Bölüm:6
Geleneksel Ölçme Araçları
Bu bölümün başlıkları:
6.1 Yazılı yoklamalar 6.2 Kısa cevaplı testler 6.3 D-Y testleri
6.4 Ödevler
6.5 Sözlü yoklamalar
6.6 Çoktan seçmeli testler
Geleneksel Ölçme Araçları Geleneksel Ölçme Araçları
Sözlü Testler Sözlü Testler Çoktan Seçmeli
Testler
Çoktan Seçmeli Testler
O B J E K T İ F T
E S T L E R
Doğru-Yanlış Testleri Doğru-Yanlış
Testleri Tamamlamalı
Testler
Tamamlamalı Testler
Eşleştirmeli Testler Eşleştirmeli
Testler
Y A Z I L
I T E S T L E R
Uzun Cevaplı
Testler Uzun Cevaplı
Testler
Kısa Cevaplı
Testler Kısa Cevaplı
Testler
Eğitimde Kullanılan Ölçme Araç ve Yöntemleri
Eğitimde Kullanılan Ölçme Araç ve Yöntemleri
Alternatif Ölçme ve D. Ar.
Alternatif Ölçme ve D. Ar.
Proje Ödevleri Proje Ödevleri Performans Ödevleri Performans Ödevleri Öğrenci Ürün Dosyaları Öğrenci Ürün Dosyaları
Anekdot Kayıtları Anekdot Kayıtları
Akran ve Öz Değ. Değerlendirme Akran ve Öz Değ. Değerlendirme
Görüşme (Mülakat) Görüşme (Mülakat) Dereceleme Ölçekleri Dereceleme Ölçekleri
P E R F O R M A N S D E Ğ E R L E N D İ R M E
Sözlü Sunum Sözlü Sunum
Sergileme Sergileme Gözlemler Gözlemler
6.1 Yazılı Yoklamalar
Öğrencilerden yazılı cevapların istenmesi şeklinde yapılan sınav türüdür.
En çok kullanılandır. Çünkü,
a)Hazırlaması kolaydır.
b)Diğer sınav türleri uzmanlık gerektirir.
Karmaşık davranışları ölçmede oldukça başarılıdır.
Yazılı Yoklamaların Özellikleri:
1) Soru ve cevaplar yazılıdır.
2) Cevaplama zamanı uzundur.
3) Cevaplayıcı istediği cevabı verebilir
(yoruma açık).
4) Puanlaması daha özneldir.
5) Puanlaması güç ve uzun zaman alır.
6) İleri düzey davranışlarının ölçülmesine
uygundur.
7) Şans başarısı yoktur.
Yazılı Yoklama Sorusu
Yazımında Dikkat Edilecek Noktalar
1) Anlaşılır olmalı.
2) Cevaplar
sınırlandırılmalı.
(Genel sorular yerine özel sorular).
3) Kitaptan olduğu gibi yazılmamalı.
4) Sorular birbirinden bağımsız
cevaplandırılmalı.
5) Fırsat olursa denenmeli.
Yazılı yoklamaların
puanlanması sürecinde, puanlama hatalarını
önlemek amacıyla neler yapılabilir?
Hareleme Etkisi nedir?
Puanlama Hatalarını
Önlemede Alınabilecek Bazı Önlemler:
(1) Puanlama sırasında iyi bir kâğıttan sonra okunan orta düzeydeki bir kâğıt,
olduğundan daha az iyi; kötü bir kâğıttan sonra okunan orta bir kâğıt da daha iyi
görünebilir. Buna hareleme etkisi adı verilir.
Bu etki, bir öğrencinin cevap kâğıdındaki cevapların
tamamının aynı anda
puanlanması yerine, bütün öğrencilerin birinci, daha sonra ikinci, üçüncü, … sorularına ait cevapların puanlanması suretiyle azaltılabilir.
