AR-GE PROJELERİNE İLİŞKİN TEŞVİKLER. MUZAFFER KÜÇÜK / Vergi Başmüfettişi (E. Baş Hesap Uzmanı) DERVİŞ ALTINOK / Vergi Müfettişi (E.

AR-GE

PROJELER İ NE İ L İ ŞK İ N

TEŞV İ KLER

SUNUM PLANI

2

AR-GE HARCAMALARINDA VERGİSEL TEŞVİKLER

 GVK ve KVK Düzenlemeleri

 5746 s. AR-GE Kanunu

PROJE BAZLI HİBE DESTEKLERİ

 TÜBĠTAK

 KOSGEB

 Diğer

PROJE BAZLI KREDİ DESTEKLERİ

TAR

H

GEL

Ş

M…

3

Ülkemizdeki AR-GE faaliyetlerinin vergisel yolla teşvikine ilişkin uygulamada, son dönemde önemli atılımlar yapılmıştır.

Başlangıçta göstermelik olarak nitelenebilecek bir uygulama olan AR-GE teşviki günümüzde çok daha etkin bir noktaya gelmiştir.

Bu de

işimde ekonomik birimlerin AR-GE

faaliyetlerine gösterdi

i ilginin rolü önemli

olmuştur.

TAR

H

GEL

Ş

M…

4

AR-GE faaliyetlerinin vergisel yönden teşviki ilk defa 3239 sayılı Kanunla vergi sistemimize girmiştir.

Bu uygulamada, hesaplanan kurumlar vergisinin cari dönemde yapılan AR-GE harcaması kadarlık kısmı ertelenerek kuruma finansal destek sa

lanması amaçlanmıştır.

Daha sonra 4369 sayılı Kanunla gelir vergisi

mükellefleri de bu kapsama alınmıştır.

TAR

H

GEL

Ş

M…

5

Vergi ertelemesine dayanan teşvik sistemi, geçici verginin cari dönem kazancı üzerinden alınmaya başlanması (4369 s. Kanun) ve enflasyon oranının düşmesi ile teşvik edici niteli

ini zamanla kaybetmiştir.

5228 sayılı kanunla KVK‟nın 14/6. maddesinde

düzenleme yapılarak AR-GE harcamalarına

uygulanan teşvik 2004 yılında „vergi erteleme-

sin‟den „matrahtan indirim‟e dönüştürülmüştür.

TAR

H

GEL

Ş

M…

6

5228 sonrası uygulamada mükellefler, işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının % 40'ını beyanname üzerinde „AR-GE indirimi‟ olarak dönem kurum kazancından indirilebilme imkânına kavuşmuştur.

AR-GE indiriminde 5228 sayılı Kanunla getirilen

anlayış yeni KVK‟da da genel olarak korunmuştur.

TAR

H

GEL

Ş

M

7

AR-GE teşvikine ilişkin halen yürürlükte bulunan düzenleme; kurumlar vergisi mükelleflerine yönelik olarak KVK‟nın 10/1-a maddesinde, gelir vergisi mükelleflerine yönelik olarak GVK‟nın 89. maddesinde yer almaktadır.

AR-GE indirimi oranı, son olarak 5746 s.

Kanunla 01 Mart 2008 tarihinden geçerli olmak

üzere %100 olarak de

iştirilmiştir.

AR-GE PROJES

ve YEN

L

K

8

ARGE Projesi: Amacı, kapsamı, süresi, bütçesi, özel şartları, di^ğer gerçek ve tüzel kişilerce sa^ğlanacak ayni veya nakdi destek tutarları, doğacak ihtira haklarının paylaşım esasları belirlenmiş ve AR-GE faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar çerçevesinde hazırlanan projelerdir.

Yenilik: Bir fikrin, pazarlanabilir hale getirilmesi veya bir mal/hizmet üretiminde kullanılan yeni veya geliştirilmiş bir yöntem haline dönüştürülmesi işlemidir.

