Sosyal Bilimler Dergisi / The Journal of Social Science

(1)

ISSN: 2149-0821

Sosyal Bilimler Dergisi / The Journal of Social Science

Yıl: 5, Sayı: 22, Nisan 2018, s. 284-328

Yrd. Doç. Dr. Yeşim KUBAR

fırat Üniversitesi iktisat Bölümü İktisat Politikası, [email protected] Muhammed KÜÇÜKHAZAR

Yüksek Lisans Öğrencisi,

YENİ SANAL İLETİŞİM ORTAMI SOSYAL MEDYANIN KULLANIMI ÜZERİNE BİR UYGULAMA

Özet

Teknolojik gelişmelerle birlikte iletişim, işbirliği ve paylaşımın önem kazandığı bilgi toplumlarında sosyal medya, giderek artan ve çeşitlenen isteklerin karşılan- masında önemli bir rol üstlenmektedir. Sosyal medya ortamları günümüzde kulla- nıcı tabanlı olmasının yanında kitleleri ve insanları bir araya getirmesi, aralarındaki etkileşimi arttırması bakımından da önem taşımaktadır. Hızla artan kullanıcı sayı- sıyla sosyal medya artık hayatımızın bir parçası hatta odak noktası haline gelmiştir.

Sosyal ağlar insanlara, düşüncelerini, eserlerini sergileye bilecekleri imkânlar sağ- lamaktadır. Gençler, sosyal medya uygulamalarına oldukça ilgi göstermekte; oyun oynama, iletişim kurma, eğlence ve bilgi edinme gibi amaçlarla bu sitelere yönel- mektedirler. Sosyal medya; kullanıcıların kendilerini ifade ettikleri ve diğer kulla- nıcılar ile bağlantıda kaldığı yeni bir sanal medyadır. Tüketiciler sosyal medya üze- rinden birbirlerini etkilemekte ve firmalar tarafından yapılan reklamlardan da etki- lenmektedirler.

Bu çalışmanın amacı, lisans öğrencilerinin sosyal medyayı kullanım amaçları, kul- lanım şekilleri, E-alışveriş öncesi ve sonrası davranış biçimlerini analiz etmektir.

Çalışma Marmara ve Karabük üniversitesi İİBF lisans öğrencilerinden gönüllü olanlara anket uygulanarak gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Sosyal Ağlar, E-Alışveriş, Tüketim Tercihleri.

(2)

Yeni Sanal Iletişim Ortami Sosyal Medyanin Kullanimi Üzerine Bir Uygulama

Sosyal Bilimler Dergisi / The Journal of Social Science, Yıl: 5, Sayı: 22, Nisan 2018, s. 284-328

285 NEW VIRTUAL COMMUNICATION ENVIRONMENT AN APPLICA-

TION ON THE USE OF SOCIAL MEDIA

Abstract

Together with technological developments, in information societies, in which communication, cooperation, and sharing gain importance, social media undertakes an important role in satisfying the gradually increasing and diversifying needs of consumers. Social media, today, besides it is user-based, has also importance in terms of its bring together masses and people and increasing interaction between them. Social media, with the number of user that rapidly increases, has any longer become a part of our life, even focus point. Social networks enable people to be able to exhibit their thoughts and works. The young people considerably show interest to social media applications and go towards to these sites with the aims such as playing a game, making communication, entertainment, and ob- taining information. Social media is a new virtual media, in which users express themselves, and they are in connection with the other users. Consumers affect each other through social media and are also affected from advertisements made by firms.

The aim of this study is to analyze the aims of undergraduate students toward using social media, their use ways, and behavioral styles before and after e- shopping. The study has been carried out by administering a survey to those being volunteer among FEAS (Faculty of Economics and Administrative Sci- ences ) of Marmara and Karabük Universities‟ Students.

Keywords: Social Media , Social Networks, E-Shopping, Consumption Preferences.

1.GİRİŞ

Hızla gelişen teknoloji; internetin kullanım alanının genişlemesine ve gerek sosyal hayatta gerekse iş hayatında birçok değişikliğin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu değişikliklerle haya- tımıza giren yeni kavramlardan biri de sosyal medyadır. Sosyal medya; insanların yazı, resimler, videolar ve ses dosyaları yardımıyla iletişime geçtiği internet platformları olarak tanımlanmak- tadır. Temelinde „iletişim‟ ve „paylaşım‟ yer almaktadır. İnternet üzerinde, yüz milyonlarla ifade edilen blog, video ve resim içeriği, yüz milyonlarca gerçek ve takma adlarla oluşturulmuş kullanıcı profilleri bulunmaktadır (Hatipoğlu, 2009: 72).

Sosyal ağlar, dünyanın bir numaralı internet aktivitesi kabul edilmektedir. Zaman ve mekân sınırlaması tanımaksızın anlık mesajlaşmaların gerçekleştirilebilmesi, tüketicilerin anlık alışve- riş kararlarını etkileyebilen bir özellik göstermektedir. Dünya nüfusunun üçte ikisi, herhangi bir sosyal ağı ziyaret etmekte, hedef kitlesine ulaşarak kolay bir şekilde seslerini duyurmaktadır (Zorlu, 2011: 5).

Twitter, bloglar, Facebook, Flickr gibi insanların ve firmaların bir araya geldiği sanal ortamlar- da, insanlar şirketlerden ve ürünlerinden bahsederek birbirlerini etkilemekte, E-alışverişin ger-

(3)

286 çekleşmesini etkileyebilmektedir (Sterne, 2010: 113, 171). Bu nedenle, günümüz de pazarlama-

cıların düşünme tarzlarını hızlı bir şekilde değiştirmeleri gerekmektedir, çünkü sosyal medya ortamında değişim çok hızlı gerçekleşmektedir (Qualman, 2009: 53).

Sosyal medya aşağıdaki özellikleri içermektedir (Mayfield, 2010: 6):

Katılımcılar: Sosyal medya katılımcılarını cesaretlendirir ve ilgili olan her bir kullanıcıdan geri bildirim almaktadır.

Açıklık: En çok sosyal medya servisleri geribildirime ve katılımcılara açıktır. Bu servisler oy- lama, yorum ve bilgi paylaşımı gibi konularda cesaret aşılarlar. Bunlar çok nadir ulaşıma yöne- lik engeller koyarlar.

Konuşma: Geleneksel medya yayına ilişkin iken (içerik aktarımı ya da dinleyiciye bilgi ulaşı- mı), sosyal medya iki yönlü konuşmaya olanak tanıması bakımından daha iyidir.

Toplum: Sosyal medya topluluklara çabuk ve etkili bir oluşum için izin verir. Topluluklar da böylece sevdikleri fotoğraf, politik değerler, favori TV şovları gibi ilgili oldukları şeyleri payla- şırlar.

Bağlantılılık: Sosyal medyanın çoğu türü, bağlantılı işler gerçekleştirir; diğer siteler, araştırma- lar ve insanların ilgili oldukları herhangi bir konuda link verilmesine olanak tanır.

