Dişeti Büyümeleri Dişeti Çekilmeleri

Dişeti Büyümeleri Dişeti Çekilmeleri

Prof. Dr. Murat AKKAYA

Dişetinin boyutsal olarak büyümesi dişeti hastalıklarının genel yapısıdır

“Dişeti büyümesi” kelimesi, bu durumun kabul edilmiş mevcut terminolojisidir

I. İltihabi büyüme

II. İlaca bağlı büyüme

III. Sistemik durumlar yada hastalıklarla ilişkili büyüme

IV. Neoplastik büyüme (dişeti tümörleri)

V. Yalancı büyüme

Lokalize

Generalize

Marjinal

Papiller

Difüz

Diskret

Grade 0: Dişeti büyümesine ait herhangi bir belirti yok.

Grade I: İnterdental papillalarda sınırlı büyüme.

Grade II: Papilla ve marjinal dişetini içeren büyüme.

Grade III: Kuronun 2/3 ünü yada daha fazlasını kaplayan büyüme.

Klinik görüntü:

 Marjinal dişeti ve papilin balon gibi şişmesi

 Tutulmuş dişler

çevresinde can simidi görüntüsü

 Lokalize yada

generalize olabilir

 Akut infeksiyon ve travma yok ise

ağrısızdır

Etyoloji:

Plak birikimini ve retansiyonunu

arttıran faktörler ve “dental plak”.

Ağızdan solumayla ilişkili dişeti değişikliği

Kırmızı, ödematöz, parlak dişeti

Maksiller anterior bölge

Değişikliğe uğramış dişeti komşu sağlıklı bölgeden net bir şekilde ayrılır

Yüzey dehidratasyonunun neden olduğu irritasyon

 Dişetine yabancı cisim

batması sonucu bakterilerin dokuların içersine taşınması

 Lokalize, ani beliren, ağrılı, hızlı büyüyen, lezyon

 Genelde marjinal dişeti yada interdental papille sınırlı

 Erken dönemde parlak

düzgün yüzeyli kırmızı şişlik

 24-48 saat; fluktandır ve purulent eksudanın aktığı orifis olabilir

 Komşu dişlerde perküsyona karşı hassasiyet

Periodontal (Lateral) Apse:

Dişetinde şişlik vardır, ancak aynı zamanda lezyon derin periodontal dokuları da tutar

 Antikonvulsant, immünosupresant ve kalsiyum kanal blokürleri

 Konuşma, çiğneme, diş sürmesi ve estetik sorunlara neden olur

 İnterdental bölgede ağrısız şişlik olarak başlar ve fasiyal/lingual dişeti kenarına yayılır

 Durum ilerledikçe kitlesel dokuya dönüşüp dişin büyük bir kısmını kaplar ve

oklüzyonla ilşkiye girebilir

 İnflamasyonla komplike edilmezse dut

görüntüsünde, sıkı, açık pembe, lobule yüzeyli, rezilyentdir, kanama eğilimi yok.

 Büyüme dişeti kenarından başlar ve çizgisel bir yiv ile diğer bölgelerden ayrılır.

 Plak kontrolunu zorlaştırdığında ilaca bağlı büyüme sekonder infeksiyonla komplike olur.

 Genellikle generalizedir (anterior bölgede şiddetli).

 Dişli bölgelerde oluşur.

 Plaksız yada az plaklı ağızlarda görülebileceği gibi, bol plaklı ağızlarda bile görülmeyebilir.

