Grup Üyesi Öğrenciler Konu Poster Firma

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ - ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014-2015 GÜZ ve BAHAR YARIYILI

BÜTÜNLEŞİK SİSTEM TASARIM GRUPLARI

Grup

No Grup Üyesi Öğrenciler Konu Poster Firma Danışman Öğretim

Üyeleri 1

KÜBRA USTA

ANIL YALÇIN

Tedarikçi süreç haritası ve malzeme tedarik sisteminin oluşturulması

Bu proje çalışmasında Aktaş A.Ş işletmesinde tedarik zinciri yönetimi sürecinde görülen sorunlar araştırılmış ve çözüm önerileri geliştirilmiştir.

Yapılan araştırmalar sonucunda işletmede uygulanan bir talep tahmini yöntemi bulunmadığı saptanmıştır ve buna bağlı olarak tedarikçiler ile firma arasında sıkıntılar, stok yönetiminde aksaklıklar meydana gelmektedir. Tüm bunların sonucu olarak da siparişten teslimata kadar olan sürecin süresi uzamaktadır.

Bitirme Projesi’nde bu sorun ele alınmış olup, talep tahmini yapabilmek için geçmiş dönem satış verilerinin istatistiksel analizi yapılmıştır. Analizler yapılırken Excel ve Minitab programlarından yararlanılmıştır. Excel ve Minitab programlarından elde edilen sonuçlar, işletmede, talep tahmini yöntemlerinden hangisinin ya da hangilerinin kullanılacağının karar verilmesi aşamasında yol gösterici nitelikte olmuştur. Verilere uygun talep tahmini yöntemi saptadıktan sonra Excel’ de makro oluşturulmuş ve işletmeye talep tahmini yapan yazılım sağlanmıştır. Akabinde talep tahmininin sonuçları karşılaştırılmış ve karşılaştırmalara göre stok seviyeleri ile ilgili bazı öneriler getirilmiştir.

Geliştirilen yazılım ve öneriler sonucunda firmadaki siparişten teslimata sürecinin süresinde, maliyetlerde ve stok seviyelerinde önemli rakamda iyileştirme sağlanmıştır.

AKTAŞ Prof. Dr. Nursel ÖZTÜRK Yrd. Doç. Dr. Aslı AKSOY

2

ELİF DEMİRBAŞ MERYEM BOZAN

İş etüdü ve maliyet analizi

Günümüz dünyasında işletmeler rekabet avantajı sağlamak ve varlıklarını sürdürmek için her geçen gün yeni teknik ve uygulamalara odaklanmaktadır. Günümüzde büyük önem taşıyan “Maliyet Liderliği Stratejisi”, firmanın faaliyetlerinin tümünde esas alınması gereken bir strateji olarak görülmektedir. Firmaların piyasada ayakta kalabilmeleri için maliyetlerini en aza indirmeleri zorunlu hale gelmiştir.

Maliyetleri minimize edebilmek için öncelikle farklı maliyet sistemleri arasından firmaya en uygun olan seçilmeli ve uygulanmalıdır. Bütünleşik Sistem Tasarımı Projesi kapsamında mevcut durum analiz edilmiş; uygun maliyet yöntemi araştırılarak maliyet sistemi güncellenmiştir.

Devamında ise iş etüdü teknikleri kullanılarak maliyetleri azaltmaya yönelik çalışmalar yapılmıştır.

HİD-TEK Prof. Dr. Seda ÖZMUTLU Yrd. Doç. Dr. Mehmet AKANSEL

3

ASLI SEBATLI DUYGU EKER

İç milk-run ve ERP sistemi ile uyumlu ambar yönetim sisteminin kurulumu

Bu çalışma, bir otomotiv yan sanayi firmasında iç lojistik sistemi tasarımıyla ilgilidir. Mevcut durumda iç lojistik faaliyetleri forklift aracıyla sağlanmaktadır ve bu yapı beraberinde birtakım problemleri getirmektedir. Forklift hareketleri iş güvenliğini tehdit etmektedir. Makine ve teçhizatta hasarlar, tezgahların devrilmesi ve hat yanı stoklarının bulunduğu kutulardaki deformasyonlar gibi aksaklıklarla karşılaşılmaktadır. Doğru zamanda doğru yerde gereken adette ürün tedarik edilememektedir. Bu nedenle plansız tip dönmeler, bir üründen başka bir ürünün üretimine geçmek için yapılan teknik ve organizasyonel görevlerin düzensizliği, meydana gelmektedir. Hat yanı stok kapasitelerini aşan stok artışı görülmektedir. Söz konusu problemleri ortadan kaldırmak için milkrun sisteminin devreye alınması önerilmiştir. Milkrun sisteminin amacı doğru zamanda gereken adette ürünün doğru yere tedarik edilmesidir. Proje kapsamında hiyerarşik bir çözüm yaklaşımı geliştirilmiştir. Öncelikle milkrun araç kapasitesinin belirlenmesi ve araç sayısına karar verilmesi için kaba kapasite planlama çalışması yapılmıştır. Sonrasında, hangi parçanın hangi araca yükleneceğine karar vermek ve tedarik edilen parça miktarını belirlemek amacıyla bir matematiksel model geliştirilmiştir. Matematiksel modelin çözümünün gerçekleştirildiği yazılımın oldukça maliyetli olması sebebiyle olası bir lisans problemine karşın matematiksel modelin firmada kullanılamaması ihtimali göz önüne alınarak sezgisel bir algoritma geliştirilmiştir. Elde edilen sonuçları doğrulamak ve bu sonuçlara hurda oranı ekleyerek tedarik planındaki değişiklikleri görmek amacıyla bir simülasyon modeli geliştirilmiştir. Önerilen sisteme geçiş ile montaj hat yanı stokları en küçüklenmiştir. Ortalama parça adedi cinsinden hat yanı stok miktarlarındaki iyileştirme miktarı %21 iken kaplanan

alan cinsinden bu rakam %73’tür. Malzeme tedariki problemlerinden kaynaklı plansız tip dönmeler %100 iyileştirme miktarı ile ortadan kaldırılmıştır. Ayrıca, önerilen sisteme geçişle birlikte forklift hareketi kaynaklı iş kazalarının azalacağı öngörülmektedir.

