KUDÜS’ÜN KISA TARİHİ KUDÜS’ÜN KISA TARİHİ

KUDÜS’ÜN KISA TARİHİ KUDÜS’ÜN KISA TARİHİ

Şehrin tarihi

Şehrin tarihi M.Ö. 4000M.Ö. 4000 ila ila M.Ö. 3500M.Ö. 3500'lere kadar gider. Bu da Kudüs'ü dünya 'lere kadar gider. Bu da Kudüs'ü dünya üzerindeki en eski şehirlerinden biri yapar. Kudüs üç

üzerindeki en eski şehirlerinden biri yapar. Kudüs üç İbrahimî dinİbrahimî din için de özel ve için de özel ve kutsal bir şehir sayılmaktadır.

kutsal bir şehir sayılmaktadır.

Kudüs,

Kudüs, DavutDavut peygamberin peygamberin İsrailoğullarıİsrailoğulları'nın oniki kabilesini birleştirerek 'nın oniki kabilesini birleştirerek M.Ö. 996

M.Ö. 996'da kurduğu eski İsrail Krallığı'nın başkenti olmuştur. O zamanlar adı 'da kurduğu eski İsrail Krallığı'nın başkenti olmuştur. O zamanlar adı Urişalim

Urişalim olan kent Yabusilerin kontrolündeydi. olan kent Yabusilerin kontrolündeydi.

Davut peygamber şehri ele geçirince buraya Musa peygamberin Ahit Sandığı'nı Davut peygamber şehri ele geçirince buraya Musa peygamberin Ahit Sandığı'nı da getirir ki şehre ilk kutsiyet böylelikle verilmiş olur. Daha sonra yerine geçen da getirir ki şehre ilk kutsiyet böylelikle verilmiş olur. Daha sonra yerine geçen ve Museviler'in yeni peygamberi ve kralı olan Süleyman kendisine bir saray ve Museviler'in yeni peygamberi ve kralı olan Süleyman kendisine bir saray yaptırmak, şehrin çevresine duvar çektirmek ve Beytü’l-Makdis'i (Birinci Küdus yaptırmak, şehrin çevresine duvar çektirmek ve Beytü’l-Makdis'i (Birinci Küdus Tapınağı) inşa ettirmek suretiyle şehri mamur bir hale getirir. Ayrıca, Ahit Tapınağı) inşa ettirmek suretiyle şehri mamur bir hale getirir. Ayrıca, Ahit Sandığı'nı da mabetteki özel yerine yerleştirir.

Sandığı'nı da mabetteki özel yerine yerleştirir.

M.Ö. 500'lü yıllarda Babil Devleti orduları Kudüs'e girer şehri ve mabedi yakıp M.Ö. 500'lü yıllarda Babil Devleti orduları Kudüs'e girer şehri ve mabedi yakıp yıkarlar. Kentteki Yahudiler ise Babil'e sürülür.

yıkarlar. Kentteki Yahudiler ise Babil'e sürülür.

• Tevrat’taki tanıma göre Süleyman Mabedi

•

dönenler Kudüs ve civarına yerleşirler ve daha sonra bu bölgede ortaya çıkan dönenler Kudüs ve civarına yerleşirler ve daha sonra bu bölgede ortaya çıkan Hz. Üzeyir, Hz. Zekeriya, Hz. Yahya ve Hz. İsa gibi Peygamberlerle tanışırlar.

Hz. Üzeyir, Hz. Zekeriya, Hz. Yahya ve Hz. İsa gibi Peygamberlerle tanışırlar.

Babil’de kalanlar ise sadece Hz. Musa ve O’nun getirdiklerine tabi kalırlar ve Babil’de kalanlar ise sadece Hz. Musa ve O’nun getirdiklerine tabi kalırlar ve buradaki

buradaki Yahudi topluluğu Babil Yahudileri Yahudi topluluğu Babil Yahudileri olarak anılır. olarak anılır.

•

yeniden Yahudi Krallığı kurulur.

•

ve mabedi de yeniden yapmak suretiyle Kudüs’te büyük bir inşa faaliyetini Kudüs’te büyük bir inşa faaliyetini gerçekleştirir ve Kudüs’ü tepeden tırnağa yeniden inşa eder. Böylece

gerçekleştirir ve Kudüs’ü tepeden tırnağa yeniden inşa eder. Böylece Kudüs’teki Babil saldırısının izleri silinir.

Kudüs’teki Babil saldırısının izleri silinir.

•

adanarak, Hz. İsa’ nın doğduğu ve Hz. Zekeriya’nın gözetiminde büyüdüğü adanarak, Hz. İsa’ nın doğduğu ve Hz. Zekeriya’nın gözetiminde büyüdüğü yıllardır.

yıllardır.

•

Hükümdarı Titus Yahudilere karşı zulümde Babilleri aratmaz. MS. 70’li yıllarda Yahudilere karşı zulümde Babilleri aratmaz. MS. 70’li yıllarda ikinci mabette yerle bir edilir. (Taha Uğurluel,

ikinci mabette yerle bir edilir. (Taha Uğurluel, Arzın Kapısı Kudüs Mescid’i Arzın Kapısı Kudüs Mescid’i Aksa,

Aksa, İstanbul 2016, s. 22-23).İstanbul 2016, s. 22-23).

Herod tarafından M.Ö. 19’da yeniden inşa edilen Mabet

Herod tarafından M.Ö. 19’da yeniden inşa edilen Mabet

•

bir putperest şehir kurarlar(MS.135)

•

göç eder. Yüzyıllarca Arapların arasında yaşayan bu Yahudilere

göç eder. Yüzyıllarca Arapların arasında yaşayan bu Yahudilere MİZRAHİLER MİZRAHİLER denir. Arapça ile karışık İbranice konuşan bu Yahudi toplulukları, İslam’ın ilk denir. Arapça ile karışık İbranice konuşan bu Yahudi toplulukları, İslam’ın ilk yıllarında meydana gelen olaylarda ortaya çıkan ve Medine’de yaşayan yıllarında meydana gelen olaylarda ortaya çıkan ve Medine’de yaşayan

Yahudilerdir. Bunlar

Yahudilerdir. Bunlar Bedir Savaşı’nda Bedir Savaşı’nda müşriklerle işbirliği yapanmüşriklerle işbirliği yapan Beni Beni Kaynuka, Uhud Savaşı’nda Beni Nadir ve Hendek Savaşı’nda

Kaynuka, Uhud Savaşı’nda Beni Nadir ve Hendek Savaşı’nda Müslümanları Müslümanları arkadan vuran

arkadan vuran Beni Kurayza Yahudileri Beni Kurayza Yahudileri işte bu işte bu Mizrahi Yahudileridir. Mizrahi Yahudileridir.

•

bu Yahudiler

bu Yahudiler Seferad Seferad adıyla anılır. 1492 yılında Katolik İsabel’in adıyla anılır. 1492 yılında Katolik İsabel’in katliamlarında Müslümanlarla birlikte Osmanlı Padişahı II. Bayezid tarafından katliamlarında Müslümanlarla birlikte Osmanlı Padişahı II. Bayezid tarafından

kurtarılarak, Fas, Balkanlar ve İstanbul’a taşınırlar.

kurtarılarak, Fas, Balkanlar ve İstanbul’a taşınırlar.

•

Yahudilere ise AŞKENAZLAR denir (

Yahudilere ise AŞKENAZLAR denir (Taha Uğurluel, Taha Uğurluel, Arzın Kapısı Kudüs Arzın Kapısı Kudüs Mescid’i Aksa,

Mescid’i Aksa, İstanbul 2016, s. 24).İstanbul 2016, s. 24).