2. Sosyal Ağlar ve Sosyal Medyanın Tüketime Etkileri

İnsanlar günümüzde, örgütsel bilgi, kişisel yaratıcılık ve öğrenme kapasitesinin, değer kaynakla- rı olarak, sermaye ve işçiliği bir yana iten bir ağ toplumunda yaşamaktadır (Taatila vd., 2006:

312). Sosyal ağlar, kitlelerle bağlantı kurmak için sistemde zorunlu bulunan profilin paylaşılma- sına olanak tanıyan, bir bağlantıyı paylaşanlarla diğer kullanıcıların listesinin birbirine eklemesi ve aynı zamanda sistemde bulunan her bir kişinin birbirilerini görmesini sağlayan web tabanlı servis olarak tanımlanmaktadır. Downes‟a (2005) göre sosyal ağlar ilişkiler seti tarafından bir araya getirilen kişisel bağların birleşimidir (Downes, 2005: 411). Sosyal ağ, bilginin ağa üye kişiler arasında paylaşılmasını ve üyeler arasında yayılmasını sağlamaktadır (Phillips ve Phil- lips, 1998: 330). Genellikle, sosyal ağ sitelerindeki üyeler, biyografileri, fotoğrafları ve bazı diğer kişisel bilgilerinin yer aldığı alanlarla, kişisel profil sayfasına sahiptirler. Buna ek olarak yorumda bulunabilen diğer site üyeleri, resim ve isimleri için bir yazı boşluğuna sahiptir (Thelwall, 2008: 728). Sosyal ağ, normalde katılımcılarına, sosyal destek bulma, yeni sosyal ve iş olanakları değerlendirme fırsatlarını (Hogg ve Adamic, 2007: 236) sosyal sermaye içeren finansal kaynakları, malları ya da servisleri (Laure vd., 1997: 44) değiştirme olanakları sunmak- tadır.

Sosyal ağ siteleri, depolanmış kullanıcı profillerindeki veriler aracılığıyla insanları birbirine bağlamakta, bu kullanıcı profilleri diğer kullanıcılar için bir tanımlama oluşturmaktadır (Neu- mann ve Hogan, 2005: 473). Sosyal ağlar büyüklük ve heterojenlik açısından çeşitlilik göster- mektedir (Laure vd., 1997: 12). Küçük homojen ağlar, geleneksel çalışma grupları ve kasaba türündeki yerlerde yaşayan insanların oluşturdukları ağlardır. Geniş sosyal gruplar ise daha

(4)

287 karmaşık ve ağ üyelerinin özellikleri bakımından daha heterojen bir özellik göstermektedir (Lea

vd., 2006: 122).

Sosyal ağlarda üç çeşit bağdan bahsedilmektedir: Kullanıcıların hareketleri, arkadaşlarının ya- pacağı davranışları etkilemektedir. Örneğin, bir kullanıcı bir ürün aldığında onun arkadaşı da aynı çeşit üründen satın alabilmektedir. İkincisi, bireylerin aynı şeyleri sevmesidir; yani kullanı- cılar kendilerine benzer olanlara dostça davranmakta ve benzer davranışlar sergilemektedirler.

Üçüncüsü ise çevredir. Dış faktörler hem arkadaş olan iki bireyin hem de onların hareketlerinin temel bağını oluşturmaktadır (Anagnostopoulos vd., 2008: 7). Sosyal ağlar genel olarak aşağı- daki isimlerle tanınmaktadırlar (Dawley, 2009: 111):

Sosyal siteler: MySpace, Facebook, Twitter.

Fotoğraf Paylaşım Siteleri: Instagram, Flicker, PhotoBucket.

Video Paylaşım: YouTube, Dailymotion.

Profesyonel Ağ Siteleri: LinkedIn, Ning.

Bloglar: Blogger.com, Wordpress.

Wikiler: Wetpaint, PBWiki.

İçerik etiketleme: MERLOT, SLoog.

Sanal Kelime: SL, Active Worlds, There, Whyville, Club Penguin, HiPiHi.

Sosyal medya kullanıcıları; kendileri, arkadaşları, çevreleri, kullandıkları ürünler, aldıkları hizmetler yaşadıkları tecrübeler ile ilgili olumlu ya da olumsuz bilgi paylaşımında bulunmaktadır- lar. Böylece sosyal medyadaki bilgi başka bireylerin satın alma davranışlarını etkilemektedir.

Ancak nasıl etkilediği oldukça tartışmalıdır. Clarke, (2009) çalışmasında, öğrencilerin öğrenme becerilerini geliştirmesinde blog yazma, çevrim-içi oyunlar gibi sosyal medya kullanımının yararlı olabileceğini ileri sürmüştür. Hieftje (2009) çalışmasında, sosyal ağların gençler arasında kendilerini ifade etmek için bir ortam sağladığını, gençlerin kendilerini bu ortamda rahat hisset- tikleri sonucuna ulaşmıştır. Wang vd. (2011) çalışmalarında, sosyal ağların ortaokul ve lise öğrencilerinin kimlik gelişimlerine ve 21. yüzyıl becerilerini kazanmalarına katkıda bulunduğu- nu sonucuna ulaşmışlardır. Sistek-Chandler (2012) çalışmasında, sosyal ağların olumlu özellik- lerini, utangaç öğrencilerin başkalarıyla bağlantı kurmalarına ve akranlarıyla olumlu ilişkiler geliştirmelerine yardımcı olduğu, öğrencilerin daha çok fikir üretmesine ve paylaşmasına fırsat sağlama potansiyeline sahip olduğu şeklinde belirlemişlerdir. Çalışmalarda, sosyal ağların olumsuz özellikleri de gündeme gelmektedir. Sosyal medyanın olumsuz özelliklerinin yer aldığı çalışmalar incelendiğinde, Kirschner ve Karpinski (2010), Kalpidou, Costin ve Morris (2011) çalışmalarında, Facebook vb. sosyal ağları kullanan üniversite öğrencilerinin kullanmayanlara göre çalışmaya daha az zaman ayırdıkları ve notlarının daha düşük olduğu sonucuna ulaşmışlar- dır. Wang vd. (2011) çalışmalarında, ödev yapmaya çalışan öğrencilerin sosyal medyada oya- landıklarını, bunun da onların daha az üretken olmasına neden olduğunu ifade etmişlerdir.

(5)

288 Schill (2011) çalışmasında, sosyal ağların boşa zaman harcama, arkadaşlarına cevap yetiştirme-

ye çalışma gibi olumsuz davranışları teşvik ettiğini, öğrencilerin %80‟inin ödev yaparken mesaj gönderdiğini ya da cevapladığını, bu durumun dikkat dağınıklığına neden olduğunu sonucuna ulaşmışlardır. Diaz, Evans ve Gallagher (2011) çalışmalarında; sosyal ağlarla, zararlı bir içeri- ğin/uygunsuz bir fotoğrafın hızlıca yayılabilmesine, özel bilgilerin özensizce paylaşılmasına, çocuğun sosyal ağlarda daha fazla zaman geçirmesiyle kitap, dergi vb. yazılı dokümanları oku- maya ve diğer faaliyetlere daha az zaman ayırmasına neden olduğu sonucuna ulaşmışlardır.