BOSCH FREN Yrd. Doç. Dr. Fatih ÇAVDUR Arş. Gör. Dr.

Tülin İNKAYA

4

AYŞE NURBANU ŞAHAN ECE OĞUZCAN NAZLI ARSLAN

Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı süreçlerinde yalın dönüşüm

Yapı İşleri Daire Başkanlığı, Uludağ Üniversitesi’nin işleyişi ve gelecekte de var olması için gerekli her türlü, yapı, tesis, onarım, bakım, imalat, etüt, proje, keşif, ihale ve denetleme işlerinde yoğun olarak hizmet vermektedir. Mevcut personel ve ekipman ile; sorumlu olduğu alanlarda, sorunlara olabildiğince çabuk çözüm bulmaktadır. Bu proje kapsamında, sunulan hizmetlerin hızlanması amacı ile üniversitenin bu bölümünde yalın faaliyetlerin uygulanmasına karar verilmiştir.

Bu hedef doğrultusunda öncelikli olarak durum analizi gerçekleştirilmiştir. Değer akış haritaları ile zaman kayıplarının nerelerde olduğu tespit edilmiş, şikayetler ele alınmış ve sorunlar tespit edilmiştir. Bu tespitler doğrultusunda da senaryolar oluşturulmuştur. Oluşturulan bu senaryoların uygun bir simülasyon programı üzerinde test edilmesi hedeflenmiştir. Daire başkanlığı bünyesindeki teknisyenler üzerindeki iş yükünün dengeli dağılmasını sağlamak amacıyla bir algoritma yazılmış ve Visual Basic’te geliştirilmiştir.

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ

Yrd. Doç. Dr. Betül YAĞMAHAN Yrd. Doç. Dr. Fatih ÇAVDUR

5

NAZMİYE TULUMBACIOĞLU ÖZDEN ÇELEN

TUĞÇE EROĞLU MAGSAT AMANOV

Personel servisi güzergâhlarının optimizasyonu Lojistik biliminin en önemli parçalarından olan “Araç Rotalama Problemleri” uzun yıllardır en gözde çalışma alanlarından olmuştur. Bunun nedeni taşıma maliyetlerinin toplam maliyetler içinde oldukça önemli bir orana sahip olmasıdır.

İşletmeler çeşitli optimizasyon teknikleri yardımıyla bu maliyetleri veya kullanılan araç sayısını optimum doluluk oranı ile en küçüklemeyi hedeflemektedir.Bu çalışma, sistem analizi, veri tabanı yönetim sistemleri, bilgi işlem ve lojistik faaliyetlerini içermektedir. Bu faaliyet sonucunda güzergahlara uygun araç doluluğuna göre toplam maliyeti minimize edecek bir yaklaşımla Microsoft Excel Makro ile bir çözüm önerisi getirilmiştir. Mevcut durumda karmaşık olan sisteme elektronik tablo ile esnek ve etkili çözüm getirilmiştir.

YAZAKİ Doç. Dr. A.

Yurdun ORBAK Doç. Dr. Tülin Gündüz CENGİZ

6

SEDA AVCI ŞEYMA GENÇ NECLA GENÇ

Üretim planlama ofisinde iş süreçlerinin iyileştirilmesi

Üretimine 1983 yılında başlayan Yeşim’in, günlük üretim kapasitesi 55 ton örme, 70 ton boyama, 100 bin metre baskı ve 150 bin adet hazırgiyim ile 60 bin adet ev tekstilidir. Yeşim, dünyada hazırgiyim sektöründe aynı çatı altında iplikten mamul ürüne kadar tüm işlemleri kendi bünyesinde yapabilen en büyük dört entegre tesisten biri olmasının yanı sıra, Türkiye’de yarattığı istihdam alanıyla da en büyük firmalar arasında yer almaktadır.Proje, Yeşim Tekstil fabrikasında BU5 Malzeme Planlama Bölümünde ofis ortamında iş analizi ve süreç iyileştirme çalışmaları konusunda yapılmıştır. Projede malzeme planlama çalışanlarının tüm planlama süreci analiz edilerek, bu süreçlerin iyileştirilmesi hedeflenmiştir. Süreçleri incelemek için gözlem analizi yapılarak iş akışı çıkartılmış ve mevcut değer akış haritası hazırlanmıştır. Tona-ton bobin seçme işleminin tüm süreç içerisinde en uzun süreye sahip olduğu ve bu işlemin manuel olarak yapıldığı tespit edilmiştir.

Tona ton bobin seçme işlemi için bilgisayar programı hazırlanmıştır. Hazırlanan bilgisayar programı ile bir malzeme için tona ton bobin seçme işlem süresi 8 dakikadan 1 dakikaya düşürülmüştür. Dinamik bir sistem yaratılmış ve işler manuellikten kurtarılmıştır.

YEŞİM Doç. Dr. Tülin Gündüz CENGİZ Yrd. Doç. Dr. B.

