Turizmin Gelecek 10 Yılında TÜRKİYE - İSPANYA REKABET ANALİZİ AKTOB AKDENİZ TURİSTİK OTELCİLER VE İŞLETMECİLER BİRLİĞİ

(1)

AKTOB

AKDENİZ TURİSTİK OTELCİLER VE İŞLETMECİLER BİRLİĞİ Gebizli Mahallesi Termessos Bulvarı Güngör Ahmet Yitmen İş Merkezi

No. 73 07300 Muratpaşa/ANTALYA

Tel: +90 242 321 39 94-95 pbx • Fax: +90. 242 321 59 26

ARAŞTIRMA BİRİMİ YAYINLARI 2015 - 75

Turizmin Gelecek 10 Yılında

TÜRKİYE - İSPANYA

REKABET ANALİZİ

(2)

2

İÇİNDEKİLER

GELECEK 10 YILDA İSPANYA-TÜRKİYE REKABETİ ANALİZİ İmtiyaz Sahibi AKTOB Adına Yusuf Hacısüleyman Yayın Kurulu Erkan Yağcı, Kaan K.

Kavaloğlu, Erol Karabulut Editör /Araştırma/Tasarım Erol Karabulut

AKTOB Ar-ge AKTOB

YÖNETİM KURULU Yusuf Hacısüleyman Erkan Yağcı

Tolga Cömertoğlu Kaan Kaşif Kavaloğlu Ece Tonbul Kilit Aslı Ulukapı Yeliz Gül Ege Nihat Vural Adnan Soyaslan Mehmet Tümbül Zafer Alkaya Emir Demirci Selçuk Akıltopu Ahmet Çevik Fikret Demirtürk İLETİŞİM

Adres:Gebizli Mah.Termessos Bulvarı. Güngör Ahmet Yitmen İş Merkezi No: 73/ A 07300 Muratpaşa ANTALYA Tel: 90 242 321 39 94 / 95 Fax: 90 242 321 59 26 / 27 www.aktob.org.tr

[email protected] [email protected]

GİRİŞ BÖLÜM 1

TÜRKİYE-İSPANYA REKABETİNDE NİCELİKSEL GELİŞME

BÖLÜM 2

KAYNAK PAZARLAR AÇISINDAN TÜRKİYE- İSPANYA REKABETİ

BÖLÜM 3

YENİ EĞİLİMLER AÇISINDAN TÜRKİYE-İSPANYA REKABETİ

BÖLÜM 4

İSPANYA VE TÜRKİYE’DE KONAKLAMA SEKTÖRÜ ANALİZİ

BÖLÜM 5

GÖSTERGE VE ANALİZLERLE REKABET ANALİZİ BÖLÜM 6

İSPANYA VE TÜRKİYE’DE DESTİNASYON ANALİZİ:

ANTALYA VE BALEAR ADALARI BÖLÜM 7

RUSYA PAZARI AÇISINDAN İSPANYA-TÜRKİYE TALEP PROFİLİ

BÖLÜM 8

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME: TÜRKİYE NE YAPMALI?

(3)

3

Tarihi birikim, doğal ve kültürel değerler, coğrafi konum vb, açılardan, dünyanın önde gelen merkezlerinden biri olan Türkiye, bu göstergelerin her birinin, ayrı bir ürün olduğu turizm pazarına 1980’lerin sonlarına doğru yaptığı atılımla girmiş, varolan büyük destinasyonlara rakip konuma yükselmiş ve bugün birçoğunu geride bırakmıştır.

İlk aşamalarda, dünya turizm talebine paralel olarak kitle turizmine yönelik alt ve üstyapı yatırımları yaparak pazarda ilerleyen Türkiye, son 15 yılda da ürün ve pazar çeşitlendirme, strateji ve planlar yapma, vizyon oluşturma ve trend belirleme özelliklerine haiz olmuş bir destinasyon durumundadır.

Bugün, ister sınırdan girişler, ister paket tur pazarı olarak ele alınsın, görülüyor ki Türkiye en çok ziyaretçi çeken ilk 5 ülke içindedir.

2014’te 40 milyona yakın yabancı ziyaretçi sayısı, 17 milyona yakın paket tur turistine ulaşan Türkiye, son 20 yıl içinde dünya liginde ilk 10 içindeki yerini sağlamlaştırmıştır.

Bu süreçte Türkiye, yalnız değerlerini artırmakla kalmamış, rekabet eden büyük destinasyonlar grubuna dahil olmuştur.

Özellikle, başını Fransa, İspanya ve İtalya’nın çektiği Avrupa kıtası turizminde ülkemiz bugün orta ve uzun vadede bu ülkeleri de geçme potansiyeline sahiptir.

Dünya pazarının da liderleri konumunda bulunan bu ülkeleri yakalamak ve geçmek açısından yapılması gereken bir dizi unsur bulunmaktadır.

Bu araştırma, ürün ve talep yapısı olarak birbirinden oldukça farklı bileşenlere sahip olan Fransa, İspanya, İtalya ve Türkiye’nin gelecekteki rekabetinde neler olabileceğini, Türkiye’nin ilk aşamada kimi ya da kimleri rakip olarak belirleyeceğini, hangi yöntemlerin kullanılması

gerektiğini ortaya koymaya çalışacaktır.

Araştırmanın merkezine İspanya ve Türkiye analizinin konmasındaki amaç ise, bu destinasyonların; ürün ve talep yapısı, avantaj, fırsat ve sorunlar açısından birbirine oldukça benzer özellikler göstermesidir.

Özellikle kitle turizmi açısından, Türkiye’den daha eski deneyime sahip olan İspanya’nın gelişim süreçleri ve ortaya çıkan durum, ülkemizinki ile önemli düzeyde paralellik

gösterdiğinden dikkatlice analiz edilmek durumundadır.

“Gelecek 10 Yılda, İspanya-Türkiye Rekabeti Analizi” başlıkla araştırma, bugün özellikle paket tur pazarında başa baş mücadele eden ülkelerin ileride hangi ürün ve pazarlarda, hangi araç ve yöntemlerle farklılık göstereceğine yönelik bulgular da sunmaya

çalışacaktır.

Araştırmamız ana başlıklarla,

Türkiye ve İspanya turizminin yapısal özelliklerini ortaya koyacak, benzerlikler ve farklılıkların ne anlama geldiğini ve gelecekte, nasıl bir gelişim göstermesi gerektiğini belirlemeye çalışan politikalara yol gösterici olmayı da amaçlamaktadır.

Erol Karabulut AKTOB Ar-ge

(4)

4

BÖLÜM 1

TÜRKİYE-İSPANYA REKABETİNDE

NİCELİKSEL GELİŞME

(5)

5

Kitle turizminde bugün Avrupa’nın en fazla ziyaretçi çeken ülkesi olan İspanya, yılda 100 milyondan fazla ziyaretçi çeker durumdadır. Günübirlik ziyaretler düşüldüğünde İspanya, yılda 60 milyondan fazla yabancı ziyaretçi almaktadır.

Türkiye ise yabancılarla yurtdışında yaşayan vatandaşların ziyaretleri ile bugün 40 milyona yakın bir hacme ulaşmış bulunmaktadır.

İspanya’da turizmin gelişim tarihi oldukça eskilere dayanmaktadır. Ülke her zaman Avrupa için başat konumda yer almış ve uzun süre rakipsiz yol almıştır.