2.1.Sosyal Medyanın Tüketime Etkileri

Sosyal medya platformu, kullanıcıların kendi beğendiklerini veya kendi düşüncelerini paylaş- mak istediği bir ortamdır. İşletmeler, müşterileriyle sıkı bağ kurmak istiyorlarsa takipçilerinin konuşmalarına izin vermeli ve kendilerine söz hakkı düştüğünde yanıtlamalıdır (Barutçu ve Tomaş, 2013: 12). Teknolojinin yarattığı yeni sistemleri ve gelişmeleri, şirketlerin kendi iş mo- delleri ve organizasyon yapıları içine entegre etme gerekliliği, rekabetin „ölçü tanımaz‟ bir şe- kilde artarak devam ettiği iş dünyası için bir zorunluluk haline gelmiştir. Sosyal medya üzerin- den şekillenen alternatif yeni pazarlama mecrası da şirketlerin artık son derece önem vermesi gereken alanlardan biri haline gelmiştir (Bulunmaz, 2011: 34).

Sosyal medya, işletmelerin ve markalarının tüketicilerle iletişimini değiştirmesinin yanı sıra, iş yapılış şeklini de pek çok yönden değiştirmiştir. İşletmeler, mevcut müşterilerine ulaşmak, yeni- lerini kazanmak, güven vermek, bilinirliklerini arttırmak ve marka imajlarını korumak için giderek artan oranda sosyal medyayı kullanmaktadır (Mills, 2012: 162-163). Tüketiciler, sosyal medyada içerik tüketme, tartışmalara katılma ve diğer tüketicilerin aktivitelerine katkı sağlama amacıyla bildiklerini paylaşma gibi çeşitli aktivitelerde yer almaktadır. Genel olarak sosyal medyaya ve YouTube, Facebook, Twitter ve Wikipedia gibi İnternet sitelerinde kullanıcının oluşturduğu içeriğe olan artan ilgiyle birlikte, tüketicilerin işletmeler tarafından hazırlanan pazarlama içeriğine aktif olarak katkı sağladıkları görülmektedir (Heinonein, 2011: 356).

Medyanın şimdiye kadar görülmemiş bir derecede bütün topluma nüfuz edişi ve tüketicilerin internet kullanımının ve sosyal medyada geçirdikleri sürenin artması, ticaret hayatına da etkin bir şekilde yansımıştır. Dolayısıyla, tüketim artık yön değiştirmiş geçmişin geleneksel yüz yüze görüşmeler, kataloglar gibi araçlarla alışverişte bulunan satıcı ve alıcıların yerini, internet üze- rindeki web sayfaları, elektronik postalar, sosyal paylaşım ağları yoluyla alışveriş yapan alıcılar ve satıcılar almaktadır. Paylaşım ağları; markaların, ürünlerin sunduğu fırsatların konuşulduğu, tartışıldığı, övüldüğü ve eleştirildiği kocaman bir oyun alanına dönüşmüştür (Halis, 2012: 150).

Sanal dünyada alışveriş yapmak gerek birey, gerekse firma olarak müşteriye önemli avantajlar sağlamaktadır. Öncelikle sanal dünyada yapılan alışveriş, klasik alışverişten daha ucuzdur.

Çünkü sanal iş dünyasındaki mağaza kirası, personel gideri, elektrik masrafları ihmal edilebile- cek düzeyde olduğundan satışlara yansımaktadır. Sanal dünyadaki alışverişle evden çıkmadan, trafik sorunu yaşamadan, zamandan tasarruf sağlanarak muazzam çeşitlilikte ürün ve hizmetler incelenmekte, ürünler ile ilgili olarak diğer tüketicilerin fikri alınabilmekte ayrıca kolay, hızlı ve rahat bir şekilde E-alışverişi tamamlayabilmektedir. Satın alınmak istenen ürün seçildikten sonra sadece e-posta yoluyla ürünün nerede, hangi aşamada olduğu takibi kolaylıkla yapılabilmekte

(6)

289 ve bunun yanı sıra sanal dünyada alışveriş yapmak daha eğlenceli ve rahat olarak ifade edilmek-

tedir ( Yeşil, 2008: 100-101) . 3. Araştırmanın Amacı Ve Önemi

Sosyal medya kelimelerle, resimlerle, seslerle ve videolar ile teknolojiyi bir araya getirirken aynı anda çift taraflı bilgi paylaşımına ulaşılmasını sağlayan sistemdir diyebiliriz. Pazarlamanın temel konularından biri tüketici davranışlarıdır. Tüketici davranışları ise, satın alma bağlamında insan davranışlarının farklılıklarıyla ilgilenmektedir. Tüketiciler, bir ürün alırken kendileri için maliyeti en düşük, faydası en yüksek olan ürünleri tercih etmektedirler. Günümüz de tüketiciler her geçen gün daha fazla ürün çeşitliliğiyle karşılaşırken hızlı bir şekilde hayatımıza yeni sosyal ağlarda katılmaktadır. Yani tüketici davranışları sosyal medya ile farklılaşmaya başlamıştır diyebiliriz. Bu da sosyal medya ve tüketici davranışları arasında kuvvetli bir bağ oluşmaya başla- dığını bizlere gösteriyor.

Bu yüzden tüketiciler şaşırmakta, kafası karışmakta ürünler hakkında daha fazla bilgi sahibi olmaya ihtiyaç duyarak internet ortamından aldıkları bilgiler doğrultusunda karar vermektedir- ler. Bu nedenle tüketici davranışlarına ve tüketicilerin satın alma davranışları üzerine de çalış- malara önem verilmesi gerekmektedir.

3.1. Araştırmanın Kapsamı ve Sınırları

Sosyal medya kullanımının (Facebook, Youtube vb.) üniversite öğrencilerinde daha yaygın olduğu düşünülerek, araştırmanın üniversite öğrencileri üzerinde yapılması planlanmıştır. Tür- kiye de tüm üniversite öğrencilerine ulaşmanın hem çok uzun zaman alacağı hem de araştırma maliyetinden dolayı Marmara ve Karabük Üniversitesi İİBF öğrencileri araştırmanın hedef kit- lesini oluşturmaktadır. Bu sebeple sonuçlar ve yorumlar sadece örneklem üzerinden değerlen- dirmeleri kapsamaktadır.

Araştırma Marmara ve Karabük üniversitelerin de İİBF de, 1., 2., 3.,4. Sınıf öğrencilerinde sosyal medyayı hangi amaçlarla kullanıyorlar, sosyal medya kullanım şekilleri, sosyal medyayı satın alma öncesi ve sonrası kullanım şekillerini ölçmeye yöneliktir. Çalışmanın sadece iki üniversiteye uygulanmış olması bir sınırlılıktır. Örneklem grubu üzerinde gönüllü uygulanan anketlerin geri dönüşümünden sonra yapılan kontrollerde eksik ya da hatalı kodlamalardan do- layı bazı anket formları değerlendirme dışı bırakılmış ve toplam 175 anket formu değerlendiril- meye alınmıştır.

Anketin sorularına onay alındıktan sonra anket öğrencilere dağıtılmış ve müsait olduğu zaman- larda anketi doldurmaları istenmiştir. Anket uygulamasında elde edilen bilgilerin bilimsel amaç- lar dışında kullanılmayacağı, anketlere katılanların isimlerinin yazılmayacağı anket üzerinde açıkça ifade edilmiş ve gerekli hassasiyet gösterilmiştir.