Bu açıdan teknolojik yenilik yapma süreci, bir dizi bilimsel, teknolojik, mali ve ticari etkinliği içerir.

AR-GE FAAL

YET

N

N KAPSAMI …

9

□ Bilimsel ve teknolojik alanlardaki belirsizlikleri gidermek ve bunları aydınlatmak amacıyla, bilim ve teknolojinin gelişmesini sağlayacak yeni teknik bilgilerin elde edilmesi,

□ Yeni üretim, yöntem, süreç ve işlemlerinin araştırılması veya geliştirilmesi,

□ Yeni ve özgün tasarıma dayanan yazılım faaliyetleri,

AR-GE FAAL

YET

N

N KAPSAMI

10

□ Yeni yöntemlerle yeni ürünler, madde ve malzemeler, araçlar, gereçler, işlemler, sistemler geliştirilmesi, tasarım ve çizim çalışmaları ile yeni teknikler ve prototipler üretilmesi,

□ Bir ürünün maliyetini düşürücü, kalite, standart veya performansını yükseltici yeni tekniklerin /teknolojilerin araştırılması.

AR-GE KAPSAMINA G

RMEYEN FAAL

YETLER …

11

 Pazar araştırması, satış promosyonu, kalite kontrol

 Sosyal bilimlerdeki araştırmalar,

 Petrol, doğalgaz, maden rezervleri arama ve sondaj faaliyetleri,

 Ġcat edilmiş ya da geliştirilmiş mevcut süreçlerin aynen kullanımı,

 Bilimsel ve teknolojik yenilik doğurmayan rutin faaliyetler,

AR-GE KAPSAMINA G

RMEYEN FAAL

YETLER

12

 Biçimsel değişiklikler,

 Kuruluş ve örgütlenmeyle ilgili (ilk kuruluş) araştırma giderleri,

 Proje sonucunda geliştirilen ürüne ilişkin fikri mülkiyet haklarının korunmasına yönelik çalışmalar,

 Numune verilmek amacıyla prototiplerden kopyalar çıkarılıp dağıtılması ve reklam amaçlı tüketici testleri.

AR-GE FAAL

YET

N

N BAŞLAMASI

13

AR-GE faaliyeti;

 AR-GE merkezlerinde, AR-GE merkez belgesinin düzenlenmesi,

 Rekabet öncesi işbirliği projelerinde, sözleşmenin yürürlüğe girmesi,

 Teknoloji merkezi işlemlerinde AR-GE ve yenilik projesini onaylanması,

 Teknogirişim sermaye desteklerinde, iş planının kamu idaresince onaylanması ile başlar.

AR-GE FAAL

YET

N

N SONA ERMES

14

AR-GE faaliyeti, denemelerin son bulduğu, ilk üretimin yapıldığı aşamada sona erer. Test harcamaları kapsama dahil, numune üretim maliyeti hariçtir.

Projes neticesinde elde edilen ürünün pazarlanabilir aşamaya gelmesinden itibaren AR-GE projesi bitmiş sayılır. Bu tarihten sonra yapılan harcamalar AR-GE indirimine konu olmaz. Ancak, tamamlanan bir proje sonucunda elde edilen ürünün geliştirilmesi amacıyla yapılacak çalışmalar, yeni bir AR-GE projesi olarak değerlendirilebilir.

AR-GE HARCAMALARI…

15

AR-GE harcamalarının indirim kapsamında değerlendirilebilmesi için işletmede ayrı bir AR-GE departmanı kurulmalı ve harcamalar buradan yapılmalıdır. AR-GE harcaması ana başlıkları:

 Ġlk Madde Malzeme Gideri,

 Personel Gideri, Genel Gider,

 Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler,

 Vergi, Resim ve Harçlar,

 Amortisman ve Tükenme Payları, Finansman Giderleri.