Antikonvulsantlar

Fenitoin (Dilantin)

Ethotoin (Paganone)

Mefenitoin (Mesantoin)

Suksinimidler

ethosuksumid (Zerontin) methsuksinimid (Celontin)

Vaproik asit (Depakene)

Dişeti kenarı ve interdental papil etkilenir

İmmünosüpresantlar

Cyclosporin A (Sandimmune, Neoral)

 Fenitoin büyümelerine göre daha vasküler

 Görülme oranı %25-70

 Çocukları daha çok etkiler

 Hastanın periodontal durumundan çok ilacın plazma konsantrasyonu

önemlidir

Kalsiyum Kanal Blokürleri

 Dihidropiridin deriveleri

 amlodipine (Lotrel, Norvasc)

 felodipin (Plendil)

 nicardipine (Cardene)

 nifedipine (Adalat, Procardia) %20

 Benzotiazin deriveleri

 diltiazem (Cardizem, Dilacor XR, Tlazac)

 Fenilakilamin deriveleri

 verapamil (Calan, Isoptin, Verelan, Covera HS)

 Nedeni tanımlanamayan nadir bir durumdur

 Yapışık dişeti, dişeti kenarı ve interdental papili etkiler

 Genellikle alt ve üst çenenin fasiyal ve lingual yüzeyi etkilenir, ama ikisinden biriyle sınırlı da olabilir

 Büyümüş dişeti pembe,sıkı, deri kıvamında, yüzey küçük çakıl taşı görüntüsünde

 Şiddetli olgularda dişler neredeyse tamamen örtülebilir ve çenelerde distorsiyon olabilir

 Genetik mekanizma anlaşılamamasına rağmen bazı olgular herediter kaynaklı olabilir (otozomal resesif/otozomal dominant)

 Dişeti büyümesine fiziksel olarak yetersiz büyüme de eşlik edebilir

 Süt yada daimi dişlenmede diş sürmesiyle başlar

 Diş çekimiyle geriler

Birçok sistemik hastalık ağız içersinde değişimlere neden olabilir. Nedenleri:

• Dental plağın başlattığı iltihabın

abartılması.Duruma bağlı büyümeler.

• Dişeti iltihabından bağımsız dişeti değişimleri.

Dişeti büyümesine neden olan sistemik hastalıklar, Neoplastik büyümeler.

Dental plağa karşı cevap abartılmış yada değişmiştir.

Üç tipi vardır:

• Hormonal (hamilelik, puberte)

• Beslenmeyle ilişkili (Vitamin C yetmezliği)

• Allerjik

Marjinal ve generalize yada tek veya çoklu tümör benzeri kitleler.

Hamilelik boyunca progesteron ve

östrojen menstural siklusun 30 katına kadar artabilir. Vasküler permabilitedeki değişim ödem ve dental plağa karşı

artmış inflamatuar cevaba neden olur.

Subgingival flora da değişebilir (Prevotella intermedia)

İnsidansı %10-70.

Plak olmaksızın gözlenmez.

Genellikle generalizedir ve

interproksimal bölgede daha belirgindir.

Büyümüş dişeti parlak kırmızı yada mor renginde, yumuşak, gevrek, düzgün,

parlak yüzeylidir.

Spontan yada provakasyonla kanama olur.

 Neoplazma değil, hastanın sistemik durumu nedeniyle plağa karşı değişmiş inflamatuar cevaptır.

 Genellikle hamileliğin üçüncü ayından sonra ortaya çıkar.

 İnsidansı %1.8-5 dir.

 Lezyon diğer dokulardan ayrı, mantar benzeri, yassı küresel kitledir.

 Koyu kırmızı ve mor rengindedir.

 Düzgün, pırıldayan yüzeyde çeşitli koyu kırmızı ufak noktalar sıklıkla gözlenir.

 Kitle orta sıkılıktadır.

 Oklüzyonla ilişkiye geçmezse ağrısızdır.

 Plak ve kalkulusun uzaklaştırılması ve sıkı bir plak kontroluyla engellenebilir.

 Hamilelik sonrası spontan gerileme olur.

 Kız ve erkek adolosenlerde plağın biriktiği sahalarda görülür.

 Marjinal ve interproksimaldir.

 Belirgin bulböz interproksimal papilla ile karakterizedir.

 Genellikle sadece fasiyal dişeti büyür.

 Diğer kronik inflamatuar dişeti hastalıklarının genel karakteristiğiyle uyumludur.

