• Sonuç bulunamadı

Ticaret Hukuku 2. Kısım Ders Notları. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2022

Share "Ticaret Hukuku 2. Kısım Ders Notları. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR"

Copied!
116
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

Ticaret Hukuku

2. Kısım Ders Notları

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR

(2)

Tacir Yardımcıları

Ticari hayatın kapsamının günümüzde gittikçe genişlemesi, ekonomik ve ticari rekabetin artması, işletmelerin kapasitelerini rekabete uyum sağlayabilmek için artırmaları tacirlerin ticari işletmelerini tek başlarına idare etmelerini imkansız hale getirmiştir.

Bu nedenle tacir, ticari işletmesiyle ilgili faaliyetleri yürütürken, başka kişilerin (tacir yardımcıları) emek ve mesailerinden de yararlanır.

Bu kişilere tacir yardımcıları adı verilir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net

2

(3)

• Bunlar tacirin emir ve talimatları doğrultusunda çalışır.

• Bazılarının temsil yetkisi vardır. Bazılarının yoktur.

• Tacirle aralarındaki ilişki genellikle iş veya vekalet sözleşmeleridir.

Bağımlı Tacir Yardımcıları

• Bunlar tacirden emir ve talimat almazlar ve tacirin nezareti altında değillerdir.

• Çoğu zaman kendilerine ait bir iş yerleri vardır ve kendileri de tacirdir.

• çalışma saat ve usullerini kendileri belirlerler.

• Tam bağımsız değiller sadece kısmi bağımsızlık vardır.

Bağımsız Tacir Yardımcıları

(4)

Bağımlı Tacir Yardımcıları

Ticari mümessil (Temsilci) Ticari Vekil

Pazarlamacı

Bağımsız Tacir Yardımcıları

Tellal(Simsar)

Komisyoncu

Acente

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 4

(5)

Bağımlı Tacir Yardımcıları

1.) Ticari Mümessil (Temsilci)

Ticari temsilci, işletme sahibinin, ticari işletmeyi

yönetmek ve işletmeye ilişkin işlemlerde ticaret unvanı altında, ticari temsil yetkisi ile kendisini temsil etmek üzere, açıkça ya da örtülü olarak yetki verdiği kişidir.

Ticari mümessil, işletmenin işlerini idare etmek ve işletmeyle ilgili hukuki işlemleri ticaret ünvanına

“vekaleten” veya benzeri bir kelimeyi ekleyerek

müvekkil yerine imza atmak suretiyle yapmaya yetkili kılınan kişi olarak tanımlanabilir

(6)

Bu ifade yanıltıcıdır. Zira, ticari mümessil hiç bir şekilde

“müessesenin imzasını” kullanamaz; kendi imzasını, işlemi, işletme sahibini temsilen yaptığını gösteren bir ibareyi (vekaleten gibi) kullanarak atar.

İşletme sahibi, ticari temsilcilik yetkisi verildiğini ticaret siciline tescil ettirmek zorundadır; ancak ticari işletme sahibinin ticari temsilcinin fiillerinden sorumluluğu,

tescilin yapılmış olmasına bağlı değildir. Temsil sadece bildirici etkiye sahiptir.

Atandığı andan itibaren ticari temsilci sıfatını kazanır ve tescilden önce yapılan işlemlerde geçerlidir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net

6

(7)

Ticari mümessil, bir işletmenin işlerini idare etmek üzere atanır. İşletmenin, mutlaka bir ticari işletme niteliğinde olmasına gerek yoktur. Esnaf işletmesi içinde ticari mümessil atanabilir; ancak bu halde durumun ticaret siciline kaydı zorunludur.

Ticari mümessil olarak atanacak kişinin tam ehliyetli olması gerekmez; temyiz kudretine sahip olması

yeter.

Devlet memuru, ticari mümessil olarak faaliyet gösteremez.

Yine sadece gerçek kişiler ticari temsilci olarak atanabilirler. Tüzel kişilikler ticari temsilci olarak atanamazlar.

Ticari temsilci oldukça geniş yetkilere sahip

kılınmıştır. Tacirin yaptığı tüm işlemleri hemen hemen yapma yetkisine sahiptir. Bu nedenle tacir ancak

güvendiği kişileri ticari temsilci olarak atayabilir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 7

(8)

Ticari temsilci atama yetkisi kime aittir?

Ticari temsilci atama yetkisi işletme sahibine aittir.

Tüzel kişi tacirlere ticari temsilci atama yetkisi, tüzel kişi tacirin yetkili organına aittir.

Kollektif şirketlerde tüm ortakların ittifakı ile

Komandit şirketlerde komandite ortakların ittifakı Anonim şirketlerde yönetim kurulu kararı

Limited şirketlerde ortaklar genel kurulu kararı

Ticari işletme küçük ve kısıtlıya ait ise?

Ticari temsilci veli yada vasi tarafından atanır.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 8

(9)

Ticari Temsilcinin Temsil Yetkisinin Kapsamı

Ticari temsilci, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı, işletme sahibi adına kambiyo taahhüdünde bulunmaya ve onun adına işletmenin amacına giren her türlü işlemleri

yapmaya yetkili sayılır.

Ticari temsilci, açıkça yetkili kılınmadıkça, taşınmazları devredemez veya bir hak ile sınırlandıramaz.

Ticari temsilci açıkça yetkili kılınmadıkça, taşınmazları devredemez veya bir hak ile sınırlandırılamaz.

(10)

Yapabileceği işlemler

Ticari mümessil, işletmede çalışacak işçiler ile hizmet sözleşmeleri yapabilir; bu sözleşmeleri feshedebilir;

hammadde satın alabilir; üretilen malların satımı konusunda sözleşmeler yapabilir.

Ticari mümessil, işletmenin faaliyeti bakımından gerekli olan menkul, gayrimenkul malların

kiralanması için sözleşmeler de yapabilirler; işletmeye dahil gayri menkulleri kiraya verebilirler ve bu kira

sözleşmelerini tapuya şerh ettirebilirler.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 10

(11)

Gayrimenkul satın alabilir.

Şube açabilir ve işletme merkezinin bulunduğu yeri değiştirebilir.

Yetkileri ticari mümessile oranla daha sınırlı olan bir ticari vekil atayabilir.

Tacir adına bono, poliçe, çek düzenleyebilir.

Kredi (borç) alabilir.

Bir başka kişinin borcu için, tacir adına kefalet verebilir.

İşletme sahibini mahkemelerde temsil edebilir.

Ticari mümessilin sahip olduğu temsil yetkisini

kötüye kullandığı hallerde kendisiyle işlem yapılan üçüncü kişi iyiniyetli ise, yapılan işlem taciri bağlar.

Tersi durumda ise bağlamaz.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 11

(12)

Yapamayacağı İşlemler

Ticari mümessil, işletmenin ortadan kalkmasına,

tasfiye olunmasına yol açabilecek işlemleri yapamaz.

Özel olarak yetki verilmedikçe işletmeyi devredemez;

müvekkili tacirin iflasını isteyemez.

Ticari mümessil, ticari işletmeyi işleten tacirin hukuki yapısı ile ilgili temel değişiklikleri de yapmaya yetkili değildir.