Türkiye ile İspanya’nın sayısal olarak gelişimi açısından oluşan fark da bu geçmiş yıllara dayanmaktadır.

Örneğin İspanya’nın 1950’lerde yakaladığı 1 milyon yabancı ziyaretçi sayısı, Türkiye’de 1970’li yılların başlarında, yani 20 yıl sonra elde edilmiştir.

Türkiye 1970’ten 1980’li yıllara kadar uzanan 15 yıl içinde ziyaretçi sayısını 2 milyonlara kadar çıkartabilirken,

İspanya 10 milyonlardan 30 milyonlara yükselmiştir.

1990’lı yıllar iki ülkenin de hızlı büyüme gösterdiği dönem olmasına karşın, büyüme hızı olarak Türkiye, İspanya’nın 2 katı daha iyi performans sergilemiştir.

1997-2007 döneminde İspanya yılda ortalama % 4-4,5 büyürken Türkiye’de gelişim % 10 dolayında oldu. 2008’den bu yana ise Türkiye % 6-7 bandında, İspanya ise % 1-2 aralığında gelişim gösterdi.

Özetle Türkiye’nin kitle turizmi pazarına dahil olduğu yıllarda, İspanya’nın yüksek oranlı büyümeleri gerilemiş, ülkemiz kendisini pazarda ciddi bir rakip olarak göstermiştir.

Öyle ki, bundan 15 yıl kadar önce, 5 kata kadar ulaşan İspanya ile Türkiye arasındaki ziyaretçi sayısı farkı, bugün 2 katın altına düşmüş bulunmaktadır. Paket turlar açısından bakıldığında ise fark, 5 kattan 1 kata kadar gerilemiştir.

Diğer yandan aynı dönemde, Yunanistan’ın yarısı kadar ziyaretçi çeken Türkiye, bugün bu ülkenin 2 katından fazla ziyaretçi çeker duruma gelmiştir.

20 yıl geriden başabaş noktasına

(6)

6

50,09

59,19

64,90

11,57

26,34

36,80

1950 1960 1970 1980 1990 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014

Yabancı ziyaretçi sayısı (milyon) İspanya Türkiye

25,05

20,40

19,32

6,03 8,69

17,57

2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014

Paket tur ziyaretçi sayısı (milyon)

İspanya Türkiye

Kaynak: Türkiye ve İspanya Turizm Bakanlıkları ile resmi istatistik ofisleri verilerinden derlendi.

(7)

7

BÖLÜM 2

KAYNAK PAZARLAR AÇISINDAN

TÜRKİYE-İSPANYA REKABETİ

(8)

8

Türkiye ve İspanya turizminin tarihsel gelişiminde; turizme sunulan ürünlerin, gerçekleştirilen yatırımların payı olduğu kadar, ekonomik ve siyasi olayların, çalkantıların veya yeni yapılanmaların da önemli rolü oldu.

Özellikle Türkiye’nin, yakın coğrafyasında son 30 yılda görülen önemli siyasal

istikrarsızlık, değişimler ve dönüşümler bir yerde turizmin yapılanmasında İspanya’dan biraz daha farklı sonuçlar üretti.

Arap dünyası ile İsrail arasındaki krizler, savaşlar, İran-Irak savaşı, SSCB’nin dağılması, Avrupa’da demir perde

ülkelerinin ayrışarak onlarca yeni ülkenin ortaya çıkması, askeri darbeler, Irak işgalleri ve iç savaşları, küresel krizler, Arap Baharı ile gelen istikrarsızlık, Suriye iç savaşı, petrol krizleri gibi ana akımlar, Türkiye turizminin atılıma hazırlandığı ve atılıma geçtiği dönemler boyunca,

gelişimini doğrudan ve dolaylı olarak etkiledi.

Benzer tarihi dönemeçlerden kısmen İspanya’nın da geçtiği, geçmekte olduğu söylenebilirse de, bu ülke Türkiye kadar çok değişkenli, bilinmeyenli bir denklemler serisinin içinde kalmamıştır.

Türkiye’nin 1980’lerle birlikte yaşadığı görece istikrar, bölgede öne çıkmasına;

yatırımlardan sermaye girişlerine, turizm hareketlerinden gelişmiş ülkeler ligine yükselme eğilimine kadar bir çok gelişmeye yol açmıştır.

Bu sürece turizm açısından bakıldığında ülkemiz, yalnız turist sayısını artırmakla kalmamış, aynı zamanda, İspanya’nın ana pazarlarında, onunla başa baş rekabet eder hale gelmiştir.

Bugün, birkaç ülke dışında, İspanya’nın varolup da Türkiye’nin varlık

gösteremediği bir kaynak pazar yoktur.

“Yeni bir dünya kuruldu, Türkiye orada yerini aldı”

(9)

9

Durumu özetlemek gerekirse, dünya ve Avrupa’da 1970’lerden 1980’lere oradan da 2000’leri aşan bir dönemde “Yeni bir dünya kurulmuş ve Türkiye oralarda da yerini almıştır.”

Avrupa penceresinden rekabet

Kitle turizmi pazarında, özellikle de tur operatörleri tarafından yönetilen paket tur pazarında rakip konumda bulunan İspanya ve Türkiye’nin turist çektikleri pazarlar itibariyle de çok yakın benzerlikler gösterdiği söylenebilir.

Avrupa’nın hemen dibinde bulunan, mesafe ve araçlar açısından ulaşılabilirliği yüksek olan İspanya, özellikle günübirlik ziyaretlerle haftasonu trafiğinde oldukça farklı bir yapı arz ediyor.

Turistik niteliği farklı olan günübirlik ziyaretler dışarıda bırakıldığında, İspanya’nın ana pazarları; İngiltere, Almanya, Fransa, İskandinavya, İtalya, Hollanda, Belçika, İsviçre ve Portekiz şeklinde sıralanıyor. Ancak son yıllarda, Rusya pazarında da önemli miktarda ziyaretçi girişi yaşanıyor.

Türkiye’nin özellikle Avrupa penceresinden kaynak pazarlarına bakıldığında da en çok turist çektiği pazarların, İspanya ile neredeyse birebir aynı olduğu görülüyor. Ancak Türkiye’nin ikinci ana pazarı olan Rusya’daki konumu İspanya’dan oldukça farklı.

Kaynak pazarlar açısından iki ülkenin birbirine göre, en temel farkı Rusya pazarındaki durum olarak karşımıza çıkıyor.

Diğer önemli fark ise İspanya’nın, öncelikle konumu gereği, Türkiye’ye oranla daha yüksek oranda Avrupa pazarlarına bağımlı olması.

Son bulgulara göre, İspanya’ya gelen yabancı ziyaretçilerin % 55’sinden fazlası 3 pazardan; Almanya, İngiltere ve Fransa’dan giriş yapıyor. Bu 3 ülkenin Türkiye ziyaretçi sayısındaki payı ise % 25 dolayında.

İspanya’ya oranla Türkiye, toplam girişlerde daha az bağımlı. Türkiye’ye gelenlerin yarısı, 7 pazardan sağlanırken, bu sayı İspanya için 3 ülke pazarı şeklinde.

Tablodan da görüleceği gibi Türkiye ve İspanya’nın Avrupa ölçeğinde ana kaynak pazarları birebir aynıdır. Türkiye yalnızca Rusya dahil BDT pazarındaki konumu ile İspanya’dan farklı bir gelişme çizgisi göstermektedir.

