ESKİŞEHİR SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI MEVZUAT ARAŞTIRMA KOMİSYONU

ESKİŞEHİR SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI MEVZUAT ARAŞTIRMA KOMİSYONU

Rapor Sıra No : Mesleki-001

3568 SAYILI YASA KAPSAMINDA SÖZLEŞME ZORUNLULUĞU HAKKINDA ÇALIŞMA RAPORU

GİRİŞ

Sözleşme iki taraflı bir hukuki muameledir.İki tarafın karşılıklı olarak

birbirlerine iradelerini açıklamalarıyla meydana gelir. Sözleşmeler Borçlar Kanunumuzun ikinci kısmında düzenlenmiştir. Sözleşmeler toplumsal hayatta karşılaşabileceğimiz borç ilişkilerini düzenlerler.Taraflar toplumsal hayatın gereği borçlar kanununda düzenlenmiş sözleşmeleri yapabilecekleri gibi , çeşitli sözleşmelerin iki veya daha fazla unsurlarını bir arada ihtiva eden sözleşmeleri de yapabilirler. Zira borçlar hukukumuzda “ sözleşme

serbestliği” özellikle “tip serbestlik ilkesi” geçerli bulunmaktadır.3568 meslek yasası ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde düzenlenen sözleşmeler İş görme gayesi güden sözleşmelerdir.

Akitlerde şekil serbestisi esastır. (BK.m.11) Yani kanunda açıkça şekil şartı belirtilmeyen hallerde, sözleşmenin şekli taraflar arasında serbestçe tayin edilir. Kanunun öngördüğü şekil, geçerlilik (sıhhat) şartı olup, bu şarta uyulmaması halinde sözleşme geçersiz sayılır. Şekil serbestisine tabi sözleşmelerin yazılı şekilde yapılması ise, ispat yönünden önem

taşımaktadır. Esasen, belirli bir meblağı aşan bütün akitlerin ispat yönünden yazılı şekilde yapılması esastır. (HUMK.m.288) İspat edilemeyen bir hakkın varlığından da söz edilemeyeceği düşünülürse, borç doğuran bütün hukuki işlemlerin yazılı şekilde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılır.

3568 yasa ve yönetmelikler kapsamında yazılı sözleşme düzenlenmesi

zorunlu kılınmıştır. Bununla birlikte 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 272 seri nolu Genel tebliğinde de Meslek mensuplarının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 24/a maddesi uyarınca defterlerini tutmak üzere

sözleşme düzenledikleri mükelleflerin vergi levhalarını tasdik edebilecekleri

, aynı Kanunun 340 seri nolu Genel Tebliğinde de

mükelleflerle aralarında düzenlemiş oldukları hizmet sözleşmeleri gereğince

elektronik ortamda beyanname ve bildirimleri gönderebilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Bilindiği üzere, Serbest Meslek Mensupları “Serbest Meslek Makbuzu”

düzenlemek mecburiyetindedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’ un 67 inci maddesinde Serbest Meslek Kazancının tarifi yapılmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununda “ serbest meslek makbuzunun” serbest meslek erbabının mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için

düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir. Zaten belgenin adının “makbuz”

olması da

tahsilata bağlı olduğunu göstermektedir.

Türk Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanunu hükümleri dairesinde Fatura ile alacağın tahsili mümkün iken “adı makbuz” olan ve tahsilat olduğunda düzenlenmesi gereken Serbest Meslek Makbuzu ile Meslek Mensubunun alacak iddiasında bulunması hukuken mümkün değildir.

Bu halde Meslek mensuplarının alacaklarını tahsil edebilmesi için de yazılı sözleşme düzenlemesi mecburiyeti bulunmaktadır.

YASAL MEVZUAT

1

Borçlar Kanunu

Madde 11 :

“ Akdin sıhhati, kanunda sarahat (Açık, belli, anlaşılır olma durumu) olmadıkça hiç bir şekle tabi değildir.Kanunun emrettiği şeklin şumul (içerik-kapsam) ve tesiri derecesi hakkında başkaca bir hüküm tayin

olunmamış ise akit, bu şekle riayet olunmadıkça sahih (gerçek-geçerli) olmaz.”