Örneğin; bir gerçek kişi tacir tarafından işletilen

işletmeye ortak kabul edilemez; tüzel kişi tacirlerde tür değişikliği yapamaz; mevcut ortaklardan birini şirketten çıkaramayacağı gibi şirketin feshini de isteyemez.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 12

(13)

Gayrimenkulleri devredemez, bunlar üzerinde üçüncü kişiler lehine sınırlı ayni haklar tesis edemez.

Gayrimenkullere ilişkin satış vaadi de yapamaz.

Ancak gayrimenkul alım satımıyla uğraşan bir

işletmeye atanan ticari mümessilin, gayrimenkuller üzerinde işlem yapabilmesi için kendisine özel yetki verilmesine gerek yoktur.

(14)

Temsil Yetkisinin Sınırlandırılması

Temsil yetkisi, bir şubenin işleriyle sınırlandırılabilir.

Temsil yetkisi, birden çok kişinin birlikte imza

atmaları koşuluyla da sınırlandırılabilir. Bu durumda, diğerlerinin katılımı olmaksızın temsilcilerden birinin imza atmış olması, işletme sahibini bağlamaz.

Temsil yetkisine ilişkin yukarıdaki sınırlamalar, ticaret siciline tescil edilmedikçe, iyiniyetli üçüncü kişilere

karşı hüküm doğurmaz.

Temsil yetkisine ilişkin diğer sınırlamalar, tescil

edilmiş olsalar bile, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 14

(15)

Şube İşlemleri İle Sınırlandırma

Ticari temsilcinin temsil yetkisi, belirli şubelerle sınırlandırılabilir.

Tacir böyle bir sınırlandırma getirmişse, ticari temsilcinin diğer şubelerle ilgili olarak yaptığı işlemlerden dolayı tacirin sorumluluğu olmaz.

Ticari temsilci, böyle bir sınırlandırma söz konusu olduğunda ancak yetkilendirildiği şube ile işlemleri yapabilir.

(16)

Birlikte Temsil Kaydı İle Sınırlama

Yapılan bir işlem ancak yetkilendirilen birden fazla

kişinin birlikte imza atması ile geçerli olacağının, yalnız bir kişinin imzası ile yapılan işlemin işletme sahibini

bağlamayacağının kararlaştırıldığı durumlarda birlikte temsil kaydı ile sınırlandırma söz konusu olur.

İşletme sahibi birden fazla temsilci tayin edebilir ve bu durumda kural olarak ticari temsilcilerin her birinin temsil yetkisi vardır. Ancak işletme sahibi ticari

temsilcilerin hata yapmasını engellemek için ve kötü niyetle hareket etmelerini bertaraf etmek için ticari temsilcilerin yetkilerini birlikte temsil yetkisi ile

sınırlandırabilir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 16

(17)

Birlikte temsil yetkisinin söz konusu olduğu durumda temsilcilerin tek başlarına attıkları imza hükümsüzdür.

Yetkisiz hüküm söz konusu olur ve işletme sahibini bağlamaz.

Birlikte temsil sınırlaması sadece aktif temsilde söz

konusudur. Pasif temsillerde birlikte temsil yetkisinden söz edilemez. Örneğin işletme sahibine yapılan

temerrüt ihtarının kabul edilmesinde birlikte temsil

yetkisinin geçerli olması mümkün değildir. Sadece biride kabul edebilir.

(18)

Hem şube işlemleri ile sınırlama hem de birlikte temsil kaydı ile sınırlama iyi niyetli 3. kişilere karşı geçerli

olabilmesi için ticaret siciline tescil ve ilan ettirilmesi gerekmektedir.

Temsil yetkisinin hem şube işlemleri ile hem de birlikte temsil yetkisi ile sınırlandırılması dışında konu, kişi,

miktar, süre yönlerinden de sınırlandırılması

mümkündür. Anacak bu tür sınırlandırmalar ticaret siciline tescil ve ilan ettirilseler dahi iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 18

(19)

Temsil Yetkisinin Sona Ermesi

1. Azil ve istifa

2. Ölüm, medeni hakları kullanma ehliyetinin kaybı

3. İflas

4. Ticari temsilcinin hacir altına alınması ve ölüm

5. Ticari işletmenin devir ve tasfiyesi

(20)

1. Azil ve İstifa

Güvene dayalı ticari temsilcilik ilkesi, işletme sahibi

(müvekkil) tarafından nasıl yetkilendirilebiliyorsa her zaman sona erdirilebilir.

İşletme sahibinin azil yetkisini kullanması, ticari mümessilin, müvekkili ile arasındaki iç ilişkileri

düzenleyen sözleşmelerin (vekalet, hizmet, şirket gibi) sona ermesine neden olmaz.

Örneğin; azla rağmen ticari mümessilin, müvekkilinden ücret talep etmesi mümkündür.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 20

(21)

Tacir azil yetkisinden önceden feragat edemez.

Tacir ticari temsilciyi her zaman azledebileceği gibi, ticari temsilcide her zaman istifa hakkına sahiptir.

Anacak işletmeyi büyük bir zarara uğratacak zamanda yapılmamalıdır. Aksi taktirde zararı

karşılamakla yükümlüdür. Örneğin büyük bir projeyi devam ettirirken yarıda istifa etmemelidir.

Temsil yetkisinin verildiği ticaret siciline tescil edilmemiş olsa bile, sona erdiği tescil edilir.

Temsil yetkisinin sona erdiği ticaret siciline tescil ve ilan edilmediği sürece, bu yetki iyiniyetli üçüncü

kişiler için geçerliliğini korur.

(22)

2. Ölüm, Medeni Hakları Kullanma Ehliyetinin Kaybı

İşletme sahibinin ölümünün ve medeni hakları kullanma ehliyetini kaybetmesinin, ticari mümessilin yetkisini sona erdirmez. Ancak, mirasçı veya vasi, ticari mümessili

sonradan azledebilir.

Fiil ehliyetini kaybetmesi ya da ölmesi ticari temsilcinin yetkilerini sona erdirmez. Bu hüküm işletme işletmenin devamlılığı ve sürekliliğini sağlamak içindir. Bu hükmün aksinin de düzenlenmesi mükündür.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 22

(23)

3. İflas

Tacirin iflası ile birlikte ticari işletmede dahil tüm

malvarlığı üzerindeki karar yetkileri gittiği için ticari temsilcinin yetkisi de sona erer.

(24)

4. Ticari temsilcinin hacir altına alınması ve ölüm

Temyiz kudretine sahip olan ticari mümessilin hacir altına alınmasını gerektiren nedenlerin ortaya çıkmış

olması, ticari mümessilin temsil yetkisinin son bulmasına yol açmaz. Zira, temyiz kudretine sahip olması yeterlidir.

Ancak işletme sahibi hacir altına alınan ticari temsilciyi azledebilir.

Ticari temsilcinin ölümü durumunda doğal olarak görevi de sona erer.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 24

(25)

5. Ticari İşletmenin Devir ve Tasfiyesi

İşletmenin devri, kişisel güvene dayanan ticari

mümessillik ilişkisine de son verir. Ticari mümessilliğin son bulmasının tescil ve ilanı gerekir.