AR-GE HARCAMALARI…

16

Yapılan harcamaların fiilen AR-GE faaliyetleri kapsamında kullanılan kısımları indirim konusu yapılabilir. AR-GE faaliyetleriyle doğrudan ilişkili olmayan giderler bu kapsamda değerlendirilmez.

 Ücret gideri, vasıflı çalışanlara (hizmetli vb.

vasıfsız elemanlar hariç) tam zamanlı çalışmaları karşılığı ödenmiş olmalıdır.

 Finansman gideri hesaplanacak kredinin, AR-GE Projesi kapsamında alınması ve fiilen burada kullanılması gereklidir.

AR-GE HARCAMALARI

17

 Genel giderlerin (sigorta, kira, eğitim gibi) fiilen AR- GE faaliyeti kapsamında oluşmuş olması gereklidir.

 Vergi Resim ve Harçların doğrudan AR-GE faaliyetlerinin yürütülmesine tahsis edilmiş varlık veya harcamalara ilişkin olması gerekmektedir.

 Amortisman ve Tükenme Payları, tamamen ve sürekli olarak AR-GE faaliyetlerinde kullanılan kıymetlere ilişkin olmalıdır. AR-GE faaliyetiyle ilgili olmayan iktisadî kıymetler için hesaplanan amortisman tutarlarından verilen paylar üzerinden AR-GE indirimi hesaplanmaz.

AR-GE HARCAMASININ GĠDER VE MALĠYET NĠTELĠĞĠ…

18

Ortaya bir gayrimaddi hakkın çıkması durumunda, AR-GE faaliyeti kapsamında yapılan harcamalardan buna yönelik olanın tamamı aktifleştirilmelidir.

Aktifleştirilen tutar amortisman yoluyla giderleştirilir.

Bir hak oluşumunun belirgin olmaması halinde, yapılan AR-GE harcamaları yapıldıkları dönemde gider kaydolunabilir.

Bir hakkın ortaya çıkmasının ne zaman belirginleşe- ceği, hakkın niteliğine ve teamüle göre belirlenecektir.

AR-GE HARCAMASININ GĠDER VE MALĠYET NĠTELĠĞĠ

19

AR-GE harcamaları ‘araştırma dönemi’ ve

‘geliştirme dönemi’ harcamaları olarak ayrılmalıdır.

Bu ayırımın yapılması güç olmakla beraber, gayrimaddi bir hakkın ortaya çıkmasının belli olması araştırma döneminin bittiğini gösterir.

Maddi veya gayrimaddi bir hakkın ortaya çıkarılmasına yönelik çalışmalara başlanması geliştirme döneminin başladığını gösterir.

Ġdare yayımladı

AR-GE

ND

R

M

N

N HESABI VE KULLANIMI

20

Yürürlükteki mevzuata göre AR-GE indirimi oranı

%100‟dür. Yapılan AR-GE harcamasının tamamı, beyanname üzerinde dönem vergi matrahından ‘AR- GE Ġndirimi’ olarak indirim konusu yapılabilecektir.

AR-GE indirimine, idareye başvurmuş olmak kaydıyla harcamanın yapıldığı geçici vergi dönemi itibariyle başlanılabilir.

Kazanç yetersizliği nedeniyle cari dönemde yararlanılamayan indirim kısmı izleyen döneme devredecektir. AR-GE ünitesi elden çıkartılmış olsa da devreden bu indirim hakkından yararlanılabilecektir.

YAPILAN TEŞV

K HALEN NE KADAR?

21

AR-GE indirim tutarı; giderlerde harcama, sabit kıymetlerde amortisman payı esas alınarak hesaplanır.

AR-GE indiriminin işletmeye yapacağı katkı, bu indirim nedeniyle vergi dışı bırakılan kazanç kısmı üzerinden ödenmesi gereken vergi kadar olacaktır.