2

Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Madde 24: Sözleşme yapılması

Taraflar, mesleki konularda yapılacak isler için sözleşme yapabilirler.

Aşağıdaki çalışma konularında

sözleşme yapılması zorunludur

. 1-Defter tutmak,

2-Süreklilik arz eden müşavirlik hizmetinde,

3-İnceleme, tahlil ve denetim yapmak ve bunlarla ilgili, rapor ve belgelerini düzenlemek,

4-Yeminli Mali Mücavirlerin tasdik işlemleri.

Madde 25: Sözleşmede bulunması gereken asgari bilgiler

Sözleşmelerde en az aşağıdaki yazılı hususlara yer verilir;

1- Tarafların açık adresleri, vergi daireleri ve vergi daireleri sicil numaraları, 2- Yapılacak işlerin amacı, kapsamı,

3- Tarafların karşılıklı sorumluluk ve yükümlülükleri, 4- Ücret tutarı ve ödeme şekli,

5- Sözleşme yeri, tarihi ve süresi.

Madde 26: Sözleşmenin feshi :

(21.11.2007 tarih ve 26707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 10 uncu maddesiyle değişen

şekli.) Taraflar haklı nedenlerle veya karşılıklı rızaları ile aralarındaki sözleşmeyi her zaman feshedebilirler.Bu takdirde alınmış olan defter ve belgeler bir ay içinde devir teslim tutanağı düzenlenmek suretiyle

sahiplerine geri verilir. Devir teslim gerçekleşmediği takdirde durum meslek mensubu tarafından odaya bildirilir.

Tarafların tazminat hakları genel hukuk kurallarına tabidir. Ücretin ödenmemesi ve meslek mensubuna tevdi edilen belgelerin sağlıklı ve güvenilir olmaması fesihde meslek mensubunun haklı gerekçesidir.

3

Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali

Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmelik

Madde 13: Ücret sözleşmesi

“Meslek mensubu

ücret

sözleşmesinin yazılı

şekilde yapılması ve

belli bir meblağı

kapsaması şarttır. Ücret sözleşmesine, yapılan hizmet karşılığı meslek mensubuna ortaklık payı verileceğine dair hüküm konulamaz.

Ücret sözleşmesinin

sözlü

yapıldığının belirlenmesi durumunda, meslek mensubu, hakkında

disiplin cezası

uygulanır.Yabancı firmalarla

sözleşmelerin yabancı dilde ve yabancı paralı yapılması mümkündür. Bu takdirde; sözleşmenin yapıldığı andaki döviz kuruna göre tarifedeki en az ücret kontrolü yapılır.”

Madde 14: Ücret sözleşmesi kapsamı

“Ücret sözleşmeleri münferit ya da süreli olarak yapılabilir. Süreli sözleşmelerin

en az bir yıllık

olması şarttır. Sözleşmeler; ait oldukları işlemleri ve bunlara ait süreleri kapsayıp;

diğer işlem ve sürelere uygulanamaz. Bu durumda, yeni sözleşme yapılması gerekir.Ücret sözleşmelerine; ücrete mahsuben avans verileceğine, iş sahibi adına yapılacak giderlerin sonradan iş sahibinden tahsil edileceğine ve sair hususlara dair özel hükümler konulabilir.

Madde 15: Ücretin mahiyeti

“ Ücret sözleşmelerinin, kural olarak

belli bir miktarı

içermesi gerekir. Ücretin belirlenmesi için; meslek mensupları iş sahiplerine ücret tespit soru belgesi uygulaması yapabilir. Sözleşmelerde hangi iş için, hangi şartlarla, ne miktar ücret alınacağı açıkça belirtilir.”

Madde 16: Bürolarda ve ortaklıklarda ücret

“ Bürolarda ücret

sözleşmesi, büroyu oluşturan meslek mensuplarından

birisi

ile yapılabilir.

Ortaklıklarda ücret sözleşmesi, ortaklık statüsüne göre yetkililerce imzalanır.”