Türkiye ve İspanya’da ana pazarlar sıralaması, 2014 Pazarlar İspanya Türkiye

İngiltere 1 3

Almanya 2 1

Fransa 3 6

İskandinavya 4 4

İtalya 5 9

Hollanda 6 5

Belçika 7 10

Portekiz 8 *

Rusya 9 2

İsviçre 10 14

ABD 15 7

Ukrayna * 8

(10)

10

İspanya’ya gelen yabancı ziyaretçi sayısı

PAZARLAR ZİYARETÇİ

SAYISI, 2014

İNGİLTERE 15.006.744

ALMANYA 10.422.055

FRANSA 10.615.746

İTALYA 3.697.702

HOLLANDA 2.767.130

BELÇİKA 2.180.457

İSVEÇ 1.774.112

PORTEKİZ 1.876.524

RUSYA 1.420.647

NORVEÇ 1.533.289

İSVİÇRE 1.632.011

İRLANDA 1.291.435

ABD 1.218.617

DANİMARKA 1.054.188

FİNLANDİYA 682.950

AVUSTURYA 591.495

BREZİLYA 441.015

JAPONYA 475.058

ARJANTİN 344.015

MEKSİKA 323.741

KANADA 216.656

VENEZÜELLA 158.567

DİĞER 5.271.121

TOPLAM 64.995.275

Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçi sayısı

PAZARLAR ZİYARETÇİ

SAYISI, 2014

ALMANYA 5 250 036

RUSYA FED. 4 479 049

İNGİLTERE 2 600 360

HOLLANDA 1 303 730

İRAN 1 590 664

FRANSA 1 037 152

A.B.D. 784 917

UKRAYNA 657 051

İTALYA 697 360

YUNANİSTAN 830 841

İSVEÇ 667 551

BELÇİKA 660 857

AZERBAYCAN 657 684

AVUSTURYA 512 339

KAZAKİSTAN 437 971

POLONYA 510 569

NORVEÇ 326 292

DANİMARKA 408 287

ROMANYA 426 585

İSVİÇRE 394 458

İSPANYA 283 926

S.ARABİSTAN 341 786

FİNLANDİYA 228 138

ÇEK CUM 226 189

BELARUS 223 975

DİĞER 9 606 544

TOPLAM 36 837 900 Kaynak: Türkiye ve İspanya Turizm Bakanlıkları ile resmi istatistik ofisleri verilerinden derlendi. *Turistik talep niteliği yüksek olan pazarlar

(11)

11

İspanya’da pazar hakimiyeti

İspanya’ya en çok turist kazandıran 3 geleneksel ülke; İngiltere, Almanya ve Fransa olarak sıralanırken, bu üçlünün toplam ziyaretçi girişleri içindeki payında son 10 yılda önemli oranda düşüş oldu.

2004 yılında pazarın % 62’lik kısmını oluşturan 3 ülkenin payı 2014’te % 55 dolayında geriledi. Bu düşüşte, İngiltere ve Almanya’nın ağırlıklarında görülen gerileme etkili olurken, Fransa’nın payında hafif toparlanma oldu.

Öte yandan İskandinavya ve kuzey ülkelerinin payı önemli oranda gelişme gösterdi. Bu blokla birlikte gelişen Rusya pazarındaki veriler de tabloya yansıdı. 10 yıl önce pazarda % 1 bile payı olmayan Rusya 2013’te % 2,6’lık pay aldı.

Türkiye’de pazar hakimiyeti

Türkiye turizminin sayısal gelişiminde uzun yıllar Almanya merkezli bir eğilim gözlendi.

1990’lara kadar gelen yabancı ziyaretçil- erin önemli bir kısmı Avrupa merkezli bir dağılım gösterirken dağılan SSCB’nin dağılmasının ardından ortaya çıkan BDT ülkeleri, dengeleri zaman içinde değiştirdi. Özellikle Rusya’nın başını çektiği bu gelişme, uzun yıllar Avrupa destinasyonlarının ihmal ettiği veya yetişmekte zorlandıkları büyük bir pazar üretti.

Türkiye’nin ana kaynak pazarlarındaki dağılım dikkate alındığında; Alman- ya’nın gerilemesi karşısında Rusya’nın büyümesi, İskandinavya gibi blokların yükselişi ve yakın bölge ülkeleri ile komşulardan kaynaklı trafiğin art- ması gibi önemli değişimler yaşandı, yaşanıyor.

İspanya’nın ana pazarlarında durum

(Gelen ziyaretçiler içindeki payı,%)

PAZARLAR Pay 2004 Pay 2014

İNGİLTERE 29,81 23,09

ALMANYA 18,19 16,04

FRANSA 14,75 16,33

İSKANDİNAVYA 5,24 7,76

İTALYA 5,34 5,69

HOLLANDA 4,39 4,26

BELÇİKA 3,31 3,35

PORTEKİZ 3,67 2,89

RUSYA 0,48 2,19

İSVİÇRE 2,01 2,51

DİĞER 12,80 15,89

Türkiye’nin ana pazarlarında durum

(Gelen ziyaretçiler içindeki payı,%)

PAZARLAR Pay 2004 Pay 2014

ALMANYA 24,30 14,25

RUSYA FED. 9,79 12,16

İNGİLTERE 8,47 7,06

İSKANDİNAVYA 4,27 4,43

HOLLANDA 7,27 3,54

FRANSA 3,35 2,82

A.B.D. 1,78 2,13

UKRAYNA 1,79 1,78

İTALYA 1,94 1,89

BELÇİKA 2,60 1,79

DİĞER 34,45 48,15

(12)

12

Gelişmenin kaynakları

İspanya son 10 yılda yabancı ziyaretçi sayısını 8,5 milyon dolayında artırarak 61 milyon kişi düzeyine çıkardı.

Günübirlik ziyaretler dışarıda

bırakıldığında, aynı dönemde Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçi sayısı da 16 milyon dolayında artarak 33 milyon civarına yükseldi.

10 yıllık süre içinde Türkiye, İspanya’nın 2 katı oranında ziyaretçi artışı yakaladı.

İki ülkenin 10 yılda sağladıkları artışın kaynakları da paralellik gösteriyor.

Yabancı ziyaretçi sayısında görülen gelişmenin kaynakları açısından İspanya, en büyük katkıyı İskandinavya’dan alırken, Türkiye’nin gelişiminde en belirleyici pazar Rusya oldu.

Kısmen diğer BDT ülkelerinin katkı verdiği bu dönemde Türkiye, turistik talep niteliği düşük olan; İran, Gürcistan,

Bulgaristan, Irak ve Yunanistan

pazarlarında da önemli artışlar yakaladı.

2004-2013 döneminde İspanya sağladığı 8,5 milyon ziyaretçi artışının % 21’ini İskandinavya’dan, % 17’sini Fransa’dan ve

% 13’ünü de Rusya pazarından elde etti.

İspanya bu dönemde 3 önemli pazarında gerileme yaşadı. Bunlar; en büyük pazarı İngiltere, en çok günübirlik ziyaretin yaşandığı Portekiz ile İrlanda pazarları şeklinde sıralanıyor. Yaşanan düşüşün % 76’sı da İngiltere pazarından kaynaklandı.

Aynı dönemde Türkiye’nin sağladığı 16 milyonluk ziyaretçi artışının; % 16’sı Rusya’dan, % 6’şarlık dilimleri İngiltere, Almanya ve İskandinavya’dan kaynaklandı.