Bir kurumun 2011 yılında 100.000 TL tutarında AR-GE indiriminden yararlandığını varsayalım. Bu indirim nedeniyle kurum, cari dönemde (100.000 x 0,2=) 20.000 TL tutarında az KV vergisi ödemek suretiyle AR-GE indirimi sonucunda bu tutar kadar karşılıksız teşvik sağlamış olmaktadır.

AR-GE

ND

R

M

ÖRNE

22

Bir kurumun, mevzuata uygun bir şekilde 86.000 TL tutarında AR-GE harcaması yaptığını, cari yıl KV Beyannamesinde kâr ve ilaveler toplamı rakamının 100.000 TL olduğunu ve yararlanabileceği başka indirim ve istisna hakkı bulunmadığını varsayalım.

Kurum Kazancı 100.000 TL

ARGE Ġndirimi 86.000 TL

KV Matrahı 14.000 TL

Kurumlar Vergisi (%20) 2.800 TL AR-GE Ġndirimi Vergi Avantajı 17.200 TL

(86.000 x 0,2=)

ZARARLI

LETMELERDE AR-GE

ND

R

M

23

AR-GE indiriminden yararlanılması, harcamanın yapıldığı yılla sınırlı değildir.

Kazanç yetersizliği nedeniyle cari dönemde kısmen veya tamamen yararlanılamayan indirim hakkı izleyen döneme devreder.

Ġzleyen yıllara devrolunan AR-GE indirimi hakkı yıl sınırlaması olmaksızın kâr oluşan ilk dönemde kul- lanılır. 5746 s. Kanun kapsamındaki indirimler izle- yen dönemde yeniden de erleme oranında artırılır.

Ġ

ND

R

M

24

AR-GE indirimi, KVK‟nın 10. maddesinde yer alan diğer indirimlerden sonraki döneme devir yönüyle ayrılmaktadır.

AR-GE indiriminden yararlanılması muhasebe işlemleri yoluyla yapılamaz, ancak beyanname üzerinde yapılabilir. Bu nedenle AR-GE indirim haklarının, yararlanılan ve devreden kısmının, nazım hesaplarda ayrıca izlemesi gerekir. Bu amaçla;

 Yararlanılacak AR-GE Ġndirimi,

 Yararlanılan AR-GE Ġndirimi,

AR-GE Ġndirim Hakları, hesapları kullanılır.

ALINAN H

BE YARDIMLARIN DURUMU

25

Yürütülen AR-GE projeleriyle ilgili olarak diğer kurumlardan (kamu idaresi hariç) sağlanan hibe (karşılıksız) yardımlar, kurum tarafından alındığı dönemde gelir olarak kayıtlara yansıtılmalıdır. Daha sonra geri ödenmesi gereken yardımlar borç olarak değerlenir.

Alınan bu yardımlar kullanılarak yapılan harcamalar genel esaslara göre gider veya maliyet olarak dikkate alınacak, bu harcamalar üzerinden ayrıca AR-GE indirimi hesaplanacaktır.

ĠSTĠSNA KAZANÇLARA ĠLĠŞKĠN ARGE HARCAMALARI

26

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ve Serbest Bölgelerde yapılan AR-GE harcamalarının bu bölgelere ilişkin istisna kazançla ilgili olması durumunda AR-GE indiriminden yararlanılamaz.

(KVK Md. 5)

AR-GE indiriminden yararlanmak isteniyorsa istisnadan tamamen vazgeçilmesi gerekir.

Kazancına istisna uygulanacak AR-GE faaliyetleri için yapılan harcamalar dolayısıyla AR-GE indirimi hesaplanmaz.

Ş

ARTLARIN

HLAL

27

 AR-GE projesinin tamamlanmasından sonra (bu projeyle ilgili de olsa) yapılan harcamalar nedeniyle indirimden yararlanılamayacaktır.

 AR-GE indiriminden yararlanılabilmesi için YMM raporu aranmaktadır.