Türker ÖZALP

7

GÜLÇİN ÖZLEM GÜZEL SEDAT KAPTAN EMİR ARSLAN YILDIRIM

Ekstrüsyon ve kesme üretim hattında sürekli iyileştirme

Günümüzde firmalar gelişen teknoloji ve artan rekabet koşulları altında maliyetlerini en aza indirerek kârlarını en yüksek noktaya çıkarmak istemektedirler. Süreçlerin iyileştirilmesi ve hatalı ürün çıktılarının azaltılması maliyet azaltmanın rekabet avantajı sağladığı üretim ortamında çok önemlidir. Bu yüzden süreçlerde hurda miktarının azaltılması konusunda üretim parametrelerinin sürekli olarak izlenmesi gerekir. Delphi Automotive System’de ekstrüzyon hatlarında hurda oranının azaltılması ve sürekli iyileştirme çalışmaları için öncelikle sistemin yapısı incelendi ve işletmenin sistemden neler beklediği belirlendi. Bu incelemeler doğrultusunda karşılaşılan sorunların net bir şekilde açıklaması yapıldı. Karar verilen yöntemlerden biri olan deneysel tasarımın uygulanabilirliği test edildi ve çıkan sonuçlara göre operatör faktörü üzerine yoğunlaşıldı. Böylece incelenen ekstrüzyon hatlarında video çekimleri yapılarak operatörlerin standart eksikliğinden bazı sorunlar yaşandığı gözlemlendi. Özellikle ana renk ve çizgi renk geçişlerinde makineye ve operatör tecrübesine göre yapılan işlemlerin gösterdiği farklılıklar incelendi. Var olan farklılıklar içerisinde en iyi sonucu veren işlemler baz alınarak standartlar oluşturuldu. Böylece işlemlerde operatör inisiyatifine bırakılmış iş adımları elimine edildi. Ayrıca kaynak işlemi, bakır kopması işlemi ve renk geçiş işlemleri için yeni standart iş adımları oluşturuldu. Hazırlık işlemleri için analizler yapıldı ve makro çalışmalarıyla desteklendi. Yapılan tüm çalışmaların sonucunda 2014 yılında hurda oranı ortalaması %4.09 iken; Nisan 2015 itibari ile hurda oranları %3.51 aylık, %3.96 yıllık olarak hesaplanmıştır.

Böylece hurda oranları %4’ün altına düşürülmüştür. Bu farktan kaynaklanan toplam kazanç € 62.567 olmuştur.

DELPHI Doç. Dr. Ali Yurdun ORBAK Arş. Gör. Dr. Tülin İNKAYA

8

AHMET ÖZGÜR SERKAN GÜDER KORAY DEMİRKAN

Üretim hatlarında zaman etüdü ve hat dengeleme Proje kapsamında ele alınan montaj hattının sistem analizi yapılmış, ürünlerin işlemleri ve işlemlerin öncelik durumları belirlenmiş, matematiksel model oluşturulmuş ve MPL yazılımı yardımıyla matematiksel model çözülerek sonuca ulaşılmıştır.

Matematiksel modelin çıktıları ele alınarak alternatif çözümler elde edilmeye çalışılmıştır. Yaptığımız çalışmaların sonucunda mevcut durum ile önerilen durum arasındaki farklar maliyet analizi ile gösterilmiştir. Bu alternatiflerde öncelikle ürünlerin mevcut durumdaki vardiya başına ürün sayıları ve buna bağlı olarak karları hesaplanmıştır. Sonrasında ise önerilen durumda vardiya başına ürün miktarı hesaplanmış ve buna bağlı karları hesaplanmıştır. Proje sonucunda firmaya katılan ekstra yıllık kar firmanın tercih edeceği alternatiflere göre 606.540€ ile 1.027.400€ arasında değişmektedir.

GRAMMER Prof. Dr. H. Cenk ÖZMUTLU Yrd. Doç. Dr. B. Türker ÖZALP

9

TALİP BÖKE ERHAN ŞAHİN ÖZAY BAYDAR

Ortak sağlık ve güvenlik birimlerindeki iş güvenliği uzmanlarını firmalara atama ve çizelgeleme yazılımı geliştirilmesi

Türkiye’de çok sayıda iş güvenliği hizmeti veren firma bulunmaktadır. Ele aldığımız projemizin konusu olan, ortak sağlık güvenlik birimlerindeki iş güvenliği uzmanlarını yasa zorunluluklarını dikkate alarak, hizmet verilmesi gereken firmalara atamak iş güvenliği firmalarının ortak problemidir.

Bu atama problemini en uygun şekilde çözmek için geliştirdiğimiz yazılım, Bilgemed iş güvenliği firmasında İletişim Yazılım desteği ile pilot olarak uygulanmaktadır. Mevcut durumda yapılan planlama, planlamacının kişisel deneyimlerine bağlı ve sezgisel olarak sürdürülmektedir.

Planlama için uzun zaman harcanırken aynı oranda verim alınamamaktadır. Proje kapsamında geliştirilen algoritma sayesinde, planlama için daha az zaman gerekirken, daha az iş güvenliği uzmanı ile daha fazla verim alınacaktır. Bir uzmanın gün içinde birden fazla firmaya hizmet vermek için yolda harcadığı süreler minimize edilecek ve bu kayıp zamanlarda daha farklı firmalara hizmet verilebilecektir. Projede VB.net 2008, SQL Server 2012 ve MPL matematiksel modelleme ve CPLEX çözücü yazılımları kullanılmıştır. Uzmanların gün içerisinde hizmet verdiği firmalar arasındaki yolların minimize edilmesi için firmalar coğrafi koordinatlarına göre kümelenmiştir. Önerilen yaklaşımın doğruluğunu test etmek için bir matematiksel model geliştirilmiş ve örnek veri kümeleri üzerinde testler gerçekleştirilmiş.

