Ge

Klinik Görünüm / Images in Clinical Neurology

DO I:10.4274/tnd.68878 Turk J Neurol 2017;23:32-33

Geç Başlangıçlı Tremor Ataksi Sendromu: Frajil X Tremor Ataksi Sendromu ve Nörogörüntüleme Bulguları

Late-onset Tremor and Ataxia Syndrome: Fragile X-Associated Tremor/Ataxia Syndrome and Neuroimaging Findings

Levent Öcek¹, Onural Tümer², Figen Tokuçoğlu², Özgür Öztekin³, Yaşar Zorlu²

1Uşak Devlet Hastanesi, Nöroloji Kliniği, Uşak, Türkiye

2Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nöroloji Kliniği, İzmir, Türkiye

3Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Radyoloji Kliniği, İzmir, Türkiye

32

Sayın Editör,

Altmış yaşında erkek hasta kliniğimize 3 aydır kötüleşen baş dönmesi, yürümekte zorlanma, denge bozukluğu, işitme azlığı şikayetleri ile başvurdu. Aile öyküsünde kız çocuğunda prematür ovaryen yetmezlik tanısı olduğu öğrenildi. Hastanın sistemik muayene bulguları normal idi. Nörolojik muayenesinde; sağda daha belirgin bilateral işitmede azalma, dismetri ve disdiadokinezi, her iki üst ekstremitede intansiyonel tremor, ataksik yürüyüş, patella ve aşil reflekslerinde bilateral ve vibrasyon iletiminde dört yanlı azalma saptandı. Nöropsikiyatrik değerlendirmesi normal idi. Laboratuvar incelemesinde hemogram, C-reaktif protein, serum elektrolitleri, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, kan glikozu, tiroid fonksiyon testleri, demir, demir bağlama kapasitesi, B12 vitamini, folik asit, tam idrar analizi normal bulundu. Beyin manyetik rezonans görüntülemesinde (MRG) ılımlı serebral atrofi, orta serebellar pedünkülde (OSP) simetrik yerleşimli T2 hiperintens lezyonlar gözlendi (Resim 1). Difüzyon ağırlıklı görüntülemede (DAG) bu bölgelerde difüzyon kısıtlanması saptanmadı. Kardiyak testleri normal olarak değerlendirilen hastanın genetik testinde Frajil X mental geriliği 1 (FMR1) geninde 108 CGG tekrarı görülerek premutasyon aralığında (55- 200) olduğu saptandı. Hasta klinik olarak Frajil X tremor ataksi sendromu (FXTAS) olarak düşünüldü ve takibe alındı. Ailesinde

yapılan genetik analizde hastanın kızı ve erkek kardeşinin kızında da FMR1 geninde premutasyon saptandı.

FXTAS, parkinsonizm, serebellar belirtiler (ataksi ve tremor), periferik nöropati, otonom belirtiler, bilişsel kusurlar ve psikojenik (anksiyete, duygu durum bozukluğu, uyku bozukları gibi) sorunlar ile karakterize klinik bir tablodur (1). Sendromun bulguları, FMR1 geninde CGG trinükleotid tekrarlarının yüksek sayıda olması ile ilişkilidir (2). Normal alellerdeki tekrar sayısı 5-54 arasındadır. Premutasyon veya taşıyıcılıkta tekrar sayısı 55- 200 arasında bulunur ve Frajil X mental geriliği proteinin (FMRP) üretilememesine neden olur (2,3,4).

Hastalıkta nöropatolojik çalışmalarda, nöronlarda ve astrositlerde ubiquitin pozitif eozinofilik intranükleer inklüzyonların varlığı, akson ve miyelin kaybı ile ak maddede spongiform değişiklikler gözlenir (4). MRG’de OSP’de simetrik artmış intensite görülmesi kesin FXTAS tanı kriteri olarak kullanılmaktadır; ancak bu bulgu hastaların sadece %42-64’ünde saptanabilmektedir ve FXTAS için spesifik değildir (3,4,5).