(2) Puanlayıcının, kâğıdın kime ait olduğunu bilmesi,
-Sübjektifliğe neden olabilir.
-Puanlamanın
güvenirliğini düşürür.
Cevap kâğıtlarında
öğrencilerin adlarının yazılı olduğu kısmın kapatılması önerilir.
(3) Bir komisyon tarafından yapılan
sınavlarda ve katılan öğrenci sayısının fazla olduğu sınavlarda,
cevap kâğıtlarının jüri üyeleri veya farklı puanlayıcılar tarafından
paylaşılarak okunması sakıncalıdır.
*Cevap kâğıtları bütün puanlayıcılar tarafından ayrı ayrı puanlanıp ve
sonra bu puanların aritmetik ortalamaları alınabilir.
a) Aynı sınıfa ait cevap
kağıtlarını okuyan farklı iki
puanlayıcının verdiği puanlar arasında %60 tutarlılık var.
b) Aynı sınıfa ait cevap
kağıtlarını aynı kişi farklı
zamanlarda puanladığında verdiği puanlar
arasında %40 tutarlılık vardır.
c) Tek bir cevap kağıdı 70 kişiye puanlattırılıyor.
puanlama 20 üzerinden yapılıyor verilen
puanlar 2 ile 19 arasında değişiyor.
Yapılan araştırmalar sonucunda,
SONUÇ: ?
6.2 Kısa Cevaplı Testler
Cevaplayıcının,
*Bir rakam,
*Bir kelime,
*En çok bir cümle ile cevaplandırdığı sorulardan oluşan
sınavlara kısa cevaplı testler adı
verilmektedir.
(1) Eksik Köklü Maddeler:
Boşluk doldurma olarak da
bilinirler. Öğrencinin vereceği cevapların soru (madde)
kökünde bırakılan boşluğa yazılması istenir.
Örnek: Herhangi bir …………..
gözlemek ve gözlem sonucunu
……… ya da sembollerle ifade etmektir.
(niteliği-sayı)
2) Kökü Soru İfadesiyle Biten Maddeler:
Örnek: Ölçme ne demektir?
Kısa Cevaplı Testler başlıca iki madde formunda yazılabilir:
Kısa Cevaplı Testlerin Özellikleri:
1) Soru sayısı çoktur,
2) Puanlaması daha objektiftir,
3) Şans başarısı yok denecek kadar azdır,
4) Puanlaması kolaydır.
Kısa Cevaplı Testlerin Yazılmasında
Dikkat Edilecek Noktalar:
1) Anlaşılır ve açık yazılmalı,
2) Her madde ile önemli bir bilgi yoklanmalı,
3) Bilinen bir kaynaktan olduğu gibi alınmamalı,
4) Sorunun ifadesinde ipucu bulunmamalı,
5) Biri diğerinin cevabını içeren sorular
bulunmamalı,
6) Eksik bırakılan yerler aynı uzunlukta olmalı.
Sınıflama gerektiren testler, doğru ya da yanlış olarak
verilen önermelerin
kapsamındaki fikre göre, doğru ve yanlış olarak sınıflandırılması istenilen sınavlardır.
6.3 Doğru-Yanlış Testleri
Doğru-Yanlış Testlerin Özellikleri:
-Cevaplar D-Y halindedir, -Soru sayısı çoktur,
-Puanlaması objektiftir, -Şans başarısı yüksektir, -Puanlaması kolaydır.
Doğru-Yanlış Testlerinin Yazılmasında:
•Her madde ile sadece bir ana fikir yoklanmalı,
•Her madde kesinlikle doğru ya da yanlış olmalı,
•Bir maddenin yanlışlığı önemsiz bir ayrıntıda olmamalı,
•Madde kısa ve açık olmalı ayrıntılarla şişirilmemeli,
•D-Y önermelerin sayıları yaklaşık olarak eşit olmalı,
•D-Y önermeler test formu içerisine belirli bir örüntüyle yerleştirilmemeli.