• Yahudilerin Romalılara başkaldırdığı Yahudilerin Romalılara başkaldırdığı BAR KONBA AYAKLANMASI’NDA BAR KONBA AYAKLANMASI’NDA binlerce Yahudi binlerce Yahudi öldürülmüş Romalılar da ciddi zararlar görmüştür. Bu olay İmparator Hadrian’ın öldürülmüş Romalılar da ciddi zararlar görmüştür. Bu olay İmparator Hadrian’ın Yahudiliği zihinlerden silme mücadelesini başlatması ve Yahudilerin Kudüs’ten sürgün Yahudiliği zihinlerden silme mücadelesini başlatması ve Yahudilerin Kudüs’ten sürgün

edilmelerinin temel sebebi olmuştur.

edilmelerinin temel sebebi olmuştur. HERODHEROD tarafından yapılan ve tarafından yapılan ve İmparator Titus İmparator Titus tarafından yerle bir edilen

tarafından yerle bir edilen II. MABED’İN II. MABED’İN yerine yerine İmparator Hadrian İmparator Hadrian tarafından buraya tarafından buraya iki büyük putperest tapınak inşa ettirilmiştir.

iki büyük putperest tapınak inşa ettirilmiştir. Bu tapınaklardan biri Jüpiter’e ithaf Bu tapınaklardan biri Jüpiter’e ithaf edilen tapınak diğeri ise yıllar sonra Merkad-i İsa Kilisesi’nin inşa edileceği yere edilen tapınak diğeri ise yıllar sonra Merkad-i İsa Kilisesi’nin inşa edileceği yere

yapılan Afrodit Mabedidir.

yapılan Afrodit Mabedidir.

• Bu putperest tapınakların kalıntıları, sütun ve sütun başlıkları bugün Mescid-i Aksa Bu putperest tapınakların kalıntıları, sütun ve sütun başlıkları bugün Mescid-i Aksa alanında hâlâ mevcuttur. Hadrian Kudüs şehrini kendince yeniden imar ve inşa alanında hâlâ mevcuttur. Hadrian Kudüs şehrini kendince yeniden imar ve inşa

ettirerek adını da

ettirerek adını da AELİA olarak değiştirir. Corda Caddesi ve Kanuni Sultan AELİA olarak değiştirir. Corda Caddesi ve Kanuni Sultan Sülayman’ın Şam Kapısı

Sülayman’ın Şam Kapısı altında görülebilen altında görülebilen Hadrian Kapısı Hadrian Kapısı Hadrian döneminin izlerini Hadrian döneminin izlerini taşımaktadır.

taşımaktadır.

• Bar Kohba Bar Kohba ayaklanması Yahudiler arasında çıkan ilk ayrışma olup bununla birlikte ayaklanması Yahudiler arasında çıkan ilk ayrışma olup bununla birlikte Yahudiler ayrışmaya başlamıştır. Ayrıca bu ayaklanmada Hristiyan gruplarYahudilere Yahudiler ayrışmaya başlamıştır. Ayrıca bu ayaklanmada Hristiyan gruplarYahudilere destek vermeyerek, Yahudi ve Hrıstiyanların da bir birinden ayrışmalarının başlangıcı destek vermeyerek, Yahudi ve Hrıstiyanların da bir birinden ayrışmalarının başlangıcı

olmuştur.

olmuştur.

• İmparator Konstantin ile birlikte Roma İmparatorluğunun İmparator Konstantin ile birlikte Roma İmparatorluğunun resmi dini Hristiyanlık olana resmi dini Hristiyanlık olana kadar Hadrian Tapınağı Mabed Tepesi’nde tüm ihtişamıyla ayakta kalmış, Hristiyanlık kadar Hadrian Tapınağı Mabed Tepesi’nde tüm ihtişamıyla ayakta kalmış, Hristiyanlık sonrası bakımsızlıktan mezbelelik hâline gelmiştir. Kudüs, Konstantin’in annesi sonrası bakımsızlıktan mezbelelik hâline gelmiştir. Kudüs, Konstantin’in annesi

Helena’nın

Helena’nın imar faaliyetleriyle 200 bin kişilik bir Hristiyan şehrine dönüşürken Mabed imar faaliyetleriyle 200 bin kişilik bir Hristiyan şehrine dönüşürken Mabed Tepesi ilgiden epeyce yoksun kalacağı bir döneme girmiştir(Taha Uğurluel,

Tepesi ilgiden epeyce yoksun kalacağı bir döneme girmiştir(Taha Uğurluel, Arzın Arzın Kapısı Kudüs Mescid’i Aksa,

Kapısı Kudüs Mescid’i Aksa, İstanbul 2016, s. 22-24).İstanbul 2016, s. 22-24).

•

eden Kostantinos’un 333’de emriyle Hz. İsa’nın çarmıha gerildiği kabul eden Kostantinos’un 333’de emriyle Hz. İsa’nın çarmıha gerildiği kabul

edilen yerde (Saint Sepulcre, Holy Sepulcher, Kıyame, Kamame Kilisesi) edilen yerde (Saint Sepulcre, Holy Sepulcher, Kıyame, Kamame Kilisesi)

Merkad-i İsa (Anastasis) Kilisesi inşa edilmeye başlanmış ve 335’te yapımı Merkad-i İsa (Anastasis) Kilisesi inşa edilmeye başlanmış ve 335’te yapımı tamamlanmıştır. Böylece, şehirde kiliselerin yapılmasıyla birlikte Süleyman tamamlanmıştır. Böylece, şehirde kiliselerin yapılmasıyla birlikte Süleyman

Mabedinin bulunduğu yerdeki

Mabedinin bulunduğu yerdeki Jüpiter Capitolina Jüpiter Capitolina bakımsızlıktan yıkılmış, bakımsızlıktan yıkılmış, üzerinde Yahudilerin ağlamasına ve yılda bir defa yağ sürmelerine izin üzerinde Yahudilerin ağlamasına ve yılda bir defa yağ sürmelerine izin

verilen taş (lapis pertutus) o dönemde muhtemelen açıkta kalmıştır.

verilen taş (lapis pertutus) o dönemde muhtemelen açıkta kalmıştır.

Hacerü’l-Muallak denilen bu kayayı da içine alan 691’de Kubbestü’s- Hacerü’l-Muallak denilen bu kayayı da içine alan 691’de Kubbestü’s- sahra’nın yapılmasıyla üzeri kapatılmış ve koruma altına alınmıştır.

sahra’nın yapılmasıyla üzeri kapatılmış ve koruma altına alınmıştır.

•

ihtişamıyla ayakta kalmış, Hristiyanlık sonrası bakımsızlıktan mezbelelik ihtişamıyla ayakta kalmış, Hristiyanlık sonrası bakımsızlıktan mezbelelik

hâline gelmiştir. Kudüs, Konstantin’in annesi

hâline gelmiştir. Kudüs, Konstantin’in annesi Helena’nın Helena’nın imar faaliyetleriyle imar faaliyetleriyle 200 bin kişilik bir Hristiyan şehrine dönüşürken Mabed Tepesi ilgiden

200 bin kişilik bir Hristiyan şehrine dönüşürken Mabed Tepesi ilgiden epeyce yoksun kalacağı bir döneme girmiştir(Taha Uğurluel,

epeyce yoksun kalacağı bir döneme girmiştir(Taha Uğurluel, Arzın Kapısı Arzın Kapısı Kudüs Mescid’i Aksa,

Kudüs Mescid’i Aksa, İstanbul 2016, s. 22-24).İstanbul 2016, s. 22-24).