İşletmenin tasfiye haline girmesi de, mümessilin temsil yetkisine son verir. İşletmenin bir tüzel kişi tarafından

işletildiği hallerde, tüzel kişinin fesholunarak tasviyeye girmesi de, ticari mümessilik yetkisini sona erdirir. Bu durum, BK 452 uyarınca tescil ve ilan edilmelidir.

(26)

Ticari Vekil

Ticari vekil, bir ticari işletme sahibinin, kendisine ticari temsilcilik yetkisi vermeksizin, işletmesini yönetmek veya işletmesinin bazı işlerini yürütmek için

yetkilendirdiği kişidir.

Bu yetki, işletmenin alışılmış bütün işlemlerini kapsar.

Ancak, ticari vekil açıkça yetkili kılınmadıkça, ödünç olarak para veya benzerlerini alamaz, kambiyo

taahhüdünde bulunamaz, dava açamaz ve açılmış davayı takip edemez.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 26

(27)

Ticari vekiller ikiye ayrılır

1. Genel yetkili ticari vekil

İşletmenin tüm olağan işleri için yetkilendirilip atanan kişileridir.

2. Özel yetkili vekil

İşletmenin belirli bazı işlerini görmesi için yetkilendirilip atanan kişilerdir.

Bu anlamda, fabrika müdürü, genel yetkili ticari vekil;

otel resepsiyonunda çalışan kişi ile işletmenin satın alma işlerine bakan görevlisi ise, özel yetkili ticari vekil

konumundadır.

(28)

Ticari Vekilin Atanması

Ticari vekiller, tacir veya ticari mümessil tarafından

atanır. Herhangi bir şekle bağlı olmayan bu atama, açık şekilde olabileceği gibi zımnen de olabilir. Ticari vekil, ancak bir ticari işletme için atanabilir. Ticari vekilin

atanması, ticaret siciline tescil ve ilan olunamaz. Buna rağmen, tescil ve ilan yapılmışsa, bu tescil hukuki sonuç doğurmaz.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 28

(29)

Ticari Vekilin Görevinin Sona Ermesi

Azil

İstifa

Ticari vekilin ölümü ya da fiil ehliyetini kaybetmesi

Tacirin iflası

Ticari işletmenin devri yada tasfiyesi durumunda sona erer.

Atanması için ticaret siciline tescil ve ilanı şart olmadığı için görevden alınması da tescil ve ilan gerektirmez. 3.kişilere ise faks, mektup veya ilan yoluyla duyurulur.

(30)

Özel Yetkili Ticari Vekil (Satış Temsilcisi)

Toptan, yarı toptan veya perakende satışlarla uğraşan ticari işletmelerin görevli veya

hizmetlileri, o ticari işletme içinde,

müşterilerin kolaylıkla görebilecekleri bir

yerde ve kolayca okuyabilecekleri bir biçimde, yazıyla aksine duyuru yapılmış olmadıkça,

aşağıdaki işlemler için yetkilidirler:

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 30

(31)

1. Ticari işletmenin alışılmış bütün satış işlemlerini yapmak.

2. Yetkili oldukları işlemler hakkında faturaları imzalamak.

3. Ticari işletmenin alışılmış işlemlerinden

doğan borçların ifa edilmesine veya bunların hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesine ilişkin ihtar veya diğer açıklamaları işletme sahibi adına yapmak; bu nitelikteki ihtar veya diğer açıklamaları, özellikle alışılmış işlem

dolayısıyla teslim edilmiş mallara ilişkin ayıp bildirimlerini ticari işletme adına kabul

etmek.

(32)

Pazarlamacı

Pazarlamacı, aslında ticari vekilin bir türüdür. Anacak bazı özelliklerden dolayı kanunda ayrı bir maddede düzenlenmiştir.

Pazarlamacılık sözleşmesi, pazarlamacının sürekli olarak, bir ticari işletme sahibi işveren hesabına ve işletmesinin dışında, her türlü işlemin yapılmasına aracılık etmeyi

veya yazılı anlaşma varsa, bu anlaşmada belirtilen işlemleri yapmayı, işletme sahibi işverenin de buna karşılık ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 32

(33)

Pazarlamacı, işveren hesabına ve işletmenin merkezi dışındaki yerlerde tacir adına işlemlerin yapılmasına

aracılık etmek, yazılı anlaşma varsa bu anlaşmada yazılı işlemleri yapmak hususunda yetkili tacir yardımcısıdır.

Pazarlamacılık görevlendirilmesi pazarlamacı ile işletme sahibi arasında yapılan pazarlamacılık sözleşmesi ile olur.

Pazarlamacılık sözleşmesi kural olarak yazılı yapılır.

Pazarlamacılar işletme merkezi dışında görev

yapacakları için kendilerine yetkili olduklarını gösteren yazılı bir belge (yetki belgesi) tacir tarafından verilir.

(34)

Pazarlamacının yetkileri

Aksine yazılı anlaşma olmadıkça pazarlamacı, sadece işlemlere aracılık etmeye yetkilidir.

Pazarlamacı, işlem yapmaya yetkili kılınmışsa yetkisi, bu işlerin icrası için gereken bütün olağan hukuki işlem ve fiilleri kapsar; özel yetki verilmedikçe müşterilerden tahsilat yapamaz ve ödeme günlerini değiştiremez.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 34

(35)

Pazarlamacının Yükümlülükleri

kendisine verilen talimata uygun olarak müşterileri ziyaret etmek

işverenin izni olmadıkça, kendisi veya üçüncü kişiler hesabına işlem yapamaz, aracılık edemez

işlem yapmaya yetkiliyse, talimatta öngörülen

fiyatlara ve diğer işlem koşullarına uymak zorundadır;

işveren razı olmadıkça, bunlarda değişiklik yapamaz

pazarlama faaliyetleri ile ilgili olarak düzenli biçimde ayrıntılı bilgi vermek,

aldığı siparişleri işverene derhâl ulaştımak

müşteri çevresini ilgilendiren önemli olayları bildirmekle yükümlüdür.

(36)

Pazarlamacının Garanti Borcu

Pazarlamacının, müşterilerin ödememelerinden veya diğer yükümlülüklerini ifa etmemelerinden sorumlu

olacağına ya da alacağın tahsili için yapılacak masrafları tamamen veya kısmen karşılayacağına ilişkin anlaşmalar, kesin olarak hükümsüzdür.

Pazarlamacı, kendi müşteri çevresiyle işlem yapıyorsa, müşterilerin borçlarını ifa etmemesi durumunda,

işverenin her bir işlemde uğrayacağı zararın dörtte birini geçmemek üzere karşılamayı, uygun bir ek komisyon

kararlaştırılması koşuluyla yazılı olarak üstlenebilir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 36

(37)

Sigorta sözleşmelerinde aracılık yapan pazarlamacılar, bir primin tamamının veya bir kısmının ödenmemesi sebebiyle, bunun tahsili için dava veya icra takibi yoluna başvurulması durumunda, bu amaçla yapılacak

masrafların en çok yarısını karşılayacaklarını, yazılı olarak üstlenebilirler.

