SİNDİRİM SİSTEMİ
Hayatsal faaliyetlerimiz için besinlere ihtiyacımız vardır. Besinler enerji kaynağımızdır, büyümemizi sağlar, yıpranan ve yaralanan hücreleri onarımını sağlar, bizi hastalıklara karşı korur. Besinler karbonhidrat, protein, yağ, vitamin, su ve minerallerden oluşur. Protein, yağ ve karbonhidratlar büyük yapılı besinler oldukları için sindirime uğramaları gerekir.
Büyük yapılı besinlerin parçalanarak kana geçebilecek kadar küçük parçalara ayrılmasına sindirim, bu olayın gerçekleştiği yere de sindirim sistemi denir.
Sindirim Çeşitleri
Sindirim olayı iki şekilde olur.
1.Mekanik ( Fiziksel ) Sindirimi
Besinlerin çiğneme ve kas hareketleri ile küçük parçalara ayrılmasıdır. (enzim kullanılmaz)
2.Kimyasal Sindirim
Besinlerin enzimler yolu ile parçalanmasına denir. Kimyasal sindirim ile besinler hücrelere geçebilecek kadar küçük parçalara ayrılır. (enzim ve su kullanılır)
NOT: Besinlerin sindirimini kolaylaştıran kimyasal maddelere enzim denir. Enzimler proteinlerden oluşur. Canlının yapısındaki kimyasal olayların daha hızlı gerçekleşmesini sağlar.
Yaşasın yemekkk! Evet özellikle istediğimiz yiyeceklerin olduğu bir sofra bizim için vazgeçilmez bir mutluluk kaynağıdır. Vücudumuz için ise yiyeceği ağzımıza aldığımız andan itibaren büyük bir fabrikanın çalışması gibi bir serüveni barındırır. Hadi gelin birlikte bu fabrikanın gizlerini öğrenelim
Sindirim Sistemi Organları
Besinler sırasıyla ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak, anüs yolundan ilerleyerek sindirim sisteminden ayrılır.
1.Ağız
Hem mekanik hem de kimyasal sindirimin gerçekleşir.
Çiğneme olayı ile mekanik, tükürük içindeki enzimler ile kimyasal sindirim gerçekleşir.
Karbonhidratların kimyasal sindirimi ağızda başlar. (Bazı karbonhidrat içeren besinler; nohut, bakla vb. baklagiller, unlu yiyecekler olan ekmek, makarna vb. Patates örnek verilebilir.)
2.Yutak
Besinlerin ağızdan yemek borusuna iletimini sağlar. Yutkunma sırasında küçük dil ile soluk borusunu kapanarak besinleri yemek borusuna iletir.
Yutakta sindirim gerçekleşmez.
3.Yemek Borusu
Kaslı ve esnek yapısı sayesinde besinlerin mideye iletimini sağlar.
20-25 cm uzunluğunda ve düz kaslardan oluşmuştur.
4.Mide
Sindirim sisteminin en geniş bölümüdür. Karın boşluğunun sol alt kısmında bulunur. Şekli "J" harfine benzer.
Midede mekanik ve kimyasal sindirimi gerçekleşir.
Mide özsuyu ve enzimlerle kimyasal sindirim olur.
Midenin kasılıp gevşemesi ve çalkalama hareketi ile mekanik sindirim gerçekleşir.
Mekanik sindirime uğrayan besinler bulamaç haline gelir.
Mide içerisi mukus tabakası ile kaplıdır. Bu tabaka mideyi korur.
Proteinlerin kimyasal sindirimi midede başlar. (Bazı protein içeren besinler; bazı baklagiller, et, süt ve süt ürünleri)
5.İnce Bağırsak
Sindirim sisteminin en uzun bölümüdür. (Uzunluğu 7-8 metredir.)
Yağların safra sıvısı ile fiziksel sindirimi ince bağırsakta başlar ve biter.
