu santral görevlisine düşer. Santral görevlisi tarafından olay ve olay yeri teyidi alınır.
• Santral görevlisi tarafından güvenlik birimine haber verilir. Güvenlik görevlileri haber gelince tüm çıkışları kapatarak giriş ve çıkışların kontrollü yapılmasını sağlar.
• Çağrı yapıldığı an (hastane polisi) emniyet güçlerine haber verilir ve hastane içinde arama yapılır. Bu arada santral tarafından Pembe Kod Ekibinin haberdar edilmesi sağlanır.
• Ekipteki güvenlik amiri ekip içinde hem bilgi akışını sağlamak hem de gerekli organizasyonu sağlamakla yükümlüdür. Pembe Kod Ekibi pembe kod bildirim formunu doldurarak Kalite Yönetim Direktörlüğüne teslim eder.
• Pembe kod çağrısı sırasında oluşan veya oluşması muhtemel sorunlar, çözüm yolları pembe kod ekip toplantıları, yönetim toplantıları, hasta ve çalışan güvenliği toplantılarında değerlendirilir. Gerektiğinde düzeltici- önleyici faaliyetler yapılır.
• Ekibe tatbikat yoluyla gerekli eğitim verilir. Yılda iki defa pembe kod tatbikatı yapılır.
• Çalışan personele konuyla ilgili eğitim verilir.
• Annesi babası ayrı ya da ailevi sorunları olduğuna dair bilgi verilmiş
yenidoğan/bebekve çocukların farkındalığının ortaya konulması ve takibi için anne, hemşire bankosuna yakın bir odada yatırılır.
• Konuyla ilgili pembe kod ekibi haberdar edilir. Gerekli tedbirler Pembe Kod Ekibi tarafından alınır.
• Olağan durumlarda bebekler için alınan tüm önlemler eksiksiz olarak yerine getirilir (bebek ayak izi, anne ile aynı numarayı taşıyan kol bantları vb.).
• Çocuk servisinde görevli personellerin servise giriş-çıkış yapan kişilere karşı daha dikkatli olması sağlanır.
19
• Hastane güvenliğinin sağlanması amacıyla güvenlik kameralarının her zaman aktif olması sağlanır.
• Güvenlik görevlileri belirli periyotlarla hastane içinde devriye gezerek şüpheli kişilere karşı tedbir alır.
• Teknik servis görevlileri belirli periyotlarla hastaneyi dolaşarak arızalı kapı ve asansörlerin bakımını yapar.
• KIRMIZI KOD TALİMATI
Hastanemizde çıkabilecek herhangi bir yangın tehlikesi halinde, yangına en hızlı şekilde müdahale edilerek oluşabilecek tehlikeleri ve zararları en aza indirmek ve/veya önlemek amacıyla oluşturulmuştur.
UYGULAMA:
• Hastanemiz santrallerine yangın algılama sistemi tarafından yangın ihbarı geldiğinde, alarmın geldiği servisten teyidi yapılarak santral tarafından KIRMIZI KOD anonsu yapılır.
• İtfaiyeye , Doğal Gaz İhbar Hattına ve Kolluk kuvvetlerine haber verilir.
• Santral tarafından KIRMIZI KOD Çağrısı belirli aralıklarla itfaiye gelene kadar devam eder.
• Mesai içinde İhbar algılama sistemi dışında (depolar, hizmet binaları ve bahçelerden vb yerlerden) gelir ise santrale ve ya başka birime KIRMIZI KOD Birimi tarafından değerlendirilir.
• Mesai dışında Nöbetçi İdari hekim ve Nöbetçi memur tarafından değerlendirilir.
• Ek binalarda mesai içinde KIRMIZI KOD uygulamaları da baştabip yardımcıları, idari müdür yardımcıları ve sorumlu hekimler tarafından mesai dışında nöbetçi idari hekim ve nöbetçi memur tarafından uygulanır.
• Yangın söndürme cihazlarının üzerinde kullanma talimatları mevcuttur.
• Yangın dolaplarının Kullanımında kullanılan bölümün elektriklerinin kesilmesi konusuna dikkat edilir.
• Tüm birim sorumluları birimlerindeki yangın söndürme cihazları ve yangın dolaplarından sorumludurlar.
• Yangın söndürme cihazlarının dolumu , bakımı ve kontrolleri yönetmeliğe uygun olarak afet birimi tarafından yaptırılır.
• Eğitimli İlk Müdahale Timleri KIRMIZI KOD Çağrısını aldıktan sonra afet
konteynırından koruyucu elbiseleri giyip müdahale ekipmanları ile hızlı bir şekilde yangına müdahale ederler İlk müdahaleyi yangın mahallinde görevli personeller yapar.
• Tüm personeller KIRMIZI KOD Çağrısı üzerine yangın mahallinde görev alır sorumludurlar.
• KIRMIZI KOD Yönetim Ekibi Başkanı tarafından H.A.P (Hastane Afet ve Acil Durum Planı) Başkanı bilgilendirilir.
• H.A.P (Hastane Afet ve Acil Durum Planı) Aktive olduğunda H.A.P Başkanı talimatları geçerliğidir.
20
• KIRMIZI KOD Eğitimleri Hizmet içi eğitimlerinde verilir.
• Yangın Söndürüldükten sonra KIRMIZI KOD Bildirim Formu Düzenlenir.
• H.A.P (Hastane Afet ve Acil Durum Planı) Başkanına Rapor Verilir
• HASTA KİMLİĞİNİN DOĞRULANMASI PROSEDÜRÜ Beş ayrı renkte kol bandı kullanılır.
