“TEARUF” Kavramı ve İlişkili
Görülen Kavramlar Açısından Metin Analizi-
Kuruluma esas olan metin:
M. Selçuk, Birlikte Yaşamaya Kur’anî Bir Yaklaşım
( Kültürel Çeşitlilik ve Din içinde)
MİSAFİRHANE- Karşılaşma, Sevgi, Barış ve Şiddet-
Gündelik yaşamda herkes her an farklı
karşılaşmalar yaşar ve bu bağlamda herkes
muhakkak bir amaca sahiptir. Bu amacın daha
yüksek bir anlam düzeyiyle bütünleşmesi
inancımızdan destek bulması ve daha da önemlisi
aşkınlaşması nasıl gerçekleşir? İnancımız
tecrübelerimizi yorumlama ve anlamlandırma
konusunda bizi nasıl destekler ve bize nasıl
kılavuzluk yapar? Çeşitlilik ve farklılıklar bir
Müslüman için ne ifade eder?
Karşılaşma Nedir?
Kişi bir kültür ortamına doğar ve karşılaştıklarını
çocukluğunda büyükleri öğretmenleri kültürün otoriteleri
tarafından kendisine aktarılan hazır şemalarla
yorumlamayı öğrenir. Sosyalleşme sürecinde çoğu kez
kendine öğretilenleri sorgulamadan kabul eder ve
içselleştirir. İçselleştirdiği şemalar onun için birer yorum
çerçevesi olarak iş görür. Her kültürde var olan algılama,
hissetme, düşünme ve davranmaya yönelik şemalar ilk
çocukluk döneminden itibaren köklü bir şekilde yerleşir
ve nesilden nesile aktarılır. Böylece kültürel kalıplar
haline gelen şemalar kültürde daha rahat ve anlamlı bir
yaşam sürebilmesi için kişiye yol gösterir.
Dünyayı görme algılama anlamlandırma ve yorumlama biçimimizi büyük ölçüde bu şemalar ve günlük hayattaki bilgi stokları belirler. Bu dinden gelen bilgiler için de böyledir. Güven içinde ve bize benzeyen insanlarla yaşadığımız sürece bu genellikle sorun teşkil etmez.
Ancak alışılmadık yabancı bir durumla yüzleşince bunlar
genellikle davranışlara rehberlik edemez. Alışılageldik
olmayan ve bazen bireyi şaşırtan sorunlar bireyi durup
düşünmeye ve yeni bir tavır geliştirmeye yöneltir. İlk kez
karşılaştığı durumlar karşısında bilgi stoklarından destek
alamayan birey mevcut dağarcığını yeniden gözden
geçirir ve yeni değerlendirmeler yapmaya başlar. İşte bu
noktada ya kendini merkeze koyarak yargılama ya şiddet
uygulama veya öfkeyle geri çekilme gibi tutum ve
davranışlar baş gösterir.
Farklılıklarla Karşılaşma Neden Önemlidir?
Şunu belirtmek gerekir ki “karşılaşma” kolay değildir. Farklı olanla karşılaşma bir donanım gerektirir ve gündelik yaşam bilgisi bu durumda yeterli olmayabilir.
Birbirimizi bir tehdit olarak algılayıp çatışma içine
girme bizden farklı olanı yok etmemiz gereken bir
düşman olarak algılama bir kalıba sokmaya
çalışma, denetleme kendime benzeteyim derken
giderek yutma ve yok etme halleri dahası çıkar ve
menfaat için kullanama durumları bizim sağlıklı bir
biçimde karşılaşamadığımızı gösteriyor.
Keşfedilmesi Gereken Güç
Farklılıklarla karşılaşmada öncelikle kültürel bilgi
stoklarımızda yer alan bilgilerimizin tamamının
mutlak doğrular ve evrensel bilgiler olmadığını
fark etmek önemlidir. Bu fark ediş sahip
olduğumuz simgeleri bir baskı ve tahakküm
aracı olarak kullanmamızı engeller. Her
karşılaşma istenilen neticeyi vermez. Ama
taraflara kendilerini anlatacak bir alan
açabildiğimizde durum farklılaşır. Saygı
gösterme tutumuna yaklaşma şansımız artar.
Karşılaşmaya İslami Bir Bakış Açısı
“TEARUF”
Karşılaşma söz konusu olduğunda bize yol gösteren Hucurat suresi 13. Ayetteki “tearuf” kavramıdır. Ayet farklılığın nedeninin ilahi iradeye bağlamakla bireyin önüne sağlam bir hedef koymaktadır.
İnsanlar öznel değer yargılarını meşrulaştırmak yerine yeni bir hedefe yöneltilmektedir. “TANIŞMA”
Her karşılaşma içinde iki kavram barındırır. Bunlardan biri anlam diğeri ise ilişkidir. İlişki özneler arasındaki bağdır. Anlam ise odak noktamız ve eylemlerimizdeki bilinçlilik halimizi ifade eder. Bilincin ve vicdanın kendisiyle desteklendiği sosyal süreçlerin aşkın niteliğine işaret etmekle din antropolojik katkısını verebilir. Daha basit bir ifadeyle tebliğ ettiğimiz fakat insanın özüyle bir ilinti kuramadığımız sözlerle bireyin nihai anlamlar oluşturmasını bekleyemeyiz. Mesela salt barıştan söz etmekle sevgiyi dile getirmekle hayati konularda dünya görüşü oluşturulamaz. Önce sevgiyi ve barışı özneler arası karşılaşmalarda yaşatmanın yolları bulunmalıdır.
