EKONOMİK GELİŞMELER ÖZET DEĞERLENDİRME RAPORU
Eylül 2010/II
HAZIRLAYANLAR Mustafa ŞİMŞEK Fulya BAYRAKTAR
Faruk SEKMEN
EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR MÜDÜRLÜĞÜ Eylül 2010
2010 yılı Eylül ayının üçüncü ve dördüncü haftalarında ekonomide yaşanan gelişmeler ve bunların piyasalara yansımaları, açıklanan son veriler doğrultusunda aşağıda özetlenmiştir.*
Yurtiçi Piyasaları Etkileyen Gelişmeler
•
••
• TCMB Para Politikası Kurulu, 16 Eylül 2010 tarihli toplantısında; Banka bünyesindeki Bankalararası Para Piyasası ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Repo-Ters Repo Pazarı’nda uygulanmakta olan kısa vadeli faiz oranlarının aşağıdaki gibi belirlenmesine karar vermiştir.
a) Politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı %7 düzeyinde sabit tutulmuştur.
b) Merkez Bankası borçlanma faiz oranı %6.50’den %6.25’e, borç verme faiz oranı ise %9’dan %8.75’e indirilmiştir.
b) Geç Likidite Penceresi uygulaması çerçevesinde, Bankalararası Para Piyasası’nda saat 16.00–17.00 arası gecelik vadede uygulanan Merkez Bankası borçlanma faiz oranı %2.50’den yüzde 2.25’e, borç verme faiz oranı ise %12’den
%11.75’e indirilmiştir,
c) Açık piyasa işlemleri çerçevesinde piyasa yapıcısı bankalara repo işlemleri yoluyla gecelik ve bir haftalık vadelerde tanınan borçlanma imkânı faiz oranı
%8’den %7.75’e indirilmiştir.
Kurul tarafından yapılan açıklamaya göre; iktisadi faaliyet yılın ikinci çeyreğindeki güçlü büyümenin ardından daha ılımlı bir toparlanma eğilimine girmiştir. Dış talebe ilişkin belirsizlikler önemini korurken iç talep göreli olarak istikrarlı bir görünüm sergilemektedir. İmalat sanayinde kapasite kullanımının kriz öncesi seviyelere ulaşmasının zaman alacağı tahmin edilmektedir. İstihdam koşullarındaki iyileşme devam etmekle beraber işsizlik oranları halen yüksek seviyelerde bulunmaktadır. Kurul, enflasyonun kısa vadede geçici bir artış gösterdikten sonra yılın son çeyreğinden itibaren tekrar düşüş eğilimine gireceği öngörüsünü yinelemiştir. Bu gelişmeler doğrultusunda Kurul, politika faiz oranlarının bir süre daha mevcut düzeylerde tutulması ve uzun süre düşük düzeylerde seyretmesi gerektiği yönündeki görüşünü teyid etmiştir.
•
••
• T.C. Merkez Bankası tarafından yapılan basın duyurusuna göre; son dönemde kredilerde görülen artışlar da dikkate alınarak, Türk parası zorunlu karşılık oranı 0.5 puan artırılarak %5’ten %5.5’e ve yabancı para zorunlu karşılık oranı 1 puan artırılarak %10’dan %11’e yükseltilmiştir. Böylece piyasanın likiditesi yabancı para zorunlu karşılık oranında yapılan artışla yaklaşık 1.5 milyar USD, Türk parası zorunlu karşılık oranında yapılan artışla ise yaklaşık 2.1 milyar Türk lirası azaltılmış olacaktır. Ayrıca, gelecekte zorunlu karşılık oranlarının makroekonomik ve finansal riskleri azaltıcı araçlardan biri olarak daha aktif bir şekilde
* Rapor, 13 Eylül–24 Eylül 2010 dönemindeki gelişmeleri içermektedir.
kullanılabilmesini sağlamak amacıyla Türk parası zorunlu karşılıklara faiz ödenmesi uygulamasına da son verilmiştir.
•
••
• T.C. Merkez Bankası’ndan yapılan basın duyurusuna göre; 1 Ekim 2010 tarihinden geçerli olmak üzere; kredi kartı işlemlerinde uygulanacak aylık azami akdi faiz oranı Türk Lirası için %2.44, ABD doları için %2.54 ve Euro için %2.30, aylık azami gecikme faizi oranı ise Türk Lirası için %2.94, ABD doları için %3.11 ve Euro için ise %2.82 olarak belirlenmiştir.
•••
• TCMB'nin beklenti anketi sonuçlarını değerlendiren JP Morgan, raporunda; “Yıl sonu itibariyle yıllık enflasyonun %6.9'a gerilemesini bekliyoruz. Yıllık enflasyonda böylesi bir büyük artışa piyasasının şimdiden hazır olması olumlu bir durum. Bu, piyasaların enflasyon tahmini konusunda TCMB ile hem fikir olduğuna işaret ediyor. GSYİH beklentimizi önceki %5.9 seviyesinden %6.4'e yükseltiyoruz. TCMB'nin 2011’in 4. çeyreğine kadar faiz oranlarında değişikliğe gitmesini beklemiyoruz.” ifadelerine yer verdi.
•••
• İşsizlik verisini değerlendiren Goldman Sachs; istihdam piyasasındaki düzenli iyileşmenin sürdüğünü, işsizliğin geçen yıla göre ciddi oranda azaldığını, kriz süresinde istihdamda oluşan azalmanın daraldığını ve ekonominin trend üzerinde büyüme kaydetmeyi sürdürdüğünü açıkladı. Türkiye'de parasal koşulların oldukça gevşek olduğu ve sıkılaştırma gerektiği de ifade edildi.
•
••
• Cari açığı değerlendiren Citi; 3.4 milyar USD olan cari açığın, 3 milyar USD olan piyasa beklentisi ve 2.6 milyar USD olan kendi beklentilerinden oldukça yüksek olduğunu, Türkiye'de 2010 büyümesinin beklenenden daha güçlü olacağını, cari açığın hızlı artışının önemli bir politika konusu olarak öne çıktığını açıkladı. TL’nin gelişen piyasa para birimlerindeki iyileşmeden faydalanabileceği, ancak mevcut düşük reel faiz ve sıkı dış finansman görünümü ile reel efektif faiz oranının zirveye yakın olmasının yatırımcı algısında kayma yaratabileceği de ifade edildi.
•
••
• TCMB'nin zorunlu karşılıkları artırmasını değerlendiren Citi, yayınladığı raporda,
“TCMB çıkış stratejisinin bir parçası olarak zorunlu karşılık oranlarını artırdı ve zorunlu karşılıklara faiz ödenmeyeceğini duyurdu. Bu hamleler ile TCMB, zorunlu karşılık oranını bir politika oranı olarak daha aktif kullanma isteğinin altını çizdi.
