Meme hastalıkları patolojisi

Meme hastalıkları patolojisi

Anomali

Aplasie seyrek, memenin tümü gelişmemiştir

Hypoplasie tek bölmelerde (daha çok ön)

Hyperthelie (polythelie) çok sayıda memebaşı

Athelie memebaşı olmaması

Polymastie parankimi oluşturan lobların fazla oluşu (polythelie ile birlikte)

Sonradan meydana gelmiş şekil değişiklikleri

Yangısal olaylar - Memebaşı mukozasında büzüşmeler - Polipöz üremeler- metaplastik keratinleşme Köpeklerde süt kanallarında retensiyon kistleri

Endokrin

dengesizlik Erkek köpeklerde Gynecomastie (meme bezi hipertrofisi)

MEME BEZİ

PATOLOJİSİ

Dolaşım bozuklukları

hiperemi

kanama

yangısal

diffuz

lokal (hematom)

diapedez kanama akut mastitis, vit-C eksikliği, bitkisel zehirler

kana süt karışır ilk sağmda süt kırmızı çıkar

emboli - tromboz

mastitis

Tromboz emboli

infarktus sekestrasyon kapsüllenir

ya da

sekester oluşur

ödem

fizyolojik

Doğuma yakın günlerde

• karın altı ve vulvaya kadar uzanır

• doğumdan 8-12 gün sonra kaybolur

patolojik

yangısal

meme derisi yangıları genellikle lokal

Yangısal olmayan

(soğuk)

kalp yetmezliği, tromboz, gebelik, timpani, kaşeksi, parazitizm ... v.s.

Yaygın, meme çok büyür, gergin

Meme ödeminin

sonu yangısal Yangısal

olmayan (soğuk)

Yangıya bağlı

etken ortadan kalkarsa (tedavi) 5-10 gün içinde iyileşir, fakat yersel nedbeleşme görülür

Sebebin ortadan kalkış süresine bağlı

1. Sebep kısa sürede kalkarsa, sıvı rezorbe edilir, normal yapıya döner, süt salgılamaya devam eder 2. Sebep devam ederse;

şiddetli ödem (kr.meme ödemi)

bağ doku

artışı fibrozis indurasyon

meme körleşir

ruptur Sekonder enfeksiyon

mastitis

septisemi

ölüm

Mastitis

(bez parankiminde) Galactophoritis (süt kanallarında)

Bulaşma

Galaktojen (meme başı kanalından)

Lenfojen (meme derisindeki yara)

Hematojen

A. Hazırlayıcı

• elverişsiz çevre koşulları

• sağım hataları

• meme başı-kanalı anomalileri

• yaşlılık

• süt durgunlaşması

• memenin tam boşaltılmaması

• kötü bakım - besleme B. Yapıcı

(enfeksiyöz etkenler)

sebepler

sisterna duc.lactiferi

Galaktojen (E.coli, Staph) Hematojen (Tb, Br)

Lenfojen (yara enfeksiyonu-Act)

Mastitis

Galaktojen enfeksiyonda birbirini izleyen 3 dönem görülür

a. İnvazyon dönemi

(etkenlerin meme başı kanalından içeri girmesi)

b. Enfeksiyon dönemi

(etkenlerin süt kanallarında yerleşip üremesi)

c. Yangı dönemi

(etkenlerin meme dokusuna yayılarak mastitis oluşturması)

Patogenez

Sütte görülen değişiklikler

Subklinik (hafif) - süt azalır, mavimsi-beyaz, sütte ince-kaba pıhtılar Akut... - çok az süt, sarı-yeşilimtrak-kırmızımtrak renkte sulu,

koyu ya da krema kıvamında, içinde fibrin olabilir

Kronik.... - değişiklik olmayabilir, sağılan süt gittikçe azalır, tadı tuzlu , beyaz pıhtılı, sarı-esmer sulu ya da irinli olabilir