 AR-GE indiriminden yararlanılmasından sonra, mükellefin indirimden yararlanma şartlarını taşımadığı ya da ihlal ettiği anlaşılırsa, zamanında alınmayan vergiler ceza ve faiziyle birlikte aranır.

AR-GE

ND

R

M

TERC

H

28

5746 s. Kanun kapsamındaki indirim, istisna, destek ve teşviklerden yararlananlar; GVK‟nın 89. maddesi ile KVK‟nın 10/1-a maddesi ve 5084 sayılı Yatırımların ve Ġstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun aynı mahiyetteki hükümlerinden ayrıca yararlanamazlar.

Mükellef tercih hakkını yatırıma başlanılması aşamasında kullanmalıdır. Mükellef tarafından geçici vergi döneminde yapılan tercih dönem sonu itibariyle yapacağı tercih yerine geçecektir.

AR-GE TEŞV

KLER

AR-GE ĠNDĠRĠMĠ

GELĠR VE KURUMLAR

VERGĠSĠ

5746 SAYILI AR-GE

KANUNU

5084 SAYILI KANUN

5746 S. KANUNUN AMACI

30

Kanun, AR-GE ve yenilik yoluyla ülke ekonomisinin uluslar- arası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması için aşağıdakilerin desteklenmesi amacıyla çıkarılmıştır.

 Teknolojik bilgi üretilmesi,

 Üründe ve üretim süreçlerinde yenilik yapılması,

 Ürün kalitesi ve standardının yükseltilmesi,

 Verimliliğin artırılması ve teknoloji yoğun üretim,

 Üretim maliyetlerinin düşürülmesi,

 Teknolojik bilginin ticarileştirilmesi,

 Rekabet öncesi işbirliklerinin geliştirilmesi,

Ülkeye yabancı sermaye yatırımı girişinin hızlandırılması,

5746 S. KANUNUN KAPSAMI

31

Bu Kanun aşağıda sayılanlar tarafından gerçekleşti- rilen AR-GE ve yenilik harcamalarını kapsar.

 Teknoloji merkezi işletmeleri,

 AR-GE merkezleri,

 Kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen AR-GE ve yenilik projeleri,

 Rekabet öncesi işbirliği projeleri,

 Teknogirişim sermaye desteğinden yararlananlar.

5746 S. KANUNUNLA SA

LANAN DESTEKLER…

32

 ARGE İndirimi: Kapsama giren projeler için gerçekleştirilen AR-GE ve yenilik harcamalarının tamamı ile 500 ve üzerinde tam zaman eşdeğer AR-GE personeli istihdam eden AR-GE merkezlerinde ayrıca o yıl yapılan AR-GE ve yenilik harcamasının bir önceki yıla göre artışının toplamı AR-GE indirimi hakkını oluşturur. Cari dönemde kullanılamayan indirim hakları “yeniden değerleme”

oranında artırılarak kullanılır.

 Gelir Vergisi Stopajı: Kapsama dahil projelerde çalışan ARGE ve destek personeli (1/10 oranına kadar ve kamu personeli hariç) ücretinin; doktoralı olanlarının %90‟ı,

5746 S. KANUNUNLA SA

LANAN DESTEKLER

33

 Sigorta Primi Desteği: Kapsama dahil projelerde çalışan, ücreti vergiden istisna olan AR-GE ve destek personelinin ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, her personel için 5 yıl devletçe karşılanır.

 Damga Vergisi İstisnası: Kanun kapsamındaki her türlü AR- GE ve yenilik faaliyetleri ile ilgili olarak düzenlenen kağıtlar damga vergisine tabi değildir. (GT 3)

 Teknogirişim Sermayesi Desteği: Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından Kanunun 2/e maddesinde belirtilen koşulları taşıyanlara bir defaya mahsus teminat alınmaksızın hibe olarak 100.000 TL‟ye

34

Sabrınız için

Teşekkürler

Muzaffer KÜÇÜK