• Sonuç bulunamadı

Ay’da Gezinti

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Ay’da Gezinti"

Copied!
2
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

deli çarpışmaların fışkırttığı toprağın yüzeye düşmesiyle ışın benzeri şe-killer oluşmuştur. Kraterlere verilen adlar, genelikle ünlü bilim adamları-nın adlarıdır.

Ay, hep aynı yüzünü gösterse de, evrelere girdiğinden, her gün farklı bir manzara sunar bize. Yüzey şekil-leri, geceyle gündüzü ayıran çizgiye yakın olduklarında en iyi gözlenir-ler. Çünkü, bu sırada güneş ışınları buralara yatay gelir ve gölge-ler oluştu-rur.

Do-l u n a y d a , güneş ışınları doğruca karşıdan gel-diği için gölgeler yok olur. Bu da yüzey şekillerinin seçilmesini zorlaştırır. İlkdördün ve sondördün evrelerinde, yüzey şekilleri yeterin-ce belirgindir. Bu nedenle, Ay’daki gezintimizi ilkdördün ve sondördün evrelerinde yapacağız. Bu ay, ilkdör-dün evresinde gözlenebilecek de-Ay, yaklaşık 400 000 km’lik

uzaklığıyla bize en yakın gökcismi. Bu sayede, tüm Güneş sisteminde-ki ve ötesisteminde-ki gökcisimlerinden çok daha fazla ayrıntı sunar bize. Ay yü-zeyindeki dağlar, deniz olarak ad-landırılan geniş düzlükler, kraterler, derin vadiler basit bir dürbünle bile kolaylıkla gözlenebilir. Başka hiçbir gökcismi bize bu kadar cömert de-ğildir.

Ay, alışık olduğumuz gö-rüntüsünü, birtakım evrele-re girmesi dışında değiştir-mez. Bize hep aynı yüzünü gösterir. Bunun nedeni, Ay’ın ekseninde dönme sü-resiyle Dünya çevresindeki dolanma süresinin eşit olmasıdır. Ay, Dünya’daki-lere öteki yüzünü hiç gös-termez. Bu yüzden, Ay’ın arka yüzü yakın geleceğe, 1959 yılına kadar bir bilme-ce olarak kalmış. Bu neden-le, Ay’ın arka yüzüne “Ay’ın karanlık yüzü” de denmiş. O zamana değin, karanlık yüz pek çok bilimkurgu ve UFO meraklısına malzeme olmuş. Bugün biliyoruz ki, Dünya’nın korumasından uzak olduğu için bu yüz bi-raz daha kraterli yapıda; bu-rada gizemli bir şey yok.

Ay’daki yüzey şekilleri, genellikle iki gruba ayrılır: Denizler ve karalar. Deniz-ler, öteki bölgelere oranla daha koyu tonlu, daha az

engebeli düzlüklerdir. Bu bölgeler, milyarlarca yıl önce akan lavların doldurduğu yerlerdir. Denizlere ver-ilen adlar Latince’dir.

Karaları ele alırsak, kraterler en belirgin şekillerdir. Bunlar, çarpışma izleridir. Bazılarının çevresinde,

şid-nizleri ele aldık. Önümüzdeki aylar-da, Ay’daki gezimizi sürdüreceğiz.

Her gün Ay’ın farklı bölgeleri ge-ce-gündüz sınırına yakın olacağı için her gün farklı bir manzarayla karşılaşırız. Yani burada ilk ve son-dördün evrelerinde tanıdığınız kra-terleri farklı evrelerde de, üstelik değişik açılarla gelen ışık altında gözleyebilirsiniz.

Yeniay- İlkdördün

Evrelerinde

Gözle-nebilecek Denizler:

Mare Crisium (Bunalımlar Denizi): Boyutları 435 km’ye 560 km olan oval biçimli bu düzlük, bir-birine bağlıymış gibi görünen öteki denizlerden farklı olarak, ayrı durur. Bu bölge, üç insansız Sovyet uzay aracının indiği bölge.

Mare Fecunditatis (Bolluk Denizi): Bunalımlar Denizi’nin gü-neyinde yer alıyor. Bu kraterin koyu tonlu düzgün yüzeyini iki küçük krater Messier ve Messier A bozar. Bu bölgeye pek uzay aracı indiril-medi. Ancak, Sovyetler’in Dünya’ya getirdiği ilk toprak örnekleri Luna 16 tarafından, buradan alındı.

Mare Frigoris (Soğuk Deniz): Bu deniz, ötekilerden biraz farklı görünür. Yapısı, pek düzgün değil-dir. Ayrıca, pek büyük olmamakla birlikte, içinde Endymion, Atlas, Herkül, Aristoteles ve Plato gibi kra-terler yer alır.

Mare Marginis (Kenar Deni-zi): Ay’ın “kenarında” yer alan bu denizin ancak bir bölümünü görebi-liriz. Bu denizi çıplak gözle görmek de zor olabilir.