•

gerçekleşmiştir.

gerçekleşmiştir. (Taha Uğurluel, (Taha Uğurluel, Arzın Kapısı Kudüs Mescid’i Aksa, Arzın Kapısı Kudüs Mescid’i Aksa, İstanbul 2016, s. İstanbul 2016, s.

25-26).

25-26).

•

Mescidü’l-Aksâ’nın mübarek kılınan çevresi şeklinde bahsedilmiş (el-İsrâ (el-İsrâ 17/1), ayrıca bulunduğu bölge “

17/1), ayrıca bulunduğu bölge “mukaddes toprak” (el-Mâide 5/21), “mukaddes toprak” (el-Mâide 5/21), “iyi, iyi, güzel bir yer

güzel bir yer” (Yûnus 10/93) olarak nitelendirilmiştir. Hadislerde ise ” (Yûnus 10/93) olarak nitelendirilmiştir. Hadislerde ise Mescid-i Mescid-i Aksâ’nın

Aksâ’nın, , Mescid-i Harâm Mescid-i Harâm ve ve Mescid-i ResûlullahMescid-i Resûlullah ile beraber ziyaret amacıyla ile beraber ziyaret amacıyla seyahat edilebilecek üç mescidden biri ve yeryüzünde Mescid-i Harâm’dan seyahat edilebilecek üç mescidden biri ve yeryüzünde Mescid-i Harâm’dan sonra inşa edilen ikinci mescid olduğu belirtilmiştir (Buhârî, “Fażlü’ś-śalât fî sonra inşa edilen ikinci mescid olduğu belirtilmiştir (Buhârî, “Fażlü’ś-śalât fî mescidi Mekke ve’l-Medîne”, 6, “Ĥac”, 26, “Enbiyâ”, 8, 40; Müslim, “Ĥac”, mescidi Mekke ve’l-Medîne”, 6, “Ĥac”, 26, “Enbiyâ”, 8, 40; Müslim, “Ĥac”,

288, “Mesâcid”, 2; Nesâî, “Mesâcid”, 3). Ayrıca bazı rivayetlerde Hz.

288, “Mesâcid”, 2; Nesâî, “Mesâcid”, 3). Ayrıca bazı rivayetlerde Hz.

Peygamber’in Beytülmakdis'te namaz kılmayı tavsiye ettiği de aktarılmaktadır Peygamber’in Beytülmakdis'te namaz kılmayı tavsiye ettiği de aktarılmaktadır

(Ebu Dav Gd. "Şalat ",14 ).

(Ebu Dav Gd. "Şalat ",14 ). Kütüb-i Sitte Kütüb-i Sitte dışındaki rivayetlere göre Hz. İsa dışındaki rivayetlere göre Hz. İsa nüzülünden sonra ölünce Medine'de Resül-i Ekrem'in kabri yanında veya nüzülünden sonra ölünce Medine'de Resül-i Ekrem'in kabri yanında veya

Kudüs'te defnedilecektir.

Kudüs'te defnedilecektir.

•

gönlünde silinmez bir şekilde yazılmasının iki önemli sebebi olmuştur.

gönlünde silinmez bir şekilde yazılmasının iki önemli sebebi olmuştur.

•

Ömer’i karşılayan Kudüs Patriği Safranius, Hz. Ömer’i önce kendi kutsallarına Ömer’i karşılayan Kudüs Patriği Safranius, Hz. Ömer’i önce kendi kutsallarına götürür ve Müslümanların buraları benimsemesini ister. Ancak, Hz. Ömer götürür ve Müslümanların buraları benimsemesini ister. Ancak, Hz. Ömer Kıyame / Kıyamet/ Kamame Kilisesi’ni görünce « Burası Hz. Peygamber’in Kıyame / Kıyamet/ Kamame Kilisesi’ni görünce « Burası Hz. Peygamber’in Mirac’a yükseldiği yer değil der» ve Hz. Ömer Davud Dağı’na götürülür, en Mirac’a yükseldiği yer değil der» ve Hz. Ömer Davud Dağı’na götürülür, en

nihayet

nihayet Mabet Tepesi’ne Mabet Tepesi’ne geldiğinde tekbir getirerek, «Burası Hz. geldiğinde tekbir getirerek, «Burası Hz.

Peygamber’in bize tarif ettiği yerdir der» ve bugünkü

Peygamber’in bize tarif ettiği yerdir der» ve bugünkü Mescid-i Aksa’nın Mescid-i Aksa’nın olduğu yere ahşap bir cami inşa ettirir.

olduğu yere ahşap bir cami inşa ettirir.

•

Abdülmelik b. Mervan Kubbetüssahra’yı(691), Velid b. Abdülmelik’de Mescid- Abdülmelik b. Mervan Kubbetüssahra’yı(691), Velid b. Abdülmelik’de Mescid- i Aksa’yı(703) inşa ettirir. Böylece, bakımsız ve mezbelelik hâlinde olan i Aksa’yı(703) inşa ettirir. Böylece, bakımsız ve mezbelelik hâlinde olan

Mabed Tepesi mamur hâle gelir. (Taha Uğurluel,

Mabed Tepesi mamur hâle gelir. (Taha Uğurluel, Arzın Kapısı Kudüs Mescid’i Arzın Kapısı Kudüs Mescid’i Aksa,

Aksa, İstanbul 2016, s. 25-26).İstanbul 2016, s. 25-26).

• Hz. Ömer’in fethinden sonra Kudüs, Mekke ve Hz. Ömer’in fethinden sonra Kudüs, Mekke ve Medine'den sonra İslamiyet'teki üçüncü kutsal Medine'den sonra İslamiyet'teki üçüncü kutsal

mekânın(haremin) bulunduğu şehir olmuştur.

mekânın(haremin) bulunduğu şehir olmuştur.

• Kudüs'ün sur içinde kalan bölümü artık Kudüs'ün sur içinde kalan bölümü artık "Eski "Eski Şehir"

Şehir" olarak anılmaktadır. Aslında 1860'a kadar olarak anılmaktadır. Aslında 1860'a kadar şehrin tamamı olan bu Eski Şehir, 1982'de şehrin tamamı olan bu Eski Şehir, 1982'de

tehlikedeki Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır.

tehlikedeki Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır.

Eski Şehir geleneksel olarak dört bölgeye Eski Şehir geleneksel olarak dört bölgeye

ayrılmıştır. Ama bugünkü kullanılan adları ayrılmıştır. Ama bugünkü kullanılan adları - - Hristiyan, Ermeni, Yahudi ve Müslüman Hristiyan, Ermeni, Yahudi ve Müslüman

mahalleleri

mahalleleri - ancak 19. yüzyılın başlarında - ancak 19. yüzyılın başlarında açıklanmıştır.(Kaynak: Vikipedia)

açıklanmıştır.(Kaynak: Vikipedia)

YAHUDİLİK VE YAHUDİLİK VE

HIRİSTİYANLIK AÇISINDAN HIRİSTİYANLIK AÇISINDAN

KUDÜS

KUDÜS

Kudüs’ün Kutsallığı Kudüs’ün Kutsallığı

• Yahudiler Kudüs’e Yeruşalayim, Yahudiler Kudüs’e Yeruşalayim,

• Hıristiyanlar Jarusselam, Hıristiyanlar Jarusselam,

• Müslümanlar ise Darü’s-Selâm derler. Müslümanlar ise Darü’s-Selâm derler.