(7)

290 3.2. Anket Uygulaması

Anket formu 4 kısım ve 63 sorudan oluşmaktadır. Birinci bölümdeki 15 soru, öğrencilere yöne- lik demografik özelliktedir. İkinci bölümde, öğrencilerin sosyal medyayı hangi amaçla kullan- dıkları, üçüncü bölümde, sosyal medyanın kullanım şekilleri ve dördüncü bölüm sosyal medya üzerinden tüketime yönelik satın alma öncesi ve sonrası davranışlarını ölçmeye yöneliktir. İkin- ci bölüme yönelik sorular likert ölçeğinde değerlendirilmiştir 1. Hiçbir zaman, 2. Çok nadir, 3.

Ara sıra, 4. Sık sık, 5. Her zaman şeklinde, üçüncü ve dördüncü bölüme yönelik sorular likert ölçeğinde 1 “Hiç Katılmıyorum”, 2 “Katılmıyorum”, 3“ Kararsızım”, 4 “Katılıyorum”, 5 “Ta- mamen Katılıyorum” şeklinde kodlanmıştır.

3.3. Veri Girişi

Araştırmada veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Bu tür araştırmalar için genellikle “5-li ya da 7-li likert tipi” soruların (ifadelerin) yer aldığı tutum ölçekleri geliştiril- mektedir. Çalışmada 5-„li likert ölçeği kullanılmış, anketin uygulaması sonucunda elde edilen veriler SPSS-22 (Statistical Packages For The Social Sciences) paket programında değerlendi- rilmiştir. Veriler tanımlayıcı ve çıkarım sal olarak değerlendirilmiş ve frekans analizi kullanıla- rak Marmara Üniversitesi ve Karabük Üniversitesi‟nde İİBF öğrencilerinde sosyal medyanın E- alışveriş davranışları üzerine olan etkisiyle ilgili sonuçlar ortaya koyulmaya çalışılmıştır.

4.Bulgular ve Değerlendirme

Çalışmada; sosyal medyanın kullanım amaçları ve E-alışveriş öncesi ve sonrası davranışları belirlemeye yönelik likert ölçekli sorular 3 bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm sosyal medyanın hangi amaçla kullanıldığını belirlemeye yönelik 12 sorudan oluşmaktadır. İkinci bölüm, sosyal medyanın kullanım şekillerini ölçmeye yönelik 18 sorudan oluşmaktadır ve üçüncü bölümde, sosyal medyada E-alışveriş öncesi ve sonrası davranışlarını ölçmeye yönelik 20 sorudan oluş- maktadır. Üç bölüme ait sorulara yönelik analizler yapılırken yazımda ve yorumlamalar da kolaylık sağlaması için kısaltmalar kullanılmıştır. Tablo-1 Kısaltmalarının neyi ifade ettiğini göstermektedir.

Tablo-1:Anket Bölümlerinin Kısaltmaları

SMHA Sosyal medya hangi amaçla kullanılmakta- dır sorularına ait bölümün kısaltmasını ifade etmektedir.

SMSO Sosyal medyanın satın alma öncesi tüketici davranışları sorularının kısaltması

SMKS Sosyal medyanın Tüketim için kullanım şekilleri sorularına ait bölümün kısaltmasını ifade etmektedir

SMSS Sosyal medyanın satın alma sonrası tüketi- ci davranışları sorularının kısaltması

Çalışma, sosyal medyanın hangi amaçlarla kullanıldığını ve E-alışveriş öncesi ve sonrası sosyal medyada tüketici davranışlarının yansımalarını ortaya koymak için yürütülen bu araştırmada elde edilen veriler, tanımlayıcı istatistik, bağımsız örneklem T Testi ve Anova Testi kullanılarak analiz edilmiştir.

(8)

291 Tablo-2 gönüllü olarak anket uygulanmasını kabul eden Marmara ve Karabük Üniversitelerin

de İİBF fakültesinde 1., 2., 3., 4. Sınıf Örgün ve İkinci öğretim öğrencilerine yönelik demografik özellikleri yansıtmaktadır. N ifadesi kişi sayısını belirtmektedir.

Tablo2: Öğrencilere Ait Demografik Özellikler

Demografik Özellik Gruplar N % Demografik Özellik Gruplar N %

Cinsiyeti Erkek 66 37,7 Yaşınız? 17-21 104 59,4

Kadın 109 62,3 22-26 71 40,6

Hangi Üniversitede öğre- nim görüyorsunuz?

Marmara

İİBF 100 57,1 Sosyal Medya Hesabınız Var Mı?

Evet 175 100

Karabük

İİBF 75 42,9 Hayır 0 0

İnternetten Alışveriş

yapıyor musunuz ? Evet 134 76,6 Sosyal medya sitelerine en çok hangi cihazlardan ulaşmaktasınız

Kişisel bilgisayar

5 2,9

Hayır 41 23,4 Tablet 4 2,3

Cep telefo- nu

166 94,9

Kaçıncı Sınıftasınız? Hazırlık 3 1,7 Sosyal Medyayı Ne Kadar Süredir Kullanı- yorsunuz?

0-1 yıl 5 2,9

1.Sınıf 31 17,7 1-3 yıl 14 8,0

2.Sınıf 71 40,6 4-6 yıl 55 31,4

3.Sınıf 44 25,1 7-9 yıl 56 32,0

4.Sınıf 26 14,9 9+ yıl 45 25,7

Aylık Geliriniz? 0-1000 151 86,3 Sosyal Medya Sitelerin- de En Çok Hangi Tür İşletmeleri Takip Edi- yorsunuz?

Eğlence 82 46,8

1001-2000 11 6,3 Konaklama 1 0,6

2001-3000 8 4,6 Alışveriş 42 24,0

3001-4000 2 1,1 Ulaşım 6 3,4

4001-5000 2 1,1 Restoran 4 2,3

5001+ 1 0,6 Diğer 40 22,9

Öğrencilerin demografik özelliklerini belirlemeye yönelik yapılan tanımlayıcı istatistik sonuçla- rına göre, araştırmaya katılan öğrencilerin cinsiyetlerine göre katılımlarına bakıldığında %62,3 oranla kadın % 37,7 oranıyla erkek öğrencilerden oluştuğu görülmektedir. Ankete katılan Öğ- rencilerin %57,1 ile Marmara üniversitesinden, %42,9 ile Karabük üniversitesinden katıldıkları görülmektedir. Öğrencilerin yaş aralığına baktığımızda %59,4 gibi bir oranla 17-21 yaş, %40,6 ile 22-26 yaş aralığında olduğu, %100‟nün sosyal medya hesabı olduğu belirlenmiştir. Öğrenci- lerin % 94,9 gibi çok yüksek bir oranda sosyal medya sitelerine cep telefonlarından ulaştıkları, Sosyal medyayı % 32,0 oranında 7-9 yıldır, %31,4 oranın da 4-6 yıldır, %25,7 oranında 9+ yıl- dır kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Ankete katılan öğrencilerin sosyal medya sitelerinde en çok % 46,8 ile eğlence, % 24 ile alışveriş sitelerini takip ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Tablo- 3‟de İnternet ve Sosyal Medya Kullanımına Yönelik Soruların Frekans Analizi sonuçları yer asmaktadır.