•Ayrıntılar değil, ana konu ve noktalar sorulmalı.
•Aracın başında mutlaka kaç yanlışın bir doğru cevabı götüreceğine dair açıklama olmalı.
•Yalnız bu tür sorularla sınav
yapılıyorsa, soru sayısı en az 50 olmalı.
6.4 Ödevler
Belirli konuların okul ortamı okul ortamı dışında
dışında araştırma yaparak, derinlemesine incelenmesi
ve raporlaştırılması ile
yapılan sınavlardır.
Ödevlerin Özellikleri:
• Diğer sınavlarda olduğu gibi ders ortamında yapılmaz.
• Daha çok araştırmayı içeren, uygulamayı gerektiren
davranışların ölçülmesinde kullanılır.
• Verilen bir konunun derinlemesine incelenmesi için kullanılabilir.
• Derste öğrenilenlerin
pekiştirilmesi amacıyla öğrenciye verilen bir etkinlik olarak da
görülebilir.
• Diğer sınavlara alternatif bir sınav
olmaktan çok onların
tamamlayıcısı niteliğindedir.
•
Ödevlerin puanlanması daha çok yazılı yoklamalara
benzemektedir.
•
Değerlendirme formu
kullanılarak puanlamada
nesnellik sağlanabilir.
6.5 Sözlü Sınavlar
•
Sözlü sınavlar, soruların ve cevapların sözlü olarak
verildiği sınavlar olarak tanımlanmaktadır.
•
Sözel iletişim becerilerinin
ölçülmesinde kullanılabilen
tek ölçme yöntemidir.
Sözlü Sınavların Özellikleri:
• Cevaplar sözlüdür.
• Sınav bireyseldir.
• Soru sayısı azdır.
• Her öğrenciye farklı sorular olacağından ağırlıkları eşit olmayabilir.
• Puanlaması genel izlenime göre yapılır.
• Puanlamaya öğrencinin konuşması, giyimi gibi nedenler karışabilir. (Bu nedenle puanlama daha çok sübjektiftir).
Sözlü Sınavlarda:
• Soruların sınavdan önce hazırlanmasına,
• Puanlama anahtarının önceden hazırlanmasına,
• Cevaplama anında uyulması
gereken davranışların önceden bildirilmesine,
dikkat edilmelidir.
6.6 Çoktan Seçmeli Testler
Sorulan bir sorunun
cevabını, verilen cevaplar
arasından seçme gerektiren maddelerden oluşan testlere çoktan seçmeli, ya da seçme gerektiren testler
denilmektedir.
Çoktan Seçmeli Testlerin Özellikleri:
• Test süresinin önemli bir kısmı maddeyi okumaya ve doğru cevabı bulmaya ayrılır.
• Puanlaması objektiftir.
• Şans başarısı vardır.
• İleri düzeydeki davranışların ölçülmesi zordur.
• Uygulaması kolaydır.
• Puanlama süresi kısadır.
• Hazırlama süresi uzundur.
• Soru sayısı çoktur.
• Cevaplama sadece işaretleme ile yapılmaktadır.
Madde Yazımında Genel İlkeler:
1) Maddeler anlaşılır olmalı,
“çoğunlukla”, “bazen”, “nadiren”
gibi kelimeler kullanılmamalıdır.
2) Uygulama zamanının çoğu
okumaya ayrıldığı için, her madde mümkün olduğunca az kelime ile yazılmalıdır.
3. Test maddeleri bir kaynaktan olduğu gibi alınmamalıdır (ezberi önlemek için).
4. Her test maddesi
diğerlerinden bağımsız cevaplandırılmalıdır.
5. Maddenin noktalama ve yazım kurallarına uygun olarak
yazılması farklı şekillerde algılanmasını önler.
6. Bir maddede verilen bilgi başka bir sorunun cevabını açıklamamalıdır.
7. Bir maddenin yarısı bir, diğer yarısı ise başka sayfada
olmamalıdır.