Bankanın bu yıl TL mevduatlarında zorunlu karşılıkları tekrar artırmasını ve
%6'ya çıkarmasını bekliyoruz. TL'deki değerlenmeye dayalı olarak döviz ihalelerinin miktarında da artış olabilir. Bankanın daha fazla önlem almasını beklemiyoruz ve 2011’in 2. çeyreğine kadar beklemede kalmasını bekliyoruz.
2011’in 2. çeyreğinde 150 baz puanlık artırım olabilir.” ifadelerine yer verdi.
•
••
• Uluslararası yatırım kuruluşu Nomura tarafından hazırlanan raporda, TCMB'nin zorunlu karşılık oranlarını artırması kararının kendileri tarafından beklendiği belirtilirken, kararın ardından TL likiditesinde 2.1 milyar TL, dolar likiditesinde ise 1.5 milyar USD daralma olabileceği tahmin edildi. TCMB'nin aldığı kararla faiz artırımlarını ilk önce kullanan Brezilya Merkez Bankası (BCB) gibi değil, öncelikle diğer enstrümanlarını kullanan Hindistan Merkez Bankası (RBI) gibi hareket ettiği yorumu yapılan raporda, kararın piyasalara faizde yukarı yön sinyali verdiği belirtildi. Raporda, Türkiye'nin cari açığı en hızlı artan gelişmekte olan piyasa ülkesi olduğuna da dikkat çekildi.
•
••
• Büyüme verisini değerlendiren Nomura, hazırladığı raporda; “Türkiye'de 2009 sonlarında 'yeni normal' büyüme seviyeleri bekliyorduk. Net ihracatın daha önceki iyileşmelere kıyasla çok daha fazla katkı yapacağını, yurt içi talepte yanıtın biraz
gecikeceğini ve istihdamda bir çeşit iyileşme yaratacağını düşünüyorduk. İşsizlik ya da ihracatın öncülük ettiği değil, yurt içi talebin öncü olduğu bir iyileşme söz konusu. 2010 için büyüme beklentimizi %5.9'a revize etmiştik. Buna göre 3.
çeyrekte %3.9, 4. çeyrekte %0.8 büyüme bekliyoruz. 2011 için beklentimiz ise hala %4.4.” ifadelerine yer verdi.
Uluslararası Piyasalardaki Gelişmeler
•
•
•
• ABD'de Ağustos'ta konut başlangıçları %10.5 yükselerek mevsimsel olarak ayarlanmış olarak 598 bin seviyesinde gerçekleşti. Beklenti 535 bin’di. İnşaat izinleri %1.8 artışla 569 bin oldu.
•
•
•
• ABD Hazine Bakanlığı tarafından yayınlanan verilere göre, federal bütçe Ağustos ayında 90.53 milyar USD açık verdi. Ekonomistler ise 95 milyar USD açık bekliyordu. Federal bütçe geçen yılın aynı ayında ise 103.56 milyar USD açık vermişti. Ağustos ayında harcamalar 2009 Ağustos ayındaki 249.08 milyar USD’den 254.52 milyar USD’ye, gelirler 145.53 milyar USD’den 164 milyar USD’ye yükseldi.
••
•• ABD'de ikinci el konut satışları Ağustos'ta %7.6 yükselerek 4.13 milyona ulaştı.
Ağustos için beklenti satışların 4.10 milyona gelmesiydi. İkinci el konut satışları geçen yıla göre %19 düşmüş oldu.
••
•• ABD'de Ağustos'ta öncü göstergeler %0.3 yükseldi. Temmuz'da %0.1 artış kaydedilmişti. Beklenti göstergelerin Ağustos'ta %0.2 yükselmesiydi.
•
•
•
• ABD'de Ağustos'ta dayanıklı mal siparişleri %1.3 azaldı, beklenti %1 azalmaydı.
Temmuz ayı oranı %0.4 artıştan %0.7 artışa revize edildi.
••
•• ABD'de Ağustos'ta yeni konut satışları yatay kaldı ve satışlar mevsimsel olarak ayarlanmış olarak 288 bin seviyesinde gerçekleşti. Beklenti 300 bindi.
•
•
•
• ABD'de Ağustos'ta perakende satışlar %0.4 yükseldi. Ağustos ayı için beklenti
%0.3 artıştı. Motorlu taşıtlardaki %0.7 düşüş çıkarıldığında perakende satışlar
%0.6 arttı.
•
•
•
• ABD'de işletme stokları Temmuz ayında %1 yükseldi. Satışlar ise %0.7 arttı.
Stokların satışa oranı 1.26 olarak kaldı. Geçen yıl bu oran 1.35 idi. Beklenti stokların %0.7 artmasıydı.
•
•
•
• ABD'de Ağustos'ta sanayi üretimi önceki aya göre %0.2 yükseldi, beklenti %0.1 artıştı.
••
•• ABD Nüfus Bürosu verilerine göre, 2009 yılında yoksulluk oranı %14.3'e yükseldi. Yoksulluk oranı 2008 yılında %13.2 seviyesindeydi. Geçen yıl 43.6 milyon insanın yoksulluk sınırında yaşadığı açıklandı. Sağlık sigortasından yararlanan kişi sayısı geçen yıl 253.6 milyon oldu, 2008 yılında 255.1 milyon idi.
Sigortasız kişi sayısı ise 2008 yılındaki 46.3 milyondan 2009 yılında 50.7'e yükseldi.
••
•• ABD'de Ağustos'ta tüketici fiyatları %0.3 yükseldi. Artışta enerji fiyatlarının etkili olduğu açıklandı. Gıda fiyatları da %0.2 yükseldi. Çekirdek TÜFE yatay kaldı.
TÜFE'nin %0.3, çekirdek TÜFE'nin %0.1 artması bekleniyordu.
••
•• ABD'de Eylül Michigan tüketici güveni endeksi Ağustos'taki 68.9 seviyesinden 66.6'ya geriledi. Beklenti endeksin 70.0 seviyesine yükselmesiydi.
•
•
•
• ABD'de ev fiyatları Temmuz ayında yıllık %3.3 düşüş kaydetti. ABD Federal Konut Finansmanı Ajansı, fiyatların bir önceki aya göre ise %0.5 gerilediğini açıkladı. Beklenti, ev fiyatlarının aylık bazda %0.2 düşüş kaydetmesi yönündeydi.
•
•
•
• ABD'de Ağustos'ta ÜFE %0.4 yükseldi. Çekirdek ÜFE ise %0.1 arttı.