Öte yandan turistik talep niteliği düşük olan; İran’ın katkısı % 3, Gürcistan’ın%

8,5, Irak’ın da % 3,5 dolayında

gerçekleşti. Bulgaristan, Azerbaycan ve Yunanistan’dan da % 1 ila 1,5 katkı geldi.

İspanya’da ziyaretçi artışının kaynak pazarları, % (2004-2013)

Pazarlar Artıştan

alınan pay,%

İskandinavya 21,0

Fransa 17,6

Rusya 13,1

Diğer Avrupa 8,64

İtalya 4,4

İsviçre 4,3

Almanya 3,1

Hollanda 3,1

ABD 3,0

Avusturya 1,5

Belçika 1,3

Diğer 18,8

Türkiye’de ziyaretçi artışının kaynak pazarları, % (2004-2013)

Pazarlar Artıştan

alınan pay,%

Rusya Fed. 16,06

İngiltere 6,76

Almanya 6,38

İskandinavya 6,19

Fransa 3,00

A.B.D. 2,98

Ukrayna 2,79

İtalya 2,49

Belçika 1,35

Hollanda 0,73

Diğer 51,26

Diğer 18,8

Not: 10 yıllık büyümeden İran % 3.2, Gürcistan % 8.5, Bulgaristan % 1.5, Azerbaycan % 1.7, Irak % 3.4 ve Yunanistan % 1.2 pay aldı

Not: 10 yıllık sürede yaşanan 1,7 milyon düşüşün

% 76’sı İngiltere, % 15’i Potekiz ve % 8’i de İrlanda’da görüldü.

(13)

13

BÖLÜM 3

YENİ EĞİLİMLER AÇISINDAN

TÜRKİYE-İSPANYA REKABETİ

(14)

14

Son 20 yılda İspanya ile Türkiye arasındaki rekabette ortaya çıkan ve Türkiye

lehine bir seyir gösteren olgulardan biri de çocuklu aile paketlerinde görülen gelişmedir.

Özellikle çocuklara ve genç kuşaklara yönelik zengin hizmetleri içeren aile paketlerinde Türkiye, her şey dahil sisteminin de getirdiği ivme ile İspanya’yı oldukça geride bıraktı.

Tüketim kalıplarının ve aygıtlarının hızla değişmesi ile giderek daha aktif hale gelen seyahat sektöründe, genç ve yeni kuşaklara yönelik hizmetlerin yaygınlaşması, bu kitlenin toplam tatilci kitlesindeki payının artması, gelişmenin sürdürülebilir

kılınmasında da hayati öneme sahiptir.

Türkiye bu açıdan İspanya’dan çok farklı bir büyüme sergilemektedir. Son 10 yıllık veriler incelendiğinde görülüyor ki, Türkiye’de genç kitlenin toplam ziyaretçi trafiğindeki payı % 28’lere çıkmıştır. Bu

oran İspanya’da 16 dolayındadır.

24 yaşa kadar olan bu çocuk ve genç kuşaktan Türkiye’ye gelenlerin sayısı 9,5 milyona yaklaşırken İspanya’daki hacim de 9 milyon kişi dolayındadır.

Türkiye bu genç kuşak içinde asıl farkı, 0-14 yaş grubu olan çocuklar üzerinden sağlamaktadır. 10 yıl önce İspanya’dan daha az çocuk ziyaretçi çeken Türkiye, 2013’ta nerdeyse İspanya’nın 2 katı çocuk ziyaretçi almıştır.

Türkiye, son 10 yılda gösterdiği 16 milyon ziyaretçi artışının % 17,6’sını çocuklardan elde etmiştir. İspanya ise bu kategoride bir gerileme yaşamaktadır. Öte yandan 15-24 yaş grubu genç kuşağın büyümedeki payı da % 10’a yakındır.

Diğer yandan İspanya’nın Türkiye’ye oranla farkı ziyaretçi sayısındaki artışın genelini (% 80) orta yaş grubundan elde etmiş olmasıdır.

Yeni kuşaklara adaptasyon

(15)

15

Türkiye’de yaş gruplarına göre ziyaretçiler ve gelişmedeki payları, %

Yaş Grupları Ziyaretçi sayısı

milyon Artıştan aldığı pay,%

Çocuk 5.65 17,6

15-24 3.80 9,8

25-44 13.74 37,8

45-64 8.57 26,4

65+ 2.05 8,4

İspanya’da yaş gruplarına göre ziyaretçiler ve gelişmedeki payları, %

Yaş Grupları Ziyaretçi sayısı

milyon Artıştan aldığı pay,%

Çocuk 2.89 Düşüş

15-24 6.40 13,1

25-44 23.86 29,0

45-64 18.36 51,0

65+ 5.15 6,9

İsp-Çocuk 5%

15-24 11%

24-44 42%

45-64 33%

65+

9%

İspanya'ya gelen yabancı ziyaretçilerin yaş gruplarına göre dağılımı, %

TR-Çocuk 17%

15-24 11%

25-44 41%

45-64 25%

65+

6%

Türkiye'ye gelen yabancı ziyaretçilerin yaş gruplarına göre dağılımı, %

(16)

16

Yeni kuşak ların önemi

Tüketim kalıplarının ve aygıtlarının hızla değişmesi ve bunlara adaptasyonda en önemli kitle çocuk ve gençler olarak görülüyor.

Bugün Avrupa genelinde seyahat kararlarının verilmesinde çocuk ve gençlerin eskisine oranla daha fazla söz sahibi olduğu biliniyor. Özellikle mobil seyahat aygıt ve uygulamalarının kullanımında öne çıkan bu kuşak, sosyal medya vb, imkanlarının da bu kuşaklara göre ayarlanmasına yol açıyor.

Hızla değişen alışkanlıklar aynı zamanda bir destinasyona olan bağlılıkların da değişimine yol açıyor. Bu süreçte geleneksel ama kuşak ve davranış değişimlerine daha az duyarlı destinasyonlarda bu kaymalar daha fazla ölçülüyor.

İspanya’da yapılan bir araştırma gösteriyor ki, çeşitli nedenlerle, ülkeye yapılan tekrar ziyaret oranı, yetişkin ve yaşlılarda % 75-76 olan destinasyon bağlılığı (tercihi), 19 yaş ve altındaki gruplarda % 35-36’lara kadar inebiliyor.

Türkiye her yıl 5 milyon dolayında çocuk ziyaretçi almaktadır. Bu kitlenin geleceğin müşterileri olabileceği düşünüldüğünde, ülkemizin İspanya’dan farklı olarak, bu kuşağa yönelik talep değişimlerini dikkate alması ve belirli ölçülerde yönlendirme kaçınılmazdır.

2004 yılında 14 yaşında olan bir kişinin bugün 24-25 yaşında olduğu düşünülürse, gelecek on yıllarda bu kişilerin; yetişkin, aile ve 3.yaş turizmine dahil edilmesinin ipuçlarının da elimizde olduğu

varsayılabilir.

(17)

17

Tatil amacı ve mevsimsellik

Türkiye ve İspanya’nın en önemli benzerliklerinden biri de tatil amaçlı ziyaretlerin baskınlığı ve bunun özellikle yaz aylarında gerçekleşmesidir.

Gelen yabancı ziyaretçilerin % 70-80 dolayında, yaz aylarına sıkışan bu talebi beraberinde sezonun kısa sürmesi, iş ve istihdamın sürekli olarak azalıp çoğalması gibi mevsimsel-yapısal sorunları da beraberinde getiriyor.