8. İyi bir çoktan seçmeli test maddesinin, madde kökü
okunduğunda seçeneklere bakılmadan doğru cevap verilmelidir.
9. Seçeneklerin ifade, tarz,
uzunluk ve kapsamı birbirine benzer olmalıdır.
10. “Yukarıdakilerin hepsi” seçeneği dikkatli kullanılmalı, birinin
yanlışlığı açıkça belli ise kullanılmamalıdır.
11. “Yukarıdakilerin hepsi” ve
“Yukarıdakilerden hiçbiri”
seçenekleri aynı anda kullanılmamalıdır.
12. Bir testteki seçenek sayısı cevaplayıcıların düzeyine göre ayarlanmalıdır:
-İlköğretim okullarının ilk kısımlarında 2-3 seçenek, -İkinci kısımda 4 seçenek,
-Ortaöğretim ve daha üstünde 5 seçenek.
13. Bir testin bütün maddeleri aynı sayıda seçeneğe sahip olmalı.
14. Doğru cevaplar test formu içerisine belirli bir örüntüyle yerleştirilmemelidir.
15. Doğru cevaplar seçeneklere
yaklaşık olarak eşit dağıtılmalıdır.
16. Seçenekleri belirtmede büyük harf kullanılması,
(küçük harfler daha çok birbirine benzediğinden birbirleri ile
karıştırılması daha kolaydır).
17. Maddelerin seçenekleri mümkünse alt alta gelecek sıralarda verilmelidir.
Eğer, yerden tasarruf yapıp
kısa olan seçenekleri yan yana yazmak gerekiyorsa, bütün
seçenekler aynı sıralamaya göre verilmelidir,
18. Olumlu maddeler arasına dağıtılan
olumsuz maddeler (özellikle -ma hecesi ile olumsuzlaştırılanlar), dikkat
dağıldıkça öğrenciler tarafından olumlu gibi algılanabilir.
Bu nedenle madde kökünde mümkün olduğunca olumsuz ifade
kullanılmamalı.
Olumsuz madde formu kullanılmak
durumunda ise, olumsuz ifadenin dikkat çekecek şekilde belirtilmesi uygun olur.
Bunun için koyu yazım, BÜYÜK HARF ve alt çizmekle olumsuzluk belirgin hale
getirilebilir.
19. Bir testteki bütün maddeler, aynı düzen içerisinde verilmelidir.
Özellikle maddeler arasındaki boşluklar iyice fark edilebilecek düzeyde bırakılmalıdır.
Madde kökü ile seçenekler arasında her maddede aynı ayarda boşluk bırakılmalıdır.
Seçenekler arasında bırakılan boşluklar da bütün maddelerde benzer olmalıdır.
20. Ortak köklü ve ortak seçenekli soruların diğer sorularla
karıştırılmaması için başlangıcında ve bitiminde bir çizgi ile ayrılması uygun olabilir.
Ayrıca, bu tipteki soruların ortak olan kök ve seçenekler ile aynı sayfada bulunması dikkatin
dağılmasını önleyebilir.
21. Yazım yanlışlığı yapılarak çeldirici yazılmamalı.
Örnek:
Aşağıdaki cümlelerden hangisi diğer dördünden farklıdır?
A) Yenişemedi, berabere kaldılar.
B) Yemeği aralarında kardeş payı yaptılar.
C) Paylarına düşene ses çıkarmadılar.
D) Kazandıklarını yarı yarıya paylaştılar.
E) İkisi arasında tam bir denklik sağladılar. (doğru cevap C)
Eleştiri:
Kökteki soruda, aranan farklılığın ne olduğu belirtilmediğinden doğru cevabın bulunması güçtür. İstenilen dışında farklılıklar da bulunabilir ve soru, birden çok doğru cevaplı olabilir.