•
•
•
• AB Komisyonu, AB ve Euro Bölgesi için 2010 yılı ekonomik büyüme tahminlerini, ihracattaki güçlü büyümenin etkisi ile revize etti. Komisyon, AB için 2010 yılı için büyüme beklentisini %0.9'dan %1.8'e yükseltirken, Euro Bölgesi için tahminini de %0.9'dan %1.7'ye yükseltti. Komisyon açıklamasında Almanya'nın ihracat sektöründeki güçlü satışların etkisi ile ikinci çeyrekte görülen beklenmedik derecede güçlü büyümenin, bölgenin büyüme görünümünü yılın tamamı için yukarı çektiğini vurguladı. Ancak komisyon, ikinci çeyrekteki performansın yılın ikinci yarısında tekrarlanmasının muhtemel olmadığını da belirtti. Bununla birlikte komisyon, çift dipli bir resesyonun muhtemel olmadığını da ifade etti.
•
•
•
• Avrupa Merkez Bankası Başkanı Jean-Claude Trichet, Avrupa'nın ekonomik ve parasal birliğinin daha fazla üye kabul etme kararına bağlı olmaya devam ettiğini söyledi. "Euro Bölgesi kepenkleri kapanmış bir dükkân değil" diye konuşan Trichet, Euro Bölgesi'nin kapılarının, sürdürülebilir bir şekilde ön şartları yerine getiren tüm ülkelere açık olduğunu vurguladı.
••
•• ECB Başkanı Jean Claude Trichet, gelişmekte olan ekonomilerin yüksek seviyede bir büyüme yaşamakta olduklarını ve bu büyümenin gelişmekte olan ekonomilerin büyük bölümünde sürdürülebilir göründüğünü vurguladı.
"Gelişmekte olan dünyada global seviyede sürdürülebilir bir büyüme görüyoruz.
Ancak gelişmekte olan ülkelerde merkez bankaları enflasyondan kaçınmak için uyanık olmalı" diye konuşan Trichet, "Gelişmiş ekonomilerde ise büyüme kesinlikle daha ılımlı. Şu ana kadar gelişmiş ekonomilerde deflasyon riski görmüyorum" dedi. Trichet ayrıca, gelişmiş ekonomilerde çift dipli resesyon riski görmediğini de tekrarladı.
•
•
•
• Euro Bölgesi'nde sanayi siparişleri Haziran ayında %2.4 düştü. 2009 yılı Temmuz ayına göre ise %11.2 artış oldu. Ekonomistler %1.6 düşüş bekliyordu.
Haziran siparişleri ise %2.4 artışa revize edildi.
•
•
•
• Euro Bölgesi'nde satınalma yöneticileri endeksi PMI Eylül ayında Ağustos'taki 56.2 seviyesinden 53.8'e indi. Ekonomistler 55.9'a hafif bir düşüş bekliyordu.
••
•• Almanya'da Zew ekonomik güven endeksi Eylül'de sert bir biçimde, 14 seviyesinden -4.3'e düştü. Şu andaki koşulları gösteren endeks ise 43.3'ten 59.9'a yükselerek artışını sürdürdü.
•
•
•
• Almanya Maliye Bakanı Wolfgang Schaeuble, ülkesinin ekonomik toparlanmaya giden yolda iyi bir şekilde ilerlemekte olduğunu söyledi. Schaeuble, ikinci çeyrekte yaşanan %2.2 büyümenin ekstra bir durum olduğunu, Almanya'nın henüz krizden çıkmadığını da vurguladı. Bununla birlikte Schaeuble, Alman ekonomisinin 2011 yılında bir başka ekonomik daralmaya girebileceği yönünde kötümserliğin yersiz olduğunu da ifade etti.
••
•• Almanya'da iş güvenini ölçen IFO endeksi Eylül'de 106.7'den 106.8'e yükseldi.
Beklenti endeksin 106.5'e gerilmesiydi. IFO beklenti endeksi 105.2'den 103.9'a gerilerken, mevcut durum endeksi 108.2'den 109.7'ye yükseldi.
İmalat Sanayi KKO
64.9 71.8 77.3 75.8
80.0 79.8 79.280.3
76.978.6 77.9 78.0
67.968.9 64.067.5
58.759.7 61.660.9
68.068.269.8 68.6 67.8 67.3 72.7 73.3 73.3 74.4 67.7
73.0 73.5
50.0 55.0 60.0 65.0 70.0 75.0 80.0 85.0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Aylar
%
2008 2009 2010
••
•• İngiltere'de enflasyon Ağustos ayında hükümetin %3 limitini aştı. Enflasyondaki artışta havayolu ücretleri ve gıda fiyatlarının etkili olduğu açıklandı. Tüketici fiyatları yıllık %3.1 arttı. Aylık artış %0.5 oldu.
••
•• İzlanda Merkez Bankası faiz oranlarını 75 baz puan indirdi. Yapılan açıklamada, gösterge faiz oranlarının %7.00'den %6.25'e çekildiği bildirildi.
•
•
•
• Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), ABD ekonomisi için 2010 yılı büyüme beklentisini %1.5'e, 2011 yılı içinse %2.3'e indirdi. OECD açıkladığı raporda, canlandırma paketleri sayesinde ABD ekonomisinin, bugüne kadar yaşanan en ciddi krizin ardından tekrar büyümeye başladığına dikkati çekti. ABD ekonomisinin yüksek bir kamu borcu ve bütçe açığıyla birlikte durgunluktan çıktığına işaret eden OECD, ülke ekonomisinin ilerleme kaydettiği ancak sorunları çözmesinin yıllar alacağını belirtti.
•
•
•
• Çin’de öncü ekonomik göstergeler endeksi Temmuz ayında %0.5 artışla 147.6 puan oldu. Haziran ayı verisi ise %0.7 artış olarak revize edildi. Endeks, Haziran ayında 147, Mayıs ayında 145.9 puan seviyesindeydi. Temmuz ayında tesadüfi endeks de 0.5 puan artışla 187.3 puan oldu.
•
•
•
• Çin'de tüketici fiyatları endeksi Ağustos'ta yıllık %3.5, aylık %0.2 yükseldi.
Ülkedeki 39 sektör büyümeyi sürdürdü. Ağustos'ta sanayi büyümesi %13.4'den
%13.9'a yükseldi.
•
•
•
• Çin'de sanayi üretimi Ağustos'ta beklentilerin üzerinde, %13.9 yükseldi. Beklenti
%13 idi. Ülkede perakende satışlar da %18.4 artış kaydetti.
•
•
•
• Çin'de konut fiyatları Ağustos ayında geçen yılın aynı dönemine göre %9.3 yükseldi. Temmuz'da fiyatlar %10.3 yükselmişti. Fiyatlar aylık bazda değişmedi.