Ayrıca MRG’de serebral ve serebellar global atrofi, hipokampal ve amigdala atrofisi, korpus kallozumda incelme FXTAS’a eşlik edebilir. Loesch ve ark. (5) CGG tekrarı artışı ile MRG’de beyin volümündeki azalmanın ilişkili olduğunu bildirmiştir. İleri yaşta ataksi/tremor ile başvuran hastalarda tabloya tipik MRG

Ya z›fl ma Ad re si/Ad dress for Cor res pon den ce: Dr. Levent Öcek, Uşak Devlet Hastanesi, Nöroloji Kliniği, Uşak, Türkiye Tel.: +90 505 498 99 84 E-posta: [email protected]

Ge lifl Ta ri hi/Re cei ved: 11.06.2016 Ka bul Ta ri hi/Ac cep ted: 19.06.2016

©Telif Hakkı 2017 Türk Nöroloji Derneği Türk Nöroloji Dergisi, Galenos Yayınevi tarafından basılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Frajil X tremor/ataksi sendromu, premutasyon, manyetik rezonans görüntülemesi Keywords: Fragile X-associated tremor/ataxia syndrome, premutation, magnetic resonance imaging

Turk J Neurol 2017;23:32-33 Öcek ve ark.; Geç Başlangıçlı Tremor Ataksi Sendromu

bulguları da eşlik ettiğinde, tanıda FXTAS’ın da akılda tutulması gerekir.

Etik

Hasta Onayı: Çalışmamıza dahil edilen tüm hastalardan bilgilendirilmiş onam formu alınmıştır.

Hakem Değerlendirmesi: Editörler kurulu tarafından değerlendirilmiştir.

Yazarlık Katkıları

Cerrahi ve Medikal Uygulama: Levent Öcek, Onural Tümer, Figen Tokuçoğlu, Konsept: Levent Öcek, Figen Tokuçoğlu, Yaşar Zorlu, Dizayn: Levent Öcek, Figen Tokuçoğlu, Veri Toplama veya İşleme: Levent Öcek, Onural Tümer, Figen Tokuçoğlu, Özgür Öztekin, Analiz veya Yorumlama: Levent Öcek, Figen Tokuçoğlu, Özgür Öztekin, Yaşar Zorlu, Literatür Arama: Levent Öcek, Figen Tokuçoğlu, Yaşar Zorlu, Yazan: Levent Öcek.

Çıkar Çatışması: Yazarlar bu makale ile ilgili olarak herhangi bir çıkar çatışması bildirmemiştir.

Finansal Destek: Çalışmamız için hiçbir kurum ya da kişiden finansal destek alınmamıştır.

Kaynaklar

1. Hagerman RJ, Leehey M, Heinrichs W, Tassone F, Wilson R, Hills J, Grigsby J, Gage B, Hagerman PJ. Intention tremor, parkinsonism, and generalized brain atrophy in male carriers of fragile X. Neurology 2001;57:127-130.

2. Reiss AL, Dant CC. The behavioral neurogenetics of fragile X syndrome:

Analyzing gene brain behavior relationships in child developmental psychopathologies. Dev Psychopathol 2003;15:927-968.

3. Jacquemont S, Hagerman RJ, Leehey M, Grigsby J, Zhang L, Brunberg JA, Greco C, Des Portes V, Jardini T, Levine R, Berry-Kravis E, Brown WT, Schaeffer S, Kissel J, Tassone F, Hagerman PJ. Fragile X premutation tremor/

ataxia syndrome: molecular, clinical, and neuroimaging correlates. Am J Hum Genet 2003;4:869-878.

4. Juncos JL, Lazarus JT, Graves-Allen E, Shubeck L, Rusin M, Novak G, Hamilton D, Rohr J, Sherman SL. New clinical findings in the fragile X-associated tremor ataxia syndrome (FXTAS). Neurogenetics 2011;12:123- 135.

5. Loesch DZ, Litewka L, Brotchie P, Huggins RM, Tassone F, Cook M.

Magnetic resonance imaging study in older fragile X premutation male carriers. Ann Neurol 2005;58:326-330.

33 Resim 1. Kranyal manyetik rezonans görüntülemede ılımlı serebral

atrofi, bilateral orta serebellar pedinkülde artmış T2 sinyal artışı dikkati çekmektedir. Difüzyon ağırlıklı görüntülemede difüzyon kısıtlanması saptanmamıştır.