SEÇMELİ TEST MADDELERİNİN YAZIMINA İLİŞKİN ÖRNEKLER
Soruyu aşağıdaki gibi düzeltirsek;
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, eşitliğin söz konusu olmadığı bir durumdan söz edilebilir?
A) Yenişemedi, berabere kaldılar.
B) Yemeği aralarında kardeş payı yaptılar.
C) Paylarına düşene ses çıkarmadılar.
D) Kazandıklarını yarı yarıya paylaştılar.
E) İkisi arasında tam bir denklik sağladılar.
(doğru cevap C)
MATEMATİK Örnek:
Bir kenarı 5 cm, yüksekliği 10 cm olan üçgenin alanı ne kadardır?
A) 50 cm² B) 15 cm² C) 10 cm² D) 25 cm² E) 30 cm²
Bu soruya eleştiriniz/eleştirileriniz nelerdir?
Bir kenarı 5 cm, yüksekliği 10 cm olan üçgenin alanı ne kadardır?
A)50 cm² B) 15 cm² C) 10 cm² D) 25 cm² E) 30 cm²
Eleştiri:
*Kökte şekil verilmesi anlamayı kolaylaştırabilir ve ifade de kısaltılabilir.
*Kökte, yüksekliğin verilen kenara ait olduğu belirtilmeli; aksi halde soru cevaplanamaz.
*Seçenekler büyüklük sırasına konmalı; bunların sırasız verilmiş olması gereksiz bir güçlük yaratmaktadır.
*Seçeneklerde birimin tekrarlanması önlenmelidir.
Soru şekille sorulursa:
Aşağıdaki şekilde AH= 10 cm, BC= 5 cm olduğuna göre, ABC üçgeninin alanı kaç cm² dir?
A) 10 B) 15 C) 25 D) 30 E) 50
Soru şekil kullanılmadan sorulursa:
Bir kenarının uzunluğu 5 cm ve bu kenara ait yüksekliği 10 cm olan üçgenin alanı kaç cm² dir?
A) 10 B) 15 C) 25 D) 30 E) 50
A
B H C
FEN BİLGİSİ, FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ
Örnek:
Yoklanacak davranış:
Koşulları değiştirmenin sonuca etkisini belirleme
Soru:
Kapalı bir kaptaki bir gazın sıcaklığı artırılırsa ne olur?
A) Yoğunluğu azalır, basıncı artar.
B) Yoğunluğu ve basıncı artar.
C) Basıncı artar, yoğunluğu sabit kalır.
D) Yoğunluğu ve basıncı sabit kalır.
E) Hem yoğunluğu hem de basıncı artar.
(doğru cevap C)
BU SORUYU ELEŞTİRİR MİSİNİZ?
Eleştiri:
Kök ifadesi açık değil, yoklanacak davranışı daha etkili bir biçimde davet eder hale getirmeli.
Kökte basınç p, özkütle d ile gösterilerek seçenekler kısaltılmalı, var olan zayıf çeldiriciler güçlendirilmeli.
Yoğunluk kavramı, mutlak ve bağıl olmak üzere iki şekilde
verildiğinden, sorulana kesinlik kazandırmak için bunun yerine özkütle alınmalı.
Soruyu aşağıdaki gibi düzeltirsek:
Sabit hacimli bir kaptaki gazın sıcaklığı artırıldığında, gazın basıncı (p) ve özkütlesi (d) nasıl değişir?
A) p azalır, d değişmez. B) p artar, d azalır.
C) P artar, d değişmez. D) p değişmez, d artar.
E) p değişmez, d değişmez
(doğru cevap C)
SOSYAL BİLGİLER, TARİH, COĞRAFYA, SOSYOLOJİ, FELSEFE Örnek:
Yoklanacak davranış:Olaylar ve toplumlar arasındaki ilişkiyi görme Soru:
Ulusal Kurtuluş Savaşımız, II. Dünya Savaşından sonra bazı
ulusların bağımsızlıklarını kazanmalarında yol gösterici olmuştur.