••
•• Hindistan Merkez Bankası, repo oranını 25 baz puan artırıp %6.0'ya, ters repo oranını ise yarım puan artırıp %5.0'e yükseltti. Banka öte yandan nakit rezerv oranını ise %6.0 seviyesinde bıraktı. Kararların ardından yapılan açıklamada, negatif faiz oranlarına son vermek gerektiği, alınan kararın enflasyon ve enflasyon beklentilerinin kontrolü açısından gerekli olduğu belirtildi.
Son Açıklanan Veriler
•
••
• T.C. Merkez Bankası tarafından yapılan açıklamaya göre; 2009 yılı Eylül ayında
%68 olan İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı (KKO) (NACE Rev. 2), 2010 yılı Eylül ayında, geçen yılın aynı ayına göre 5.5 puan, bir önceki aya göre ise 0.5 puan artarak %73.5 seviyesinde gerçekleşmiştir. Mal gruplarına göre kapasite kullanım oranlarında, geçen yılın aynı ayına göre yatırım mallarında, ara mallarında, dayanıklı tüketim mallarında,
Aylık İşsizlik Oranı (%)
7.0 8.0 9.0 10.0 11.0 12.0 13.0 14.0 15.0 16.0 17.0
%
2008 11.6 11.9 11.0 9.9 9.2 9.4 9.9 10.2 10.7 11.2 12.6 14.0 2009 15.5 16.1 15.8 14.9 13.6 13.0 12.8 13.4 13.4 13.0 13.1 13.5 2010 14.5 14.4 13.7 12.0 11.0 10.5
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Dış Ticaret Hadleri (%)
99.9 97.4 97.6 97.4 100.2 99.4
100.2
101.0 99.6
92.7 93.3
95.7 95.7
94.2 94.3 93.9 94.5 95.5 96.3
88.0 90.0 92.0 94.0 96.0 98.0 100.0 102.0 104.0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Aylar
%
2009 2010
tüketim mallarında ve dayanıksız tüketim mallarında artış gözlenirken, gıda ve içeceklerde düşüş gözlenmiştir.
•
••
• TÜİK tarafından açıklanan, Hanehalkı İşgücü Araştırması 2010 Haziran Dönemi (Mayıs, Haziran,
Temmuz ‘10) Sonuçları’na göre; 2010 yılı Haziran döneminde, kurumsal olmayan çalışma çağındaki nüfus geçen yılın aynı dönemine göre 859 bin kişi artarak 52 milyon 503 bin kişiye ulaşmıştır. İstihdam edilenlerin sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre 1 milyon 541 bin kişi artarak 23 milyon 488 bin kişiye yükselirken,
işgücüne katılma oranı geçen yılın aynı dönemine göre 1.2 puanlık artışla %50 olarak gerçekleşmiştir.
Türkiye genelinde işsiz sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre 518 bin kişi azalarak 2 milyon 751 bin kişiye düşerken, işsizlik oranı 2.5 puanlık azalış ile
%10.5 seviyesinde, tarım dışı işsizlik oranı da 3 puanlık azalış ile %13.4 seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu dönemde, istihdam edilenlerin %26.6’sı tarım,
%19.3’ü sanayi, %6.7'si inşaat, %47.4’ü de hizmetler sektöründedir. Önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında, tarım sektörünün istihdam edilenler içindeki payının 0.2 puan, sanayi sektörünün payının 1.2 puan, inşaat sektörünün payının 0.1 puan arttığı, buna karşılık hizmetler sektörünün payının 1.6 puan azaldığı görülmektedir.
•
••
• TÜİK tarafından açıklanan geçici verilere göre; 2010 yılı Temmuz ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre ihracat miktar endeksi %3 oranında, ithalat miktar endeksi %15.8 oranında artış gösterirken, ihracat birim değer endeksi %2.9, ithalat birim değer endeksi de %7.7 oranında artış göstermiştir.
Ana sektörler itibarıyla, Temmuz ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre ihracat miktar endeksleri; tarım ve ormancılık sektöründe %2.4 ve balıkçılık sektöründe
%22.3 azalırken, madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %18.6 ve imalat sanayii sektöründe ise %3 oranında artmıştır. İthalat miktar endeksleri de aynı dönemde;
tarım ve ormancılık sektöründe
%1.7, madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %6.9 ve imalat sanayii sektöründe
%19.2 oranında artmıştır.
Temmuz ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre ihracat birim değer endeksleri; tarım ve ormancılık sektöründe
%13.9, balıkçılık sektöründe
%21, madencilik ve taşocakçılığı sektöründe
%25.1 ve imalat sanayi
sektöründe %1.8 oranında artmıştır. İthalat birim değer endeksleri de geçen yılın aynı ayına göre, tarım ve ormancılık sektöründe %22.1, madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %19.1 ve imalat sanayii sektöründe %4.5 oranında artış göstermiştir.
Bu gelişmelerden sonra; 2009 yılının Ekim ayından itibaren ithalat lehine bir eğilim gösteren dış ticaret hadleri 2010 yılı Mayıs ayından itibaren ihracat lehine dönmüş ve Temmuz ayında da; bir önceki aya göre ihracat fiyat artışının (%2.01) ithalat fiyat artışından (%0.52) daha fazla olması nedeniyle 1.4 puan artışla 95.7 seviyesinde ihracat lehine devam etmiştir. 2010 yılı ilk üç ayında 2009 yılının ilk üç ayının üzerine çıkan dış ticaret hadleri, sonraki aylarda 2009 yılının altında yer almıştır.
•
••
• T.C. Merkez Bankası tarafından, Ödemeler Dengesine ilişkin yayınlanan son verilere göre; 2009 yılı Temmuz ayında 471 milyon USD açık veren cari işlemler hesabı, bu yılın Temmuz ayında altı kat artışla 3,438 milyon USD açık vermiştir.
Cari işlemler açığının artmasında; dış ticaret açığının bir önceki yılın Temmuz ayına göre %95.4 oranında artarak 5,410 milyon USD’ye ulaşması etkili olmuştur. Böylece, 2009 yılının ilk yedi ayında 7,854 milyon USD açık vermiş olan cari işlemler hesabı, 2010 yılının aynı döneminde 24,230 milyon USD açık vermiştir.
2009 yılının ilk yedi aylık döneminde 10,847 milyon USD açık veren dış ticaret dengesi, bu yılın aynı döneminde 26,251 milyon USD tutarında açık vermiştir. Bu sonuçta, ithalat harcamalarının %31.6 oranında artarak 94,576 milyon USD’ye ulaşması etkili olmuştur. 2009 yılının ilk yedi ayında toplam 6,707 milyon USD fazla veren hizmetler dengesi kalemi, 2010 yılının aynı döneminde %13 oranında azalışla 5,835 milyon USD fazla vermiştir. Ücret ödemeleri ve yatırım geliri kalemlerinden oluşan gelir dengesi kalemi, bir önceki yılın ilk yedi ayına göre %6.3 oranında azalarak 4,472 milyon USD net çıkış kaydetmiştir.