(38)

Pazarlamacının Hakları

1. Ücret talep hakkı

2. Pazarlama faaliyetinin engellenmesi durumunda ücret talep hakkı

3. Harcama(masrafları)talep hakkı

4. Hapis hakkı

5. Pazarlamacının tekel hakkı

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 38

(39)

Ücret Talep Hakkı

İşveren, pazarlamacıya sadece belirli bir miktardan veya bu miktarla birlikte komisyondan oluşan bir ücret

ödemekle yükümlüdür.

Ücretin tamamının veya önemli kısmının komisyondan oluşacağına ilişkin yazılı anlaşma, kararlaştırılan

komisyonun, pazarlamacının faaliyetinin uygun karşılığını oluşturması koşuluyla geçerlidir.

Deneme süresi için ödenecek ücret, serbestçe

kararlaştırılabilir. Ancak, deneme süresi iki ayı geçemez.

(40)

Komisyon

Pazarlamacı, belirli bir pazarlama alanı veya belirli bir müşteri çevresinde faaliyette bulunma yetkisi sadece kendisine verilmişse, kendisinin veya işverenin bu alan veya çevrede yaptığı bütün işlerde kararlaştırılmış ya da alışılmış olan komisyonun ödenmesini isteyebilir.

Belirli bir pazarlama alanı veya belirli müşteri çevresinde faaliyette bulunma yetkisi pazarlamacıyla birlikte

başkalarına da verilmişse pazarlamacıya, sadece

kendisinin aracılık ettiği veya bizzat yaptığı işler için komisyon ödenir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 40

(41)

Pazarlama faaliyetinin engellenmesi

Pazarlamacının pazarlama işlerini yürütmesi, kendi

kusuru olmaksızın imkânsız hâle gelir ve sözleşme veya kanun gereği bu hâlde bile kendisine ücret ödenmesi gerekirse ücret, sabit ücrete ve komisyonun kaybı

sebebiyle ödenebilecek uygun tazminata göre belirlenir.

Ancak komisyon, ücretin beşte birinden az ise, komisyon kaybı sebebiyle tazminat ödenmeyeceği yazılı olarak

kararlaştırılabilir.

(42)

Pazarlamacı, pazarlama işlerini kendi kusuru olmaksızın yürütme imkânını bulamamasına karşın ücretinin

tamamını almışsa, işverenin istemi üzerine, kendisinin yapabileceği ve kendisinden beklenebilecek işleri onun işletmesinde yapmakla yükümlüdür.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 42

(43)

Masrafları Talep Hakkı

Pazarlamacı, aynı zamanda birden fazla işveren hesabına faaliyette bulunuyorsa, aksi yazılı şekilde

kararlaştırılmadıkça, her işveren, pazarlamacının harcamalarına eşit olarak katılmakla yükümlüdür.

Harcamaların tamamen veya kısmen sabit ücrete veya komisyona dâhil edilmesine ilişkin anlaşmalar kesin

olarak hükümsüzdür.

(44)

Hapis Hakkı

Pazarlamacılık ilişkisinden doğan muaccel alacaklar ile işverenin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi durumunda, henüz muaccel olmayan alacakların güvence altına alınması için pazarlamacı, taşınırlar, kıymetli evrak ve tahsil yetkisine dayanarak müşterilerden almış olduğu paralar üzerinde hapis hakkına sahiptir.

Pazarlamacı, araç ve taşıma belgelerini, fiyat tarifelerini, müşterilerle ilgili kayıtlar ile diğer belgeleri alıkoyamaz.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 44

(45)

Tekel Hakkı

Pazarlamacıya belirli bir pazarlama alanında veya belirli bir müşteri çevresinde faaliyette bulunma yetkisi

verilmiş ve aksine yazılı anlaşma da yapılmamışsa

işveren, başkalarına aynı alan veya çevrede faaliyette

bulunma yetkisi veremez; ancak, kendisi üçüncü kişilerle işlem yapabilir.

(46)

Görevinin Sona Ermesi

Pazarlamacılık sözleşmesinde belirli bir süre öngörülmüş ve bu süre dolmuşsa

Sözleşmede öngörülen sona erme nedenlerinden birisinin gerçekleşmesiyle

İş sahibinin iflası ile

Komisyon, sabit ücretin en az beşte birini oluşturuyor ve önemli mevsimlik dalgalanmalardan etkileniyorsa işveren, bir önceki mevsimin sona ermesinden beri kendisiyle çalışmaya devam eden pazarlamacının sözleşmesini, yeni mevsim sırasında iki aylık fesih süresine uyarak feshedebilir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 46

(47)

Aynı koşullar altında pazarlamacı da, kendisini bir önceki mevsim sonuna kadar çalıştırmış ve bundan sonra da çalıştırmaya devam eden işverene karşı, bir sonraki mevsimin başlamasına kadar olan dönemde, iki aylık fesih süresine uyarak sözleşmeyi feshedebilir.

Pazarlamacının ölümü veya temyiz kudretini kaybetmesi ile

Taraflardan birisin tarafından haklı sebeplerin olması durumunda

(48)

Pazarlamacının Görevinin Sona Ermesinin Sonuçları

Sözleşmenin sona ermesi hâlinde, pazarlamacının bizzat yaptığı veya yapılmasına aracılık ettiği bütün işlemler ile kabul ve yerine getirme zamanına bakılmaksızın,

sözleşmenin sona ermesine kadar işverene iletilen bütün siparişler için komisyon ödenir.

Sözleşmenin sona ermesi hâlinde pazarlamacı,

pazarlamacılık faaliyetinde bulunması için kendisine

verilen örnek ve modelleri, fiyat tarifelerini, müşterilerle ilgili kayıtları ve diğer belgeleri işverene geri vermekle yükümlüdür. Ancak, pazarlamacının hapis hakkı saklıdır.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 48

(49)

Pazarlamacının atanması ticaret siciline tescil ve ilan edilmediğinden görevden alınması da ticaret siciline tescil ve ilanı gerekmez. Bununla birlikte iyi niyetli üçüncü kişilerin korunması için, pazarlamacının

görevden alındığının 3. kişilere mektup, faks, mail ve ihtar yolları ile duyurulması ve kendisini yetki belgesi geri alınması gerekir. Aksi halde 3. kişilerin haberi yoksa ve yetki belgesi hala bulunuyorsa bundan tacir sorumlu olur.

(50)

Bağımsız Tacir Yardımcıları

Simsar Acente Komisyoncu

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 50

(51)

Simsar

6762 sayılı eski Türk Ticaret Kanunu’nda ayrıntılı şekilde düzenlenen ticari işler tellallığı 6103 sayılı Yeni Türk

Ticaret Kanunu’nda düzenlenmemiştir. Bunun yerine Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir.

(52)

Simsarlık Sözleşmesi

Simsarlık sözleşmesi, simsarın taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânının hazırlanmasını veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu

sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazandığı sözleşmedir.

Bu sözleşme sonunda ücrete hak kazanan kişiye de simsar (Tellal) denir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 52

(53)

Simsarın Özellikleri

Simsar taraflardan bağımsızdır.

Simsar ile tacir arasındaki ilişki süreklilik arz etmez.