Madde 22: Ücretin ödenmemesi

“Yazılı sözleşmedeki ödeme

esaslarına uyulmazsa, meslek mensubu işe başlamaz ya da başlanmış işi sürdürmez. Bu durumda, sorumluluk iş sahibine aittir. Ücreti ödemeyen iş sahipleri Geçici Kurul'a bildirilir ve bunlar borcunu ödemedikçe diğer meslek mensuplarının bu kişilerin islerini yapması önlenir. Geçici Kurul, bu durumda olanları derhal odalara ve Bakanlığa bildirir ve meslek mensuplarının

haberdar edilmelerini sağlar. Odaların bildirmesine rağmen, bu türden

kişilerin islerini yapan meslek mensupları hakkında disiplin cezası uygulanır.

4

Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Vergi Usul Kanunu'nun Mükerrer 227'nci Maddesine Göre

İmzalanacak Vergi Beyannamelerinde Uyulacak Esaslara İlişkin Mecburi Meslek Kararı

Madde - 6: Vergi beyannamesi imzalanacak işin alınması

Vergi beyannamesi imzalamak üzere iş alınırken,

kesinlikle

bir sınırlı uygunluk,

sözleşmesi

yapılması gerekir. Bu sözleşmede en az şu bilgiler yer almalıdır:

1-Sözleşme tarafları

2-Vergi beyannamesi imzalanacak işletme ve dönem

3-İmzalanacak vergi beyannamesi ile ilgili olarak sınırlı uygunluk denetimi yapılacak mali tablolar ve defterleri,

4-Sınırlı uygunluk denetiminde çalışacak insan/saat,

5-Sınırlı uygunluk denetimi kapsamına alınacak süre ve dönem,

6-Varsa önceki sınırlı uygunluk denetimi yapan meslek mensubunun adı, soyadı, odası ve ruhsat numarası,

7-Defter kayıtlarının dayanağını oluşturan belgelerin ve envanter miktar listelerinin doğruluğundan vergi mükellefinin sorumlu olduğu,

8-Vergi beyannamesinin imzalanarak vergi yükümlüsüne teslim tarihi, 9-Ücret

Meslek mensupları 03.01.1990 tarih ve 20391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 52'nci maddesindeki çalışmaları yapıp, uzmanlık deneyimlerini, birikimlerini ve yeteneklerini gözönünde bulundurarak kendilerine önerilen vergi

beyannamelerini imzalama işini kabul edip etmemekte serbesttirler.

5

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 272 seri nolu Genel Tebliği

a) Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 24/a maddesi uyarınca

defterlerini tutmak üzere sözleşme düzenledikleri

^veya

işletmelerinde bağımlı olarak çalışan ve 3568 sayılı Kanuna göre yetki almış serbest muhasebeci veya serbest muhasebeci mali müşavirlere,

b) Vergi Beyannamelerinin Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerce İmzalanması Hakkında

4 Sıra No'lu

Genel Tebliğ uyarınca beyannamelerini imzalattıkları meslek mensuplarına.

c) 18 Sıra No'lu Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği uyarınca beyannamelerini tasdik eden yeminli mali müşavirlere,

de tasdik ettirebileceklerdir.

6

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 340 seri nolu Genel Tebliği

Elektronik beyanname gönderme aracılık yetkisi verilen meslek mensupları, aralarında

hizmet sözleşmesi bulunan müşterilerine

^ait

beyannamelerin yanı sıra, münferit olarak talepte bulunan mükelleflerin beyannamelerinin gönderilmesine de aracılık edebileceklerdir. Bu durumda, Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin son fıkrasında yer alan hüküm uyarınca, meslek mensubu ile mükellef veya vergi sorumlusu

arasında buna ilişkin özet bir sözleşme düzenlenmesi gerekecektir.

Aracılık yetkisi verilen meslek mensuplarının kendi mükellefiyetleri ile ilgili vergi beyannamelerini de elektronik ortamda gönderebilecekleri tabiidir.