Mare Nectaris (Nektar Deni-zi): Ay yüzeyinde deniz adı verilen düzlüklerin en küçüğü. Boyutları

Ay’da Gezinti

Bilim ve Teknik Bunalımlar Denizi Bolluk Denizi Soğuk Deniz Kenar Denizi Nektar Denizi Buhar Denizi Sessizlik Denizi Durgunluk Denizi

(2)

yaklaşık 350 km’ye 420 km. Çevresinde, The-ophilus ve Fracastori-us gibi belirgin kra-terler var. Mare Sere-nitatis (Dur-gunluk Deni-zi): Bu deni-zin, ötekiler arasında en eski oluşum-lu olduğu dü-şünülüyor. Bu denizin güne-yi Haemus Dağları, batısı Apenin Dağları, kuzeyiyse Ta-urus (Toros) Dağ-ları’yla çevrili. Bura-sı, geniş bir düzlük ol-masına karşılık, “el değ-memiş” bir deniz. Buraya hiçbir uzay aracı inmedi.

Mare Tranquillitatis (Ses-sizlik Denizi): En ünlü denizlerden biri; çünkü, Apollo 11, 19 Temmuz 1969’da buraya indi. İnsanoğlu Ay’a ilk kez burada ayak bastı. Apollo 11’in indiği yer, bu düzlüğün güney-batısında.

Mare Vaporum (Buhar Deni-zi): Hem ilkdördün hem de

sondör-dün evrelerinde, gece-gündüz sını-rında görünür. Kuzeydoğusundaki Manillus krateri bir dürbünle kolay-lıkla gözlenebilir.

Ayın Gök

Olayları:

Sonbahar ve kış ay-ları süresince Jü-piter ve Satürn, bize çok güzel g ö r ü n t ü l e r sundular. İlk-baharı karşı-lamaya hazır-l a n d ı ğ ı m ı z bu günlerde, her iki geze-gen de batı ufku üzerin-de iyice alçal-mış durumda. İki gezegen, bir yandan ba birbir-lerine yakınlaşıyor-lar. Ay sonuna doğru, Mars da onlara katılı-yor. Ay sonunda üç gez-gen birbirlerine oldukça ya-kın konumda yer alacaklar. Ayın 8 ve 9’unda, Ay da hilal biçimiyle on-lara katılacak.

Venüs, sabah gökyüzünde yer alı-yor ve ay süresince doğu ufkunda gi-derek alçalıyor. Bu nedenle ayın or-talarından sonra gezegeni gözlemek için Güneş doğmadan biraz önce do-ğu ufku üzerine bakmak gerekiyor.

Merkür de Venüs gibi sabah gök-yüzünde. Ayın başlarında Merkür, Güneş’e çok yakın. Bu nedenle, ge-zegeni gözleyebilmek için ayın orta-larını beklemek gerekecek.

Ay, 6 Mart’ta yeniay, 13 Mart’ta ilk-dördün, 19 Mart’ta dolunay, 26 Mart’ta sondördün evrelerinde olacak.

Alp Akoğlu

Mart 2000

15 Mart 2000 Saat 2100’de gökyüzünün genel görünüşü Kraliçe Kral Andromeda Aldebaran Betelgeuse Rigel Procyon Arcturus Spica Akyıldız Kapella Arabacı Boğa Avcı Tavşan Büyük Köpek Küçük Köpek Suyılanı Yelken Koç Irmak Büyük Ayı Berenices’in Saçı Küçük Ayı KUZEY GÜNEY BA TI DOĞU Ejderha Zürafa Vaşak İkizler Yengeç Aslan Başak Kupa Karga Pompa Çoban Kuzey Tacı Tekboynuz Perseus Kutup Yıldızı Satürn Jüpiter

Mart ayında Jüpiter’in uyduları: Jüpiter’in “Galileo Uyduları” olarak adlandırılan dört büyük uydusu, bir dürbün yardımıyla bile gözlenebilmektedir. Yandaki çizim, ay boyunca, bu uyduların konumlarını göstermektedir. Bu çizelgenin üzerine, (gözleminizi yapacağınız günün ve yaklaşık olarak saatin üzerine) boydan boya bir çizgi çizerek, uyduların o andaki konumlarını bulabilirsiniz.

8-9 Mart akşamı Ay ve gezegenler 31 Mart akşamı gezegenler

Io Europa Ganymede Callisto

1 3 5 7 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 9 Ay (9 Mart) Ay (9 Mart) Jüpiter Jüpiter Satürn Satürn Mars Mars

Referanslar

Benzer Belgeler

Japonya’da en önemli STK gruplarından olan kamu yararına çalışan kuruluşlar, genel kar amacı gütmeyen kuruluşlar ve belirli kar amacı gütmeyen

sende miydin alabilir telefonu misin Dünya mu kırdın Ahmet'in sen kalemini almış gelecek müdür orada sen topu gelen miyim baban okula büyük yağmur bardağı mi bize senin mı

The policy considerations relating to th e education gap can be summarized under five topics: active implementation of affirmative action measures for students;

CASREACT contains reactions from CAS and from: ZIC/VINITI database (1974-1999) provided by InfoChem; INPI data prior to 1986;.. Biotransformations database compiled under the

Differently from the other studies in the literature, COPRAS (COmplex PRoportional ASsessment) and EVAMIX (EVAluation of MIXed Data) methods are performed including the application

Caucasus Dağları: Durgunluk Denizi’yle, İmbrium Denizini ayıran 18 Ay’da Gezinti Bilim ve Teknik Bunalımlar Denizi Bolluk Denizi Soğuk Deniz Kenar Denizi Nektar Denizi

After the 'republican ideology' lost its power over the country, there were even fewer women involved in politics, and those who were active had almost no

Yazarın yazılı izni olmaksızın kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz ve çoğaltılamaz..