TIP DERGiLERİNİN TARİHÇESİ

(1)

SSK TEPECiK HAST DERG 1 992; 2 (1) : 81-4 81

İZMİR~DE YAYINtANAN

TIP DERGiLERİNİN TARİHÇESİ

I.

Yayınıanınası

Sona

Ermi~

Dergiler(*)

THE HISTORY OF MEDICAL JOURNALS PUBLISHED IN lZ:tviiR I.

The Journals that are out of print.

SUMMARY

Eren

AKÇİÇEK

Ragıp

KA YAR

36 Medical Joumals have been published in Izmir between 1908-1991 as far as we can find out 18 of them have been out of print. (% 50). Only 3 (% 16.7) of 18 Journals that are still on print olderthan 25 years. This research suggest that the number of the readers is insuffi~

dent to support and to encourage the level of journals in Izmir all:hough the efforts of in- vestigators and medical authors are quite satisfactory.

(Key Words: Issue1 Periodicals)

ÖZET

Mevcut kaynaklarm incelenmesi sonucu 1908--1991 tarihleri arasında İzmir'de 36 dergi çıka

rıldığı, bunlardan 18'inin bir süre sonra kapandığı, ancak 18'inin (% 50) çıkanımalda olduğu ve bunlardan yalnızca 3'ünün (% 16.7) 25 yıldan eski olduğu anlaşılmaktadır.

Araştırma İzmir akademik çevrelerinin yeterli yayın çabası göstermekte olduğunu, ancak bu çabalara duyar h okuyucuların henüz yeterli sayıya ulaşmadığım düşündürmektedir.

(Anahtar Sözcükler: Mecmua, Periodik)

Bu yazının amacı İzmir'de Tıp dergiciliği alanında geçmişte ne gibi çabalar bulundu-

ğunu ve günümüzdeki dergilerin hangi güç- . lükleri aşarak bugüne eriştiklerini gözler

('): Bu yazının ikinci bölümü "Yayınlanmakta olan Tıp Dergileri"

ismi altında gelecek sayıda yeralacaktır.

Namık Kemal Menteş Gastroenteroloji Kliniği

Ege Tıp Fakültesi B.ornovıı-iZMiR (Uz. Dr. E. AJ(çiçek)

1. Genel Cerrahi Kliniği

SSK Tepecik Hastımesi-iZMiR (Doç. Dr. R. Kayar, Kli. Şefi) Yazışma: Uz. Dr. E. Akçiçek

önüne sererek gelecekteki yönelimlere biraz olsun ışık tutmaktır.

Bu yazının amacı Türk Tıp Dergilerinin Tarihçesini aktarmak değildir. Yazıya ekle-

(2)

J SSK TEPECiK HOSP TURKEY 1992 Vol. 2 No. 1

nen Osmanlı ve Türk

kısa tarihi bilgiler

Araştırmamızın burada

Dergilerine niteliktedir.

ilk bölü-

OSMANUlARDA ve TÜRKİ\'E'DE TIP DERGiLERİNİN KISA T ARİHÇESİ

'Tercüman-ı

ve dergisi

192l'de ismi "Askeri Tıb Mecmuası" ve 1931' de "Askeri

1949'da "Askeri

Ara vermeksizin en uzun süre

1925'te "Tedavi Notları"

ve 1935'te "Dirim"

gerek ülkemiz- indeksi

İZMİR'DEKi TIP DERGILERİNİN TARİHÇESİ

82

ine elen-

Makalemizin bu ilk bölümünde L ve 2.

tır.

3. grupta yer dergiler ise ikinci bölümde ele alınacak-

yayınlanan ilk Tıp "Hıf- zussıhha" 23 Nisan 1 908'de Ethem Bey tara-

fından haftalık olarak çıkarılmı~ ve adından

da i.izere halk ile bir

9

rafımızel an

meyen dergiler konu ile ilgili makalelerden

dur.

(3)

SSK TEPECIK HAST DERG i 992 Vol. 2 No. i 83

TABLO 1:

KAPANMIŞ

DERGiLER

TARIH EDITÖR KONU ClLT SAYISI YILLIK SAYI

- - - -

HIFZUSSIHHA (6) 1908 ETHEM HS (26) X

iZMIR TIP MEC (2) 1920 Ali HAYDAR Nevzat EŞREF

SIHHi CIDAL (2) 1923-8

SIHHAT 1923(?)-31 Behçet SALIH HS

IZM KLlNlGI X.1fl30-9 Hasan YUSUF TAB IP 7 4

Hüseyin HULKI ODASI

~~" -~"-~-. ~-~-- ..

!ZM KLII\liK DERG 11.1946-7 Lebit Fehrni YURTOGLU

-~---

SAVAŞ 1.U948·- Ali Halim VEREM 6 (26) X

"1.3.1952 BAYER SAVAŞ

ACTA MED (iZMiR) IV .. l948- il hami Af<ÇAI<OYUNLU ⁰

"'

^{(i2) X}

Tıp Hareketleri Xll.1 950 Reşat T. KINACIGiL

Hakkı BERKMEN

Ragıp AKÇAKOYUNLU

EGE TIP CEMiYETi 1. VII. 1960·-9 Şükrü KAYMAKÇALAN 5 MEC.