• Her üç dinde de Kudüs’ün adı Her üç dinde de Kudüs’ün adı Dostluk Şehri / Dostluk Şehri / Barış Şehri’dir.

Barış Şehri’dir.

Kudüs iki bin yıldan beri tevhidin tarihi ve ruhani Kudüs iki bin yıldan beri tevhidin tarihi ve ruhani

merkezidir. Yehova'ya, İsa'ya veya Allah'a inanan merkezidir. Yehova'ya, İsa'ya veya Allah'a inanan

ve kendilerini İbrahim oğulları olarak ve kendilerini İbrahim oğulları olarak

nitelendiren Yahudiler, Hıristiyanlar ve nitelendiren Yahudiler, Hıristiyanlar ve

Müslümanların için Kudüs vazgeçilmez bir Müslümanların için Kudüs vazgeçilmez bir

kutsallığa sahiptir. Bu yüzden Kudüs'ün dinler ve kutsallığa sahiptir. Bu yüzden Kudüs'ün dinler ve

mezhepler açısından gerçek anlamda bir "

mezhepler açısından gerçek anlamda bir " Babil Babil Kulesi

Kulesi " olduğu bile söylenmiştir. " olduğu bile söylenmiştir.

BARIŞ ŞEHRİ BARIŞ ŞEHRİ

• Kudsiyetin yoğun olarak tezahür ettiği Kudüs, Kudsiyetin yoğun olarak tezahür ettiği Kudüs, hiçbir zaman İbranice adı “Yeruşalayim"in (barış hiçbir zaman İbranice adı “Yeruşalayim"in (barış

diyarı) çağrıştırdığı barış

diyarı) çağrıştırdığı barış şehri şehri olmamıştır. Aksine, olmamıştır. Aksine, çok eski zamanlardan beri, özellikle kutsal

çok eski zamanlardan beri, özellikle kutsal mekânların denetimi yüzünden zorlu

mekânların denetimi yüzünden zorlu

mücadelelere sahne olmuştur. Çünkü bu mücadelelere sahne olmuştur. Çünkü bu

küçücük alanda, büyük dinlerin tarihi, geleneği, küçücük alanda, büyük dinlerin tarihi, geleneği, kutsal mekânları ve değerleri iç içe girmiştir. Bu kutsal mekânları ve değerleri iç içe girmiştir. Bu

da kutsal mekânların üzerinde hak taleplerine yol da kutsal mekânların üzerinde hak taleplerine yol

açmıştır.

açmıştır.

• Mabet Tepesi

•Kubbetu’s-Sahr

•Mescid-i Aksa

•Ağlama duvarı

Mescid-i Aksa ve Kubbetüssahra’nın bulunduğu Mabet Mescid-i Aksa ve Kubbetüssahra’nın bulunduğu Mabet

Tepesi Tepesi

•Mescid-i aksa

•Kubbetus-Sahr

•Ağlama duvarı

• Tevrat’taki tanıma göre Süleyman Mabedi

Süleyman Mabedi’nden geriye kalan Ağlama Duvarı ve geri planda Kubbetu’s-Sahr

•Ağlama duvarı

•Kubbetus-Sahra (Kaya Kubbesi)

Ağlama Duvarı ve geri planda Mescid-i Aksa ile Kubbetu’s- Ağlama Duvarı ve geri planda Mescid-i Aksa ile Kubbetu’s-

Sahra Sahra

•Kubbetu’s-Sahr

•Mescid-i Aksa

•Ağlama duvarı

Kudüs’ün Üç Din İçin Önemi Kudüs’ün Üç Din İçin Önemi

• ^{Kudüs Kudüs} , Yahudilere dinî yaşamın temelini oluşturan ve , Yahudilere dinî yaşamın temelini oluşturan ve Yahudi ideallerini ayakta tutan mekânı;

Yahudi ideallerini ayakta tutan mekânı;

• Müslümanlara Müslümanlara ilk kıblelerini ve ilk kıblelerini ve Hz. Muhammed'in Hz. Muhammed'in (s.a.v) (s.a.v) miraca yükseldiği yeri

miraca yükseldiği yeri hatırlatır. hatırlatır.

• Hıristiyanlara ise Hıristiyanlara ise cennetin kapısının açıldığı, Hz. cennetin kapısının açıldığı, Hz.

Adem’in cennetten çıkınca ilk önce geldiği, uzun süre Adem’in cennetten çıkınca ilk önce geldiği, uzun süre

kaldığı, ömrünün son yıllarında tekrar dönerek, kaldığı, ömrünün son yıllarında tekrar dönerek,

öldüğünde defnedildiği yeri; Hz. Nuh’un tufandan öldüğünde defnedildiği yeri; Hz. Nuh’un tufandan

kurtulduktan sonra suların çekilip çekilmediğini kurtulduktan sonra suların çekilip çekilmediğini

anlamak için uçurduğu güvercinin günler sonra, anlamak için uçurduğu güvercinin günler sonra,

Kudüs’teki Zeytin Dağı’ndan ağzında getirdiği bir Kudüs’teki Zeytin Dağı’ndan ağzında getirdiği bir

zeytin dalı ile geri döndüğü yeri; özellikle de Hz.

zeytin dalı ile geri döndüğü yeri; özellikle de Hz.

İsa'nın hayatının önemli bir bölümünü

İsa'nın hayatının önemli bir bölümünü geçirdiği mekânı geçirdiği mekânı hatırlatır

hatırlatır

Yahudiler Açısından Önemi Yahudiler Açısından Önemi

• Dünyaya dağılmış on iki, on üç milyon Dünyaya dağılmış on iki, on üç milyon kadar Yahudinin arasında, güçlü bir dini kadar Yahudinin arasında, güçlü bir dini

kimliğe sahip bulunan çok sayıda kişinin kimliğe sahip bulunan çok sayıda kişinin

Kudüs'e olan ilgisi daha farklıdır. Çünkü Kudüs'e olan ilgisi daha farklıdır. Çünkü

Kudüs

Kudüs , , Yahudiliğe hayat veren bir can Yahudiliğe hayat veren bir can

damarıdır. Zira Yahudilik, belli bir toprakla damarıdır. Zira Yahudilik, belli bir toprakla

kimlikleştirilmiş bir dindir.

kimlikleştirilmiş bir dindir.

Kutsal Toprak Kutsal Toprak

• Yahudilik, diğer dinlerden farklı olarak, belli bir toprakla kimlikleştirilmiş bir dindir. Yahudiliğin en temel kurum ve kuralları bu topraklara göre belirlenmiş ve şekillenmiştir.

• Tanrının seçip belirlemesi nedeniyle kutsal sayılan bu topraklar, Filistin topraklarıdır. Yahudilik bu toprakların dışında tam olarak yaşanamaz. Zorunlu sürgün hali hariç, Tevrat’ın buyruklarına

kulak veren Yahudilerin mutlaka bu topraklarda yaşamaları gerekir.

• Yahudi din bilginleri, şartları uygun olup da kutsal topraklarda

yaşamayan Yahudileri Tevrat’ın buyruklarına karşı gelmiş bir asi

olarak değerlendirirler.