Cari transferler kalemi ise, 2010 yılının ilk yedi ayında, bir önceki yılın aynı dönemine oranla %37.8 oranında azalarak 658 milyon USD giriş kaydetmiştir.
Finans hesaplarında bir önceki yılın ilk yedi ayında 1,590 milyon USD net sermaye girişi gerçekleşmişken, bu yılın aynı döneminde 24,761 milyon USD tutarında net sermaye girişi olmuştur. Bu dönemde gözlemlenen diğer gelişmeler aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
Doğrudan yatırımlar kaleminde, bu yılın ilk yedi ayında gerçekleşen net sermaye girişi, bir önceki yılın aynı dönemine göre %18.4 oranında azalarak 3,334 milyon USD olarak gerçekleşmiştir. Bir önceki yılın ilk yedi ayında 873 milyon USD net sermaye girişi olan portföy yatırımlarında, 2010 yılının aynı döneminde 10,809 milyon USD net giriş gerçekleşmiştir. Ticari ve nakit krediler ile mevduatlardan oluşan diğer yatırımlar kaleminde ise bir önceki yılın ilk yedi ayında 6,759 milyon USD net çıkış gerçekleşmişken, 2010 yılının aynı döneminde 17,289 milyon USD net giriş olmuştur. Bu gelişmeler sonucu resmi rezervler, 2009 yılının ilk yedi aylık döneminde 3,379 milyon USD azalmışken, 2010 yılının aynı döneminde 6,681 milyon USD artmıştır.
•
••
• TÜİK tarafından yapılan açıklamaya göre; 2010 yılının ikinci üç aylık döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre, gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) değeri cari fiyatlarla %17.1 oranında artış göstererek 268 milyar TL, sabit fiyatlarla %10.3 oranında artış göstererek 25.7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Takvim
etkisinden arındırılmış sabit fiyatlarla GSYH 2010 yılı ikinci üç aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre %10.3’lük artış gösterirken, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH değeri bir önceki döneme göre %3.7 artmıştır. Böylece; 2010 yılının ilk yarısında, gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) değeri bir önceki yılın aynı dönemine göre, sabit fiyatlarla %11.0 oranında artış göstererek 49.0 milyar TL ve cari fiyatlarla da %16.6 oranında artış göstererek 510.8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.
•
••
• Hazine Müsteşarlığı’ndan yapılan açıklamaya göre; 2010 yılı Ağustos ayı sonu itibarıyla, Merkezi Yönetim Brüt Toplam Borç Stoku, 463.0 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Borç stokunun 333.8 milyar TL tutarındaki kısmı (%72.1) Türk Lirası cinsinden, 129.1 milyar TL tutarındaki kısmı (%27.9) döviz cinsi borçlardan oluşmaktadır. 2010 yılı Ağustos sonu itibariyle merkezi yönetim brüt borç stokunun %62.2’si iç piyasaya, %12.8’i ise kamu kesimine olan iç borçlardan oluşurken, dış borçların ağırlığı yaklaşık %25.0 olarak gerçekleşmiştir.
İç borç stokunun alacaklılara göre dağılımına baktığımızda; iç borç stokunun piyasa payının, 2009 yılı boyunca sürekli yükselerek Aralık ayında %81.5 olarak gerçekleştiği görülmüştür. 2010 yılının Ocak ayında %81.7 olan bu pay, Mayıs ayında %83.1’e kadar yükselmiş, Ağustos ayında ise %82.9 olarak gerçekleşmiştir. İç borç stokunun ortalama vadeye kalan gün sayısı ise, 2009 yılının ilk yarısı boyunca 2008 seviyesinin altında kalmış, ancak 2009 yılı Aralık ayında 24.4 ay olarak gerçekleşmiştir. 2010 yılının Ocak ayında 25.4 ay olarak gerçekleşen iç borç stokunun ortalama vadeye kalan gün sayısı, aylar itibariyle sürekli artarak Ağustos ayında da 29.5 aya yükselmiştir.
•••
• Maliye Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre; Merkezi Yönetim Bütçesi, 2009 yılının Ağustos ayında 1.5 milyar TL açık vermişken, 2010 yılının Ağustos ayında 3.1 milyar TL açık vermiştir. 2010 yılı Ağustos ayında faiz dışı denge ise 6.2 milyar TL fazla vermiştir. Bütçe harcamalarının 23.2 milyar TL, bütçe gelirlerinin 26.3 milyar TL, faiz harcamalarının 3.1 milyar TL olduğu 2010 yılı Ağustos ayında, vergi gelirleri 23.2 milyar TL ile merkezi yönetim bütçe gelirlerinin yaklaşık %88.4’ünü oluşturmuştur.
2010 Yılı Ocak-Ağustos döneminde ise, bütçe açığı geçen yılın aynı dönemine göre %54.1 oranında azalışla yaklaşık 14.4 milyar TL olurken, faiz dışı fazla ise 20.9 milyar TL düzeyinde gerçekleşmiştir. 2010 yılı Ocak-Ağustos döneminde, bütçe gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre %20.4 oranında artarak 169.0 milyar TL olurken, bütçe giderleri %6.8 oranında artarak 183.4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2010 yılı Ocak-Ağustos döneminde, vergi gelirleri ise geçen yılın aynı dönemine göre %23.0 oranında artarak 138.8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.
•
••
• Türkiye İstatistik Kurumu ve T.C. Merkez Bankası işbirliği ile yürütülen Aylık Tüketici Eğilim Anketi’ne göre, 2010 yılının Temmuz ayında 87.48 olan Tüketici Güven Endeksi, 2010 yılının Ağustos ayında bir önceki aya göre
%0.14 oranında azalarak 87.35 değerine düşmüştür. Ankete göre, güven endeksindeki düşüş, tüketicilerin gelecek dönem satın alma gücü, gelecek dönem iş bulma olanakları ve mevcut dönemin dayanıklı tüketim malı satın almak için uygunluğu durumlarına dair değerlendirmelerinin kötüleşmesinden kaynaklanmıştır.
•••
• T.C. Merkez Bankası tarafından yapılan açıklamaya göre; Reel Kesim Güven Endeksi, Eylül 2010’da bir önceki aya göre 1.4 puan azalarak 110.7 puan
düzeyinde gerçekleşmiştir. 2010 yılının Eylül ayında sırasıyla; mevcut toplam sipariş miktarı, sabit sermaye yatırım harcaması, mevcut mamul mal stok miktarı ve genel gidişat eğilimine ilişkin değerlendirmeler endeksi artış yönünde etkilerken, gelecek üç aydaki üretim hacmi, gelecek üç aydaki ihracat sipariş miktarı ve son üç aydaki toplam sipariş miktarına ilişkin değerlendirmeler endeksi azalış yönünde etkilemiştir. Gelecek üç aydaki toplam istihdam beklentilerinde ise değişiklik olmamıştır.