 Puberta sonrası büyüme spontan olarak küçülür ancak plak ve kalkulus kaldırılmadıkça yok olmaz.

 Akut vitamin C yetmezliği tek başına

inflamasyona neden olmaz ancak; dişeti bağ dokusunda hemoraji, kollajen

dejenerasyonu, ödeme neden olur. Bu

değişimler de normal savunma sistemini

inhibe ederek dişetinin plağa karşı cevabını modifiye eder ve inflamasyon abartılır.

Vitamin C yetmezliğindeki dişeti büyümesi marjinaldir.

Dişeti mavimsi kırmızı, yumuşak, gevrek, düzgün parlak yüzeylidir.

Spontan yada hafif provakasyonla kanama oluşur.

Psödomembran formasyonlu yüzey nekrozu ortak özelliktir.

Atipik gingivitis yada plazma cell gingivostomatitis olarak da

adlandırılır

Yapışık dişetine kadar uzananhafifi bir lokalize marjinal lezyondur

Dişeti kırmızı, friable, bazen granulerdir. Kolay kanar.

Yapışık dişetinin oral yüzünde yer alır

Allerjik orijinli olduğu düşünülür.

 Tümör bezeri büyümedir.

 Minör travmaya karşı oluşmuş abartılı cevaptır.

 Sistemik faktörün kesin doğası tanımlamamıştır.

 Lezyon küresel saplı tümör benzeri kitleden yassı

geniş tabanlı bir büyümeye kadar değişkenlik gösterir.

Parlak kırmızı yada mor, gevrek yada sıkı olabilir.

 Olguların çoğunda yüzey ülserasyonu ve purulent eksüdasyon görülür.

(Nadir olgulardır)

Lösemi

Difüz yada marjinal ve lokalize veya generalize olabilir.

Marjinal dişetinin aşırı büyümesi

olarak ortaya çıkar yada farklı tümör benzeri interproksimal kitledir.

Mavimsi kırmızı, parlak yüzeylidir.

Spontan yada hafif irritasyonla kanama eğilimi vardır.

Genellikle akut lösemide görülürler.

Granülomatoz Hastalık (Wegner’s Granülomatozis)

 Solunum sisteminin nazal ve oral defektlerini içeren akut granülomatoz nerotizan lezyonlu nadir hastalığıdır.

 Granülomatöz papiller büyüme kırmızımsı mor dur ve uyarıyla kolayca kanar.

 Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte

immünolojik kaynaklı doku yaralanması olabilir.

Sarcoidozis

Etyolojisi bilinmeyen granilomatöz hastalıktır.

20-30 lu yaşlarda genellikle siyahlarda görülür.

Kırmızı düzgün yüzeyli, ağrısız büyümedir.

Dişetinin Benign Tümörleri Epülis olarak adlandırılırlar.

Neoplastikten çok inflamatuardırlar.

Fibroma Papilloma

Periferal Dev Hücreli Granüloma Santal Dev Hücreli Granüloma Lökoplak

Gingival Kist

Diğer benign kitleler

Dişetinin Malign Tümörleri

 Karsinoma

 Malign Melanoma

 Sarkom: (fibrosarkom, lenfosarkom ve

retikulum hücreli sarkom nadirdir, daha çok ağızda Kaposi Sarkomu/AIDS görülür)

 Metastas: Dişetine metastas nadirdir. Kolon adeno karisnomu, akciğer karsinomu, pirimer hepatoslüler karsinom, renal cell karsinom, hipernefroma, kondrosarkom ve testikuler tümör olgularında nadir de olsa dişeti

metastası rapor edilmiştir.

Altındaki Kemik Lezyonlarının Neden Olduğu (torus, eksostoz, Paget, fibröz

displazi, cherubism, santral dev hüc. gran., ameloblastoma, osteoma, ostesarkom)

Altıdaki Dental Dokuların Neden Olduğu (diş sürmesinin çeşitli dönemlerinde)

Dişeti Çekilmeleri

Miller (1985a)