Simultaneous Determination of Paracetamol and Chlorzoxazone by Second Derivative

(1)

BiLiMSEL ARAŞTIRMALAR

FABAD Farın.Bil.Der.

15, 175-182, 1990

FABAD J.Phann.Sci.

15, 175-182, 1990

Parasetamol ve Klorzoksazonun _İkinci Türev UV-Spektrofotometrisi _İle Miktar Tayini

175

Cem YÜCESOY(*)_

Özet: Parasetamol ve klorzoksazonun birarada tayini için ikinci türev UV-spektrofotometrisine dayanan bir yöntem geliştirilmiştir. ikinci türev egrisinin 270.8 ve 278.9 nm'deki absorbansları ile parasetamol ve klorzoksazonun konsantrasyon/arı arasında lineer bir ilişki vardır. Yöntemin

bagıl standart sapma cinsinden hassasiyeti parasetamol için% 0.83, k/orzoksazon için % 0.39'dur. Standart ilavesi yönteminde her iki etken madde için geriye

kazanım sırası ile % 99.4 ve 99.6'dır.

Simultaneous Determination of Paracetamol and Chlorzoxazone by Second Derivative

UV-Spectrophotometry

Summary: For the simultaneous determination of paracetamol and

ch/orıoxaıone, a method based on second derivative UV-spectrophotometry is developed. The absorbance of the second derivative spectra at 270.8 and 278.9 nm were in lineer relationship with the concentration of paracetamol and

ch/orıoxaıone, respective/y. The precision of the method, expressed in RSD, is 0.83 % and 0.39 % and by standard addition method, the mean percentage recoveries are 99.4 % and 99.6 % far paracetamol and chlorzoxaıone,

respectively.

Key words: Paracetamol, chlorzoxazone, second derivative spectrophotometry, drug formu/ation ana/ysis.

Başvuru Tarihi; 10.4. 1990 Kabul Tarihi 13.7.1990

(*) AÜ.Eczacılık Fakültesi, Analitik Kimya Anabiliın Dalı, ANKARA

'

(2)

tek veya etken rrıs.ddclcrlc korn- bine olarak kulhırnlıı:-ıaktadır (l), Bir

olan klorzoks8..zon ille

lannu1 fcııızcsedıJ

veya kafein içeren rnüstJ.hzarlardarı

daha ctkiH o]n:ıasnı.ıJan Heri gchrıel;:te,,

dir. Parasct::Hnül ve klorzoksazon_un

n1nn11ştır.

I:iu rada

llıcnıtünJt farkh nn>nv·in,

her Ü'"i ıu;ı.ddentln bira-

zaınarı ahcı ön ay1nua

nl!:mıvarı. türev ı,_rofo1.oı11etrisi (20-22) ya-

Ölçlimlcr, slil genişliği 3

rıırr1 ohın Stı:ırvı:ADZU UV ~ 160 model bir spektrofotometre ile 30J-250 nm

arasu-ıda spekttum tarama.su yapdrrnş, tanur:ıa hızı 8 nrr:ı/sn, .6./\, :::o 6.3 nm

(N~-::9), o[·Jinat ınaksimum ve rninimu-

klorzoksa- TvJcrkcz I-hfzıs

sı hha Enstitüsü Başkı-.:ı.rılığli¹r:ıdm1; rncta- no1 ise fv'lcrck firnı.asırıd.tın terrıin edil-

Stok .'ö2:el1'i/eri10 l-lazırlanrnası:

a, 60.0 rrıg parasetarnoi hassas olarak D1et.anolle 100 rrıJ'ye ta-

nı.arrılanı:r (600 !-lg/rnl).

b. 50.0 ıng klorzoksazon hassas olarak tartılır, mctımollc 100 ml'ye ta-

mamlmıır (50() µg/ml).

Kııfüırnsycm eğrilerirıirıı için

klorı~oksazon stok LO, l 2.0, 3.0, 4.0 ml distile su ile 100 ml'ye tarnaralanu-(P~ ve K·- standart serileri).

P-scrisirıirı ikinci türev eğrilerinin

270.8 n1n'deki absorbans]arı; K- serisi- nin ikinci türev eğri]erinin 278.9

rırn'deki absorbans!arı distile suya ölçülerek konsantrasyona karşı grafiğe geçirilir.