Mastitis

makroskobik olarak

Sütte memede

görülen

değişiklikler ile tanınır

Hastalığın seyri, eksudatın niteliği ve yangının şekline göre MASTİTİSLER

• 1. Galactophoritis et mastitis catarrhalis acuta

• 2. Galactophoritis et mastitis catarrhalis chronica

• 3. Mastitis acuta gravis

• 4. Mastitis apostematosa chronica

• 5. Mastitis interstitialis nonpurulenta

• 6. Mastitis granulomatosa

1-2. Galactophoritis et mastitis catarrhalis acuta et chronica

(Akut ve kronik kataral mastitis)

En çok inek galaktojen

akut

Str.agalactiae (en sık) Str.dysgalactiae

Str.uberis Str.pyogenes Staph.aureus Pasteurella E.coli

Ps.aeruginosa Candida ssp.

- Enfekte kısımlar hafif şişkin, sert, kesit yüzü taşkın - Salgı ince sulu ve pıhtılı süt parçaları, kanlı-irinli - Sisterna mukozası kalınlaşmış, irinli eksudat

kronik

Enfekte lob küçük, sert

Sisterna mukozasında bezelye büyüklüğünde

nodüler-polipöz-fungöz üremeler

Süt kanalları duvarı kalın (hücre inf.+ bağ doku artışı)

enfekte lobta indurasyon Süt kanalları tıkanması sonucu

a. Retensiyon kistleri

b. Apse, granulomlar parankimde atrofi

Kr. purulent mastitis ve galaktoforitis- inek (streptokokkal ve stafilokokkal mastitis)

Histopatoloji

• Bez ve kanallarda irinli eksudat, kistik genişlemeler

• İnter- ve intralobüler interstitiumda mnh infiltrasyonu

• Son dönemde fibroblast proliferasyonu (indurasyon)

• Bez lümeninde pseudokonkrement (corpora amylacea)

A

3. Mastitis acuta gravis (akut gangrenöz mastitis)

Meme çok BÜYÜR

(subkutan ve intersitisyel ödem + lümenlerde eksudat toplanması) +

AĞRI

+

Genel durum bozulmuş

• Seröz, seröz-kanlı, pis kokulu, fibrin pıhtılı az salgı

• Kesit yüzü yaygın veya fokal kırmızı ve nekroz odakları ile bezeli

(geniş koagulasyon nekrozu)

kan-lenf damarlarında trombozlar (nekrozun genişlemesine sebep olur)

Koagulasyon

nekrozu

Histopatoloji

Hayvan ölmezse

Nekrotik odaklar

kapsüllenir SEKESTER

Koagulasyon nekrozu

inek E.coli mastitis

etiyoloji

Koli mastitis inek

KOLİ MASTİTİS

Kl.pneumoniae,

F.necrophorum,

Staph.aureus ( öz. koyun-keçi)

T.pyogenes, Cl.perfringens, Cl.septicum, B.subtilis, B.cereus, Ps.aeruginosa,

P.hemolytica (koyun)

yalnız ya da miks enfeksiyonlar

en fazla

Koyunda kronik nekrotik mastitis

Sürüde sık ve salgın şeklinde

ölüm

Staph.aureus

Gangren + derialtı ödemi

Deri menekşe

kırmızı-siyah Genellikle tek lop

M. hemolytica

sert s/c ve int. ödem E.coli + piyojen bakteriler

Gangrenli erimeler

Sığır Cl.perfringens koyun Cl.septicum

yara enf.

hematojen

Şiddetli

hemorajik-gangrenli mastitis

s/c doku kırmızı jelatini infiiltrasyon

Parankimde nekroz + gaz

sünger gibi

Supramammar lenf düğümü nekrotik süngerimsi

4. Mastitis apostematosa chronica

(kronik irinli-apseli mastitis)

T.pyogenes HOLSTEIN MASTITIS/YAZ MASTİTİSİ (irinli-apseli mastitis = Piyojen mastitis) Str.agalactia,

Str.dysgalactia, Str.uberis vb

etken

galaktojen hematojen

yara enf.