Bu durum aşağıdakilerden hangisini doğrular?
A) Türk Kurtuluş Savaşının evrensel bir nitelik taşıdığını B) Türkiye’nin yurtta ve dünyada barışı koruduğunu
C) Türkiye’nin uluslararası ilişkilerde başarılı olduğunu
D) Türklerin savaştan sonra yeni ve modern bir devlet kurmalarının hayranlık uyandırdığını
E) Türkiye ile yeni bağımsızlık kazanan ulusların ortak çıkarları olduğunu
Eleştiri:
Bulunacak ilişki daha açık hale getirilmeli, örneğin “bazı” sözcüğü ile kastedilen uluslar belirgin hale getirilmelidir.
Kökün bu değişiklikle alacağı biçimle seçenekler arasında ifade uyumu sağlanmalı; seçeneklerdeki tekrarlar önlenmelidir.
Ayrıca, seçeneklerin kısaltılmasına çalışılmalıdır.
Bu değişikliklerle doğru cevap da değişirse bu durum da göz önünde tutulmalıdır.
Soruyu aşağıdaki gibi düzeltirsek:
Özellikle II. Dünya Savaşından sonra, sömürge durumunda olan bazı Asya ve Afrika ülkelerinin Türkiye’yi örnek aldıkları görülmüştür. Türkiye’nin, bu ülkeleri etkileyen yönü nedir?
A) Yurtta ve dünyada barışı korumaya çalışması B) Başka ulusların haklarına saygılı olması
C) Ortadoğuda güç dengesini koruması D) Batı demokrasisi ilkelerini benimsemesi
E) Bağımsızlığını kazanma ve sürdürmedeki başarısı
(doğru cevap E)
Çoktan seçmeli testler Yazılı yoklamalar
Ölçülen Davranışlar
Bilgi, kavrama, uygulama ve analiz düzeyindeki davranışlarla
değerlendirme düzeyindeki
davranışların bazıları (değerlendirme ve özellikle sentez düzeyindeki
davranışları ölçmede yetersiz.)
Sentez ve değerlendirme düzeyindeki davranışların
ölçülmesinde en etkili yöntemdir.
Kavrama, uygulama ve analiz düzeyindeki davranışların
ölçülmesinde de iyidir ancak, bilgi düzeyindeki davranışların
ölçülmesinde etkisizdir.
İçeriğin örneklenmesi
Çok sayıda madde kullanılması, içeriğin temsil edici biçimde örneklenmesini mümkün kılar.
Az sayıda soru kullanılması, içeriğin temsil edici biçimde örneklenmesini mümkün kılmaz.
Maddelerin hazırlanması
İyi madde yazmak güçtür, zaman alıcıdır, özel bilgi ve beceri gerektirir.
İyi madde yazmak çoktan
seçmelilerde olduğu gibi güç değildir, fazla zaman almaz.
Puanlanması
Kolay, çabuk, nesneldir. Puanlama güvenirliği yüksektir.
Güç, zaman alıcı, özneldir. Puanlama güvenirliği düşüktür.
Öğrencilerin başarı puanlarını çarpıtan
etkenler
Başarı puanlarını, “okuma yeteneği ve tahmin” çarpıtabilir.
“Yazma yeteneği” başarı puanını çarpıtabilir.
Öğrenme sürecine olabilecek etkisi
Öğrencileri, başkalarının fikrini hatırlamaya, yorumlamaya ve analize teşvik eder. Öğrencileri, sınavdan önce olgusal bilgileri, onlar arasında bir sistemleşme yapmaksızın
ezberlemeye yöneltir.
Öğrenciler, kendi bilgilerini,
fikirlerini ifade etmeye, bütünleşti- rip örgütlemeye teşvik eder.
Araştırmalar göstermiştir ki, bu tür testler, öğrencileri sürekli ve
anlayarak çalışmaya yöneltir.