Yıllarla göre değişmekle birlikte bugün İspanya’ya gelenlerin % 85’i, Türkiye’ye gelenlerin de % 74-75’i tatil, dinlence gibi amaçlarla ziyaret gerçekleştiriyor.

Öncelikle kitle turizmi pazarının söz konusu olduğu bu rekabette, talep yaz aylarında yoğunlaşırken, turizm istihdamından tedarik sektörüne kadar bütün planlar da bu eğilime göre ayarlanmaktadır.

Yabancı ziyaretçilerin geliş amaçlarına göre dağılımı, %

Amaçlar İspanya Türkiye

Eğlence, Tatil 86,6 73,3

İş, fuar, kongre 6,7 7,4

Kişisel (Aile, Sağlık, Alışveriş) 3,8 14,4

Araştırma vb. 1,4 0,6

Diğer nedenler 1,4 4,3

Toplam 100,0 100,0

Yabancı ziyaretçilerin aylara göre dağılımı, 2013 (Bin)

Aylar ^İspanya ^Türkiye

Ocak 2.738 1.105

Şubat 2.797 1.268

Mart 3.875 1.841

Nisan 4.647 2.451

Mayıs 5.767 3.810

Haziran 6.299 4.074

Temmuz 7.836 4.594

Ağustos 8.303 4.946

Eylül 6.496 4.266

Ekim 5.475 3.402

Kasım 3.301 1.709

Aralık 3.067 1.443

(18)

18

Mevsimsellik farkı

İspanya ile Türkiye arasındaki yabancı ziyaretçi farkı 25 milyon dolayında. Bu farkın

% 40’ü düşük sezonda oluşuyor. İspanya ile Türkiye arasındaki paket tur farkı 3 milyon dolayında. Bu farkın % 75’i düşük sezonda oluşuyor. Görüldüğü üzere İspanya, Türkiye’ye olan üstünlüğünü düşük sezonlarda sağlamaktadır. Türkiye’nin sezonu uzatıcı politikalar geliştirmesi kaçınılmazdır.

2013 verilerine göre, Türkiye ve ispanya ziyaretçi verileri

Yabancı ziyaretçi,

milyon Paket turisti, milyon

İspanya 60,6 18,2

Türkiye 34,2 16,4

Fark: İspanya-Türkiye 26,4 1,8

Turizm istihdamı, bin*

Konaklama Konaklama+

Yemeiçme Konaklama Konaklama+

Yemeiçme

İspanya 332 1.421 11,4 12,1

Türkiye 330 1.389 11,3 11,8

İtalya 241 1.301 8,3 11,0

Fransa 214 906 7,3 7,7

Yunanistan 82 302 2,8 2,6

*Eurostat ve SGK, TUİK verilerinden derlendi

Not: Almanya ve İngiltere dışında kalan turistik merkezlere göre sıralama Öte yandan Avrupa’da turistik

destinasyonlar içinde en fazla istihdam, 1,4 milyon kişi ile İspanya ve 1,3 milyon kişi ile Türkiye’de bulunuyor.

Avrupa’da konaklama sektöründe çalışan 3 milyon kişinin dağılımı ele alındığında görülüyor ki, İspanya ve Türkiye, her biri 330 bini aşan seviyelerle, yine başa baş bir konumda. Onları İtalya ve Fransa izliyor.

Avrupa içinde konaklama sektöründe çalışanların % 65’i yıl boyunca istihdam ediliyor. Bu oran Türkiye’de % 62,

İspanya’da % 61 dolayında. Fransa’da ise % 62’lik seviyede.

İspanya ve Türkiye’nin konaklama sahasında çalışan sayısı ve yıl boyunca çalışma oranlarının birbirine çok yakın

olduğu gerçeği aynı zamanda turizmde, özellikle paket turlarda, birbirine çok yakın seviyelerde olması ile de örtüşüyor.

Diğer yandan İspanya, Türkiye, Fransa ve kısmen İtalya’nın yıl boyunca geçici olarak (sezonlar arası işsiz kalma durumu) çalışan sayısı ise 100-130 bin arasında değişiyor.

Konaklamada yıl boyunca çalışma oranları, %

Ülkeler Yıl boyunca

istihdam edilenler/

Toplam istihdam

Fransa 62,6

Türkiye 62,1

İspanya 61,7

İtalya 39,8

Yunanistan 36,6

*Eurostat ve SGK, TUİK verilerinden derlendi Kaynak: Türkiye ve İspanya Turizm Bakanlıkları ile resmi istatistik ofisleri verilerinden derlendi.

(19)

19

Doluluk lar

İspanya ve Türkiye, gelen müşterilerin aylara göre dağılımda görülen paralellik ve farklar kadar, yatak doluluklarında da benzer özelliklere sahip.

Yıl boyunca açık-faal olan yataklar üzerinden hesaplanan doluluklara göre, İspanya yılın 8 aylık döneminde Türkiye’den daha yüksek doluluklara sahip. Türkiye ise yılın 4 aylık döneminde,

ispanya’nın üzerinde doluluklar yakalıyor.

Son 5 yıllık dönemdeki aylara göre doluluklar incelendiğinde görülüyor ki, İspanya özellikle Ocak-Nisan dönemi ile Temmuz-Ağustos ve Kasım-Aralık aylarında Türkiye’den daha yüksek doluluk seviyeleri oluşuyor.

Türkiye ise Mayıs-Haziran ayları ile Eylül-Ekim aylarında İspanya’nın üzerinde doluluklara sahip.

İspanya ve Türkiye’de doluluk oranları seyri (Aylara göre dolulukları daha yüksek olanlar)

2010 2011 2012 2013

OCAK İSPANYA İSPANYA İSPANYA İSPANYA

ŞUBAT İSPANYA İSPANYA İSPANYA İSPANYA

MART İSPANYA İSPANYA İSPANYA İSPANYA

NİSAN İSPANYA İSPANYA İSPANYA İSPANYA

MAYIS TÜRKİYE TÜRKİYE TÜRKİYE TÜRKİYE

HAZİRAN TÜRKİYE TÜRKİYE TÜRKİYE TÜRKİYE

TEMMUZ TÜRKİYE İSPANYA TÜRKİYE İSPANYA

AĞUSTOS İSPANYA İSPANYA TÜRKİYE İSPANYA

EYLÜL TÜRKİYE TÜRKİYE TÜRKİYE TÜRKİYE

EKİM TÜRKİYE TÜRKİYE TÜRKİYE TÜRKİYE

KASIM İSPANYA İSPANYA İSPANYA İSPANYA

ARALIK İSPANYA İSPANYA İSPANYA İSPANYA

0,00 10,00 20,00 30,00 40,00 50,00 60,00 70,00 80,00

OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK

Türkiye İspanya

İspanya ve Türkiye’de doluluk oranları, 2013

(20)

20

Esas müşteri:

çalışan orta sınıf

İspanya ve Türkiye turizminin ortak özelliklerinden biri müşteri kitlesinin temel özellikleridir.

Bugün İspanya’ya gelen yabancı ziyaretçilerin % 53’ünü, Türkiye’ye

gelenlerin de % 56’sını her seviyeden ücretli olarak çalışanlar oluşturuyor.

İşveren ve esnaf olarak tabir edilen kitlenin payları da İspanya ve Türkiye % 16-17 bandında değişiyor.