• 1967 sonrası kutsal toprakların sınırı

YAHUDİ MABEDİ YAHUDİ MABEDİ

• ^{Hz. Davut Hz. Davut Kudüs’ü Kudüs’ü} başşehir ilan ed başşehir ilan ed er ve Ahit sandığını da er ve Ahit sandığını da buraya getirerek, Kudüs’e ilk kudsiyetini kazandırır.

buraya getirerek, Kudüs’e ilk kudsiyetini kazandırır.

• Hz. Süleyman Kudüs’te Hz. Süleyman Kudüs’te Ahit sandığını barındıracak ve millî dine Ahit sandığını barındıracak ve millî dine merkez görevi görecek bir mabet

merkez görevi görecek bir mabet inşa ettirir inşa ettirir . .

• Beyt-i Makdis/İlk Mabed ve Süleyman Mabedi olarak da bilinen Beyt-i Makdis/İlk Mabed ve Süleyman Mabedi olarak da bilinen bu bu mabed mabed Yahudilikte oldukça önemlidir. Yahudilikte oldukça önemlidir. Çünkü burası Çünkü burası

Yahudilere göre

Yahudilere göre dinî hayatın merkezini oluşturur dinî hayatın merkezini oluşturur ve ve bu mabedin bu mabedin Yahudiler nezdindeki adı

Yahudiler nezdindeki adı Bet-Hamikdaş’tır (Kutsal Ev) Bet-Hamikdaş’tır (Kutsal Ev) . .

• M.Ö. 500’lü yıllarda Babilliler, M.S.70’de ise Roma İmparatoru M.Ö. 500’lü yıllarda Babilliler, M.S.70’de ise Roma İmparatoru Titus tarafından tahrip edilip

Titus tarafından tahrip edilip tamamen yıkılan Süleyman tamamen yıkılan Süleyman Mabedi’nden geriye bugün sadece

Mabedi’nden geriye bugün sadece Ağlama Duvarı Ağlama Duvarı olarak anılan olarak anılan batı duvarı kalmıştır

batı duvarı kalmıştır . . Bu m Bu m abedin yerine abedin yerine Romalılar tarafından iki Romalılar tarafından iki putperest mabedi

putperest mabedi daha sonra daha sonra ise ise Müslümanlar tarafından Müslümanlar tarafından Kubbetüssahra ve

Kubbetüssahra ve Mescid-i Aksâ inşa edilmiştir. Süleyman Mescid-i Aksâ inşa edilmiştir. Süleyman Mabedi’nden kalan batı duvarı Yahudiler için önemlidir.

Mabedi’nden kalan batı duvarı Yahudiler için önemlidir.

Yahudiler, bu duvarın önünde mabedin durumu için ağıt Yahudiler, bu duvarın önünde mabedin durumu için ağıt

yakarlar ve en kısa zamanda yeniden inşa edilmesi için Tanrıya yakarlar ve en kısa zamanda yeniden inşa edilmesi için Tanrıya

yakarırlar.

yakarırlar.

• Tevrat’taki tanıma göre Süleyman Mabedi

Herod tarafından M.Ö. 19’da yeniden inşa edilen Mabet

Herod tarafından M.Ö. 19’da yeniden inşa edilen Mabet

Yahudiler Mabedi yeniden niçin inşa Yahudiler Mabedi yeniden niçin inşa

etmiyorlar?

etmiyorlar?

Yahudiler, 1967 yılındaki savaş sonucunda Kudüs’e tamamen hakim olmalarına rağmen Mescid-i Aksa’yı yıkıp yerine Süleyman Mabedi’ni tekrar inşa etmemişlerdir. Bunun iki nedeni vardır.

Birincisi Müslümanların tepkisinden çekinilmesidir. İsrail devleti, İslam dünyasının tepkisinden çekindiği için şimdiye kadar bunu plânlamamıştır.

İkincisi ise Yahudiliğin mesihçi karakteridir. İsrail devletinin bu

tutumunda dinin de önemli katkısı vardır. Ortodoks Yahudiliğe

göre Süleyman Mabedi’nin yeniden inşa edilmesi, mesihin

gelmesine bağlıdır. Çünkü mabet yeniden ancak Mesih tarafından

inşa inşa edilecektir. Mesihin gelmesinden önce girişilecek böyle

bir faaliyet, dinî otoritelerin tepkisini çekecek, din ile devlet karşı

karşıya gelecektir. Bu nedenle Yahudiler, Süleyman Mabedi’ni

yeniden inşa etme teşebbüsünde bulunmamaktadırlar.

Mesih inancı Mesih inancı

Mesih bir kurtarıcıdır. Uzun süre sıkıntıyla karşılaşmış, kendi çabalarıyla sıkıntıdan kurtulamamış tüm milletlerde bir mesih beklentisi olmuştur.

Yahudilerdeki mesih beklentisi, M.S. 70 yılında Roma istilasından sonra belirgin hale gelmiştir. Romalılar, Yahudilerin Kudüs’deki mabedini yıkmış, önemli dinî kurumlarını ortadan kaldırmış ve Yahudiler üzerinde büyük bir baskı uygulamışlardır. M.S. 70 yılındaki bu yıkımdan sonra Yahudiler bir daha toplanma fırsatı bulamamışlar ve 1948 yılına kadar devamlı başka milletlerin egemenliği altında yaşamışlardır.

Bu durum onlarda, Davud soyundan gelecek ve kendilerini kurtaracak olağan üstü güçlere sahip bir mesih inancının doğmasına yol açmıştır. Yahudi din adamları bu inancın temelini kutsal kitaplara dayandırmışlardır.

M.S. XII. yüzyılda meşhur Yahudi bilgini Maimonides (İslam

dünyasında Musa bin Meymun olarak bilinir), Yahudiler için

belirlediği on üç maddelik iman esasları arasına mesih inancını da

koymuştur. Yahudiler, her sabah ibadetinde “Geciktiği halde mesihin

geleceğine inanırım” cümlesini iman ikrarı olarak tekrar ederler.

Yahudiler İçen Kudüs Vazgeçilmezdir Yahudiler İçen Kudüs Vazgeçilmezdir

• Merkezini Kudüs’ün oluşturduğu vaat edilmiş kutsal topraklar, Merkezini Kudüs’ün oluşturduğu vaat edilmiş kutsal topraklar, sona ermiş tarihi bir geçmişin mekânı değildir. Yahudi

sona ermiş tarihi bir geçmişin mekânı değildir. Yahudi geleneği, Yehova tarafından seçilmiş halk ile yapılan ahit geleneği, Yehova tarafından seçilmiş halk ile yapılan ahit

karşılığında ilk peygamberlere ve onların çocuklarına sunulan karşılığında ilk peygamberlere ve onların çocuklarına sunulan

toprak arasında çözülmez bir bağ kurmaktadır.

toprak arasında çözülmez bir bağ kurmaktadır.

• Tevrat'ta altı yüz defadan fazla adı geçen Kudüs’ü unutmak Tevrat'ta altı yüz defadan fazla adı geçen Kudüs’ü unutmak Yahudiler için büyük bir onursuzluktur.

Yahudiler için büyük bir onursuzluktur.

• Kendileriyle bu şehir arasındaki bağı güçlü tutmak için yıl Kendileriyle bu şehir arasındaki bağı güçlü tutmak için yıl boyunca düzenlenen ayinlerde onun anısını güçlendirecek boyunca düzenlenen ayinlerde onun anısını güçlendirecek

ifadelere yer verilmektedir. Bunların en meşhuru ifadelere yer verilmektedir. Bunların en meşhuru

Mezmurlardaki şu sözlerdir:

Mezmurlardaki şu sözlerdir:

“ “ Eğer seni unutursam, ey Eğer seni unutursam, ey Kudüs!