İLETİŞİM YAZILIM

Prof. Dr. Erdal EMEL Yrd. Doç. Dr. FATİH ÇAVDUR

10

SERCAN EMİNOĞLU FULYA KADI NESLİHAN GEZER

Değişen müşteri talepleri ve hazırlık sürelerine göre işgücü atama optimizasyonu

Bu proje çalışması, Magneti Marelli MAKO işletmesinde parti büyüklüğü ve çizelgeleme problemini ele alan pres makineleri için gerçekleştirilmiştir. İşletmede, yüksek kalitede ürünler elde edebilmek için her ürünün üretimine uygun olan ve tercih edilen makineler mevcuttur. Projedeki amacımız; her ürünün belirli planlama dönemi içerisindeki üretim büyüklüğünü, üretilecek ürünlerin sıralamasını esas alan ve elde tutma maliyeti, hazırlık maliyeti, pres tercih maliyeti ve operatör maliyeti toplamını minimize eden bir çizelgeleme sistemi geliştirmektir. Kısıtlandırılmış parti büyüklüğüne sahip ve hazırlık zamanı olan paralel makineler için çizelgeleme problemini esas alan karışık tamsayılı programlama modeli geliştirilmiştir. Optimizasyon tabanlı sezgisel bir algoritma olan gevşet ve sabitle algoritması Visual Basic ortamında kullanılarak makul süreler içerisinde problemin çözümü hedeflenmiştir. Geliştirilen yazılım, farklı boyutlar için matematiksel model çözdürülerek gerçek hayata uygulanabilirliği test edilmiştir.

MAKO Yrd. Doç. Dr. Betül YAĞMAHAN Arş. Gör. Dr. Tülin İNKAYA

11

NURGÜL CEVİZCİ GİZEM DÜZ

Mısır işleme tesisi kurutma hatlarında kapasite kullanım optimizasyonu

Üretim veya hizmet sektöründe faaliyet gösteren tüm işletmelerin ana amacı müşteri isteklerini istenilen koşullarda yerine getirirken, karlılığını arttırmaktır. Gıda sektöründe ise rekabetçi yapı, kar oranlarının düşük olması, pazarda çok fazla oyuncunun olması bu hedeflere ulaşmayı zorlaştırmaktadır. Böyle bir ortamda işletmeler maliyetlerini düşürebilmek için makine, işçi, enerji, malzeme giderlerini azaltmaya çalışmaktadırlar. Belirtilen amaçlara ulaşabilmek için elde bulunan kaynakların iyi bir şekilde planlanması/çizelgelenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda çalışmada gıda sektöründe faaliyet gösteren bir firmada kullanılan bir makine grubunun kapasite kullanım oranlarının düşük olması sebebiyle üretim çizelgelemeden faydalanılmıştır. Sonuç olarak kapasite kullanım oranını arttırmak, üretimi çizelgelemek, alan, işçi ve enerji kazancı sağlamak hedeflenmiştir.

MONSANTO Prof. Dr. Erdal EMEL Yrd. Doç. Dr. Mehmet AKANSEL

12

ZÖHRE ERASLAN NİLAY NİL

Firma içi depolama alanlarının belirlenmesi Firma içi depolama alanlarının etkin kullanılamaması firmalar için ciddi bir problem teşkil etmektedir. Firma içi iş akışının düzenli bir biçimde sağlanabilmesi için iş merkezleri ve ara depo alanlarının uyumlu bir şekilde yerleştirilmesi gereklidir.

Yetersiz stok kontrolü firma içi alanın etkin kullanılamamasına sebep olmaktadır. Taleplerin zamanında yetiştirilebilmesi ve gereksiz stoğun önüne geçilmesi ancak etkili bir stok yönetimiyle mümkündür. Yerleşim düzeni artan üretim kapasitesine uyum sağlayabilecek esneklikte olmalıdır Endüstri Mühendisliği Projesi’nde bu sorun ele alınmış, literatür taramasıyla benzer sistemler de incelenerek uygun bir çözüm yöntemi bulunması amaçlanmıştır. Yapılan çalışmada depolama sistemi gözlemlenerek depolama yapılırken karşılaşılan problemler analiz edilmiştir.Bu analiz sonucunda mevcut durumda depolama işlemlerinin rassal atama yöntemi ile yapıldığı tespit edilmiştir.Bu duruma karşılık depo kullanımında etkinliğin arttırılması ve forkliftin ürün taşıma süresinin azaltılması amacıyla tahsis edilmiş alan tekniği önerilmiştir.Tahsis edilmiş alan yöntemi için her hattan çıkan ürünler Macar Algoritması kullanılarak belirlenen depo önceliklerine atanmıştır.Hatlardan depolara ürün taşıma sürelerini minimize etmek amacıyla yazılan matematiksel model MS Excel Solver’da çözdürülerek bir ön çalışma yapılmıştır.Bu ön çalışma neticesinde hatlardan çıkan ürünlerin önceden belirlenen önceliklere atanmasını sağlayan MS Excel Makro yazılımı geliştirilerek firma kullanımına sunulmuştur. Mevcut yöntem ve önerilen yöntem arasında taşıma süreleri ve maliyetleri karşılaştırılarak yapılan iyileştirme sonuçları elde edilmiştir.