Benzer özellikle; emekliler, öğrenciler kısmında da gözlenirken, ev kadınlarının Türkiye’deki payı daha yüksek seviyede.

Diğer yandan iki ülkeye gelen yabancı ziyaretçilerin % 60’ından fazlasının orta gelir grubunda olduğu görülüyor. Bu oran Türkiye’de % 67, İspanya’da 60 dolayında bulunuyor. Yüksek gelirli grubun

İspanya’daki payı % 35, Türkiye’deki payı da % 18 dolayında.

Düşük gelirli grupların payı ise İspanya’da

% 5, Türkiye’de % 14 dolayında.

Yabancı ziyaretçilerin yaptıkları işlere göre dağılımı, %

İspanya Türkiye

Ücretli bir işte çalışıyor 52,9 56,4

İşveren, esnaf vb 16,7 15,9

Emekli 12,2 10,4

Öğrenci 7,5 8,1

Ev kadını 2,8 6,0

İşi yok, iş arıyor 0,8 3,0

Diğer 7,1 0,2

35

59,9

5,1 17,5

67,8

14,7

0 10 20 30 40 50 60 70 80

Yüksek Orta Düşük

İspanya Türkiye

İspanya ve Türkiye’de ziyaretçilerin gelir seviyeleri dağılımı, % 2013

(21)

21

Başlık larla İspanya Talep Profili

İspanya’ya gelenlerin % 84’ü daha önceden bu ülkeye ziyarette bulunmuş. Bu oran, 19 yaşına kadar olan kitlede % 68’dir. 65 yaş ve üzeri kitlede ise % 92 dolayındadır.

2013 anketine göre, 10 defadan fazla bu ülkeye gelenlerin oranı % 40 dolayında. Bu oran 65 yaş ve üzeri kitlede % 70.

İspanya’yı tekrar ziyaret etme oranı;

İngiltere’de 88, Almanya’da % 87, Fransa’da % 88 düzeyinde.

Ülkeyi ziyaret edenlerin % 64’ü, özel bir

geliş nedeni belirtmezken, % 21’i özellikle arkadaş, aile ve yakınları için geldiğini söylüyor.

Ziyarette özellikle yakınlarını dikkate alanların arasında en yüksek orana % 73 ile Almanya sahip. Diğer pazarlarda bu oran % 20’ler dolayında.

Konut sahipliği nedeniyle İspanya’yı ziyarette ilk sıra % 10 ile İngiltere’nin. Onu İskandinavya ve Hollanda izliyor.

İspanya’ya öncelikli olarak iş ve çalışma için gelenlerin dağılımında, % 8 ile Portekiz ilk sırada yer aldı. İtalyan’ların da % 3,6’sı öncelikli olarak iş için ziyarette bulunuyor.

İspanya’ya gelişte öncelikli tercihler dağılımı, %

Yok * Yakın ziyareti** Konut sahip-

liği İş vb, faaliyetler

İngiltere 65.1% 19.2% 10.8% 1.5%

Almanya 13.9% 73.8% 1.8% 7.0%

Fransa 66.6% 22.4% 3.9% 2.4%

İtalya 63.9% 25.0% 1.5% 3.6%

İskandinavya 70.8% 15.8% 8.6% 1.7%

Hollanda 68.2% 17.9% 8.6% 1.7%

Portekiz 64.7% 20.2% 0.7% 8.1%

Genel Ortalama 64.5% 20.6% 6.7% 2.4%

*Tatil, gezi, eğlence, dinlence, kültür vb kapsayan genel hareketler

**Aile, arkadaş, yakın çevre

Ülkeye gelişte özel ilgi unsurların dağılımı,%

Yok* Yakın ziyareti** Konut sahipliği İş vb, faaliyetler

İspanya 64.5 20.6 6.7 2.4

Türkiye 72,5 17,8 3,7 6,0

*Tatil, gezi, eğlence, dinlence, kültür vb kapsayan genel hareketler

**Aile, arkadaş, yakın çevre

(22)

22 İspanya’ya bağlılık ve alternatif ler

Yapılan eğilim anketlerine göre, İspanya’ya bağlılık oldukça yüksek.

Son yıllarda ülkeye gelenlerin % 85’i farklı bir alternatif ülkeyi düşünmedi.

Tatil araştırmasında önce İspanya’ya baktı.

Diğer yandan, İspanya’dan önce alternatif tatil yeri arayanların oranı da % 13 dolayında. İspanya’ya alternatif arayanların oranı genç kitlede daha fazla. Bulgulara göre 24 yaş altı grupta bu oran % 15-16 aralığında.

İspanya’ya bağlılık oranı olarak adlandırılan bu durum özellikle düşük sezonlarda da % 89-90 gibi

yüksek seviyelere sahip. Bu oran yüksek sezonda % 84 dolayında aralığında.

Fransa, Portekiz ve İngiltere’den gelenlerin % 90’ı ilk tercih olarak İspanya’yı seçti.

İspanya’ya karşı alternatif

destinasyon arayanların oranı en yüksek Hollanda ve İskandinavya pazarında oluştu. Hollandalılar’ın % 23’ü, İskandinavya’nın da % 18,5’i İspanya’dan önce farklı ülkelerde tatil arayışında bulundu.

Farklı tatil ülkesi arayışlarında ise İtalya, Fransa, Portekiz, Yunanistan ve Türkiye tercih edilen ülkeleri oluşturdu.

İspanya’ya gelen turistlerin % 27’si tercihlerinde iklimin önemli

(23)

23

olduğunu belirtiyor. Aile ve

arkadaşlarını ziyareti önemseyenlerin oranı ise % 18 seviyesinde. Seyahatin değeri ise % 5 ile onları takip ediyor.

İspanya dışında alternatif arayanların iklime verdikleri önem ise % 30-31 bandında. İlkim şartlarını % 12 ile seyahatin değeri takip ediyor.

İspanya’ya tatil araştıranların yarısına yakını interneti kullandı.

Kitlenin % 23’ü de seyahat acenteleri ve operatörlerden bilgi aldı. Yüzde 19’luk bir kesim de yakın çevresine

başvurdu.

İnternetten bilgi alanların oranı % 60’lık oranlarla İngiliz ve Hollandalı tatilcilerde en yüksek seviyeye sahip. En düşük oran ise % 27 ile Portekiz’de.

Pazarın iki önemli kaynağı olan Almanya ve Fransa’da bilgi edinmede internet ilk sırada değil. Almanlar seyahat acentelerinden, Fransızlar ise yakın çevresinden öncelikli olarak bilgi edindi.

İspanya’nın ana pazarlarında, İspanya’ya alternatif destinasyonlar

Sıra İngiltere Almanya İskandinavya İtalya Hollanda Fransa

1 Portekiz İtalya Yunanistan Yunanistan Portekiz Portekiz

2 Fransa Yunanistan İtalya Portekiz İtalya Fas

3 Yunanistan TÜRKİYE TÜRKİYE Fransa Fransa Yunanistan

4 İtalya Portekiz Fransa İngiltere TÜRKİYE İtalya

5 TÜRKİYE Fransa Mısır İtalya Yunanistan ABD

Kaynak: İspanya Turizm Bakanlıkları ile resmi istatistik ofisi verilerinden derlendi.

(24)

24

BÖLÜM 4

KONAKLAMA SEKTÖRÜ ANALİZİ

(25)

25

Ölçek farkı

Son 10 yıllık sürede, Türkiye’nin Avrupa yatak arzı (Otel vb. belgeli tesislerde) içindeki payı % 7’den % 9 dolayına ulaşırken, bölgede en fazla yatağa sahip 3.ülke de Türkiye’dir.