Protein ve karbonhidratların sindirimi de burada biter.
NOT: İnce bağırsakta villus adı verilen çıkıntılar bulunur. Villuslar emilim yüzeyini artırırlar. Sindirilmiş besinler villuslardan emilerek kana geçer.
6.Kalın Bağırsak
Kalın bağırsakta sindirim gerçekleşmez.
Fazlalık su, vitamin ve minerallerin emilimi gerçekleşir. Kalın bağırsakta B ve K vitamini sentezleyen bakteriler vardır.
Kalın bağırsakta villus bulunmaz
7.Anüs
Besin atıklarının dışarı atıldığı yerdir.
Sindirim gerçekleşmez.
Organ İsmi Görevi/Özelliği Fiziksel (Mekanik) Sindirim
Kimyasal Sindirim
1 Ağız -Karbonhidratların kimyasal sindirimi burada başlar.
-Hem Fiziksel, hem kimyasal sindirim gerçekleşir.
Çiğneme, yumuşatma, karıştırma
Karbonhidratların tükürük
içerisindeki enzimler ile sindirimi
2 Yutak -Besinlerin ağızdan yemek borusuna iletilmesini sağlar.
Sindirim gerçekleşmez
Sindirim gerçekleşmez 3 Yemek Borusu -Besinlerin mideye iletilmesini sağlar. Sindirim
gerçekleşmez
Sindirim gerçekleşmez 4 Mide -Sindirim sisteminin en geniş bölümüdür.
-Karın boşluğunun sol altında bulunur. “J”
harfine benzer.
-Mideyi koruyan mukus tabakası ile kaplıdır.
Kasılma, gevşeme ve çalkalama hareketi
Proteinlerin mide
özsuyu ve
enzimlerle sindirimi
5 İnce Bağırsak -Sindirim sisteminin en uzun bölümüdür.
-Villus adı verilen çıkıntılar sayesinde emilim artar ve besinlerin kana karışması sağlanır.
Yağların safra sıvısı ile sindirimi
Protein, yağ ve karbonhidratların pankreas özsuyu ile sindirimi
6 Kalın Bağırsak -Fazlalık su, vitamin ve minerallerin emilimini gerçekleştirir.
-B ve K vitaminlerini üreten bakteriler vardır.
-Villus yoktur.
Sindirim gerçekleşmez
Sindirim gerçekleşmez
7 Anüs Besin atıklarının dışarı atıldığı yerdir. Sindirim gerçekleşmez
Sindirim gerçekleşmez
Sindirime Yardımcı Organlar 1.Karaciğer
Safra adı verilen salgıyı üretir.
Salgılanan safra sıvısı, safra kesesinde (Öd) depo edilir. Safra yağların mekanik sindirimi gerçekleşir.
Karaciğer ayrıca kanın pıhtılaşmasını sağlayan proteinleri üretir.
A vitamini üretir.
A, D, E ve K vitamini depo eder.
2.Pankreas
Pankreas özsuyunu salgılar.
Pankreas özsuyu yağ, protein ve karbonhidratların kimyasal sindirimini sağlar.
İçerisinde enzimler bulunur.
Not: Pankreas özsuyu ve karaciğerin ürettiği Safra sıvısı sayesinde ince bağırsak sindirim gerçekleştirir.
Kimyasal Sindirim
Başlangıç Bitiş
Karbonhidratların Sindirimi Ağız İnce Bağırsak
Proteinlerin Sindirimi Mide İnce Bağırsak
Yağların Sindirimi İnce Bağırsak İnce Bağırsak
Not: Vitamin, Mineral ve su çok küçük yapılı olduğu için sindirilmeden kana karışır.
SİNDİRİM SİSTEMİ
Besinler karbonhidrat, protein, yağ, vitamin, su ve minerallerden oluşur. Protein, yağ ve karbonhidratlar büyük yapılı besinler oldukları için sindirime uğramaları gerekir.