Bir veya birkaç işle sınırlıdır. (sürekli olursa acente kapsamına girer.)

Simsar bu işi meslek edinmiş olmalı ve sürekli yapmalıdır.

Simsarlık sözleşmesine, kural olarak vekâlete ilişkin hükümler uygulanır.

Taşınmazlar konusundaki simsarlık sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.

(54)

Simsarın Yükümlülükleri

Müvekkilin menfaatlerini korumak

Aracılık faaliyetlerini iyi niyet ilkesine göre yapmak

Dürüstlük ilkesine uymak

Basiretli biri gibi davranmak

Sadakat ilkesine uymak

Müvekkile ait iş sırlarını saklamak

Tarafsız davranmak

Simsar Yükümlülüklerini Yerine Getirmez ise;

Simsar yükümlülüklerini yerine getirmez ise ücrete ve yaptığı giderlere ilişkin haklarını kaybedeceği gibi varsa müvekkilin diğer zararlarını ödemek zorunda kalır.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 54

(55)

Simsarın Hakları

1. Ücret Talep Etmek

2. Masraf Talep Etme

Ücret Talep Etme

Simsar, ancak yaptığı faaliyet sonucunda sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır.

Simsarın faaliyeti sonucunda kurulan sözleşme geciktirici koşula bağlanmışsa ücret, koşulun gerçekleşmesi hâlinde ödenir.

Simsarlık sözleşmesinde simsarın yapacağı giderlerin

kendisine ödeneceği kararlaştırılmışsa, simsarın faaliyeti sözleşmenin kurulmasıyla sonuçlanmamış olsa bile

giderleri ödenir.

(56)

Ücretin Belirlenmesi

Ücret, belirlenmemişse tarifeye, tarife yoksa teamüle göre ödenir.

Sözleşmede ücret belirlenmiş ise o ücret ödenir.

Sözleşmede aşırı bir ücret kararlaştırılmışsa, borçlunun istemi üzerine, bu ücret hâkim tarafından hakkaniyete uygun olarak indirilebilir.

Simsarın ücret haklarını kaybetmesi

Simsar, üstlendiği borcuna aykırı davranarak diğer tarafın menfaatine hareket eder veya dürüstlük

kurallarına aykırı olarak diğer taraftan ücret sözü alırsa, ücrete ve yaptığı giderlere ilişkin haklarını kaybeder.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 56

(57)

2. Masraf Talep Etme

Simsarlık sözleşmesinde simsarın yapacağı giderlerin

kendisine ödeneceği kararlaştırılmışsa, simsarın faaliyeti sözleşmenin kurulmasıyla sonuçlanmamış olsa bile

giderleri ödenir.

Kural olarak simsar, yapmış olduğu aracılık masraflarının ödenmesini isteyemez; bu masraflar simsarlık

ücretinden karşılanır. Ancak simsarlık sözleşmesinde, masrafların müvekkil tarafından ayrıca ödeneceği

kararlaştırılmışsa, işlem tamamlanmasa bile simsar masarafları talep eder.

(58)

Simsarlığın Sona Ermesi

Müvekkilin simsarı azletmesi

Simsarın istifa etmesi

Taraflardan birinin ölümü yada fiil ehliyetini kaybetmesi

Aracılık faaliyetinin sona ermesi

Taraflardan birinin iflası

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 58

(59)

ACENTE

Tacir işletmesinin müşteri çevresini genişletebilmesi, Pazar payını artırabilmesi, işletme dışındaki başka

yerlerde de faaliyette bulunabilmesinin yollarından biriside acentecilik müessesinden yararlanmasıdır.

Ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya işletmenin çalışanı gibi işletmeye bağlı bir hukuki

konuma sahip olmaksızın, bir sözleşmeye dayanarak, belirli bir yer veya bölge içinde sürekli olarak ticari bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları o tacir adına yapmayı meslek edinen kimseye

acente denir.

(60)

Tacirle acente arasındaki ilişki acentecilik sözleşmesidir.

Acentecilik sözleşmesi herhangi bir şekle tabi olmasa da hukuki ispat açısından yazılı yapılması

gerekmektedir.

Özel ve yazılı bir yetki almadan acente, müvekkili adına sözleşme yapmaya yetkili değildir.

Acentelere müvekkilleri adına sözleşme yapma

yetkisi veren belgelerin, acente tarafından tescil ve ilan ettirilmesi zorunludur.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 60

(61)

Acentenin Özellikleri

Acente tacirin bağısız yardımcılarındandır.

çalışma saat ve usullerini kendileri belirler.

Çoğu zaman kendilerine ait bir işletme vardır.

Genellikle tacir sıfatına sahiptirler.

Tacirden bağımsızdırlar ancak sözleşmelerle ilgili talimat verebilirler.

Acente belirli bir yerde daima faaliyette bulunur.

Acenteyi simsarlıktan ayıran en önemli özellik budur.

Acente aracılık faaliyetini meslek edinmiştir.

(62)

Acente ya bir ticari işletmeyi ilgilendiren sözleşmelere aracılık eder (aracı acente) ya da sözleşmeleri tacir

adına yapar (akit yapan acente)

Acentenin sözleşmeleri tacir adına yaptığı yani akit yapan acentelerin temsil yetkisi vardır.

Ancak aracı acenteler ise temsil yetkisi yok tıpkı simsar gibi hareket eder. Müvekkil tacir ile sözleşme yapacak kişileri bulur ve sözleşme yapılmasına aracılık eder.

Simsardan farkı ise tacir ile aralarındaki ilişkinin sürekli olmasıdır.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 62

(63)

Acentenin Borçları

1. Müvekkilin işlerini görme ve menfaatlerini koruma borcu

2. Müvekkiline bilgi verme borcu

3. Müvekkilin verdiği talimatlara uyma borcu

4. Acentenin önleyici tedbirler alma borcu

5. Müvekkiline ait parayı zamanında ödeme borcu

6. Acentenin rekabet etmeme borcu

(64)

Müvekkilin işlerini görme ve menfaatlerini koruma borcu

Acente, sözleşme uyarınca kendisine bırakılan bölge ve ticaret dalı içinde, müvekkilinin işlerini görmekle ve

menfaatlerini korumakla yükümlüdür.

Acente, kusursuz olduğunu ispat etmediği takdirde

özellikle, müvekkili hesabına saklamakta olduğu malın veya eşyanın uğradığı hasarlardan sorumludur.

Acenteler kural olarak belirli bir sürede belirli bir sayıda sözleşmeye aracılık etmek gibi bir mükellefiyeti yoktur.

Anaca sözleşme ile bunu aksi kararlaştırılabilir ve belirli bir sürede ve sayıda sözleşmeye aracılık etmesi

kararlaştırılabilir.

Uygulamada buna kota denmektedir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 64

(65)

Müvekkiline Bilgi Verme Borcu

Acente, üçüncü kişilerin kabule yetkili olduğu

beyanlarını, bölgesindeki piyasanın ve müşterilerin

finansal durumunu, şartlarını, bunlarda meydana gelen değişiklikleri ve yapılan işlemlere ilişkin olarak

müvekkilini ilgilendiren bütün hususları ona zamanında bildirmek zorundadır.