(9)

292 Tablo-3: İnternet ve Sosyal Medya Kullanımına Yönelik Soruların Frekans Analizi

Demografik Özellik Gruplar N Yüzde

İnterneti hangi Amaçlar için kullanıyorsunuz? Sosyal 50 28,5

Müzik 45 25,7

İlgi konuları araştırmak 35 20,0

E-posta 26 14,9

Banka işlemleri 19 10,9

En çok hangi sosyal medya sitesini kullanıyorsunuz? Whatsapp 56 32

İnstagram 38 21,7

Youtube ve Twitter 35 20

Facebook 27 15,4

Tumblr 19 10,9

Sosyal medya sitelerini (Facebook, Twitter vb) hangi amaç-

la kullanıyorsunuz? Gündemi takip etmek 47 26,9

Foto-video paylaşmak 44 25,1

Sohbet 36 20,6

Arkadaşları takip etmek 28 16,0

Alışveriş 20 11,4

Sosyal medya günde kaç saat kullanıyorsunuz? 1 saatten az 11 6,3

2-6 saat 113 64,6

7-11 saat 31 17,7

12-16 saat 15 8,6

17+ saat 5 2,9

Öğrencilerin demografik özelliklerini belirlemeye yönelik yapılan tanımlayıcı istatistik sonuçla- rına göre, araştırmaya katılan öğrencilerin %64,6‟sı bir günde 2-6 saat süreyle, %17,7 oranın da 7-11 saat süreyle sosyal medyayı kullandıkları, sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin % 26,9 ora- nın da gündemi takip etmek amacıyla, % 25,1 oranla foto video paylaşmak, % 20,6 oranın da sohbet etmek amacıyla sosyal medyayı kullandıkları belirlenirken dil geliştirmek bu sıralamaya girememiştir. Öğrencilerin % 32 gibi bir oranla Whatsapp kullanırken, % 21,7 oranla Instgram,

% 20 oranında Youtube ve Twitter kullanmakta, % 15,4 oranla Facebook kullanmakta, % 10,9 Tumblr kullanmakta oldukları belirlenmiştir. Öğrencilerin interneti kullanma amacına baktığı- mız zaman % 28,5 oranla sosyal, % 25,7 oranında müzik dinlemek, % 20 gibi oranla ilgili konu- ları araştırmak için kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Sorularda diğer tercihine yer verilmiş şıklar arasında yer almayan ifadeleri belirtmeleri istenmiş bu şekilde açık uçlu sorularla, öğren- cilerden Youtube, Facebook gibi sosyal ağlardan derslerine yönelik videoları takip ettikleri, yükledikleri, dil geliştirmek için kullandıklarına yönelik beyanlara ulaşmak istenmiş ancak, açık uçlu sorulara genellikle alış veriş sitelerinin isimlerinin yazıldığı yada okunamayan kelimelerin yazıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

4.1. Güvenirlik Analizi

Sosyal araştırmalarda, sorulan soruların incelenen olayı açıklayıcı olduklarını belirmek üzere Cronbach α güvenirlik analizi yapılmaktadır. Yani anketin amacına ulaşabilmesi için, ankette

(10)

293 kullanılan tüm soruların temel araştırma sorusunun cevabını sağlayabilecek nitelikte olması

gerekir. Cronbach‟s Alpha ( α) Katsayısı bu amaca hizmet eden bir istatistik tekniğidir (Arıkan, 2007:215).

Güvenilirlik analizi; daha önceden belirlenmiş bir ölçek türüne göre hazırlanmış ankete verilen yanıtların tutarlılığını ölçmektedir. Ölçek türü olarak ordinal veya aralıklı olabilir. Nominal ölçek bu analizde kullanılamaz. Örneğin; cinsiyet, meslek tarzı soruların cevapları üzerine gü- venilirlik analizi uygulanamaz. Likert ölçeği gibi hiç katılmıyorum(1)-tamamen katılıyorum(5) tarzı sıralanabilir yanıtlar için güvenilirlik analizi uygulanabilir.

Bu analiz, soruların birbirleri ile yakınlıklarının derecesini ortaya koymak için yapılmaktadır.

Bu analizi yaparken bizim için önemli noktalardan birisi Cronbach‟s Alpha değeridir. Bu değer;

 0.00 < a < 0.40 ise ölçek güvenilir değil

 0.40 < a < 0.60 ise ölçek düşük güvenilirlikte

 0.60 <a < 0.80 ise ölçek oldukça güvenilir

 0.80 < a < 1.00 ise ölçek yüksek güvenilirlikte olarak değerlendirilmektedir.

Çalışmada anketin likert ölçeği sorularına güvenilirlik analizi uygulanmış ve sonuçlar Tablo-4 de üç bölüm için de verilmiştir.

Tablo-4: Güvenirlik Analizi

Cronbach‟s Alpha Değeri

SMHA için N Cronbach‟s Alpha Değeri

SMKS için N Cronbach‟s Alpha Değeri

SMSÖ ve SMSS için

N

,816 12 ,792 18 ,880 20

Tablo-4 incelendiğinde SMHA bölümünü kapsayan 12 soru için güvenilirlik analizini yaptığı- mızda; Cronbach‟s Alpha değerinin 0.816 çıktığını görülmektedir. Verilere ait Güvenilirlik Analizi sonuçları yukarıda ifade edilen değerlerden 0.80 < a < 1.00 arasında yer aldığı için ölçe- ğin yüksek güvenilirlikte olduğunu söyleyebiliriz. SMKS bölümünü kapsayan 18 soru için gü- venilirlik analizini yaptığımızda; Cronbach‟s Alpha değerinin 0.792 çıktığını görülmektedir.

Verilere ait Güvenilirlik Analizi sonuçları yukarıda ifade edilen değerlerden 0.60 < a < 0.80 arasında yer aldığı için ölçeğin oldukça güvenilirlikte olduğunu söyleyebiliriz. SMSO ve SMSS bölümünü kapsayan 20 soru için güvenilirlik analizini yaptığımızda; Cronbach‟s Alpha değeri- nin 0.880 çıktığını görülmektedir. Verilere ait Güvenilirlik Analizi sonuçları yukarıda ifade edilen değerlerden 0.80 < a < 1.00 arasında yer aldığı için ölçeğin yüksek güvenilirlikte olduğu- nu söyleyebiliriz.

4.2. T Testi ve ANOVA Testi Analiz Sonuçları

Günümüzde tüketiciler sosyal medyayı, arkadaşlarıyla iletişime geçmek, güncel konuları takip etmek, insanların düşüncelerinden faydalanmak ve ürünler hakkında bilgi edinmek için kullan- maktadırlar. Tercih, statü, bakış açısı ve önem gibi tüm faktörler sosyal medya ile belirlenmek- tedir. Üniversiteler de sosyal medyanın bu gücünü fark ederek buna göre çalışmalarını yönlen- dirmektedirler. Artık üniversite adayları; onlar gibi genç düşünebilen ve amaçlarını orada ger- çekleştirebileceğine inandıkları üniversiteleri tercih etmektedirler. Bu doğrultu da sosyal med-

(11)

294 yayı en iyi kullanan 10 üniversite içerisinde; Üsküdar Üniversitesi, Yeditepe Üniversitesi, Ak-

deniz Üniversitesi, Kültür Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Bahçeşehir Üniversitesi, Ege Üniversitesi, İstanbul Bilgi Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, Doğuş Üniversitesi yer almaktadır (http://sosyalmedyakulubu.com.tr/akademi).