Yetki verilmiş meslek mensupları, aralarında hizmet sözleşmesi bulunan müşterilerine ait beyannameleri elektronik ortamda

gönderebilmeleri için müşterileriyle bu Tebliğin ekinde (Ek: 3) yer alan

"Elektronik Beyanname Aracılık ve Sorumluluk Sözleşmesi"ni, münferit talepte bulunan müşterileriyle de örneği bu Tebliğin ekinde (Ek: 4) yer alan,

"Elektronik Beyanname Aracılık Sözleşmesi"ni düzenleyecekler ve sözleşmelerin bir örneğini müşterilerine verecekler, bir örneğini de gerektiğinde ibraz edilmek üzere muhafaza edeceklerdir.

BEYANNAMELERİN İMZALANMASI VE DİĞER HUSUSLAR 3- Elektronik beyanname göndermeye aracılık etme konusunda yetki almış meslek mensupları, aralarında hizmet sözleşmesi bulunan

mükelleflere ait beyannameleri elektronik ortamda gönderebilmek için müşterisiyle bu tebliğin (Ek: 3)'de yer alan sözleşmeyi, beyannamelerini münferit olarak elektronik ortamda göndermek isteyen mükelleflerle de bu tebliğin (Ek: 4)'de yer alan sözleşmeyi imzalamak ve bu sözleşmelerde belirtilen hükümlere uymakla yükümlüdürler.

4- Kağıt ortamda düzenlenip verilen beyannamelerle elektronik ortamda düzenlenip gönderilen beyannamelerin hukuki sonuçları itibariyle hiçbir farkı bulunmamaktadır. Buna göre, meslek mensuplarının beyannamelerin

düzenlenmesi, tasdik edilmesi ve imzalanmasına ilişkin olarak 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve diğer mevzuatta yer alan sorumlulukları, elektronik ortamda düzenledikleri beyannameler için de aynen geçerli olacaktır.

5- (22.08.2008 tarih ve 26975 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 386 no'lu Tebliğ'in I/5 maddesiyle eklenmiştir.) Elektronik beyanname gönderme aracılık yetkisi verilmiş Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirler, mükelleflerle aralarında düzenlemiş oldukları hizmet sözleşmeleri gereğince, mükelleflerin beyannamelerinde yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkacak vergi ziyaı ve buna bağlı olarak salınacak vergi, kesilecek ceza ve hesaplanacak faizlerin ödenmesinden mükelleflerle birlikte müştereken ve müteselsilen

sorumludurlar.

Sadece aracılık hizmeti alan mükellefler veya kanuni temsilcileri, beyannameye yansıması gereken her türlü bilgiyi aracılık hizmeti veren gerçek ve tüzel kişilere, tam ve doğru olarak sunmakla yükümlüdürler.

Aracılık hizmeti veren gerçek ve tüzel kişiler de verilen bu bilgiler

doğrultusunda elektronik beyanname formatına uygun olarak beyannameleri düzenlemek zorundadırlar. Bu bilgilerin elektronik ortamda gönderilerek onaylanan beyannameye doğru yansıtılmaması halinde, ortaya çıkacak vergi ziyaı ve buna bağlı olarak salınacak vergi, kesilecek ceza ve

hesaplanacak faizlerin ödenmesinden mükelleflerle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludurlar.

7

SÖZLEŞMEYE DAYALI ALACAĞIN TAHSİLİ

Sözleşmeye dayalı alacağın tahsili İcra İflas Kanunu’nun 42 ve onu takip eden maddelerinde açıklanmıştır.İlamsız takiple borçluya (49 örnek) ödeme emri tebliğ olunur.Bu ödeme emrinde alacaklı,borçlu,alacağın miktar ve niteliği ile alacağın dayanağı ,takibe alacağa yedi gün içerisinde itiraz olunabileceği ve mal beyanında bulunulması uyarıları yer alır.Borçlu tarafından alacağa itiraz edilmez ise icra takibi devam eder.Borçlu

tarafından alacağa itiraz edilmesi durumunda ise İcra İflas kanunu’nun 67 ve 68.maddeleri gereği işlem yapılır.

ESKİŞEHİR SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI MEVZUAT ARAŞTIRMA KOMİSYONU

Halim ARI (SM)

Selim HANAY (SMMM) Servet ONURLU (SMMM) Hasan ERÖKSÜZ (SMMM) Kadir KODAK (SMMM) Oğuz KIRAL (SMMM) Bekir KIR (SM)