(66)

Müvekkilin verdiği talimatlara uyma

Acente, müvekkilin açık talimatı olmayan konularda,

emir alıncaya kadar işlemi geciktirebilir. Ancak, işin acele nitelik taşıması nedeniyle durum müvekkilinden talimat almaya müsait olmazsa veya acente en yararlı şartlar çerçevesinde harekete yetkiliyse, basiretli bir tacir gibi kendi görüşüne göre işlemi yapar.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 66

(67)

Acentenin Önleyici Tedbirler Alma Borcu

Acente, müvekkili hesabına teslim aldığı eşyanın taşınma sırasında hasara uğradığına dair belirtiler varsa,

müvekkilinin taşıyıcıya karşı dava hakkını teminat altına almak üzere, hasarı belirlettirmek ve gereken diğer

önlemleri almak, eşyayı mümkün olduğu kadar korumak veya tamamen telef olması tehlikesi varsa, Türk Borçlar Kanununun 108 inci maddesi gereğince yetkili

mahkemenin izniyle sattırmak ve gecikmeksizin durumu müvekkiline haber vermekle yükümlüdür. Aksi takdirde, ihmali yüzünden doğacak zararı tazmin eder.

(68)

Müvekkiline Ait Parayı Zamanında Ödeme Borcu

Acente, müvekkiline ait olan parayı göndermekle veya teslim etmekle yükümlü olup da bunu yapmazsa,

yükümlülüğün doğduğu tarihten itibaren faiz ödemek ve gerekirse ayrıca tazminat vermek zorundadır.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 68

(69)

Acentenin Rekabet Etmeme Borcu

Yazılı olarak aksi kararlaştırılmadıkça, müvekkil, aynı

zamanda ve aynı yer veya bölge içinde aynı ticaret dalı ile ilgili olarak birden fazla acente atayamayacağı gibi,

acente de aynı yer veya bölgede, birbirleriyle rekabette bulunan birden çok ticari işletme hesabına acentelik

yapamaz.

(70)

Acente nin Hakları

Ücret talep etme hakkı Acentenin olağanüstü masrafları isteme hakkı

Acentenin hapis hakkı

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 70

(71)

Ücret Talep Hakkı

Acente, acentelik ilişkisinin devamı süresince kendi

çabasıyla veya aynı nitelikteki işlemler için kazandırdığı üçüncü kişilerle kurulan işlemler için ücret isteyebilir. Bu ücret hakkı, üçüncü fıkra uyarınca önceki acenteye ait olduğu hâlde ve ölçüde doğmaz.

Acenteye belli bir bölge veya müşteri çevresi bırakılmışsa, acente, acentelik ilişkisinin devamı

süresince bu bölgedeki veya çevredeki müşterilerle kendi katkısı olmadan kurulan işlemler için de ücret isteyebilir.

Birinci fıkranın ikinci cümlesi burada da uygulanır.

Acente, ayrıca, müvekkilinin talimatına uygun olarak tahsil ettiği paralar için de tahsil komisyonu isteyebilir.

Acentenin hak kazandığı ücretin, doğumu tarihinden itibaren en geç üç ay içinde ve her hâlde sözleşmenin sona erdiği tarihte ödenmesi gerekir.

(72)

Acentenin Olağan Üstü Masrafları İsteme Hakkı Acente, yükümlülüklerini yerine getirmek için

yaptıklarından ancak olağanüstü giderlerin ödenmesini isteyebilir.

Acentenin Hapis Hakkı

Acente, müvekkilindeki bütün alacakları ödeninceye kadar, acentelik sözleşmesi dolayısıyla alıp da gerek kendi elinde gerek özel bir sebebe dayanarak zilyet

olmakta devam eden bir üçüncü kişinin elinde bulunan taşınırlar ve kıymetli evrak ile herhangi bir eşyayı temsil eden senet aracılığıyla kullanabildiği mallar üzerinde

hapis hakkına sahiptir.

Müvekkile ait mallar acente tarafından sözleşme veya kanun gereği satıldığı takdirde, acente bu malların

bedelini ödemekten kaçınabilir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 72

(73)

Acentenin Temsil Yetkisi

Acenteler bilindiği gibi ikiye ayrılmaktadır.

Aracılık eden acenteler (temsil yetkisi yok)

Sözleşme yapan acenteler (temsil yetkisi var)

Acente, yetkisi olmaksızın veya yetki sınırlarını aşarak, müvekkili adına bir sözleşme yaparsa müvekkili bunu haber alır almaz icazet verebilir; vermediği takdirde acente sözleşmeden kendisi sorumlu olur.

Acente, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerle ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi hakkı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya ve bunları kabule

yetkilidir.

Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir.

(74)

Soru

Acente müvekkili namına dava açabilmektedir. Ancak davayı kaybederse ve bunun sonucunda tazminat

ödemeye hükmedilirse bu tazminatı kim öder?

Tazminatı acente değil müvekkil öder.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 74

(75)

Acente liğ in son bulması

Sürenin dolması Fesih ihbar

Haklı

nedenlerle fesih İflas

Ölüm

Hacir altına

(76)

KOMİSYONCU

Alım veya satım komisyonculuğu, komisyoncunun ücret karşılığında, kendi adına ve vekâlet verenin hesabına

kıymetli evrak ve taşınırların alım veya satımını üstlendiği sözleşmedir.

Özellikleri

Kendi adına müvekkili hesabına hukuki işlem yapar. Bu nedenle komisyoncunun yapmış olduğu hukuki

işlemlerden hak ve borçlar öncelikle kendisine ait olur.

Komisyoncu daha sonra bu hak ve borçları müvekkiline sözleşmeye uygun bir şekilde devreder.

Komisyon sözleşmesinin konusu menkul mal ve kıymetli evrak alım satımıdır.

Komisyoncu ile müvekkili arasındaki ilşki sürekli değildir.

Komisyonculuk yapan kişi bunu meslek edinmiş olmalıdır.

Komisyoncu ücret talep etme hakkına sahiptir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 76

(77)

Komisyoncunun Borçları

Müvekkilin talimatlarına uyma borcu

İhbar ve sigorta yükümlülüğü

Özen gösterme borcu

Müvekkilin Talimatlarına Uyma Borcu

Vekâlet verenin belirlediği bedelin altında mal satan

komisyoncu, malı satmasaydı vekâlet verenin daha fazla zarar göreceğini ve durumun yeniden talimat almaya

elverişli bulunmadığını ispat etmedikçe, belirlenen bedel ile satış bedeli arasındaki farkı gidermekle yükümlüdür.

Bunun dışında komisyoncu, kusuru varsa, talimatına aykırı davranmasından dolayı vekâlet verenin uğradığı diğer zararlardan da sorumludur.

Müvekkilin verdiği talimatlara uymak zorundadır.

(78)

Komisyoncu, vekâlet verenin izni olmaksızın malı

veresiye satar veya malı teslim almadan bedelini öderse, bundan doğan zarara katlanmak zorundadır. Ancak,

vekâlet veren yasaklamadıkça, malı satış yerindeki ticari teamüle göre veresiye de satabilir.