Kudüs!

Sağ elim hünerini unutsun.

Sağ elim hünerini unutsun.

Eğer seni anmazsam, Eğer seni anmazsam,

Eğer Kudüs’ü baş sevincimden Eğer Kudüs’ü baş sevincimden

üstün tutmazsam, üstün tutmazsam,

Dilim damağıma yapışsın Dilim damağıma yapışsın !” !”

(Mezmurlar, 137: 5-6)

(Mezmurlar, 137: 5-6)

Kudüs, Milletlerin Ortasında Yalnız Şehir Kudüs, Milletlerin Ortasında Yalnız Şehir

• Yahudi peygamberi Hezekiel, Kudüs'ü milletlerin ortasına Yahudi peygamberi Hezekiel, Kudüs'ü milletlerin ortasına yerleştirilmiş bir şehir, lsrailoğullarını da toprağın göbeğinde yerleştirilmiş bir şehir, lsrailoğullarını da toprağın göbeğinde

oturan millet olarak tanımlamıştır. Bu, dünyanın merkezini oturan millet olarak tanımlamıştır. Bu, dünyanın merkezini

dünyanın geri kalanından açık seçik ayrılmış bir mekân haline dünyanın geri kalanından açık seçik ayrılmış bir mekân haline

getirmiştir.

getirmiştir.

• Sınırları Tevrat’ta açıkça belirtilmemiş olsa da, merkezini Sınırları Tevrat’ta açıkça belirtilmemiş olsa da, merkezini

Kudüs’ün oluşturduğu vaat edilmiş topraklar dünyanın diğer Kudüs’ün oluşturduğu vaat edilmiş topraklar dünyanın diğer

bölümünden kutsaldır.

bölümünden kutsaldır.

• Kudüs, Filistin'deki öteki kentlerden daha Kudüs, Filistin'deki öteki kentlerden daha kutsaldır. kutsaldır.

• Mabedin bulunduğu Mabedin bulunduğu Mabet Tepesi Mabet Tepesi , Kudüs'ün geri kalan , Kudüs'ün geri kalan yerlerinden daha

yerlerinden daha da da kutsaldır. Oraya herkesin girmesine izin kutsaldır. Oraya herkesin girmesine izin yoktur. Temiz olmayanlar, ay hali gören kadınlar oraya

yoktur. Temiz olmayanlar, ay hali gören kadınlar oraya giremez.

giremez.

• Kudüs’ün en kutsal mekânı, mabedin hem en merkezi hem en Kudüs’ün en kutsal mekânı, mabedin hem en merkezi hem en kutsal yeri olan ve Kutsallar Kutsalı olarak nitelendirilen

kutsal yeri olan ve Kutsallar Kutsalı olarak nitelendirilen

bölümüdür. Buraya sadece büyük tövbe günü Yom Kipur’da bölümüdür. Buraya sadece büyük tövbe günü Yom Kipur’da

başhaham girebilir. Mabet, dünyanın en yüksek yeri olup, aynı başhaham girebilir. Mabet, dünyanın en yüksek yeri olup, aynı

zamanda göğe açılan kapıdır.

zamanda göğe açılan kapıdır.

Kubbetüssahra’daki Kayanın Kutsallığı Kubbetüssahra’daki Kayanın Kutsallığı

• Yahudiler Hacer-i Muallak’a “ Yahudiler Hacer-i Muallak’a “ Even Şatiyah Even Şatiyah ” ” Derler.

Derler. Su kayası veya temel kayası Su kayası veya temel kayası gibi gibi anlamlara gelir.

anlamlara gelir.

• Dünya bu kayadan yaratılmaya başlamıştır Dünya bu kayadan yaratılmaya başlamıştır . .

• Hz. İbrahim oğlu İshak’ı bu kayanın üzerinde Hz. İbrahim oğlu İshak’ı bu kayanın üzerinde kurban etme teşebbüsünde bulunmuştur.

kurban etme teşebbüsünde bulunmuştur.

• Kayanın üzerinde Tanrının en kutsal ismi Kayanın üzerinde Tanrının en kutsal ismi yazılıdır.

yazılıdır. (YHVH) (YHVH)

Hacer-i Muallak veya Kutsal Kaya

Hacer-i Muallak veya Kutsal Kaya

Hıristiyanlık Açısından Kudüs Hıristiyanlık Açısından Kudüs

Hıristiyanların Kudüs’e ilgisi

Hıristiyanların Kudüs’e ilgisi Yahudilere göre Yahudilere göre daha farklıdır

daha farklıdır . . Hz. İsa Kudüs’ü kutsal bir şehir Hz. İsa Kudüs’ü kutsal bir şehir olarak görmemiştir

olarak görmemiştir . . Yuhanna İncili'nde İsa, Yuhanna İncili'nde İsa,

Samaryalı bir kadınla konuşurken "Kadın, bana Samaryalı bir kadınla konuşurken "Kadın, bana

inan, vakit gelecek, Baba'ya ne bu dağda, ne de inan, vakit gelecek, Baba'ya ne bu dağda, ne de

Yeruşelim'de ibadet edilecek"

Yeruşelim'de ibadet edilecek"

Yine Matta'da da, "Ey Yeruşelim, peygamberleri Yine Matta'da da, "Ey Yeruşelim, peygamberleri

öldüren ve kendisine gönderilenleri taşlayan öldüren ve kendisine gönderilenleri taşlayan

Yeruşelim " diyerek, İsa Kudüs'e

Yeruşelim " diyerek, İsa Kudüs'e lanet lanet etmektedir

etmektedir . .

Pavlus’un Yorumu Pavlus’un Yorumu

• Pavlus, İsa'nın Pavlus, İsa'nın lanetini lanetini , Kudüs'ün dışında Haç'a , Kudüs'ün dışında Haç'a gerilişin

gerilişin e e yorumlamış ve Kudüs'ün Hıristiyanlar için yorumlamış ve Kudüs'ün Hıristiyanlar için ne ifade ettiğini İbranilere gönderdiği mektupta

ne ifade ettiğini İbranilere gönderdiği mektupta şöyle açıklamıştır:

şöyle açıklamıştır:

• "Bunun için İsa da, kendi kanı ile kavmini takdis "Bunun için İsa da, kendi kanı ile kavmini takdis

etsin diye, kapıdan dışarıda elem çekti. İmdi biz de, etsin diye, kapıdan dışarıda elem çekti. İmdi biz de,

onun sitemini taşıyarak, ordugahtan dışarıya, onun sitemini taşıyarak, ordugahtan dışarıya,

kendisine gidelim. Çünkü burada baki olacak bir kendisine gidelim. Çünkü burada baki olacak bir

Şehrimiz yoktur, ancak gelecek olanı arıyoruz!”

Şehrimiz yoktur, ancak gelecek olanı arıyoruz!”

Semavi Kudüs Semavi Kudüs

• Pavlus, İsa'nın gittiği yeri açıklama hususunda Pavlus, İsa'nın gittiği yeri açıklama hususunda mesihî ve eskatolojik(hayatın sonuna veya ölüm mesihî ve eskatolojik(hayatın sonuna veya ölüm

sonrası hayatın nitelikleriyle ilgili) remizler sonrası hayatın nitelikleriyle ilgili) remizler

kullanmakta ve bu yerin

kullanmakta ve bu yerin Tanrı Krallığındaki Tanrı Krallığındaki Semavî Kudüs

Semavî Kudüs olduğuna işaret etmektedir. olduğuna işaret etmektedir.