•
••
• T.C. Merkez Bankası’nın mali ve reel sektörden katılımcılarla gerçekleştirdiği 2010 Yılı Eylül Ayı II. Dönem Beklenti Anketi sonuçlarına göre; Türkiye ekonomisinin 2010 yılında %6.2 oranında büyüyeceği, tüketici fiyatlarının %7.46 oranında artacağı, cari işlemler açığının 35,056 milyon USD ve dolar kurunun 1.54 TL civarında gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Önümüzdeki 12 ve 24 ay sonrasının yıllık TÜFE beklentileri ise sırasıyla %7.12 ve %6.63 düzeyindedir. 12 ay sonrası için, 6 ay vadeli hazine bonosunun yıllık bileşik getirisi %8.49, 5 yıl vadeli, 6 ayda bir ödemeli devlet tahvillerinin yıllık bileşik getirisi de %10.02 olarak beklenmektedir. 2010 yılı Eylül ayı II. Dönem Beklenti Anketi kapsamında, bir önceki dönem anket sonuçlarına göre; yılsonu dolar beklentisi aynı kalırken, yılsonu büyüme, yılsonu cari açık ve 12 ay sonrası TÜFE beklentisi yükselmiş, diğer ekonomik göstergelerin beklenti değerleri ise düşmüştür.
•••
• Merkez Bankası Analitik Bilânçosu Ana Kalemlerindeki Gelişmeler
3 Eylül – 24 Eylül 2010 döneminde Merkez Bankası Analitik Bilânçosu aktif büyüklüğü %3.37 oranında düşüş kaydederek 122,531 milyon TL’den 118,405 milyon TL seviyesine gerilemiştir. Aktif büyüklük geçen yılın aynı dönemine göre karşılaştırıldığında ise yaklaşık %10 artmıştır.
Merkez Bankası Analitik Bilânçosu Ana Kalemleri (Milyon TL.)
Değişim 18.09.09 03.09.10 24.09.10
Son Yıl Dönem
AKTİFLER 107,578 122,531 118,405 10,827 -4,127
1.DIŞ VARLIKLAR 110,102 125,183 121,603 11,501 -3,580
2.İÇ VARLIKLAR -2,524 -2,652 -3,198 -674 -547
PASİFLER 107,578 122,531 118,405 10,827 -4,127
1.TOPLAM DÖVİZ YÜKÜMLÜKLERİ 58,466 60,374 61,831 3,365 1,457
1.1. DIŞ YÜKÜMLÜKLER 22,874 20,168 20,567 -2,307 399
1.2. İÇ YÜKÜMLÜKLER 35,592 40,203 41,264 5,672 1,058
1.2.1. Döv. Ol. Takip Ol. Mevduat 16,495 17,398 17,861 1,366 463 1.2.2. Bankaların Döviz Mevduatı 19,097 22,807 23,403 4,306 595 2.MERKEZ BANKASI PARASI 49,112 62,158 56,574 7,462 -5,584
2.1. REZERV PARA 61,330 68,394 66,928 5,598 -1,465
2.1.1. Dolaşıma Çıkan Banknot 41,383 46,341 46,484 5,101 143
2.1.2. Bankalar Mevduatı 19,842 21,966 20,350 508 -1,615
2.1.3. Diğer Kalemler 105 87 95 -10 7
2.2. DİĞER MB PARASI -12,218 -6,236 -10,354 1,864 -4,119
2.2.1. APİ’den Doğan Borçlar -15,870 -15,270 -11,634 4,236 3,637
2.2.2. Kamu Mevduatı 3,652 9,035 1,279 -2,373 -7,755
TCMB Brüt Döviz Rezervleri (Milyon $) 70,101 76,837 75,795 5,694 -1,042 Kaynak: TCMB
Bu dönemde Dış Varlıklar kalemi yaklaşık %2.9 azalarak 121,603 milyon TL seviyesine inerken, İç Varlıklar kalemi de yaklaşık %20 azalarak -2,652 milyon TL’den -3,198 milyon TL seviyesine gerilemiştir.
Gösterge tahvilin yıllık bileşik getirisi
8.00 8.05 8.10 8.15 8.20
08.09 13.09 14.09 15.09 16.09 17.09 20.09 21.09 22.09 23.09 24.09
Tarih
Getiri oranı (%)
25.04.2012 itfa tarihli tahvil
Bilânçonun pasif kalemleri incelendiğinde Merkez Bankası Toplam Döviz Yükümlülüklerinin bu dönem %2.4 artış kaydederek 60,374 milyon TL’den 61,831 milyon TL düzeyine çıktığı görülmektedir. Toplam Döviz Yükümlülükleri kaleminin alt ayırımına bakıldığında, Dış Yükümlülükler kalemi %2 artarken İç Yükümlülükler kaleminde yaklaşık %2.6’lık bir artış göze çarpmaktadır.
Bu dönem itibariyle Emisyon Hacmi önemli düzeyde olmamakla birlikte %0.3 oranında artış kaydederek 46,341 milyon TL’den 46,484 milyon TL’ye yükselirken; Bankalar Mevduatı kalemi yaklaşık %7.4 düşüş kaydederek 21,966 milyon TL’den 20,350 milyon TL düzeyine gerilemiştir. Dolayısıyla da büyük oranda bu iki kalemin birleşmesinden oluşan Rezerv Para da %2.14 oranında gerileyerek 66,928 milyon TL seviyesinde bulunmaktadır.
Merkez Bankası’nın temel politika araçlarından biri olan Açık Piyasa İşlemlerinden Doğan Borçlar kalemi son iki dönemdir gerçekleştirdiği önemli düzeyde düşüşün ardından bu dönem yaklaşık %24 oranında artış göstermiş ve - 15.2 milyar TL’den yaklaşık -11.6 milyar TL’ye yükselmiştir. Diğer bir ifade ile Merkez Bankası, 3 Eylül itibariyle Açık Piyasa İşlemleri yoluyla piyasadan yaklaşık 15.2 milyar TL alacaklı iken bu değer 24 Eylül itibariyle 11.6 milyar TL’ye gerilemiştir. Diğer yandan Merkez Bankası’nın bir diğer politika aracı olan Kamu Mevduatı kalemi bu dönem yaklaşık %86 azalarak 9,035 milyon TL’den 1,279 milyon TL’ye gerilemiştir.
TC Merkez Bankası brüt döviz rezervleri ise son birkaç dönemdir süregelen artış grafiğine bu dönem son vererek %1.36 oranında azalış kaydetmiş ve 76,837 milyon USD seviyesinden 75,795 milyon USD seviyesine gerilemiştir.