Çalışmamızda, yukarıda yer alan ilkeler ve amaçlar doğrultusunda bilimsel araştırmalar ince- lenmiş ve anket soruları sosyal medya kullanan ve E-alışveriş yapan üniversite öğrencilerine uygun olarak hazırlanmıştır. Öğrencilerin sosyal medyayı kullanım amaçları, kullanım şekilleri ve E-alışveriş hakkında düşüncelerini ve davranışlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu doğ- rultuda demografik sorular ve likertli sorularla Sosyal medyanın E-alışveriş üzerine etkisi hipo- tezlerle sınanmıştır.

4.2.1. T Testi Analiz Sonuçları

Bağımsız iki örneklem T testi, iki örneklem grubu arasında ortalamalar açısından fark olup ol- madığını araştırmak amacıyla kullanılmaktadır. İki grubun üyeleri birbirinden farklıdır. Gruplar arasında aynı özelliğe sahip üye bulunmaması gerekmektedir. T testi, bir gruptaki ortalamanın diğer gruptaki ortalamadan önemli derecede farklı olup olmadığını belirlemektedir. T testi için alternatif hipotezler aşağıdaki gibidir:

H1a: Sosyal medyanın kullanım amaçları ile cinsiyet grupları arasında anlamlı bir farklılık var- dır.

H1b: Sosyal medyanın kullanım amaçları ile yaş grupları arasında anlamlı bir farklılık vardır.

H1c: Sosyal medyanın kullanım amaçları ile üniversite grupları arasında anlamlı bir farklılık vardır.

H1d: Sosyal medyanın kullanım amaçları ile E-Alışveriş grupları arasında anlamlı bir farklılık vardır.

Çalışmada; sosyal medyaya yönelik likert ölçekli sorular 4 bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm Sosyal medyanın hangi amaçlarla kullanıldığını ölçen sorudan oluşmaktadır. İkinci kısım, Sos- yal medya kullanımının şekillerini ölçmeye yönelik sorulardan oluşmaktadır. Üçüncü bölüm, E- alışveriş öncesi sonrası tüketici davranışlarını ölçmeye yönelik sorulardan oluşmaktadır. Bu sorular tek tek ve ortalamaları alınarak t testi için cinsiyet, yaş, üniversite, E-alışveriş yapıp yapmama durumlarına göre karşılaştırılmış aralarında anlamlı bir fark olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Tablo-5‟de Cinsiyet ile SMHA ilişkisinin T testi sonuçları yer almakta- dır.

(12)

295 Tablo-5: Cinsiyet ile SMHA İlişkisinin T Testi Sonuçları

Cinsiyetiniz? N X

T Testi Sonuçları

T P

SMHAort Kadın 109 3,1628 -0,34095 ,734

Erkek 66 3,1982 -0,3528 ,725

Arkadaşlarımla iletişim için kullanırım. Erkek 66 2,8636 -3,64122 ,000

Kadın 109 2,7202 -3,25804 ,007

Bilgi paylaşımı için kullanırım.

Kadın 109 2,5872 1,334711 ,184

Erkek 66 2,3485 1,361655 ,175

Fotoğraf paylaşımı için kullanırım

Kadın 109 3,6147 0,131105 ,896

Erkek 66 3,5909 0,137405 ,891

Müzik paylaşımı için kullanırım.

Kadın 109 3,055 0,281639 ,779

Erkek 66 3,012 0,297059 ,767

Video paylaşımı için kullanırım

Kadın 109 2,8716 -0,27405 ,784

Erkek 66 2,9242 -0,28964 ,772

Anlık durum paylaşımı için kullanırım. Kadın 109 3,2661 0,58593 ,559

Erkek 66 3,1515 0,612153 ,541

Fikir alışverişi için kullanırım. Kadın 109 3,2844 0,335865 ,737

Erkek 66 3,2273 0,333924 ,739

Alışverişte fikir edinmek için kullanırım. Kadın 109 3,2844 0,897337 ,371

Erkek 66 3,1212 0,912473 ,363

Bilgiye ulaşmak için kullanırım. Kadın 109 3,0642 0,533293 ,595

Erkek 66 3,0848 0,582525 ,561

Hayranı olduğum kişi ve grupların takibi için kullarım

Kadın 109 3,3303 2,085351 ,039

Erkek 66 2,9394 2,122011 ,036

Arkadaş edinmek için kullanırım.

Kadın 109 2,1743 -4,40729 ,000

Erkek 66 2,9697 -4,41824 ,000 Cinsiyet grupları ile SMHA soruları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olup olmadığı bağımsız örneklem T testi ile belirlenmiştir. Tablo-5‟te SMHA sorularının ortalamalarını ifade eden SMHA ort için p değerinin, kadın için 0,734, erkek için 0,725 olduğu görülmektedir, p değerleri 0,05‟den büyük olduğu için cinsiyet ile SMHA ort arasında anlamlı bir farklılık olma- dığı sonucuna ulaşılmıştır. Tek tek sorulara bakıldığında „Arkadaşlarımla iletişim için kullanı- rım‟ ifadesinde, „Hayranı olduğum kişi ve grupların takibi için kullarım‟ ifadesinde, „Arkadaş edinmek için kullanırım‟ ifadesinde p değerlerinin kadın ve erkek için 0,05‟ ten küçük olduğu, bu nedenle aralarında anlamlı bir farlılık olduğu, diğer ifadelerde p değeri 0,05‟ten büyük oldu- ğu için aralarında anlamlı bir farlılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. „Arkadaşlarımla iletişim için kullanırım‟, „Hayranı olduğum kişi ve grupların takibi için kullarım‟, „Arkadaş edinmek için kullanırım‟ ifadelerinde H1 hipotezi kabul edilirken, diğer ifadeler için reddedilmektedir.

Tablo-5‟te likert ölçeği ortalamalarını veren X değerlerine bakıldığında; Arkadaşlarımla iletişim

(13)

296 için kullanırım ifadesinde, Bilgi paylaşımı için kullanırım, Müzik paylaşımı için kullanırım,

Video paylaşımı için kullanırım, Anlık durum paylaşımı için kullanırım, Fikir alışverişi için kullanırım, Alışverişte fikir edinmek için kullanırım, Bilgiye ulaşmak için kullanırım, Hayranı olduğum kişi ve grupların takibi için kullarım, ifadelerinde 2,5 ile 3,5 arasında ortalama değer alarak cinsiyet farkı olmaksızın „ara-sıra‟ şeklinde cevaplandığı, Fotoğraf paylaşımı için kulla- nırım ifadesinde 3,5 ila 4 arasında ortalama değer alarak cinsiyet farkı olmaksızın sık sık şeklin- de cevaplandığı, sonucuna ulaşılmıştır.

Yaş ile SMHA ilişkisi için T testi sonuçları değerlendirildiğinde, istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olmadığı belirlenmiştir. SMHA sorularının ortalamalarını ifade eden SMHA ort için p değeri, 17-21 yaş grubu için 0,385, 22-26 yaş grubu için 0,391 olduğu görülmektedir. Değerler 0,05 değerinden büyük olduğu için yaş ile SMHA ort arasında, tek tek sorulara bakıldığında da her soruda p değeri, 17-21 yaş grubu ve 22-26 yaş grubu için 0,05 değerinden büyük olduğu için yaş ile SMHA soruları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anlamlı bir farklılık bulunmadığı için tablo ile ifade edilmemiştir. Tablo-6 da E-Alışveriş ile SMHA İlişki- sinin T Testi Sonuçları yer almaktadır.