Nı.ununelerin J lazırlanrrıası

20 tablet hassas olarak tartılır, ha- vanda iyice toz haline getirilir. Bu toz

karışımından 60,0 mg parasetı.ı.mole

gelen miktar (aynı zamanda 50.0 rng klorzoksazoıı içcrnııcktedir)

hassas olarak metanolle 100 ml'ye seyrcltilir ve manyetik

kanştmcı ile 15 dak, karıştırılır. Çö- zelti Whatman No, 42 filtre kağı

chndarı süzülür. (Çözelti_ 600 µgfı·nl

(3)

YÜCESOY

parasetamol ve 500 µg/ml klorzoksazon içerir). Tayin için bu çözeltiden 2.0 mi alınır ve distile su ile 100 ml'ye tamamlanır. P- ve K- standart çözeltileri için verilen şartlarda ölçüm

yapılır. /

BULGULAR ve TARTIŞMA

· Şekil 1 'den görüldüğü gibi parase-

(1. 500

(A/OlV.)

/\.

177

diğinden (absorpsiyon eğrisi X- eksenini kesmektedir) bu noktalarda okunan absorbanslar sadece klorzoksazondan ileri gelmektedir (Şekil 2). Fa- kat 235.6 nm ve 257.6 nm'de okunan

absorbansların düşük olması; ayrıca kullanılan spektrofotometrenin dalga- boyu tekraredilebilirliğinin

±

0.1 nm

olmasından dolayı klorzoksazon spck-

""'""- \

\\ _\ .>c\_'\b

/

\.

+ 0 . 0 0 A

L---~...2:==;:.__----~--"==---l

220.0

Şekil 1: a) Parasetamolun (12 µg/ml),

20.ü<MM/OIIJ.) Nf·1 328. 8

b) Klorzoksazonun (10 µg/ml) O. derece absorpsiyon spcktrumları

tamol ve klorzÖksazon, O. derece spektrumlannda hemen hemen aynı dalga boylan arasında absorpsiyon yap-

maktadırlar. Her iki maddenin ikinci türev spektrumlannda ise 235.6 nm ve 270.8 nm'de klorzoksazon absorpsiyon

vermediğinden (absorpsiyon eğrisi X- eksenini kesmektedir) bu noktalarda okunan absorbanslar sadece paraseta- molden; 257.6 nm ve 278.9 nm'de ise parasetamol absorpsiyon verme-

trumunun X-eksenini dike yakın bir

açı ile kestiği 235.6 nm'de ölçüm ha-

talarının yüksek olması, tayinlerde 270.8 nm ve 278.9 nm'de ölçülen ab-

sorbansların tercih edilmesine neden

olmuştur. Standart çözeltilcrdcn yarar- lanarak bu dalgaboylarında okunan ikinci türev absorbanslann~n konsan- trasyona karşı grafiğe geçirilmesi ile parasetamol için incelenen 3-24 µg/rnl

aralığında y;5.34x-0.24 (r=0.99997);

'

(4)

178

YÜCESOY

+ü. 5ü ı:::. r---~---t-

..

^---ıı

1 1

i

('\ 1 '

1 il i

1 ı,

1 '

1

~~

o. 1 o o

' H / [1 I l,I •

f i

/ \, D

i ', ,/..._,

<ı

il \ .. ~--, " "

r

''-/

\

- O. 4 ~:1 H L---~---~---~--~ l-l M

3 2 Ü. ı:ı

220.ü 2 O . O' tj 1'1-, (r I ~ı .

Şekil 2: a) Parasetamolun (12 µg/ml),

b) Klorzoksazonun (10 µg/ml) ikinci türev spektrumları

klorzoksazon için incelenen 2.5-20 µg/

mi aralığında y=l2.12x+2.3 l (r=0.99998) kalibrasyon eşitlikleri elde

edilmiştir.

Haztrlanan standart kanşım çözel- tileri ile yapılan analizlerde, parasetamol ve klorzoksazondan herhangi biri- nin miktarının ticari müstahzarlarda bulunan oranlarına (300:250) göre

%50 artırılması halinde, miktar tayini

sonuçlarında anlamlı bir hata meydana

gelmediği gözlenmiştir (Tablo !).