DERMATOLOJi ·ı 960-1 Cemal GEZEN B (5) X

BÜL TEf\11

JiNEKOLOcli VE 1961-4 Haluk TAVMERGEN B 4 6

OBSTETRiK Ertuğrul YALÇINOi\G

EGE ACTA MED 1967 ilhami AKÇAKOYUNLU {1) X

Reşat T. KINACIGIL

Hakkı BERKMEN

EAGEAN MED J (ing) 1972-84 Ege Tıp Fakültesi G 13 2

~~~.

--· -·-

EURiAM BÜL T. 1972-6 Emin Faik ÜSTÜN B 2

Ege Üniv Radyo lzotop

Araştırma Merk.

PRATiSYEN 1973-4 (?) Ege Tıp Talebe Cem. G .A.NK-1Zfv1 TAB OD X.1975-X.77 Tabip Odas1

BÜLT.

H ^{(25) X}

TÜRK GASTRO

ENTEROLOJi DERG. 1.80-81 Nanıık Kemal MENTEŞ B 2 4

~-~-

ÇAGDAŞ HEKiM "1987 Tab. Odası H (6) X

HS= Halk Sağlığı B= Branş G= Genel Hf= Hafta ) X= Toplam Sayı

(4)

J SSK TEPECIK HOSP TURKEY 1992 Vol. 2 No. 1

İzmir'de 1908--91 arasında çıkan ve artık yayın hayatını sonlandırmış 18 derginin in-

celerımesinde (Tablo 1); 3'ünün haber, 2'si- nin halk sağlığı ve 4 dergisi, geri ka-

lanların ise genel ağırlıklı olduğu dikkati çekmektediL

Bran~ dergileri Cildiye, ve Obs- tetrik, Gastroenteroloji ve Radyoizotop ko-

rıtılarında yayınlanmıştır.

Kapanan dergilerin 11 'i şahıs çabası, 7'si kurum ve demek desteğinde çıkarılmıştır.

Bunu izleyen en uzun ömürlü iki dergi 10'ar yıl faaliyet Bunlar

Kliniği (1930-39) cilt ve Ege Cemiyeti

Mecmuası ise (1960-69) 5 cilt çıka- nldıktan sonra yayınlarımalarına son veril-

84

Öğrenci ilk tıp dergisi -

aslında bir gazete "Pratisyen"dir. 1974 1 yıl süreyle ancak birkaç sayı rı l rruş tır.

Görüldüğü geçmişte İzmir'de yaşı- yan hekimlerden bazılan ve bazı tıp cemi- dergi konusunda girişim

ve göstermiş finans ve oku- yucu desteği bulamadıklarından

zorunda kalmı~lardır.

Hatta kurulma a::ıamasmda iken muh- temeien kararı almmı:oı 4 derginin

müracaatları Emniyet kayıt

larından çıkarılmı~tır

TABLO 2: KAYITLARDA GÖZÜKEN VE ÇIKTIGI KUŞKULU DERGILER

iSIM

SORUMLU DURUMU

G HEKIM

KLINIK

SAGLIKLI KALlN AKUPUNKTUR

N.Yentürk, T. Şahbaz

H. dedeler, A. Mengez 1\IL Köse, A. Kara

Bilinmiyar Bilinmiyor Bilinmiyor Çıkmadı

A. Bilen lzm. Emn. Md.

Eski dergilerde yeralan makaleler o gün- lerin tıbbi ve düzeyi hakkında bir belge ve tarihçe

Ancak bu konuda İzmir'de yayınlanmı::ı eski dergilerimizin basılmı~ tüm sayı ve

eksiksiz bir henüz

hiçbir kütüphanemizde

Bu kolleksiyonun için iii- mizdeki fakültelerde bulunan Tıp Tarihi Bilim Dalı görevlilerinin önderliğinde bir kampanya ve bu dergileri elinde

bulunduran bu kam-

panyaya bağı~ yapmalan

Eski İzmir Tıp Dergilerinden olu~turula

cak bu kolieksiyon kütüphanecilik ve tıp bi- limi açısından incelenip, konu ve yazara gö- re i ndekslenerek ara~ tırmacı ların hizmetine süratle sunulmalıdır.

(DEV AM EDECEK)

KAYNAKLAR

1. Taşkıran N Belgeler/e ilk Tiirk Dergisi Ve- kay/-/ Haseki Tıp Bülteni. 1968; 6 (2): 103- 16.

2. Şelısuvaroğlu B. Türkiye'de ola- rak yaym/anan periodikler. İstanbul lvlec 1973; 36 (1): 169-98.

3. Kurtulan I. Tarihte Türk Tıp Basmı.

ve Hekim. 1984; 6 (33): 57-60.

4. Kazancıgil A, So/ok V. Türk Dergileri ve Süreli Yayınlar üzerine Analitik bir Inceleme (1894-

Tıp Fak. Derg. 1981; 12: 373-82.

5. Kartoğlu U, Ho,sgeçin K. Türkiye' de tıbbi der- giler. Sağlık ve 1990; (3): 38-40.

6. G. Amp Harfleri ile Türkçe basılmış Tıbbi

üzerine bir inceleme. Tarihi

rınnaıarL 1990; (4): 16--40.

7. Kızıldağlı S. Tiirkiye' de Tıp Mecmıwlan /ıak

kmda. Dirim, 1945; 20 (3--4): 71-2.

8. Hayat A H, Özgiiz•en Ege Üni"l'ersitesi Tıp Fakültesi Mecmuası. Birinci 10 yıllık fihristi (1962-1971). [zmir, Üniv. Matb. 1977.

9, Günhillı C. Iznıir Del'let Hast. Mec. 10 Yıllık Fifırist 1963-72. [zmir Karınca Matb. 1973,

10. Frik F Dirim (1925-75) 50 Yıl Bibliografisi.

Istanbul Yöriik Matb. 1976.