Tablo-6: E-Alışveriş ile SMHA İlişkisinin T Testi Sonuçları

E-Alışveriş Yapar Mısınız?

N X T Testi

Sonuçları

T P

SMHAort Evet 134 3,2382 2,260 ,025

Hayır 41 2,9736 1,999 ,040

Arkadaşlarımla iletişim için kullanırım. Evet 134 4,2687 ,887 ,377

Hayır 41 4,1220 ,809 ,422

Bilgi paylaşımı için kullanırım. Evet 134 2,6493 3,252 ,001

Hayır 41 2,0000 3,625 ,001

Fotoğraf paylaşımı için kullanırım Evet 134 3,6269 ,435 ,664

Hayır 41 3,5366 ,419 ,677

Müzik paylaşımı için kullanırım. Evet 134 3,1045 1,346 ,180

Hayır 41 2,8049 1,263 ,212

Video paylaşımı için kullanırım Evet 134 2,9403 ,950 ,343

Hayır 41 2,7317 ,893 ,375

Anlık durum paylaşımı için kullanırım. Evet 134 3,2761 1,018 ,310

Hayır 41 3,0488 ,979 ,331

Fikir alışverişi için kullanırım. Evet 134 3,2836 ,455 ,650

Hayır 41 3,1951 ,428 ,670

Alışverişte fikir edinmek için kullanırım. Evet 134 3,3881 3,498 ,001

Hayır 41 2,6829 2,921 ,005

Bilgiye ulaşmak için kullanırım. Evet 134 4,1045 1,774 ,078

Hayır 41 3,8049 1,542 ,129

Hayranı olduğum kişi ve grupların takibi için kullarım Evet 134 3,2239 ,808 ,420

(14)

297

Hayır 41 3,0488 ,804 ,425

Arkadaş edinmek için kullanırım. Evet 134 2,5149 ,798 ,426

Hayır 41 2,3415 ,818 ,416

Tablo-6‟da SMHA ort için p değeri, evet için 0,025, hayır için 0,040 olduğu görülmektedir.

Değerler 0,05 değerinden küçük olduğu için E-alışveriş ile SMHA ort arasında anlamlı bir fark- lılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Tek tek sorulara bakıldığında „Bilgi paylaşımı için kullanı- rım‟ ifadesinde, „Alışverişte fikir edinmek için kullanırım‟ ifadelerinde, p değerlerinin evet ve hayır için 0,05‟ ten küçük olduğu bu nedenle aralarında anlamlı bir farlılık olduğu, diğer ifadelerde p değeri 0,05‟ten büyük olduğu için aralarında anlamlı bir farlılık olmadığı sonucuna ula- şılmıştır. „Bilgi paylaşım için kullanırım‟ ifadesinde ve „Alışverişte fikir edinmek için kullanı- rım‟ ifadesinde H1 hipotezi kabul edilirken, diğer ifadeler için reddedilmektedir. Tablo-6‟da likert ölçeği ortalamalarını veren X değerlerine bakıldığında 2 ve 3 arasında değerler aldığı için E-alış veriş için evet hayır farkı olmadan kararsız kaldıkları, „Bilgiye ulaşmak için kullanırım‟

ifadesi için evet hayır farkı olmaksızın 3,5 ila 4 arasında bir ortalama ile katıldıkları belirlenmiş- tir.

Üniversite ile SMHA ilişkisinin T testi sonuçları değerlendirildiğinde istatistiksel açıdan anlam- lı bir ilişki olmadığı T testi ile belirlenmiştir. SMHA sorularının ortalamalarını ifade eden SMHA ort için p değeri, Marmara üniversitesi için 0,561, Karabük üniversitesi için 0,562 oldu- ğu görülmektedir. Değerler 0,05 değerinden büyük olduğu için üniversite ile SMHA ort arasın- da ve tek tek sorulara bakıldığında da her soruda p değerleri için 0,05 değerinden büyük olduğu için Üniversite ile SMHA soruları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anlamlı bir farklılık bulunmadığı için tablo ile ifade edilmemiştir. Tablo-7‟de Cinsiyet ile SMKS ilişkisinin T testi sonuçları yer almaktadır.

Tablo-7: Cinsiyet İle SMKS İlişkisinin T Testi Sonuçları

Cinsiyeti- niz

N X T TESTİ

SONUÇLA- RI

T P

SMKSort Kadın 109 3,0923 -,637 ,525

Erkek 66 3,1465 -,673 ,502

Sosyal medya siteleri faydalıdır. Kadın 109 3,3028 -,413 ,680

Erkek 66 3,3636 -,406 ,685 Sosyal medya siteleri tüketicilerin buluşabileceği iyi bir ortam-

dır.

Kadın 109 3,3761 2,010 ,046 Erkek 66 3,0455 1,945 ,044 Sosyal medya siteleri üyelerinin kültürlerini arttırmaktadır. Kadın 109 3,3945 -,381 ,703 Erkek 66 3,4545 -,388 ,698

Sosyal medya siteleri bir ihtiyaçtır. Kadın 109 3,6495 ,224 ,823

Erkek 66 3,6091 ,225 ,822

Sosyal medya siteleri öğrencilerin eğitim hayatını olumlu etki- Kadın 109 3,7413 -,112 ,911

(15)

298

lemektedir.

Erkek 66 3,8606 -,113 ,910 Sosyal medya siteleri yeni bilgiler edinilmesini kolaylaştırmak-

tadır.

Kadın 109 3,8165 -,683 ,496 Erkek 66 3,9242 -,713 ,477 Sosyal medya siteleri etkinliklerden haberim olmasını kolaylaş-

tırmaktadır. Kadın 109 3,9633 -,325 ,745

Erkek 66 4,0152 -,332 ,740 Sosyal medya sitelerindeki kampanyaları takip ederim Kadın 109 3,1468 ,217 ,828

Erkek 66 3,1061 ,233 ,816

Sosyal medyayı sitelerini seyahat planlarımı yapmak amacıyla takip ederim

Kadın 109 2,6972 -,988 ,324 Erkek 66 2,8788 -1,023 ,308 Sosyal medyada seyahat işletmelerinin web sitelerini eklerim Kadın 109 2,5046 -1,024 ,307 Erkek 66 2,6970 -1,096 ,275 Sosyal medya adresime ulaşım işletmelerinin web sitelerini

eklerim

Kadın 109 2,3761 -1,485 ,139 Erkek 66 2,6515 -1,549 ,123 Sosyal medya adresime eğlence işletmelerini eklerim Kadın 109 2,8624 -,770 ,442 Erkek 66 3,0152 -,811 ,419 Sosyal medya adresime konaklama işletmelerini eklerim Kadın 109 2,4862 -1,542 ,125 Erkek 66 2,7879 -1,616 ,108 Sosyal medya adresime gıda işletmelerini eklerim Kadın 109 2,7982 -,175 ,861 Erkek 66 2,8333 -,184 ,855 Sosyal medyada takip ettiğim işletmeler hakkında olumlu yo-

rumlardan etkilenirim

Kadın 109 3,1651 ,585 ,559

Erkek 66 3,0606 ,593 ,554

Sosyal medyada takip ettiğim işletmeler hakkında olumsuz yorumlardan etkilenirim

Kadın 109 2,8716 ,040 ,968

Erkek 66 2,8636 ,042 ,967

Sosyal medyada E-alışveriş yaptığım işletmeler hakkında olumlu deneyimlerimi paylaşırım