MONSANTO Yrd. Doç. Dr. Mehmet AKANSEL

Yrd. Doç. Dr. Aslı AKSOY

13

SEÇİL ÖZER YALÇIN YILMAZ ZİVER ARKAN

Kalıp yerleşim optimizasyonu

Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş’nde pres atölyesindeki hatlarda çeşitli büyüklükte birçok kalıp kullanılmaktadır. Bu kalıplar, tedarikçilerden ve Oyak-Renault kesme atölyesinden temin edilen sac parçaların pres hatlarında işlenmesi için kullanılırlar. Üretilecek referansa ait kalıplar, vinç operatörü tarafından kalıp alanlarından alınmakta ve çıkan kalıplar bu alanlardaki kalıp alanlarına yerleştirilmektedir. Projede, kalıpların taşınması esnasında vincin hareket mesafesinin optimal olmamasından kaynaklanan problemin çözülmesi için geliştirilmiş çözüm yöntemleri ele alınmıştır. Problemi analiz etmek için benzer sistemler incelenmiş ve kaynak taraması yapılmıştır. Proje kapsamında kalıp yerleşim problemi, depo tahsis problemi olarak ele alınmıştır. Ele alınan problemin çözümü iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Öncelikle oluşturulan matematiksel model ile probleme çözüm aranmaya çalışılmıştır. Daha sonra problemin çözümü, sezgisel olarak geliştirilen algoritmanın uygulandığı program ile gerçekleştirilmiştir. Bu program ile vincin taşıma mesafesinde toplam %12,02’lik bir iyileşme sağlanmış ve işletme beklentisi de karşılanmıştır.

RENAULT Prof. Dr. Nursel ÖZTÜRK Doç. Dr. Ali Yurdun ORBAK

14

GÖKÇEN ALTIPARMAK BARIŞ ÖZKAN AYLİN ŞEN

Spesifik ambalaj optimizasyonu

Oyak Renault Otomobil Fabrikalarında araç üretiminde, tedarikçilerden gelen sac parçaları preste çeşitli parça özelliklerine göre şekil verilip daha sonra bu işlenmiş saclar kaporta bölümü ile pres bölümü arasında bulunan spesifik ambalajlar kullanılarak fabrika içi taşımalar yapılmaktadır.

Spesifik ambalaj, taşınacak parçanın özelliğine göre eşsiz ambalaj olarak tanımlanır. Ele alınan üretim biriminde mevcut durumda spesifik ambalaj sayıları imalatın çevrim boyu hedeflerine ve bütçe hedeflerine uyumlu olarak belirlenmektedir. Ancak bu sayılar belirlenirken ilgili ekonomik girdileri temel alan sistematik bir yöntem kullanılmamaktadır.

Bu nedenle hedeflenen amaç, bu stok probleminin benzetim yaklaşımı ve elektronik tablolar kullanılarak yatırım ve işletme masraflarının minimize edilmesi ve ekonomik kazanç sağlanmasıdır. Yapılan çalışmada maliyet değişimini veren ve değişen şartlarda en uygun ambalaj sayısını hesaplayan esnek bir bilgisayar programı da oluşturulmuştur.

RENAULT Doç. Dr. Ali Yurdun ORBAK Yrd. Doç. Dr. Fatih ÇAVDUR

15

SERAP TARKIN ÖZGE İŞBARALI MOUSTAFA MOLLA

Ambalaj Takip Sistemi

Bu proje Oyak Renault firmasının desteğiyle yapılmıştır. Bu firmanın tedarikçileriyle arasındaki malzeme akışı çeşitli ambalajlarla sağlanmaktadır. Ambalajların takip edilmesi için herhangi bir elektronik takip sistemi kullanılmamaktadır.

şünümüzde uluslararası rekabet hızla büyümektedir. Bu rekabet şartlarında var olabilmenin ön koşulu daima en önde koşabilmektir. Bunun için de çağın dinamik yapısına ayak uydurmak, değişiklik ve yeniliklere açık olmak gereklidir.

Firmalar bu yüzden yeni sistemleri, teknikleri ve teknolojileri bünyelerine adapte etmek zorundadırlar. Bunun için takip sistemleri araştırılmıştır. Araştırılan teknolojilerden uygun olanı seçmek için literatür araştırması yapılmış, çok kriterli karar verme yöntemleri üzerinde durulmuş, fizibilite çalışması yapılmıştır. Teknolojinin seçiminden sonra ürünlerin satın alınabileceği firmalardan fiyat teklifi alınmıştır. Firma seçimi için tümleşik modeller araştırılmıştır. Model sonucunda uygun firma seçilmiştir. Seçilen firmanın vermiş olduğu fiyat teklifine uygun olarak maliyet analizi yapılıp proje sonuçlandırılmıştır.

RENAULT Yrd. Doç. Dr. Mehmet AKANSEL

Yrd. Doç. Dr. Betül YAĞMAHAN

17

REYHAN TEZCAN BÜŞRA GAMSIZ SILA KAYA

Montaj hatları ergonomi analizleri takip sistematiğinin oluşturulması

Montaj hatlarında genellikle Muri analizi uygulanmaktadır.

Fakat Muri analizi vücudumuzu yeterince incelememektedir.