Türkiye’nin bir basamak üzerinde bulunan İspanya’nın Avrupa’daki payı da % 12,8 dolayında.

Avrupa içinde Türkiye, 1,3 milyonu aşan yatak arzı ile 3.sırada yerini alırken, 2004-2013 döneminde yatak arzı artışında % 48,4 ile en yüksek büyümeyi gerçekleştirdi.

Yatak arzında 2.sırada bulunan İtalya’nın ardından 2.sırada bulunan İspanya ise % 23,6 artışla toplamda 1,8 milyon yatağa ulaştı.

Türkiye’nin İspanya dahil, Avrupa ve Akdeniz’de rekabet eden ülkelerden oldukça farklı bir tesis ve yatak yapılanması var.

Ülkemizin tesis yatırımları büyük ölçekli otellerde yoğunlaşırken,

İspanya’da ağırlık 3 ve 4 yıldızlı tesislerde. Son yıllarda yapılan yeni tesis yatırımlarında Türkiye, 5 yıldızlı tesislerden 3 ve 4 yıldızlı tesislere doğru ciddi bir değişim yaşıyor.

Bu değişim beraberinde toplam yatak arzında 5 yıldızlı tesislerin payının düşmesini de beraberin getiriyor.

Diğer yandan genel eğilimlere bakıldığında Türkiye’de yatak arzının % 48,2’sini 5 yıldızlı tesisler oluştururken, İspanya’da bu oran % 5,5’tir.

4 yıldızlı tesislerdeki yatak arzının toplam içindeki payı, İspanya’da % 42, Türkiye’de % 30 dolayında. Bu oranlar 3 yıldızlı tesislerde, Türkiye için % 15, ispanya içinse % 33 dolayında bulunuyor.

Bulgular da gösteriyor ki, Türkiye İspanya’dan farklı olarak, tesis ve yatak arzında büyük ölçekli bir yatırım stoğuna sahiptir. İspanya’da ise orta ve küçük ölçekli tesisler toplam içinde esas payı almaktadır.

(26)

26

1,51 1,58 1,61 1,64 1,69 1,74 1,78 1,84 1,86 1,87

0,88 0,91 0,94 0,98 1,01 1,02

1,20 1,22 1,26 1,30

2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013

Türkiye ve ispanya’da yatak sayısı, milyon

ispanya türkiye

Yatak ve tesislerin türlerine göre dağılımı %, 2013

İspanya

Yatak sayısı Türkiye

Yatak sayısı İspanya

Tesis sayısı Türkiye Tesis sayısı

5* 5,5 48,2 1,7 18,9

4* 42,2 30,3 13,9 26,7

3* 33,4 15,6 32,8 33,0

2* 9,7 5,4 18,0 19,4

1* 9,2 0,6 35,3 2,1

(27)

27

Gecelemeler ve müşteriler Tesis ve yatak arzında Türkiye ve İspanya’nın farklı nitelikleri otellerde yapılan yabancı gecelemelerde de gözleniyor.

Türkiye’de yapılan yabancı gecelemelerin % 56’sı 5 yıldızlı tesislerde gerçekleşirken, bu oran İspanya’da % 6-7 aralığında kalıyor.

Diğer yandan 3 ve 4 yıldızlı tesislerde yapılan gecelemelerin toplamdan aldıkları paylar; Türkiye’de % 41, İspanya’da ise % 85 dolayında.

Daha alt kategorilerde ise paylar Türkiye için % 2,5, İspanya için ise % 13 dolayında.

İki ülkenin, turist girişlerinde ve ana pazarlarında görülen büyük paralellik, konaklama tesislerinde yapınla gecelemelerde de gözleniyor.

İspanya’da yapılan yabancı

gecelemelerin % 24’ünü Almanlar yaparken, bu pay Türkiye’de de aynı seviyelerde. İngiltere’den kaynaklı gecelemelerin toplam içindeki payı ise İspanya’da daha yüksek. Türkiye’deki gecelemelerden % 10 pay alan

İngilizler, İspanya’da % 25 dolayında paya sahip.

Türkiye’nin İspanya’ya göre önde olduğu Rusya pazarından sağlanan gecelemelerin ülkemizde oldukça yüksek payı var. Ruslar gecelemelerden % 18 pay alırken, bu oran İspanya’da % 5’in altında.

Diğer yandan İspanya, Fransa, İtalya, Belçika, İsveç ve ABD gibi ana pazarlarında, Türkiye’den daha yüksek geceleme oranlarına sahip.

Türkiye ise özellikle Hollandalılar’ın toplam gecelemelerden aldığı pay açısından önde bulunuyor.

İki ülkenin paralel eğilim gösterdikleri bir diğer pazar da İskandinavya. Bu pazarın Türkiye gecelemelerinde aldığı pay % 6, İspanya’dan aldığı pay da % 6,6 dolayında.

Öte yandan, Türkiye için İran ve Ukrayna, İspanya için ise Portekiz ve İrlanda gibi bazı pazarlarda geceleme eğilimleri farklılıklar gösteriyor.

Avrupa ülkelerinden yurtdışına yapılan gecelemelerin dağılımında da İspanya ve Türkiye ilk 5 destinasyon içinde yer almaktadır.

(28)

28

Yabancı gecelemelerin dağılımı %, 2013

İspanya Türkiye

5* 6,7 56,3

4* 50,5 31,2

3* 34,6 9,9

2* 4,8 2,2

1* 3,4 0,4

Yurtdışında yapılan gecelemelerde Türkiye ve İspanya sıralaması

Türkiye İspanya

Almanya 3 1

İngiltere 5 1

Fransa 5 1

Hollanda 4 2

Belçika 4 2

Rusya 1 4

İskandinavya 2 1

Gecelemelerin ülkelere göre dağılımı, %

Türkiye İspanya

Almanya 24,20 24,71

Rusya 18,30 4,86

İngiltere 10,20 25,52

Fransa 2,60 7,28

Hollanda 5,20 3,83

İtalya 1,10 3,92

Belçika 2,40 3,14

İsveç 2,40 2,68

ABD 1,30 2,39

İsviçre 1,20 1,92

İskandinavya 5,90 6,63

Polonya 1,90 1,3

Avusturya 1,10 0,92

İran 1,40 *

Ukrayna 2,10 *

Diğer 18,70 10,9

(29)

29

BÖLÜM 5

GÖSTERGE VE ANALİZLERLE

REKABET ANALİZİ

(30)

30

1. Kişibaşı gelirde durum Ülkelerin turizmdeki rekabetinde yıllardır karşılaştırma sorunu olan göstergelerden biri, turizm geliri veya kişibaşı gelir olarak ortaya çıkıyor.

Talepleri birbirine çok paralel olan iki ülkenin turizmden elde ettikleri gelir, ziyaretçi sayısına, yapılan harcama türlerine göre oldukça farklılık arz ediyor.

Türkiye 2012’de yaptığı revize gelir hesaplama yöntemi ile turizm gelirlerini gerçek seviyesine

doğru yaklaştırdı. Daha önce gelir hesaplarına dahil edilmeyen unsurların ilavesi ve yurtiçinde kalan gelir payının artırılması, turizm gelirlerinde % 10 dolayında yükselişe yol açtı.