Kadın 109 2,7339 -,447 ,656 Erkek 66 2,8182 -,461 ,645 Sosyal medyada E-alışveriş yaptığım işletmeler hakkında olum-

suz deneyimlerimi paylaşırım Kadın 109 3,1743 ,114 ,909

Erkek 66 3,1515 ,120 ,905

Cinsiyet grupları ile SMKS soruları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olup olmadığı bağımsız örneklem T testi ile belirlenmiştir. SMKS sorularından 16. Sosyal medyada takip etti- ğim işletmeler hakkında olumsuz yorumlardan etkilenirim ve 18. Sosyal medyada E-alışveriş yaptığım işletmeler hakkında olumsuz deneyimlerimi paylaşırım soruları olumsuz olarak sorul- duğu için ters kodlanarak analiz edilmiştir. Tablo-7‟de SMKS sorularının ortalamalarını ifade eden SMKS ort için p değeri, kadın için 0,525, erkek için 0,502 olduğu görülmektedir. Değerler 0,05 değerinden büyük olduğu için cinsiyet ile SMKS ort arasında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Tek tek sorulara bakıldığında „Sosyal medya siteleri tüketicinin buluşabi- leceği iyi bir ortamdır‟ ifadesinde, p değerlerinin kadın ve erkek için 0,05‟ ten küçük olduğu bu nedenle aralarında anlamlı bir farlılık olduğu, diğer ifadelerde p değeri 0,05‟ten büyük olduğu için aralarında anlamlı bir farlılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. „Sosyal medya siteleri tüketi- cinin buluşabileceği iyi bir ortamdır‟, ifadelerinde H1 hipotezi kabul edilirken, diğer ifadeler için reddedilmektedir. Tablo-7‟de likert ölçeği ortalamalarını veren X değerlerine bakıldığında

„Sosyal medya siteleri bir ihtiyaçtır, Sosyal medya siteleri öğrencilerin eğitim hayatını olumlu

(16)

299 etkilemektedir, Sosyal medya siteleri yeni bilgiler edinilmesini kolaylaştırmaktadır, Sosyal

medya siteleri etkinliklerden haberim olmasını kolaylaştırmaktadır ifadelerinde cinsiyet farkı olmaksızın 3,5 ve 4 arasında değer alarak katıldıkları, diğer ifadelerin ise 2 ve 3 arasında değer- ler aldıkları için cinsiyet farkı olmadan kararsız kaldıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Yaş ile SMKS ilişkisinin T Testi sonuçları değerlendirildiğinde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olmadığı T testi ile belirlenmiştir. SMKS sorularının ortalamalarını ifade eden SMKS ort için p değeri, 17-21 yaş grubu için 0,778, 22-26 yaş grubu için 0,782 olduğu görülmektedir.

Değerler 0,05 değerinden büyük olduğu için yaş ile SMKS ort arasında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Tek tek sorulara bakıldığında da her soruda p değeri, 17-21 yaş grubu ve 22-26 yaş grubu için 0,05 değerinden büyük olduğu için yaş ile SMKS soruları arasın- da anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anlamlı bir farklılık bulunmadığı için tablo ile ifade edilmemiştir. Tablo-8‟de E-Alışveriş ile SMKS İlişkisinin T Testi Sonuçları yer almaktadır.

Tablo-8: E-Alışveriş ile SMKS İlişkisinin T Testi Sonuçları

(17)

300

N X

T Testi So- nuçları

T P

SMKSort Evet 134 3,1675 2,442 ,016

Hayır 41 2,9336 2,196 ,032

Sosyal medya siteleri faydalıdır. Evet 134 3,3881 1,590 ,114

Hayır 41 3,1220 1,487 ,142 Sosyal medya siteleri tüketicilerin buluşabileceği iyi bir ortamdır. Evet 134 3,3806 2,968 ,003 Hayır 41 2,8293 2,785 ,007 Sosyal medya siteleri üyelerinin kültürlerini arttırmaktadır. Evet 134 3,5000 1,984 ,049 Hayır 41 3,1463 1,978 ,040

Sosyal medya siteleri bir ihtiyaçtır. Evet 134 3,4925 1,205 ,230

Hayır 41 3,2439 1,108 ,272 Sosyal medya siteleri öğrencilerin eğitim hayatını olumlu etkilemek-

tedir.

Evet 134 3,6194 1,543 ,125 Hayır 41 3,3171 1,494 ,140 Sosyal medya siteleri yeni bilgiler edinilmesini kolaylaştırmaktadır. Evet 134 3,9403 1,986 ,049 Hayır 41 3,5854 1,809 ,076 Sosyal medya siteleri etkinliklerden haberim olmasını kolaylaştır-

maktadır.

Evet 134 4,0746 2,175 ,031 Hayır 41 3,6829 1,900 ,063 Sosyal medya sitelerindeki kampanyaları takip ederim Evet 134 3,2463 2,320 ,022 Hayır 41 2,7561 2,170 ,034 Sosyal medyayı sitelerini seyahat planlarımı yaparken takip ederim Evet 134 2,8657 2,048 ,042 Hayır 41 2,4390 2,003 ,049 Sosyal medya sitelerinde seyahat işletmelerini takip ederim Evet 134 2,6716 1,889 ,061 Hayır 41 2,2683 1,880 ,065 Sosyal medya sitelerinde ulaşım işletmelerini takip ederim Evet 134 2,5299 ,999 ,319 Hayır 41 2,3171 ,988 ,327 Sosyal medya sitelerinde eğlence işletmelerini takip ederim Evet 134 2,9403 ,381 ,704 Hayır 41 2,8537 ,373 ,711 Sosyal medya sitelerinde konaklama işletmelerini takip ederim Evet 134 2,7015 1,943 ,054 Hayır 41 2,2683 1,969 ,053 Sosyal medya sitelerinde gıda işletmelerini takip ederim Evet 134 2,8060 -,101 ,919 Hayır 41 2,8293 -,105 ,917 Sosyal medyada takip ettiğim işletmeler hakkında olumlu yorumlar-

dan etkilenirim

Evet 134 3,1418 ,336 ,738 Hayır 41 3,0732 ,344 ,732 Sosyal medyada takip ettiğim işletmeler hakkında olumsuz yorum-

lardan etkilenirim

Evet 134 2,8134 -1,05 ,295 Hayır 41 3,0488 -1,08 ,283 Sosyal medyada E-alışveriş yaptığım işletmeler hakkında olumlu

deneyimlerimi paylaşırım

Evet 134 2,8657 1,998 ,047 Hayır 41 2,4390 2,212 ,030 Sosyal medyada E-alışveriş yaptığım işletmeler hakkında olumsuz

deneyimlerimi paylaşırım

Evet 134 3,0373 -2,44 ,015 Hayır 41 3,5854 -2,61 ,011