Bunu, İbranilere gönderdiği mektubunun başka Bunu, İbranilere gönderdiği mektubunun başka

bir yerinde, daha açık olarak,

bir yerinde, daha açık olarak, ”Gerçekte siz, ”Gerçekte siz, Sion Dağı'na ve Yaşayan Tanrı'nın Şehri'ne, Sion Dağı'na ve Yaşayan Tanrı'nın Şehri'ne,

Semavî Kudüs'e on binlerce meleği ile birlikte Semavî Kudüs'e on binlerce meleği ile birlikte

geldiniz”

geldiniz” şeklinde belirtmektedir. şeklinde belirtmektedir.

Semavi Kudüs/Dünyevi Kudüs!

Semavi Kudüs/Dünyevi Kudüs!

• ^{Pavlus, Pavlus,} Tanrı Krallığındaki Semavî Kudüs'ün Tanrı Krallığındaki Semavî Kudüs'ün Filistin’deki Filistin’deki bugünkü Kudüs'ten farkını da İbrahim'in hür eşi Sare' bugünkü Kudüs'ten farkını da İbrahim'in hür eşi Sare'

den doğan oğlu İshak'ın soyu ile Cariye Hacer'den den doğan oğlu İshak'ın soyu ile Cariye Hacer'den

doğan İsmail'in soyu arasındaki farkı örnek göstererek doğan İsmail'in soyu arasındaki farkı örnek göstererek

açıklamaktadır.

açıklamaktadır.

• Pavlus’a göre, Pavlus’a göre, Arabistan'da oturan Cariye Hacer ve Arabistan'da oturan Cariye Hacer ve

onun köle çocukları Filistin'deki Kudüs'ün bir temsilidir;

onun köle çocukları Filistin'deki Kudüs'ün bir temsilidir;

Filistin'deki Kudüs her bakımdan onlara benzemekte ve Filistin'deki Kudüs her bakımdan onlara benzemekte ve

onlarla eşit statüye sahip bulunmaktadır.

onlarla eşit statüye sahip bulunmaktadır.

• Sare ve çocukları nın temsil ettiği Semavî Kudüs ise Sare ve çocukları nın temsil ettiği Semavî Kudüs ise hürdür ve Hıristiyanla rın anasıdır.

hürdür ve Hıristiyanla rın anasıdır.

Kudüs’ün yeniden kutsallık kazanması Kudüs’ün yeniden kutsallık kazanması

• Kudüs’ün Hıristiyanlar açısından kutsal mekân olarak Kudüs’ün Hıristiyanlar açısından kutsal mekân olarak yeniden değer kazanması, Roma İmparatoru

yeniden değer kazanması, Roma İmparatoru Konstantin'in

Konstantin'in annesi Helena zamanında başlamıştır. annesi Helena zamanında başlamıştır.

• Helana, 326'da İsa'nın yaşadığı yerleri keşfetmek için Helana, 326'da İsa'nın yaşadığı yerleri keşfetmek için Kudüs ve çevresine bir seyahat düzenle

Kudüs ve çevresine bir seyahat düzenle r r . .

• Helana, yaptı Helana, yaptı rdı rdı ğı araştırmalar neticesinde, İsa’nın ğı araştırmalar neticesinde, İsa’nın Betlehem'de doğduğu, Kudüs'te de Haç’a gerildiği Betlehem'de doğduğu, Kudüs'te de Haç’a gerildiği

yerler ile Haç'ın parçalarını keşfet

yerler ile Haç'ın parçalarını keşfet tiğini söyler tiğini söyler . .

• İsa'nın Kudüs ve Betlehem'de hayat izlerinin İsa'nın Kudüs ve Betlehem'de hayat izlerinin

keşfedildiği haberi, Hıristiyan dünyasının dört bir keşfedildiği haberi, Hıristiyan dünyasının dört bir

yanına süratle yayılır.

yanına süratle yayılır.

• İsa'nın Kutsal Kitap'ta tasvir edilen yaşadığı yerleri İsa'nın Kutsal Kitap'ta tasvir edilen yaşadığı yerleri

görmek isteyen dindar Hıristiyanlar, her taraftan, akın görmek isteyen dindar Hıristiyanlar, her taraftan, akın

akın Kudüs'e gelmeye başlarlar.

akın Kudüs'e gelmeye başlarlar.

Hıristiyanlar arasındaki tartışmalar Hıristiyanlar arasındaki tartışmalar

İsa'dan yaklaşık üç yüz yıl sonra Kudüs’ün İsa'dan yaklaşık üç yüz yıl sonra Kudüs’ün

yeniden değer kazanması Hıristiyanlar arasında yeniden değer kazanması Hıristiyanlar arasında

tartışmalara yol açmıştır.

tartışmalara yol açmıştır.

Bazı Hıristiyan Kilise Babaları, dinî duyguyu Bazı Hıristiyan Kilise Babaları, dinî duyguyu

pekiştireceği inancıyla Kudüs’e ve çevresine pekiştireceği inancıyla Kudüs’e ve çevresine

yapılan ziyaretleri olumlu karşılamış, bazıları da yapılan ziyaretleri olumlu karşılamış, bazıları da

dinin özüne ters düşeceği endişesiyle karşı dinin özüne ters düşeceği endişesiyle karşı

çıkmıştır.

çıkmıştır.

Aziz Jerome, Kudüs’ü ziyaret etmenin lüzumsuz Aziz Jerome, Kudüs’ü ziyaret etmenin lüzumsuz

olduğunu, gerçek inanırların

olduğunu, gerçek inanırların dünyanın her dünyanın her yerinden

yerinden Tanrı Krallığındaki Semavî Kudüs'e Tanrı Krallığındaki Semavî Kudüs'e ulaşabileceğini söylemiştir.

ulaşabileceğini söylemiştir.

Katolik ve Ortodoks Hıristiyanların Katolik ve Ortodoks Hıristiyanların

Yaklaşımı Yaklaşımı

• Kilise Babaları arasındaki bu görüş Kilise Babaları arasındaki bu görüş

farklılıklarına rağmen kutsal mekanların farklılıklarına rağmen kutsal mekanların

müminlerin imanını güçlendireceği müminlerin imanını güçlendireceği

düşüncesiyle Katolik ve Ortodoks Kiliseleri düşüncesiyle Katolik ve Ortodoks Kiliseleri

tarafından Kudüs’ün ziyaret edilmesi teşvik tarafından Kudüs’ün ziyaret edilmesi teşvik

edilmiştir.

edilmiştir.

Diriliş Kilisesi Diriliş Kilisesi

• İsa’nın yeniden dirildiği yerde inşa edilen İsa’nın yeniden dirildiği yerde inşa edilen Diriliş Kilisesi (Holy Sepulchre, Kıyame

Diriliş Kilisesi (Holy Sepulchre, Kıyame Kilisesi, Kamame Kilisesi, Kumame

Kilisesi, Kamame Kilisesi, Kumame

Kilisesi), Bizans İmparatoru Konstantin Kilisesi), Bizans İmparatoru Konstantin

tarafından 4. yüzyılda yaptırılmıştır. Diriliş tarafından 4. yüzyılda yaptırılmıştır. Diriliş

Kilisesi Hıristiyanlar için Kudüs’teki en Kilisesi Hıristiyanlar için Kudüs’teki en

kutsal mekandır.

kutsal mekandır.