İhbar Ve Sigorta Yükümlülüğü

Komisyoncu, yaptığı iş hakkında vekâlet vereni

bilgilendirmek ve özellikle talimatının yerine getirildiğini kendisine hemen bildirmekle yükümlüdür.

Vekâlet verenin talimatı olmadıkça komisyoncu, sözleşmenin konusunu oluşturan şeyleri sigorta ettirmekle yükümlü değildir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 78

(79)

Özen Gösterme Borcu

Satılmak üzere kendisine gönderilen eşya açıkça ayıplı ise komisyoncu, vekâlet verenin taşıyıcıya karşı

haklarının korunması için gerekeni yapmak, zararı tespit ettirmek, olabildiğince eşyayı koruma altına almak ve

durumdan vekâlet vereni hemen bilgilendirmekle

yükümlüdür; aksi takdirde, her türlü ihmalinden doğan zarardan sorumlu olur.

Satılmak üzere gönderilen eşya kısa sürede

bozulabilecek nitelikte ise komisyoncu, vekâlet vereni hemen bilgilendirmek koşuluyla eşyayı satmakla

yükümlüdür.

(80)

Komisyoncunun Hakları

Ücret hakkı

Masraf talep etme hakkı

Hapis hakkı

Emtiayı sattırma hakkı

Ücret Hakkı

Komisyoncu, ücretinin ödenmesini kendisine verilen işi yapınca isteyebileceği gibi, işin yapılmaması vekâlet

verene yükletilebilen bir sebepten kaynaklanması hâlinde de isteyebilir.

Komisyoncu, başka sebeplerle işin yapılamaması durumunda, ancak emeğinin yerel âdete göre belirlenecek karşılığını isteyebilir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 80

(81)

Komisyoncu, vekâlet verene karşı dürüstlük kurallarına aykırı davranır, özellikle ona satın aldığından fazla veya sattığından eksik bir bedel bildirirse, ücret alma hakkını kaybeder.

Bedelin gerçekleşen bedelden farklı gösterilmesi

durumunda vekâlet veren, komisyoncuyu gerçekleşen bedel üzerinden satılanın alıcısı veya satıcısı sayma

hakkına sahiptir.

(82)

Masraf Talep Etme Hakkı

Komisyoncu, vekâlet verenin yararı için yaptığı bütün giderleri ve ödediği paraları faiziyle birlikte isteyebilir.

Komisyoncu, ardiye ve taşıma bedellerini vekâlet verenin hesabına geçirebilirse de, kendi çalışanlarının ücretlerini geçiremez.

Hapis Hakkı

Komisyoncunun, sattığı malın bedeli ve satın aldığı mal üzerinde hapis hakkı vardır.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 82

(83)

Emtiayı Sattırma Hakkı

Komisyoncuya verilen malın satılamaması veya satış

emrinden cayılması durumunda vekâlet veren, malı geri almakta ya da o malla ilgili başka işlem yapmakta aşırı ölçüde gecikirse komisyoncu, malı bulunduğu yer mahkemesinden karar alarak açık artırmayla

sattırabilir. Ancak, mal borsada kayıtlıysa veya piyasa fiyatı varsa ya da yapılacak masrafa oranla değeri azsa, hâkim satışın başka bir yolla yapılmasına da karar

verebilir.

Malın bulunduğu yerde vekâlet veren ya da temsilcisi hazır bulunmazsa, satış kararı vekâlet veren

dinlenmeksizin de verilebilir.

Malın hızla değer kaybetmesi hâli dışında, artırmanın yer ve zamanının mahkemece vekâlet verene bildirilmesi

zorunludur.

(84)

Komisyon Sözleşmesinin Sona Ermesi

Sözleşmenin yerine getirilmesi veya tamamlanması Komisyoncunun azledilmesi

Komisyoncunun istifası

Müvekkil yada komisyoncunun ölümü Hacir altına alınması

İflas etmesi

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 84

(85)

Haksız Rekabet

(86)

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 86

Tanım

Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer

şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.

Haksız rekabet, iktisadi rekabetin iyi niyet kurallarına aykırı olan aldatıcı davranış veya başkaca suretle her türlü kötüye

kullanılmasıdır.

(87)

Genel Olarak

Rekabetin ne zaman dürüstlük kuralına aykırılık teşkil edeceğini belirlemek güçtür. Güncel hayatta ise bir

davranışın haksız rekabet olup olmadığını saptanırken haksız rekabet yasağının sadece rakiplerin çıkarlarını değil aynı zamanda tüketicilerin ve kamuoyunun

çıkarlarını da koruduğu ilkesi göz önüne alınarak değerlendirme yapılmaktadır.

Haksız rekabete ilişkin hükümlerin amacı dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.

(88)

Uygulamada haksız rekabet ile rekabet hukuku zaman zaman birbirine karıştırılmaktadır. İktisadi rekabetin dürüstlük kurallarına aykırı davranışlarla kötüye

kullanılması haksız rekabettir. Buna karşılık belli mal ve hizmetlerin sağlanması, üretimi, dağıtımı ve fiyatlarının etkilenmesi amacına yönelik rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar ya da belirli bir mal veya

hizmet piyasasındaki hakim durumun kötüye

kullanılması rekabet hukukunun konusuna girer.

İşletmelerin, yasal olmayan rekabete (haksız rekabete) ve rekabetin yasal olmayan şekilde sınırlamalara tabi tutulmasına karşı korunması hukukun görevleri

arasındadır

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 88

(89)

Haksız Rekabet Halleri

(90)

Kötülemek

Başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini, fiyatlarını, faaliyetlerini veya ticari işlerini yanlış, yanıltıcı

veya gereksiz yere incitici açıklamalarla

kötülemek,

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 90

(91)

Kendisi, ticari işletmesi, işletme işaretleri, malları, iş ürünleri, faaliyetleri, fiyatları, stokları, satış kampanyalarının biçimi ve iş ilişkileri hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamalarda bulunmak veya aynı yollarla üçüncü kişiyi rekabette öne geçirmek

Örnek: ISO 9001 Kalite Belgesi olmamasına rağmen varmış gibi tanıtım yapılması

Kendini veya Üçüncü Kişiyi Rekabette Avantajlı Duruma Getirmek

(92)

Paye, diploma veya ödül almadığı hâlde bunlara sahipmişçesine hareket ederek bu yeteneğe sahip bulunduğu izlenimini uyandırmaya çalışmak veya buna elverişli doğru olmayan meslek adları ve sembolleri kullanmak,

Örnek: Bir firmanın bu ödülü almış gibi

davranması

Hakkı Olmayan Unvanları, Meslek, Derece ve Sembolleri Kullanmak

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 92

(93)

Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak,

Karıştırılma

(94)

Kendisini, mallarını, iş ürünlerini, faaliyetlerini,

fiyatlarını, gerçeğe aykırı, yanıltıcı, rakibini gereksiz yere kötüleyici veya gereksiz yere onun

tanınmışlığından yararlanacak şekilde; başkaları,

malları, iş ürünleri veya fiyatlarıyla karşılaştırmak ya da üçüncü kişiyi benzer yollardan öne geçirmek,

«Persil değil, ama en az onun kadar iyi»