• Tahvil-Bono Piyasası
Piyasanın gösterge kâğıdı niteliğindeki 25.04.2012 itfa tarihli tahvilin yıllık bileşik faizi; Eylül ayının ikinci haftasında piyasada referandum sonrası oluşan olumlu hava ile %8.06
düzeyine kadar geriledikten sonra Temmuz ayı cari açık rakamlarının 3,4 Milyar USD ile beklentilerin üzerinde olması ve küresel piyasalarda risk iştahının azalması nedeniyle artış kaydetti ve haftayı %8,10 bileşik faiz düzeyinden kapattı.
Eylül ayının üçüncü haftasında FOMC (ABD Federal Rezerv Sistemi Açık Piyasa İşlemleri Komitesi) toplantısı sonrası
oluşan olumlu hava ile %8.06 seviyesine gerileyen gösterge tahvilin yıllık bileşik faizi; Merkez bankasının hem TL hem Döviz cinsinden zorunlu rezerv oranını yükseltmesi ayı zamanda kredi kartı azami faiz oranlarını ise düşürmesi ve yurtdışı piyasalarda da olumlu havanın bozulması nedeniyle büyük oranda yükseliş kaydederek haftayı %8.20 düzeyinden kapattı.
ABD Dolar Denge Kuru
1.47 1.48 1.49 1.50 1.51 1.52
07.09 13.09 14.09 15.09 16.09 17.09 20.09 21.09 22.09 23.09 24.09
Tarih TL
İMKB Bileşik Endeksi
59000 60000 61000 62000 63000 64000 65000
08.09 13.09 14.09 15.09 16.09 17.09 20.09 21.09 22.09 23.09 24.09
Tarih
Endeks
• Döviz Piyasası
Eylül ayının ikinci haftasında Bankacılık sektörüne yönelik yeni düzenlemeler ve bu düzenlemeler için bankalara yeterli sürenin verilmesi konularında anlaşılması ve Çin’den gelen güçlü sanayi
üretim verisi EUR/USD paritesinin tekrar güçlenmesini sağladı. Parite 1.2811 ile başladığı haftayı 1.3116 düzeyinden kapattı. USD/TL kuru ise referandum sonrası oluşan olumlu hava ve EUR/USD paritesindeki yükselişe rağmen haftayı 1.4959 TL’den kapattı. Kurun fazla düşmemesinin nedeni ise
referandum sonuçlarının önceden fiyatlanması olarak görülmektedir.
EUR/USD paritesi 1.31 seviyelerinden başladığı Eylül ayının üçüncü haftasında FED’in olağan faiz toplantısı sonrasında ekonomiye destek için daha fazla para basılabileceği beklentisi ile FOMC (ABD Federal Rezerv Sistemi Açık Piyasa İşlemleri Komitesi) toplantısı sonrası USD’nin EUR ve diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesiyle yükselişini sürdürdü. EUR/USD paritesi 1.3390 ile son 5 ayın en yüksek değerine ulaşmıştır. USD’nin para birimleri karşısında değer kayıpları yaşamasına rağmen Merkez Bankasının zorunlu karşılık oranlarını arttırmasından dolayı TL’nin yeteri kadar değer kazanamadığı düşünülmektedir. USD/TL kuru 1.4960 TL’den başladığı haftayı düşüş kaydederek 1.4857 seviyesinden kapattı.
• İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB)
İMKB Bileşik Endeksi, Eylül ayının ikinci haftasında şimdiye kadarki en yüksek kapanışlarını gerçekleştirdi ve hafta boyunca yeni rekorlar kırdı. İMKB Bileşik Endeksinin hafta boyunca
yükselişinde en önemli etken ise Anayasa değişiklik referandumu sonrası piyasalarda oluşan olumlu hava olarak gösterilebilir.
Ayrıca Çin’den gelen güçlü sanayi üretim verisi, bankacılık sektörüne yönelik yeni düzenlemeler için bankalara yeterli sürenin verilmesi konusunda anlaşılması ve
OECD’nin Türkiye’nin notunu ‘yatırım yapılabilir’ seviyesine çıkarmasının getirdiği moral de İMKB’nin yükselişindeki önemli etkenlerdendir. Bu gelişmeler eşliğinde bir önceki haftayı 60,608 puandan kapatan İMKB Bileşik Endeksi haftayı %5’in üzerinde artış kaydederek 63,862 puandan kapattı.
Eylül ayının üçüncü haftası da İMKB Bileşik Endeksinin yeni rekorlar kırdığı bir hafta olarak yaşandı. Endeks, önceki haftadan itibaren yurtiçinde süren olumlu havanın devam etmesi, ABD’den gelen olumlu şirket karları ve şirket birleşmeleri
haberleri sonrası küresel piyasalarda yaşanan olumlu hava sonucu bankacılık sektörüne gelen alımlarla 64,479 puana kadar çıkarak yeni bir zirve yaptı. Hafta sonuna doğru ise Merkez Bankasının Bankalara uyguladığı ‘’Zorunlu karşılık oranını’’ TL’de %5 ten %5:5’e; Döviz cinsinden ise %10’dan %11’e yükseltmesi ve kredi kartı azami faiz oranını ve azami gecikme faizi oranını düşürmesi nedeniyle bankacılık hisselerine gelen satış sonrası bir miktar düştü. Böylece İMKB Bileşik Endeksi haftayı 64,241 puandan kapattı. İstanbul Menkul Kıymetler Borsasındaki yabancı yatırımların oranı ise 24 Eylül itibariyle %67.72 olarak gerçekleşmiştir.
• Türk Bankacılık Sektörü Gelişmeleri
6 Eylül – 24 Eylül 2010 döneminde bankacılık sektörü toplam mevduat hacmi
%1.57, yılsonuna göre ise %12 artış kaydederek 586,279 milyon TL’den 595,489 milyon TL seviyesine yükselmiştir. Bankacılık sektörü toplam mevduat hacminin alt ayrımına bakıldığında ise vadeli mevduatlar %1.5 artarak 504,857 milyon TL’ye çıkarken, vadesiz mevduatların da %2 oranında artış kaydederek 90,631 milyon TL’ye yükseldiği görülmektedir.
Bankacılık Sektörü ile İlgili Seçilmiş Göstergeler (Milyon TL.)