(sinek sokmaları)

meme

İrinli mastitis - galactophoritis YAZ MASTİTİSİ

akut

kronik Yeşil-sarı, pis kokulu, irin dolu bezelye-yumruk büyüklüğünde

çok sayıda apse

Bir ya da birkaç lopta küçük-büyük apseler (deriye açılan fistüller görülebilir)

yeşilimsi-sarı irinle dolu Süt kanalları-sisterna-

meme başı kanalı

5. Mastitis interstitialis nonpurulenta

makroskobik tanı zor

mikroskobik tanı mümkün intersitisyumda fokal

mnh inf + mast hüc. + dev hüc.

B.abortus

L.monocytogenes (inekte az) Mycoplasma agalactiae sp.

(koyun)

Nonpurulent interstitiel mastitis +

irinli polyarthritis ve ophthalmitis Koyun ve keçilerin

Enfeksiyöz agalactiae’ sında (Mycoplasma agalactia spp.

agalactia)

6. Mastitis granulomatosa

formda görülür 1. milier

2. lobüler-infiltratif 3. kazeöz

tubc act botr

1. Mastitis tuberculosa miliaris (dissemine-miliyer tüberküloz)

Seyrek, akut, çok

bulaşık sürüde bile az Erken generalizasyon döneminde Daha çok sütten kesilmiş - az süt veren ineklerde

Meme 1-2 misli büyür, sert, bezelye

büyüklüğünde kazeifiye-kalsifiye tüberküller

Meme dokusu +

supramammar lenf d.

Sağılan inek sütle etkeni yayar

Etken hematojen yolla gelir, organ içinde duktuslar yoluyla yayılır

2. Kronik lobüler-infiltratif meme tüberkülozu (kronik organ tüberkülozu)

En sık görülen

şekil (%90) Supramammar lenf

düğümünde değişiklik yok

Postprimer devrede (kr.org.tb) intrakanaliküler yayılma

Enfekte lop 2-3 misli büyümüş, derisi gergin Meme yüzeyinde büyük nodüller

Uzun süren olaylarda lobüller ve kanallar kazeifiye olur

Halk sağlığı yönünden en önemlisi

histopatoloji Produktif yapıda

3. Mastitis caseosa

Yaygın kazeifikasyon Daha çok arka loplarda

Enfekte loplar büyümüş, sert kıvamda, derisi gergin, kesit yüzünde kenarları

düzensiz kazeifiye alanlar, çevresi hiperemik (harita gibi)

seyrek

% 2-3

Nekroze alan dışında kalan meme dokusunda

kr.org.tb. lezyonları görülür

Supramammar lenf düğümlerinde kazeöz nekroz lenfadenitis caseosa (radiyer kazeifikasyon vardır)

Vücut direncinin kırılması

sonu erken generalizasyon

ya da kr. organ tüberkülozu

sırasında meydana gelir

Mastitis actinomycotica - actinobacillosa

Staph.

+ Act.

Miks enf.

(daha sık)

Domuzda, seyrek olarak sığırda

Primer enfeksiyon (yara enf.) metastatik

Değişik büyüklükte nodüller kesit yüzünde

gri-sarı küçük apseler ve sert gr. dokusu

Staph.aureus

Mastitis botriomycotica kısrak

meme büyük, sert kıvamlı kesit yüzünde beyaz- kahvemsi

tek ya da multiple düğümcük

fistülleşir apseleşir

Staph.aureus

Tümörler

en çok köpeklerde, daha az kedilerde, diğer hayvanlarda hemen hemen yok

%90’a yakını malign

En sık 9-11 yaşlarda

1. Epitelyal adenom papillom karsinom

Adeno Ca Solid Ca Spindle-cell Ca Anaplastik Ca Yassı hüc. Ca

Musinöz adeno Ca 2. Mezenkimal benign (seyrek),

malign (sık) 3. Mikst tümör Benign, malign

4. Displazi’ler Kist, ektazi,epitel üremeleri,

jinekomasti, yangısal proliferasyonlar 5. Sekonder tümörler çok ender

Parazitler

Strongylus papillosus

Larvaları sütle

buzağı ve kuzuda

galaktojen enfeksiyon