Büyük yapılı besinlerin parçalanarak kana geçebilecek kadar küçük parçalara ayrılmasına sindirim, bu olayın gerçekleştiği yere de sindirim sistemi denir.
Sindirim Çeşitleri
1.Mekanik ( Fiziksel ) Sindirimi
Besinlerin çiğneme ve kas hareketleri ile küçük parçalara ayrılmasıdır. (enzim kullanılmaz) 2.Kimyasal Sindirim
Besinlerin enzimler yolu ile parçalanmasına denir. Kimyasal sindirim ile besinler hücrelere geçebilecek kadar küçük parçalara ayrılır. (enzim ve su kullanılır)
NOT: Besinlerin sindirimini kolaylaştıran kimyasal maddelere enzim denir. Enzimler proteinlerden oluşur.
Sindirim Sistemi Organları
Besinler sırasıyla ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak, anüs yolundan ilerleyerek sindirim sisteminden ayrılır.
Organ İsmi Görevi/Özelliği Fiziksel (Mekanik) Sindirim
Kimyasal Sindirim
1 Ağız -Karbonhidratların kimyasal sindirimi burada başlar.
-Hem Fiziksel, hem kimyasal sindirim gerçekleşir.
Çiğneme, yumuşatma, karıştırma
Karbonhidratların tükürük içerisindeki enzimler ile sindirimi 2 Yutak -Besinlerin ağızdan yemek borusuna iletilmesini
sağlar.
Sindirim gerçekleşmez Sindirim gerçekleşmez
3 Yemek Borusu -Besinlerin mideye iletilmesini sağlar. Sindirim gerçekleşmez Sindirim gerçekleşmez
4 Mide -Sindirim sisteminin en geniş bölümüdür.
-Karın boşluğunun sol altında bulunur. “J” harfine benzer.
-Mideyi koruyan mukus tabakası ile kaplıdır.
Kasılma, gevşeme ve çalkalama hareketi
Proteinlerin mide özsuyu ve enzimlerle sindirimi
5 İnce Bağırsak -Sindirim sisteminin en uzun bölümüdür.
-Villus adı verilen çıkıntılar sayesinde emilim artar ve besinlerin kana karışması sağlanır.
Yağların safra sıvısı ile sindirimi
Protein, yağ ve karbonhidratların pankreas özsuyu ile sindirimi
6 Kalın Bağırsak -Fazlalık su, vitamin ve minerallerin emilimini gerçekleştirir.
-B ve K vitaminlerini üreten bakteriler vardır.
-Villus yoktur.
Sindirim gerçekleşmez Sindirim gerçekleşmez
7 Anüs Besin atıklarının dışarı atıldığı yerdir. Sindirim gerçekleşmez Sindirim gerçekleşmez
Sindirime Yardımcı Organlar 1.Karaciğer
Safra adı verilen salgıyı üretir. Salgılanan safra sıvısı, safra kesesinde (Öd) depo edilir. Safra yağların mekanik sindirimi gerçekleşir.
Karaciğer ayrıca kanın pıhtılaşmasını sağlayan proteinleri üretir.
A vitamini üretir. A, D, E ve K vitamini depo eder.
2.Pankreas
Pankreas özsuyunu salgılar. Pankreas özsuyu yağ, protein ve karbonhidratların kimyasal sindirimini sağlar. İçerisinde enzimler bulunur.
Not: Pankreas özsuyu ve karaciğerin ürettiği Safra sıvısı sayesinde ince bağırsak sindirim gerçekleştirir.
Kimyasal Sindirim
Başlangıç Bitiş
Karbonhidratların Sindirimi Ağız İnce Bağırsak
Proteinlerin Sindirimi Mide İnce Bağırsak
Yağların Sindirimi İnce Bağırsak İnce Bağırsak
Not: Vitamin, Mineral ve su çok küçük yapılı olduğu için sindirilmeden kana karışır.