Müstahzar imaliitı esnasında etken maddeler karıştırılırken daha büyük oranlarda hata yaptlamayacağı varsayı

larak etken madde miktarlan %50'den fazla artırılmamıştır.

Ölçüm çözcltilcrinin incelendikleri 20 saat boyunca stabil kalmalan yön- temin bir avanlajt olarak değerlendiril

miştir.

Tablo 2a ve 2b'de bir piyasa pre-

paratının değişik serilerinde yaprlan miktar tayinlerinde elde edilen sonuçlar görülmektedir. Metodun hassasiyeti

(bağıl standart sapma olarak) paraseta- mol ve klorzoksazon için sırası ile

%0.83 ve %0.39'dur. Numuneye ilave edilen standart maddelerin geriye ka-

zanımı ise %99.4 ve %99.6'dır.

SONUÇ

Geliştirilen ikinci türev spektrofo- tometrik yöntemin tekraredilebilir ve güvenilir sonuçlar vermesi, yöntemin piyasada bulunan kombine preparat-

ların analizine uygulanabileceğini, her iki maddenin tayininde de ortamda bulunan boya, talk, laktoz, magnezyum stearat gibi yardımcı maddelerin

sonuçları etkilemediğini göstermek- tedir.

(5)

Tablo 1: Parasetamol ve Klorzoksazonun Standart Karışımlarında Tayin Sonuçlan

Alman (mg) Bulunan (%) Alınan (mg)

Parasetamol Klorzoksazon Parasetamol Klorzoksazon Parasetamol

300

o

100.4 250

o

300' 250' 99.6 250' 300'

300 281.3 100.8 250 337.5

300 312.5 100.8 250 375

300 375 100.4 250 450

Ortalama 100.4

*

Analiz edilen ticari müstahzardaki parasetamol-klorzoksazon _miktarı

Bulunan (%)

· - -

Klorzoksazon

!Ol.O 100.3 100.0 99.7 98.7

- - · - - -

99.9

~'

hı

~

"'

^<D

(6)

1 8 O Ylk;ESOY

Talı lo 2a: Paraseıamol İçin Ticari Müstahzarlarda ^YapılanTayinlerin Sonuçlan

PARASETAMOL

Etikette yazılı Bulunan ^İlaveedilen Bulunan

olan (mg) (mg) (mg) %

300 298.1 75 99.0

300 295.8 75 99.0

300 298.l 150 101.0

300 295.8 150 99.4

300 302.8 150 97.9

300 ^298.! ²²⁵ ^98.6

300 300.5 225 100.7

300 298.1 225 "99.6

"

300 302.8 225 99.6

Ortalama 298.8 99.4

Standar1 sapma 2.48 0.92

%bağıl stan.sapma 0.83 0.92

Talılo 2b: Klorzoksazon lçin Ticari Müstahzarl,.;da Yapılan Tayinlerin Sonuçlan

KLORZOKSAZON

Etikette yazılı Bulunan İlave edilen Bulunan

olaıı (mg) (mg) (mg) %

250 247.4 62.5 99.0

250 247.4 62.5 100.6

250 246.4 62.5 97.4

250 248.4 125 100.4

250 248.4 125 98.7

250 249.4 125 100.4

250 248.4 187.5 99.7

250 247.4 187.5 99.7

250 247.4. 187.5 99.2

250 249.4 187.5 100.8

Ortalama 248.0. ' 99.6

Standart sapma 0.97 1.05

%bağıl starı.sapma 0.39 1.05

(7)

KAYNAKLAU

_,

.J.

4.

"Jenerik İ1Jdeks", ı⁷ademecum 89, A_nksıra,

]-Ioornartcms) .,

"Anal_ysis ofa coıııptcx amtıgttsıc

formu!aüon

hquid chrornatography vıüh col~

ll!ffill_ S'-N~tchllng",

.J.P harrn .. _Bionıed.Anal.,

367-376 (1986).

.J.J

6.