Değişim (%) 31.12.09 06.09.10 24.09.10 Yıl Sonuna
Göre Dönem MEVDUAT VE FONLAR
TOPLAM MEVDUAT VE FONLAR 531,491 586,279 595,489 12.04 1.57
Vadeli 448,251 497,413 504,857 12.63 1.50
Vadesiz 83,241 88,866 90,631 8.88 1.99
KREDİLER
TOPLAM KREDİLER 396,806 470,206 475,461 19.82 1.12
TL 289,831 345,408 349,086 20.44 1.06
YP 106,976 124,798 126,375 18.13 1.26
YP Krediler/Toplam Krediler (%) 26.96 26.54 26.58
Krediler /Mevduat (%) 74.66 80.20 79.84
Takipteki Alacaklar (Brüt) 21,521 20,953 20,992 -2.46 0.19 Takipteki Alacaklar / Krediler (%) 5.42 4.46 4.42
Menkul Değerler Portföyü 266,024 271,096 271,361 2.01 0.10
MDP/ Mevduat (%) 50.05 46.24 45.57
Kaynak: BDDK
Bankacılık sektörü toplam kredi hacmi önceki dönemde olduğu gibi yine artış kaydetmiştir. Krediler bu dönem yılsonuna göre yaklaşık %20, bir önceki döneme göre ise %1.1 artış kaydederek 470,206 milyon TL’den 475,461 milyon TL’ye yükselmiştir. Toplam kredilerin alt ayrımına bakıldığında ise TL krediler %1 artarak 345,408 milyon TL’den 349,086 milyon TL’ye; yabancı para cinsinden kredilerin ise %1.26 oranında artış kaydederek 126,375 milyon TL’ye yükseldiği görülmektedir. Bankacılık sektörü takipteki alacaklar hacmi ise önceki döneme göre önemli bir değişiklik göstermeyerek 20,992 milyon TL seviyesinde bulunmaktadır. Bankacılık sektörü takipteki alacaklar hacminde önemli bir değişiklik olmamasına rağmen toplam kredilerdeki %1.12’lik artış sonucu takipteki alacakların kredilere oranı bir önceki döneme göre gerileyerek %4.42 düzeyine inmiştir.
6 Eylül – 24 Eylül 2010 döneminde bankacılık sektörü menkul değerler portföyü hacmi, %0.1 oranında artış kaydederek 271,361 milyon TL düzeyine yükselmiştir.
MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER
2009 2010
2008 2009
Eyl Eki Kas Ara Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu
GSYİH (Milyon $) 742,094 616,753 174,443* - - 170,041* - - 160,603* - - 173,861* - -
Büyüme Oranı (1998 fiyatlarıyla) 0.9 -4.7 -2.7* - - 6.0* - - 11.7* - - 10.3* - -
İmalat Sanayi KKO (%) NACE Rev.2 76.7 65.2 68.0 68.2 69.8 67.7 68.6 67.8 67.3 72.7 73.3 73.3 74.4 73.0
İşsizlik Oranı (%) 11.0 14.0 13.4 13.0 13.1 13.5 14.5 14.4 13.7 12.0 11.0 10.5 - -
Enflasyon (ÜFE) (%) (yıllık) 8.11 5.93 0.47 0.19 1.51 5.93 6.30 6.82 8.58 10.42 9.21 7.64 8.24 9.03
Enflasyon (TÜFE) (%) (yıllık) 10.06 6.53 5.27 5.08 5.53 6.53 8.19 10.13 9.56 10.19 9.10 8.37 7.58 8.33 TÜFE Bazlı Reel Kur Endeksi 114.7 116.6 114.6 117.2 116.3 116.6 122.7 124.4 123.2 127.5 128.3 127.5 125.7 127.0 Cari İşlemler Dengesi (Milyon $) -41,946 -13,963 -982 391 -1,746 -3,182 -3,086 -2,755 -4,326 -4,328 -2,953 -3,344 -3,438 - Dış Ticaret Dengesi (Milyon $) -69,936 -38,797 -4,004 -2,677 -3,714 -4,964 -3,846 -3,503 -5,119 -5,512 -4,909 -5,625 -6,417 - - İhracat-FOB (Milyon $) 132,028 102,130 8,481 10,095 8,903 10,055 7,844 8,277 9,901 9,414 9,814 9,560 9,597 - - İthalat-CIF (Milyon $) 201,964 140,927 12,485 12,772 12,618 15,019 11,690 11,779 15,020 14,926 14,723 15,185 16,013 -
Karşılama Oranı (%) X/M 65.4 72.5 67.9 79.0 70.6 66.9 67.1 70.3 65.9 63.1 66.7 63.0 59.9 -
Bütçe Gelirleri (Milyon TL) 208,898 215,060 15,953 19,010 17,818 21,875 19,525 20,019 17,488 20,718 24,866 18,448 21,729 26,252 - Vergi Gelirleri (Milyon TL) 168,087 172,417 12,517 13,831 15,084 18,169 17,304 16,136 14,461 15,330 19,551 15,839 16,959 23,208 - Diğer Gelirler (Milyon TL) 40,811 42,644 3,436 5,178 2,734 3,705 2,221 3,883 3,027 5,388 5,316 2,609 4,769 3,044 Bütçe Harcamaları (Milyon TL) 225,967 267,275 25,428 21,431 20,942 27,733 22,646 22,290 23,436 25,173 19,054 23,894 23,775 23,163 - Faiz Harcamaları (Milyon TL) 50,661 53,201 4,987 4,731 1,915 1,042 6,090 4,577 4,333 7,053 2,165 3,343 4,624 3,103 - Faiz Hariç Harcamalar (Milyon TL) 175,306 214,074 20,441 16,699 19,027 26,692 16,557 17,713 19,104 18,121 16,890 20,552 19,150 20,060 Bütçe Dengesi (Milyon TL) -17,069 -52,215 -9,475 -2,421 -3,124 -5,859 -3,121 -2,271 -5,948 -4,455 5,812 -5,446 -2,046 3,089 - Faiz Dışı Denge (Milyon TL) 33,592 986 -4,488 2,310 -1,209 -4,817 2,968 2,306 -1,616 2,597 7,977 -2,103 2,578 6,192 Merkezi Yönetim Toplam
İç Borç Stoku (Milyon $) 181,728 219,170 216,349 220,686 222,051 219,170 226,458 220,972 223,910 231,804 219,492 217,909 229,417 229,211 Merkezi Yönetim Toplam
Dış Borç Stoku (Milyon $) 69,754 74,054 74,652 74,864 75,288 74,054 75,770 73,768 74,461 76,809 75,211 73,505 75,188 76,307
*: Çeyrek dönemler itibariyledir.
Kaynak: TÜİK, TCMB, Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı İletişim Bilgileri
Oktay Küçükkiremitçi Müdür 0312 4179200/2340 [email protected] Mustafa Şimşek Müdür Yardımcısı 0312 4179200/2340 [email protected] Fulya Bayraktar Kıdemli Uzman 0312 4179200/2356 [email protected] Faruk SEKMEN Uzman Yardımcısı 0312 4179200/2343 [email protected]