Bu nedenle farklı ergonomik analiz yöntemlerine ihtiyaç duyulmuştur. İncelenen montaj hatlarından, Akü hattında operatör sag sisteminde yanan ışığa göre aküyü alarak difüzyon hattına yerleştirmektedir. Lastik hazırlama hattında operatör monitörden geçen sipariş listesine göre sırayla lastik ve jantı banta yerleştirmektedir. Bieletta sıkımı hattında ise operatör bielletayı alıp sıkım işlemini gerçekleştirdikten sonra bielettayı tekrar yerine bırakmaktadır. Reba Yöntemi(Hızlı tüm vücut değerlendirmesi), Rula Yöntemi(Hızlı üst uzuv değerlendirmesi), Hızlı Maruziyet Değerlendirme Yöntemi ve Muri yöntemleri kullanılmıştır. İncelenilen akü hattında Muri analizi sonucunda orta seviyeli risk, Reba analizinde orta seviyeli risk, Rula analizinde yüksek seviyeli risk, Hızlı maruziyetin bel,omuz/kol ve streste yüksek seviyeli risk sonuçları elde edilmiştir.Bieletta hattının Muri analizinde orta seviyeli risk,Reba analizinde orta seviyeli risk,Rula analizinde yüksek seviyeli risk, Hızlı maruziyet sonucunda bel,omuz/kol,boyun ve streste yüksek seviyeli risk sonuçları elde edilmiştir.Lastik hattının Muri analizinde yüksek seviyeli risk, Reba analizinde yüksek seviyeli risk, Rula analizinde yüksek seviyeli risk, Hızlı maruziyet sonucunda bel,omuz/kol,bilek,iştemposu ve streste yüksek seviyeli risk sonuçları elde edilmiştir. Analizler sonucunda akü ve bieletta hattı için Rula yönteminin kullanılması gerektiğine karar verilmiştir. Çünkü operatörün özellikle üst uzuv bölgeleri bu yöntemle daha detaylı incelenmektedir. Lastik hattı için ise Hızlı Maruziyet Değerlendirme yöntemine karar verilmiştir.Çünkü bu hat için yöntem daha detaylı ve yüksek seviyede risk sonucu vermektedir.Kullanılan bu analizler programa da aktarılarak tek bir noktada toplanmıştır.

TOFAŞ Doç. Dr. Tülin Gündüz CENGİZ

Yrd. Doç. Dr. B. Türker ÖZALP

18

SABİR ÖZDEMİR BETÜL BÜŞRA BABALIKLI

Yeni proje devreye alma sürecindeki hataların yönetimi

TOFAŞ-Türk Otomobil Fabrikası A.Ş’ nde ilk olarak araçların üretimi sırasında ortaya çıkan hataların takibinin etkili bir şekilde yapılması ve belirlenen hataların zamanında giderilmesi amacı ile MS excel programında makro çalışması yapılmıştır. İkinci aşamada ise bu hataların içerisinden Boya Üretim Müdürlüğüne ait fosfat kaplama ağırlığı problemi seçilmiştir. Boya Üretim Müdürlüğü departmanında araçlarda korozyonu önleyebilmek için boyama prosesi öncesi hazırlık aşaması olan fosfat kaplama hattında saclara fosfat kaplama işlemi yapılmaktadır. Projede, fosfat kaplama ağırlığının istenilen değerler içerisinde olmamasından kaynaklanan fazla maliyet giderleri, atık oluşumu ve fazla işçilik giderleri ile sonuçlanan problemin çözümü ele alınmıştır. Problemi analiz etmek amacı ile sistem incelenmiş ve kaynak taraması yapılmıştır. Ele alınan problemin çözümü için altı sigma metodolojisinden yararlanılmıştır.

TOFAŞ Prof. Dr. Seda ÖZMUTLU Yrd. Doç. Dr. Aslı AKSOY

19

MENEKŞE YILMAZ AYLİN ÖZAY ÖZGÜR KARAKAŞ

Gövde üretim biriminde hat dengeleme

Bu çalışmada, insan gücünden verimli bir şekilde yararlanmak ve en az sayıda operatör kullanarak üretim faaliyetlerini gerçekleştirmek için, zaman aralıkları belirli işlere işgücü ataması problemi ele alınmıştır. Amaç, değişkenlik gösteren üretim hacmine göre çalışacak minimum işgücünün belirlenmesi ve çizelgelemesini gerçekleştiren bir yöntem belirlenmesidir. Proje kapsamında, besleme hatları ile ana üretim hattının senkronize edildiği bir üretim sistemi üzerinde çalışılmıştır. Operatörlerin minimize edilmesi için besleme hatlarındaki istasyonlar arasında parti tipinde üretim yapılması gerekmektedir. Problemin çözümünün ilk aşamasında partilerin başlangıç ve bitiş zamanlarının belirlenmiş, ikinci aşamada, zaman pencereleri belirlenen partilere operatörlerin atanması ile ilgili matematiksel model oluşturulmuş ve oluşturulan model benzetim programı kullanılarak test edilmiştir. Proje sonucunda; sezgisel olarak belirlenen iş atamaları yerine optimal çözüm yöntemleri kullanılarak işgücü çizelgesi oluşturulmuştur.

TOFAŞ Prof. Dr. Erdal EMEL Yrd. Doç. Dr.

Betül YAĞMAHAN

20

AYŞEN HACILAR VÜCUDİ ŞANÖZ

MURAT ERSİN VAHAPOĞLU BANU TUNCER

356 Model alt gövde ve üst gövde Değer Akışı Haritası oluşturulması

Bu çalışma Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. de yapılmıştır.

Proje kapsamında 356 ve MCV modelin gövde birimde Değer Akış Haritalama Çalışması uygulanmıştır. Gövde Biriminde iki farklı model olan MCV ve 356 model için bütün hücrelerin mevcut değer akış haritaları oluşturularak bu hücrelerin temin süreleri hesaplanmıştır. Daha sonra bu haritalar bir araya getirilerek her iki model için Gövde Biriminin genel haritası oluşturulmuştur. 356 model için olay tabanlı simülasyon yöntemi kullanılarak hatlar arasındaki ara stok miktarları iyileştirilmiştir.Hatlar arasında taşıma olmadığı var sayılarak CONWIP model ve itme isteminin simülasyon analizi incelenmiştir. Üretim kontrol sistemlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. MCV model için metod etüdü çalışması yapılarak operasyonların yerleri düzenlenmiştir, operatör sayıları tespit edilmiştir ve operatör doygunlukları dengelenmiştir.

TOFAŞ Prof. Dr. Nursel ÖZTÜRK Arş. Gör. Dr. Tülin İNKAYA

21

FULDEN GÜLSERLİLER HATİCE YÜMÜN SİNAN ÇAĞRI KURT

World Class Manufacturing ve Total Industrial Engineering kapsamında Kaizen çalışmaları Firmada incelenmek üzere belirlenen New Doblo Door hattında gecikmeler ve durmalar mevcuttur.