Diğer yandan İspanya’da paket tur gelirlerinin veya gelirlerin yurtiçinde kalan payı gibi bir ayrım olmadığından, iki ülkenin kişibaşı gelir karşılaştırmasında, İspanya oldukça yüksek bir seviyeye sahip oluyor.

İki ülkenin yöntemsel farklılıkları benzeştirildiğinde görülüyor ki, İspanya ve Türkiye’de kişibaşına turizm geliri 1000 Dolar seviyesindedir. Tablodan da görüleceği gibi, kişibaşı gelirdeki İspanya lehine olan fark; ayrı yöntemlerle hesaplandığında 0rtalama 400 Dolar iken, yöntem benzeştirmesi ile 200 Dolar seviyesine inmektedir. Bu fark da iki ülkeye gelen ziyaretçilerin talep profilinde ve harcama niteliklerindeki farklılıklarla açıklanabilmektedir.

İspanya ve Türkiye’de kişibaşına turizm gelirleri, Dolar

Türkiye Türkiye (2) İspanya

2004 843 1042 1074

2005 842 1063 1063

2006 803 961 1078

2007 770 919 1198

2008 820 992 1335

2009 783 958 1288

2010 755 928 1236

2011 778 952 1291

2012 795 982 1210

2013 824 985 1296

(2)Türkiye’nin gelir hesaplaması İspanya’daki gibi yapılırsa oluşan kişibaşı gelir seviyesi

(31)

31

2. Aile paketleri ve geleceğin müşterileri açısından

İspanya-Türkiye yabancı ziyaretçi analizi

2013 yılını; İspanya 60 milyon, Türkiye ise 35 milyon yabancı ziyaretçi ile kapattı.

İki ülke arasındaki ziyaretçi farkı da 25 milyon dolayında gerçekleşti.

Öte yandan paket turlarla gelen yabancı ziyaretçi sayısı bakımından iki ülke arasındaki fark 1,6 milyona indi. 2013’te İspanya 18,3 milyon, Türkiye de 16,6 milyon paket tur ziyaretçisi çekti.

Paket turlarda İspanya’nın Türkiye’ye olan üstünlüğü ise kış-bahar ayları olarak bilinen düşük sezonlarda ortaya çıkıyor.

Paket turlarda; yüksek sezonda İspanya, Türkiye’den ortalama 500 bin fazla kişi alırken, bu fark düşük

sezonlarda 1 milyonun üzerine çıkıyor.

Paket turlarda Türkiye’nin İspanya’yı yakalama eğiliminin arkasındaki esas neden ise, çocuklu ailelerdir.

Türkiye, özellikle 2007 yılıyla

birlikte, paket turlarla gelen çocuklu aileler açısından İspanya’yı geride bırakmaktadır.

Türkiye’ye yelenlerin % 17’si çocuk ziyaretçilerden oluşuyor. Yaklaşık 5,6 milyon çocuk ülkemizi ziyaret ediyor.

Gelen yabancıların içinde çocuklu ailelerin payı da % 52 dolayında, yani 20 milyona yakın bir kitle.

Diğer yandan gelen ziyaretçilerin

% 5’inin çocuk olduğu İspanya’da yaklaşık 3 milyon çocuk ağılanıyor.

Sayısı 11 milyona yaklaşan çocuklu ailelerin ülke içindeki payı da % 18-19 aralığındadır.

Paket turlarla gelen turist sayısı, milyon (2013)

Ocak-Mart Nisan-Haziran Temmuz-Eylül Ekim-Aralık

İSPANYA 2,8 4,9 6,9 3,7

TÜRKİYE 1,2 4,7 5,9 3,2

İspanya-Türkiye

Farkı 1,6 0,2 1,0 0,5

(32)

32

3. Gelecek 10 yılın

müşterileri bakımından genç ve yaşlı kuşak lar

Son 10 yılın öncesinde, 0-14 yaş grubu çocuklarda; İspanya, Türkiye’den 500 bin ila 1 milyon dolayında fazla iken, son 10 yılda Türkiye 2 milyon öne geçti.

Bu çocukların sahibi ailelerde ise İspanya 14 milyon önde iken, bu fark bugün 9,5 milyona indi.

Türkiye son 10 yılda, bir kısmı tekrar olmak üzere; 41 milyon çocuk ağırlarken İspanya ise 29 milyon çocukta kaldı.

Türkiye son 10 yılda turist

trafiğindeki artışın % 55’ini çocuklu ailelerden sağlarken, bu oran

İspanya’da % 27 oldu.

İspanya ise son 10 yılda sağladığı artışın, % 60’ını 45 yaş ve üzeri

kileden sağladı. Bu oran Türkiye’de % 34 oldu.

0-14 yaş grubu çocukların,

Türkiye’deki konaklamalarında, ilk sırayı % 38 ile Antalya alırken onu, Muğla % 10, İzmir, Aydın, İstanbul % 4’erlik parlarla takip ediyor.

Öte yandan Antalya’daki

konaklamaların % 25’ini çocuklar gerçekleştirdi. Bu oran Muğla ve Aydın’da % 22, İzmir’de % 15,5 dolayında. İstanbul ise % 4 ile son sıralarda yer aldı.

Bugünün çocuklarının geleceğin müşterileri olacağı varsayılırsa, iyi hizmet alanların ve yoğun olarak kıyı illerin gelecek 10 yılda müşteri sıkıntısı yaşamaması beklenebilir.

10 yılda ülkeler yaş gruplarından ne kadar ziyaretçi artırdı. (Milyon)

(2004-2013)

İspanya Türkiye

0-14 -0,15 2.97

15-24 0,81 1.63

25-44 1.80 6.28

45-64 3.17 4.38

65+ 0,42 1.39

(33)

33

4. Avrupa kitle turizmi pazarında Türkiye ve rakip ülkeler

Avrupa ülkeleri içinde, kitle turizminin talep gösterdiği 10 ülke içinde Türkiye, sahip olduğu değerlerle ilk 5 içinde yer alıyor.

Yabancı ziyaretçi sayısı açısından Türkiye 4. sırada yer alırken, paket turlarda İspanya’nın arkasından 2.sıradadır.

Yatak sayısı, turizmde çalışanlar ve turizm gelirleri açısından da ülkemiz ilk 4 ülke içinde yer almaktadır.

Avrupa kitle turizmi pazarında Türkiye ve rakip ülkeler, 2013

Yabancı

Ziyaretçi Paket Turlar Turizm

Geliri Yatak

Sayısı Geceleme

Sayısı Çalışan Sayısı

1 Fransa İspanya Fransa İtalya İspanya İspanya

2 İspanya Türkiye İspanya İspanya İtalya Türkiye

3 İtalya İtalya İtalya Türkiye Fransa İtalya

4 Türkiye Fransa Türkiye Fransa Türkiye Fransa

5 Yunanistan Yunanistan Yunanistan Yunanistan Yunanistan Yunanistan Kaynak: AKTOB Ar-Ge, 2013 yılı değerleri ile.

Paket turlarda ülkelerin sıralaması, 2013 Paket Tur Yabancı

ziyaretçi Ülkeler

Destinasyon Paket Toplam

Milyon

1 3 İspanya 18,2

2 6 Türkiye 16,2

3 1 Fransa 15,4

4 2 ABD 12,3

5 7 İngiltere 10,5

6 15 Yunanistan 9,1

7 8 Almanya 7,4

8 5 İtalya 6,6

9 25 Mısır 5,7

10 4 Çin 5,6