Karşılaştırılmalı Reklam

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 94

(95)

Göstermelik İle Aldatma

(96)

Seçilmiş bazı malları, iş ürünlerini veya faaliyetleri birden çok kere tedarik fiyatının altında satışa sunmak, bu sunumları reklamlarında özellikle vurgulamak ve bu şekilde müşterilerini, kendisinin veya rakiplerinin yeteneği hakkında yanıltmak; şu kadar ki, satış fiyatının, aynı çeşit malların, iş ürünlerinin veya faaliyetlerinin benzer hacimde alımında uygulanan tedarik fiyatının altında olması hâlinde yanıltmanın varlığı karine olarak kabul olunur; davalı, gerçek tedarik fiyatını ispatladığı takdirde bu fiyat değerlendirmeye esas olur,

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 96

(97)

Ek Edimlerle Müşteriyi Gerçek

Değer hakkında aldatma

(98)

Müşteriyi ek edimlerle sunumun gerçek değeri hakkında yanıltmak,

Armağanlar, primler indirimler, avantajlar vaat ederek malın kalitesini sorgulatmadan almasına yöneliktir.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 98

(99)

Müşterilerin Karar verme Özgürlüğünü saldırgan satış yöntemleri ile sınırlamak

Müşterinin karar verme özgürlüğünü özellikle saldırgan satış yöntemleri ile sınırlamak,

Burada konu reklam değil satış yöntemidir.

Kayseri pazarlığı

Gizleme

Malların, iş ürünlerinin veya faaliyetlerin

özelliklerini, miktarını, kullanım amaçlarını,

yararlarını veya tehlikelerini gizlemek ve bu

şekilde müşteriyi yanıltmak,

(100)

Taksitle satım sözleşmelerine veya buna benzer hukuki işlemlere ilişkin kamuya yapılan ilanlarda unvanını açıkça belirtmemek, peşin veya toplam satış fiyatını veya taksitle satımdan kaynaklanan ek maliyeti Türk Lirası ve yıllık oranlar üzerinden

belirtmemek,

Tüketici kredilerine ilişkin kamuya yapılan ilanlarda unvanını açıkça belirtmemek veya kredilerin net

tutarlarına, toplam giderlerine, efektif yıllık

faizlerine ilişkin açık beyanlarda bulunmamak,

İşletmesine ilişkin faaliyetleri çerçevesinde, taksitle satım veya tüketici kredisi sözleşmeleri sunan veya akdeden ve bu bağlamda sözleşmenin konusu,

fiyatı, ödeme şartları, sözleşme süresi, müşterinin cayma veya fesih hakkına veya kalan borcu vadeden önce ödeme hakkına ilişkin eksik veya yanlış bilgiler içeren sözleşme formülleri kullanmak.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 100

(101)

2, Sözleşmeyi İhlale veya Sona Erdirmeye Yöneltmek

Müşterilerle kendisinin bizzat sözleşme yapabilmesi için, onları başkalarıyla yapmış oldukları sözleşmelere aykırı davranmaya yöneltmek,

Üçüncü kişilerin işçilerine, vekillerine ve diğer yardımcı kişilerine, hakketmedikleri ve onları işlerinin ifasında yükümlülüklerine aykırı davranmaya yöneltebilecek yararlar sağlayarak veya önererek, kendisine veya başkalarına çıkar sağlamaya çalışmak,

İşçileri, vekilleri veya diğer yardımcı kişileri, işverenlerinin veya müvekkillerinin üretim ve iş sırlarını ifşa etmeye

veya ele geçirmeye yöneltmek,

Onunla kendisinin bu tür bir sözleşme yapabilmesi için, taksitle satış, peşin satış veya tüketici kredisi sözleşmesi yapmış olan alıcının veya kredi alan kişinin, bu

sözleşmeden caymasına veya peşin satış sözleşmesi yapmış olan alıcının bu sözleşmeyi feshetmesine

yöneltmek.

(102)

3. Başkalarının İş Ürünlerinden Yetkisiz Yararlanma

Kendisine emanet edilmiş teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden yetkisiz yararlanmak,

Üçüncü kişilere ait teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden, bunların kendisine yetkisiz olarak tevdi edilmiş veya sağlanmış olduğunun bilinmesi gerektiği hâlde, yararlanmak,

Kendisinin uygun bir katkısı olmaksızın başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerini teknik

çoğaltma yöntemleriyle devralıp onlardan yararlanmak.

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 102

(103)

4. Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek

Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek

özellikle, gizlice ve izinsiz olarak ele geçirdiği veya başkaca hukuka aykırı bir şekilde öğrendiği bilgileri ve üretenin iş sırlarını değerlendiren veya başkalarına bildiren dürüstlüğe aykırı davranmış olur.

(104)

5. İş şartlarına uymamak

özellikle kanun veya sözleşmeyle, rakiplere de

yüklenmiş olan veya bir meslek dalında veya çevrede olağan olan iş şartlarına uymayanlar dürüstlüğe aykırı davranmış olur.

Örneğin kuaförler odasının almış olduğu karar

dolayısıyla Pazartesi günleri kapalı olması gerektiği halde kapatmayıp dükkanını açanlar

Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR erkancakir.net 104

(105)

6.Dürüstlük kuralına aykırı işlem şartları kullanmak

Özellikle yanıltıcı bir şekilde diğer taraf aleyhine;

Doğrudan veya yorum yoluyla uygulanacak kanuni düzenlemeden önemli ölçüde ayrılan, veya

Sözleşmenin niteliğine önemli ölçüde aykırı haklar ve borçlar dağılımını öngören, önceden yazılmış genel işlem şartlarını kullananlar dürüstlüğe aykırı

davranmış olur.

Referanslar

Benzer Belgeler

Oysa ticari işletme içindeki makine ve teçhizat kredi alacaklısına (bankaya) teslim edilirse işletme faaliyeti devam edemez ve kredi borcu da ödenemez. Diğer

Şirket yönetimi tarafından Rapor tarihi itibariyle nasıl kullanılacağına karar verilmemiş/verilemeyen gayrimenkuller de yatırım amaçlı gayrimenkul olarak

Bu davalara ilişkin Şirket yönetimi hukuk müşavirlerinin görüşleri doğrultusunda 75.550 Türk Lirası tutarında karşılık ayırmıştır (31 Aralık 2016: 103.450 Türk

Şekil 8: Unilateral koronal sinostoz (anterior plagiosefali) olgusunda cerrahi kalvariyal şekillendirme sonrası 12 haftalık kask uygulanması sonucu kozmetik olarak tatmin

TTK 11.1´: Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde

Acente o yerde veya bölgede kendisini görevlendiren tacirin ticari işletmesini ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmek ya da bu sözleşmeleri onun adına yapmak işini

 Maliyet Fiyatı : Alı nan malı n alı şfiyatı na, mal satı lı ncaya kadar yapı lan masrafları n eklenmesi suretiyle elde edilen fiyatı dı r.. Bu fiyata mal oluşfiyatı

Bu faaliyet raporu, 13.06.2013 tarihli ve 28676 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Sermaye Piyasası Kurulu’nun (“SPK”) II-14.1 “Sermaye