Diriliş Kilisesinin Planı

Diriliş Kilisesinin Planı

Kiliseden Bölümler Kiliseden Bölümler

• Kilise Katolik, Ortodoks ve Monofizitler Kilise Katolik, Ortodoks ve Monofizitler tarafından paylaşılmıştır. Her bir Kiliseye tarafından paylaşılmıştır. Her bir Kiliseye

ait şapeller vardır. Kilisenin denetimi ait şapeller vardır. Kilisenin denetimi

yüzünden Kiliseler arasında sık sık kavga yüzünden Kiliseler arasında sık sık kavga

çıktığı için Osmanlılar zamanında Kilise’den çıktığı için Osmanlılar zamanında Kilise’den

iki Müslüman aile sorumlu tutulmuştu.

iki Müslüman aile sorumlu tutulmuştu.

Kilisenin anahtarları bu ailelerdeydi.

Kilisenin anahtarları bu ailelerdeydi.

Doğu Ortodoks Altarı Doğu Ortodoks Altarı

(Altar: Sunak, adak adanan veya kurban kesilen dini mekân) (Altar: Sunak, adak adanan veya kurban kesilen dini mekân)

Azize Helena Şapeli Azize Helena Şapeli

(Şapel büyük kiliselerin içindeki küçük ibadet yeri) (Şapel büyük kiliselerin içindeki küçük ibadet yeri)

Adem Şapeli

Adem Şapeli

Via Dolorosa (Çile Yolu)

Via Dolorosa (Çile Yolu)

VİA DOLOROSA VİA DOLOROSA

• İsa’nın ölüme mahkum edildiği yerden İsa’nın ölüme mahkum edildiği yerden

başlayıp Diriliş Kilisesinin içinde son bulan başlayıp Diriliş Kilisesinin içinde son bulan

bir hac güzergahıdır.

bir hac güzergahıdır.

Via Dolorosa Hacıları (Cuma)

Via Dolorosa Hacıları (Cuma)

Getsemane Getsemane

• ^{İsanın İsanın}

yakalanmadan yakalanmadan

önce dua ettiği

önce dua ettiği

yer yer

Milletler Kilisesi

Milletler Kilisesi

SON SÖZ SON SÖZ

•

dünyasına armağan edilmiştir. Bu olay, dinî ve romantik eserleri dünyasına armağan edilmiştir. Bu olay, dinî ve romantik eserleri

okuyarak yoğrulmuş ve hayallerinde sürekli bu kutsal yerleri yaşamış okuyarak yoğrulmuş ve hayallerinde sürekli bu kutsal yerleri yaşamış

Hıristiyan müminleri mest etmiştir. İsa'nın ıstırabının ve yeniden Hıristiyan müminleri mest etmiştir. İsa'nın ıstırabının ve yeniden

dirilişinin mekânı olan Kudüs'ün kurtuluşuyla sarhoş olmuş Hıristiyan dirilişinin mekânı olan Kudüs'ün kurtuluşuyla sarhoş olmuş Hıristiyan

müminler, duygusal bir dindarlık ya da mistisizmin etkisiyle, 1870'li müminler, duygusal bir dindarlık ya da mistisizmin etkisiyle, 1870'li

yıllardan beri Filistin'e yaptıkları ziyaretlerini ve orada bulunan yıllardan beri Filistin'e yaptıkları ziyaretlerini ve orada bulunan

misyoner vakıflarının sayılarını artırmışlardır. Böylece, Hıristiyan misyoner vakıflarının sayılarını artırmışlardır. Böylece, Hıristiyan

dünyanın Semavî Kudüs’e ulaşmanın yolu olarak gördüğü dünyevî dünyanın Semavî Kudüs’e ulaşmanın yolu olarak gördüğü dünyevî

Kudüs’le bağı yeniden tesis edilmiştir. Günümüzdeki evanjelik binyılcı Kudüs’le bağı yeniden tesis edilmiştir. Günümüzdeki evanjelik binyılcı

Hıristiyanlara göre Kudüs, Mesih'in gelişinin ve yeryüzünde Tanrı Hıristiyanlara göre Kudüs, Mesih'in gelişinin ve yeryüzünde Tanrı

Krallığının kuruluşunun çabuklaştırılması için gelip yaşanması Krallığının kuruluşunun çabuklaştırılması için gelip yaşanması

gereken kutsanmış bir yerdir.

gereken kutsanmış bir yerdir.

Yahudi ideallari gerçekleşti.

Yahudi ideallari gerçekleşti.

• Hıristiyan İngilizlerin kutsal toprakları Osmanlının elinden Hıristiyan İngilizlerin kutsal toprakları Osmanlının elinden

alması, yaklaşık iki bin yıldır Kudüs’ün özlemiyle yanıp tutuşan alması, yaklaşık iki bin yıldır Kudüs’ün özlemiyle yanıp tutuşan

Yahudilerin ideallerinin gerçekleşmesinin yolunu açmıştır.

Yahudilerin ideallerinin gerçekleşmesinin yolunu açmıştır.

İngilizlerin himayesinde kutsal topraklarda sayıları hızla artan İngilizlerin himayesinde kutsal topraklarda sayıları hızla artan

Yahudiler, bu toprakları “kurtarmak” için mücadeleye Yahudiler, bu toprakları “kurtarmak” için mücadeleye

girişmişlerdir. 1948 yılında zafere ulaşan Yahudiler, 1967 girişmişlerdir. 1948 yılında zafere ulaşan Yahudiler, 1967 yılındaki altı gün savaşları sonucunda Kudüs’ün tamamını yılındaki altı gün savaşları sonucunda Kudüs’ün tamamını

denetimleri altına almışlardır. Yahudiler amaçlarına ulaşmış, denetimleri altına almışlardır. Yahudiler amaçlarına ulaşmış,

ancak Kudüs üzerindeki hak kavgası daha da kızışmıştır. Bu kez, ancak Kudüs üzerindeki hak kavgası daha da kızışmıştır. Bu kez,

mağdur olan ve kaderlerini Kudüs’le özdeşleştiren Filistinli mağdur olan ve kaderlerini Kudüs’le özdeşleştiren Filistinli

Araplar’ın şehir üzerindeki hak mücadelesi başlamıştır. Kudüs Araplar’ın şehir üzerindeki hak mücadelesi başlamıştır. Kudüs üzerine verilen mücadelenin yakın zamanda bitme ihtimali de üzerine verilen mücadelenin yakın zamanda bitme ihtimali de

yoktur. İsrail ve Filistin halkının Kudüs üzerinde uzlaşmaları yoktur. İsrail ve Filistin halkının Kudüs üzerinde uzlaşmaları

neredeyse imkansız gibidir. Çünkü kutsal Mabet Tepesi’nde iki neredeyse imkansız gibidir. Çünkü kutsal Mabet Tepesi’nde iki

halkın dinî değerlerini temsil eden Süleyman Mabed’i ile Mescid- halkın dinî değerlerini temsil eden Süleyman Mabed’i ile Mescid- i Aksâ ve Kubbetüssahra üst üste birbirine geçmiş durumdadır;

i Aksâ ve Kubbetüssahra üst üste birbirine geçmiş durumdadır;

birini oradan başka bir yere taşımanın dinî açıdan imkanı da birini oradan başka bir yere taşımanın dinî açıdan imkanı da

yoktur.(Kaynak: Prof. Dr. Baki ADAM).

yoktur.(Kaynak: Prof. Dr. Baki ADAM).