Hattın bir diğer problemi ise NVAA(değer katmayan aktivite) oranının diğer hatlara göre yüksek olmasıdır.

Hatta toplam 10 istasyon ve 4 dış proses istasyonu bulunmaktadır. Yöntem WCM Tie Kaizen felsefesi doğrultusunda Muri, Mura, Muda analizleri, Atama modeli, Aisle Aisle sezgisel metodu kullanılarak oluşturulan yazılım problemlerin çözümünde kullanılmıştır. SonuçAtama modeliyle yerleştirilen kablolar operatörün daha az uzanma ve yürüme yapmasını sağlamıştır. Depo alanı için uygulanan yazılım sayesinde her ürün toplama çevriminde ortalama %40 iyileşme sağlanmıştır.Hat içi değer katmayan faaliyetlerin azaltılması sonucunda %9 iyileşme elde edilmiş ve bu sayede yıllık 30677 fazla ürün üretilmiştir.

YAZAKİ Prof. Dr. Nursel ÖZTÜRK Yrd. Doç. Dr. Aslı AKSOY

22

GÜLCAN ÇAĞLAR SİBEL FİDANCAN TARIK SAYDIRAN

World Class Manufacturing lojistik ayağı kapsamında üretim lojistiği

Yazaki, lojistik ayağı ile WCM sistemini bütünleştirip, hem model alanında hem de yayılım alanlarında daha da ileriye gitmeyi amaçlamaktadır. Sistemde çok çeşitli malzemeler bulunmaktadır ve her referans noktası için birçok farklılık göstermektedir. Ani talep doğrultusunda hat içindeki malzemeler çok çabuk değişmektedir. Bu projede lojistik ayağı kapsamında, malzeme dağıtım süresinin minimum seviyeye indirgenmesi amaçlanmaktadır. Bu, ancak dağıtım rotasının doğru ve etkin planlanmasıyla mümkün olacaktır.Karşılaşılan problemde mevcut rotanın yanı sıra, kullanılan mevcut araçların yetersizliğinden kaynaklanan sorunlar olduğu da görülmüştür. Rotayı iyileştirmek, düzenli bir iş akışı sağlamak ve taşıma sürelerini minimize etmek amacıyla yeni bir malzeme arabası tasarlanmıştır. Tasarlanan araç ile yürüme mesafe ve zamanlarının azalması sağlanmıştır.Bu çalışmada hat içerisinde sinyalizasyon oluşturularak hat yanı stokların azaltılması için analiz yapılmıştır. Bununla birlikte tek parça akış amaçlanmaktadır.

YAZAKİ Yrd. Doç. Dr. Mehmet AKANSEL

Yrd. Doç. Dr. Aslı AKSOY

23

HAYRİYE YASEMİN ALEV PINAR HALİS BÜŞRA KIRIM

Fabrika yerleşim optimizasyonu İş Çalışması Bu çalışma Uludağ Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Bütünleşik Sistem Tasarımı kapsamında yapılmıştır. Projeyi destekleyen kuruluş olan Yarış Otomotiv Makine ve Yedek Parça San. A.Ş. hızlı talep artışına sahip büyümekte olan bir firmadır. Bu nedenle mevcut üretim binası ve makineleri talebi karşılayamaz hale gelmiştir. Firma bu durumda mevcut fabrikayla aynı bölgede yeni bir bina ve yeni makineler satın almıştır. Çalışma, bir bölümü yeni fabrika binasına taşınması düşünülen Yarış Otomotiv firmasının Bursa Nilüfer Organize Sanayi Bölgesi’ndeki mevcut fabrika binası ve yeni fabrika binası yerleşimi için optimizasyon yöntemlerini içermektedir.

Projenin ilk bölümünde proje çalışmalarının yapıldığı firma tanıtılmış, ikinci bölümünde ise proje konusuna giriş yapılmış, proje kapsamı ve kuruluş beklentilerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde fabrikadaki üretim sisteminin mevcut durumunun analizi yapılmış ve literatür taramasından bahsedilmiştır.

Dördüncü bölüm fabrika yerleşim optimizasyonunu sağlayacak yöntemlerin araştırılmasını içerir. Bu yöntemler matematiksel model kurulması ve çözdürülmesiyle tesis yerleşim yöntemlerinden CORELAP’ın kullanılmasını kapsar.

Beş ve altıncı bölümlerde bulgular ve uygulama aşamalarından bahsedilmiş, çalışma sonuca bağlanmıştır. Son olarak proje araştırmalarının kaynağı olan kaynaklar belirtilmiş ve projenin anlaşılmasını kolaylaştırmak ve sonuçlarını detaylı göstermek için hazırlanan veriler ek bölümde gösterilmiştir.

YARIŞ OTOMOTİV

Prof. Dr. H. Cenk ÖZMUTLU

Prof. Dr. Seda ÖZMUTLU

24

GİZEM AKÇAKAYA MERVE BERKSU KİRMAN ECEM BÜYÜKFIRAT

Lazer kesim hattı hat dengeleme

Yarış Otomotiv son 4 yılda yıllık %30-%40 oranında büyüme göstermiştir. Hızlı büyüme sonucunda üretim ve yönetim koordinasyonunda eksiklikler, değişken koşullara uyum sağlayamama, stok sorunu, düzensiz yerleşimler ve mevcut tesisin yetersizliği durumu söz konusudur. Bu sebepler üretim koşullarını güçleştirmektedir. Proje kapsamında incelenen lazer kesim hattında darboğaz oluşturmayacak şekilde doğru kesim senaryosunun seçimi yapılmamaktadır. Bu durum mevcut lazer kesim hattında darboğaz oluşturmakla birlikte, lazer kesim hattından sonraki hatlarda beklemelere sebep olmaktadır. Toplanan ve düzenlemesi yapılan veriler doğrultusunda lazer kesim işlemi gören ürünlerin hangi sactan kesileceği ve kesim süreleri belirlenmiştir. Ayrıca yapılan sayımda mevcut stok adetleri firma tarafından belirlenmiştir.