-Normal hastalar için beyaz renkli kol bandı -Allerjik hastalar için kırmızı renkte kol bandı
-Doğum için hastanemize başvuran gebelere beyaz kol bandı takılır.Ancak doğum yaptıktan sonra annedeki beyaz kimlik tanımlayıcı bebeğin cinsiyetine göre erkek ise mavi, kız ise pembe kol bandı ile değiştirilir. Aynı seri numarasına sahip aynı renk kol bandı bebeğe takılır.
-Psikiyatri kliniği hastalarında siyah kol bandı kullanılmaktadır.
• SÖZEL ORDER ALMA HİZMET TALİMATI
Sözel orderlerin doğrulanması ile ilgili standardizasyonunu sağlanması bu konuyla ilgili oluşabilecek hataların önlenmesi amacıyla hazırlanmış olup, hastanemizin tüm birimlerinde kullanılmaktadır.
• İLAÇ UYGULAMALARINDA KULLANILMAMASI GEREKEN KISALTMALAR LİSTESİ
Hasta güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılmaması gereken kısaltmaların belirlenmesi ve oluşa bilecek hataların önlenmesini sağlamak amacıyla hastanemizde kullanılmaması gereken kısaltmalar belirlenmiş olup, ilgili tüm birimlere eğitim verilerek kullanmaları sağlanmıştır.
• İLAÇLARIN GÜVENLİ UYGULAMASI PROSEDÜRÜ
Hasta ve Çalışan güvenliğini sağlamak, ülke genelinde ortak bir dil oluşturmak, standardizasyonu sağlamak İlaç hataları hastanelerdeki önlenebilir hataların içerisinde en ön sıralarda yer almaktadır.
Hastanemizde ilaç hatalarının önlenmesi amacıyla stratejilerin belirlenmesi, ilaçların hastane deposuna girmesi ile başlayan ve hastanın tedavisinde kullanıldıktan sonra atıkların yönetimi ile sonlanan tüm safhalarda ilaç güvenliğinin sağlanmasına oldukça önem
verilmektedir. İlaçların doğru, zamanında, güvenli temini, uygun koşullarda depolanması ve nakli, doğru hastaya doğru ilacın, doğru dozda, doğru yolla, zamanında yapılması sağlanır.
21
• ENFEKSİYON KONTROL KOMİTESİ VE ÇALIŞMALAR
Hastanemiz enfeksiyon kontrol Komitesi Sağlık Bakanlığının ’11.0.82005 tarih ve 25903 sayılı resmi gazetede yayınlanan Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği’
gereği görev yetki ve sorumlulukları;
a)Bilimsel esaslar çerçevesinde, hastanemizin özelliklerine ve şartlarına uygun bir enfeksiyon kontrol programı belirleyerek uygulamak, Yönetime ve ilgili bölümlere bu konuda öneriler sunmak,
b) Güncel ulusal kılavuzları dikkate alarak hastanemizde uygulanması gereken enfeksiyon kontrol standartlarını yazılı hale getirmek, bunları gerektikçe güncellemek,
c) Hastanemizde çalışan personele, bu standartları uygulayabilmeleri için devamlı hizmet içi eğitim vererek uygulamaları denetlemek,
d) Hastanemizin ihtiyaçlarına ve şartlarına uygun bir sürveyans programı geliştirmek ve çalışmalarının sürekliliğini sağlamak,
e) Hastane enfeksiyonu yönünden, öncelik taşıyan bölümleri saptayarak ve bulgulara göre harekete geçerek, hastane enfeksiyon kontrol programı için hedefler koymak, her yılın sonunda hedeflere ne ölçüde ulaşıldığını değerlendirmek ve yıllık çalışma raporunda bu değerlendirmelere yer vermek,
f) Antibiyotik, dezenfeksiyon, antisepsi, sterilizasyon araç ve gereçlerin, enfeksiyon kontrolü ile ilgili diğer demirbaş ve sarf malzeme alımlarında, ilgili komisyonlara görüş bildirmek;
görev alanı ile ilgili hususlarda, hastanenin inşaat ve tadilat kararları ile ilgili olarak gerektiğinde Yönetime görüş bildirmek,
g) Hastalar veya hastane personeli için tehdit oluşturan bir enfeksiyon riskinin belirlenmesi durumunda, gerekli incelemeleri yapmak, izolasyon tedbirlerini belirlemek, izlemek ve böyle bir riskin varlığının saptanması durumunda, ilgili bölüme hasta alımının kısıtlanması veya gerektiğinde durdurulması hususunda karar almak,
h) Sürveyans verilerini ve eczaneden alınan antibiyotik tüketim verilerini dikkate alarak, antibiyotik kullanım politikalarını belirlemek, uygulanmasını izlemek ve yönlendirmek, ı) Sterilizasyon, antisepsi ve dezenfeksiyon işlemlerinin ilkelerini ve dezenfektanların seçimi ile ilgili standartları belirlemek, standartlara uygun kullanımını denetlemek,
i) Üç ayda bir olmak üzere, hastane enfeksiyonu hızları, etkenleri ve direnç paternlerini içeren sürveyans raporunu hazırlamak ve ilgili bölümlere iletilmek üzere Yönetime bildirmek,
El hijyeni, 5 endikasyon kuralı, el yıkama, el antisepsisi, izolasyon önlemleri sembolleri ve kuralları, atık yönetimi vb. bilgiler genel uyum eğitiminde verilmekte olup, ayrıca servis sorumlu hemşireleri, enfeksiyon hemşiresi tarafından yıl içinde verilmektedir.
Enfeksiyon komitesi ile ilgili tüm ayrıntılar EN.RH.02 enfeksiyon kontrol ve önleme rehberinde belirtilmektedir.