"SiılJUJ.t;_\nr_ '.'ıi~'.'.Z

253-263

7. Pocihkc,\V,

"Dctexnünaüon of ııcıracctı0ntıl 2/.-d.iniıro Kıa1olx;;n1.r:n de- dvntivcs", P harın.%cn (ra lho/! e,

630-635

"C:c, lorlrnclric

363-

Hmsı,A., "Determinaı.ion of ?//5

pmacc13mıolandcMornmpiıenıico!

by reversed HPLC", Pharm.Weekbl.Sci.Ed., 7, 150-

157 (1985).

·r

"Sirrı.ultaneous

analysis of OClitllrmrtophct·ı., pscu-

mıd rna]eatc iıı a cold tablet an

mixcd miceHar lıi;ıh-pcıtformımıcc liqtıid ciıror"at.ogrnııtııc rrıobUe

Ch;·oma!ogr., 4IO

'1Usr;; nt c·.:_'-

rıurn

!! () .

(8)

1 82

11. Daly, R.E., Moran,C., Cha- fetz,L., "Acetaminophen colorim- e try as 2-nitro-4- acetamidophenol", J.Pharm.Sci., 61(6), 927-929 (1972).

12. Plakogiannis,F.M., Saad,A.M.,

"Spectrophotometric determina- . tion of acetaminophen and dich- loralantipyrine in capsules", J.Pharm.Sci., 64(9), 1547-1549 (1975).

13. Ellcock, C.T.H., Fogg,A.G.,

"Selective colorimetric determination of paraceıamol by means of an indophenol reaction", Analyst, 100(1186), 16-18 (1975).

14. Stewart,J.T., Janicki,C.A.,

"Chlorzoxazone", Analytical Pro- files of Drug Substances, Amster- dam, Pergamon Press, Vol.XVI, 119-144 (1987).

15. Korany,M.A., "Second derivative spectrophotometric determination of acetaminophen and phenacetin in presence of their degradation products", J.Assoc.Off.Anal.- Chem., 69(4), 608-611 (1986).

16. Shearer,C.M., Christenson,K., Mukherji,A., Papariella,G .J.,

"Peak voltammetry at glassy car- bon electrode of acetaminophen

YÜCESOY

dosage forms'', J.Pharm.Sci., 61 (10), 1627-1630 (1972).

17. Sallem,E., ibrahim,H., "The use of differential scanning calorime- try for direct determination of drug content in dosage forms, Part 1.Paracetamol suppositoires, Congr.Int.Technol.Pharm. Sth, 5, 499-500 (1989).

18. Blake,M.I., Hunt,J., Rhodes,H.- J ., "Analysis of acetaminophen and barbiturate combinations by differentiating nonaqueous titra- tion", J.Pharm.Sci., 63(1), 89-91 (1974).

19. U.S.P.XXI, Washington, Mack Printing Co., 212-213 (1985).

20. Knowles,A., Burgess,C.,

"Derivative Spectroscopy", Prac- tical Absorption Spectrometry, Landon, Chapman and Hali Ltd., Vol.III, 179-184 (1984).

21. Talsky,G., Mayring,L., Kreuz- er ,H., "Feinauflösende UY NIS- Derivativ - Spekırophotometrie

höherer Ordnung", An - gew.Chem., 90, 840-854 (1978).

22. Onur,F., Yücesoy,C., "Türev spektrofotometrisi", FABAD, Farm.Bil.Der., 13 (3), 462-469 (1988).

Simultaneous Determination of Paracetamol and Chlorzoxazone by Second Derivative

Parasetamol ve Klorzoksazonun İkinci Türev UV-Spektrofotometrisi İle Miktar Tayini

Simultaneous Determination of Paracetamol and Chlorzoxazone by Second Derivative

UV-Spectrophotometry

'

/\.

±

""'""- \

\\ \ .>c\_'\b

\.

L---~...2:==;:.__----~--"==---l

'

YÜCESOY

..

i

~~

f i

i ', ,/..._,

\

SONUÇ

o

o

*

~'

~

"'

PARASETAMOL

"

KLORZOKSAZON

·r

Parasetamol ve Klorzoksazonun _İkinci Türev UV-Spektrofotometrisi _İle Miktar Tayini

\\ _\ .>c\_'\b