Talep doğrultusundaki üretim miktarları belirlenip, lazer kesim işleminde darboğaz oluşturmayacak şekilde uygun senaryolar oluşturulmuştur. Maliyet analizinin sonucunda ürünlerin kesilip kesilmemesine karar verilmiştir. Sonraki aşamada kesimine karar verilen ürünleri, oluşturulan senaryolarla talepleri karşılayacak ve optimum sürede üretebilmek için matematiksel model kurulmuştur. Matematiksel model ilk önce mevcut durum senaryoları ve üretim planı ile çalıştırılmış ve ardından yeni oluşturulan senaryolar ve stok durumu incelenmiş yeni üretim stratejisiyle çalıştırılmıştır. Daha sonra yapılan iyileştirme gözlemlenmiştir.

Gerçek sipariş miktarları ve ürün ağaçları göz önünde bulundurularak senaryolar oluşturulmuştur. Yapılan bu senaryolar 3mm sac kalınlığı, 264 adet ürün için oluşturulmuştur. Bu ürünler için maliyet kriteri oluşturulmuş, bu kriterin sonucunda parçanın kesilip kesilmeme kararı verilmiştir. Matematiksel model mevcut durum ve geliştirilmiş durum olmak üzere iki defa çalıştırılıp aylık bazda %30.4 süre iyileştirilmesi gözlenmiştir. Oluşturulan senaryoların ve maliyet kriterinin üretimde esneklik sağladığı ve sonuç olarak firmaya kar sağlandığı ispat edilmiştir. MPL sonuçlarına göre birinci durumda 375,81 saatlik çalışma gözlenmiştir.

Kesilmemesi gereken ürünler için yapılan iyileştirilmiş senaryolar modelde çalıştırıldığında ise; 261,23 saatlik çalışma gözlenmiştir. Üretim maliyeti olarak 3mm kalınlığındaki sac için 48 Euro saatlik ücret kabul edilmiştir. Bu durumda maliyetler yıllık olarak hesaplandığında üretim maliyeti ve hammadde tasarrufundan elde edilen kar toplamda 1.118.657,83 TL’dir.

YARIŞ OTOMOTİV

Prof. Dr. H. Cenk ÖZMUTLU

Prof. Dr. Seda ÖZMUTLU

25

MUSTAFA ÇİÇEK NİHAL GÜNEŞ HÜSEYİN ANIL

A10 Montaj hattı hat dengeleme

Montaj hattı dengeleme, seri üretim yapan birimlerde üretim hızını arttırmanın en temel yoludur. Günümüz rekabet koşullarında talebin karşılanması için hattın üretim hızı attırılmalı, bu kapsamda montaj hattı dengeleme problemi çözülmelidir. Montaj hattının dengelenmesi ile operatörler arası iş yükü dengelenir ve çevrim süreleri birbirine yakın hale getirilir. Projede, İşletmenin A10 Modül Montaj hattının ayrıntılı analizi yapılmıştır. Mevcut durum analizi için zaman etüdü çalışması yapılmıştır. Her operatör için operasyonlar incelenmiş ve operatörlerin çevrim sürelerini bulmak için MTM UAS yönteminden faydalanılmıştır. Operatörlerin iş yükünü dengelemek için matematiksel model kurulmuştur.

Model yardımıyla operatörlerin çevrim süreleri birbirlerine yaklaştırılmış ve hattın çevrim süresi düşürülmüştür. Sonuç olarak günlük kapasite ve aylık tip dönme sayısı göz önünde bulundurarak gelen talep doğrultusunda üretim çizelgesi oluşturulmuştur. Bu sayede hangi pompa tipinden ne zaman ve ne kadar üretileceği belirlenmiştir.

BOSCH REXROTH

Doç. Dr. Tülin Gündüz CENGİZ

Yrd. Doç. Dr. B. Türker ÖZALP

26

SULTAN ÇAKMAK GİZEM BARUTÇU İSMAİL ENES PARLAK

A2F Montaj Hatları Standart

Yüzde yüz Robert Bosch GmbH sermayeli bir şirkettir. Firma, Rexroth markası altında mekanik, hidrolik ve pnömatikten elektroniğe tüm tahrik, kontrol ve hareket teknolojilerinde faaliyet göstermektedir. Çalışmanın ana sorunu A2F montaj hatlarında ortaya çıkan iş yükü dengesizlikleri ve bunun sonucu olarak üretim hattının etkin olarak kullanılamamasıdır.

Pompa montaj hattı düz bir hat olmakla beraber paralel iki hattan meydana gelir.Her iki hattı oluşturan üçer istasyon ve her istasyonda birer operatör bulunmaktadır. Problem çözümü için matematiksel modelden faydalanılıp MPL yazılımında çözümü yapılmıştır. 3 farklı tip için üçer senaryo oluşturulmuş ve en uygun senaryo seçilmiştir. Ayrıca üretim planı düzenlenerek daha etkin hale getirilmiştir. Seçilen en uygun senaryoların uygulanmasına karar verilmiş bunun sonucunda da direkt ve indirekt kazançlar elde edilmiştir.

BOSCH REXROTH

Prof. Dr. H. Cenk ÖZMUTLU Yrd. Doç. Dr. Fatih ÇAVDUR