Etüd-Araştırma Servisi 1 Dünya Ekonomisine Küresel Bakış
International Monetary Fund (IMF) tarafından Ekim 2013’te açıklanan “Dünya Ekonomik Görünüm” raporuna göre, büyüme rakamları aşağı yönlü revize edilmiştir. 2012 yılında dünya ekonomisinde büyüme %3,2 olarak kaydedilirken, 2013 beklentisi %2,9 olarak tayin edilmiştir. 2014 yılındaki beklenti ise, ekonomide yukarı yönlü bir büyümenin kaydedileceği ve dünya ekonomisindeki büyümenin %3,6 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.
2013 yılında gelişmekte olan ülkeler her ne kadar güçlü ekonomik görünümlere sahip olsalar da, bu ülkelerin büyüme rakamlarında düşüş eğilimi görülmektedir. Bu durumun temel etkeni küresel kriz sonrasında, ekonomik aktivitede yaşanan doğal soğuma olgusudur.
Gelişmekte olan ekonomilerdeki, büyümedeki düşüşün diğer faktörleri altyapısal sorunlar, iş gücü piyasası ve yatırımlardaki kırılganlıklardır.
Büyüme (%)
Dünya ekonomisi gelişmekte olan ülkelerin yüksek katkısı ile büyüme kaydetmeye devam etmektedir.
Gelişmekte olan ekonomilerin sırasıyla 2013 ve 2014 yıllarında %4,5 ve %5,1’lik bir büyüme gerçekleştireceği tahmin edilmektedir. Gelişmekte olan ülkeler iç talep, ihracat, destekleyici mali ve para politikaları ve iyimser finansal koşullarla birlikte, güçlü ekonomik göstergelere sahiptirler.
2011 yılında gelişmiş ülkeler %1,7 oranında sınırlı bir büyüme kaydederken, 2012 yılında küresel ekonomik yavaşlama ile gelişmiş ülkeler %1,5’lik bir büyüme gerçekleştirmiştir.
Gelişmiş ülkelerde 2013 için büyüme beklentisi %1,2 iken 2014 yılı için yukarı yönlü olarak
%2 olarak tahmin edilmektedir.
3,9
3,2 2,9
3,6
1,7 1,5 1,2 2
6,2
4,9 4,5 5,1
0 1 2 3 4 5 6 7
2011 2012 2013 2014
Dünya Gelişmiş Ülkeler Gelişmekte Olan Ülkeler
Etüd-Araştırma Servisi 2
201 1
201 2
201 3 (*)
201 4 (*)
Dünya 3,9 3,2 2,9 3,6
Gelişmiş Ülkeler 1,7 1,5 1,2 2
ABD 1,8 2,8 1,6 2,6
Euro Bölgesi 1,5 -0,6 -0,4 1
Almanya 3,4 0,9 0,5 1,4
Fransa 2 0 0,2 1
İtalya 0,4 -2,4 -1,8 0,7
İspanya 0,1 -1,6 -1,3 0,2
Japonya -0,6 2 2 1,2
İngiltere 1,1 0,2 1,4 1,9
Kanada 2,5 1,7 1,6 2,2
Diğer Gelişmiş Ülkeler 3,2 1,9 2,3 3,1 Gelişmekte Olan
Ülkeler 6,2 4,9 4,5 5,1
Orta ve Doğu Avrupa 5,4 1,4 2,3 2,7
BDT 4,8 3,4 2,1 3,4
Rusya 4,3 3,4 1,5 3
Gelişen Asya 7,8 6,4 6,3 6,5
Çin 9,3 7,7 7,6 7,3
Hindistan 6,3 3,2 3,8 5,1
Latin Amerika ve
Karayipler 4,6 2,9 2,7 3,1
Brezilya 2,7 0,9 2,5 2,5
Meksika 4 3,6 1,2 3
Ortadoğu ve Kuzey
Afrika 3,9 4,6 2,1 3,8
Türkiye 8,8 2,2 3,6 4
Kaynak: IMF
2012 yılında küresel ekonomide yaşanan durgunluğa rağmen, dünya ekonomisinde yaşanan % 3,2’lik büyümede, Gelişen Asya %6,4 ile en önemli küresel aktör olmuştur. 2011 yılında mükemmel bir performans ortaya koyarak %9,3 büyüyen Çin ekonomisi 2012 yılında da %7,7 oranında büyüyerek zirvede yer almıştır. Gelişen Asya’nın önemli oyuncularından birisi olan Hindistan da dünya ekonomisine önemli katkılar sağlamaktadır. Bölgenin 2013 yılı için büyüme tahmini ise yüzde 6,3’dür.
Euro bölgesi için 2013 yılında negatif yönlü büyümeden kurtulamayacağı, 2014 yılında ise
%1 olarak yukarı yönlü sınırlı bir büyüme gerçekleştireceği tahmin edilmektedir.
Gelişmekte olan ülkelerden Türkiye 2010 ve 2011 yıllarında sırasıyla %9,2 ve %8,8 oranda
Etüd-Araştırma Servisi 3 mükemmel olarak büyümüş, fakat ekonomide sorun yaratan cari açığa otoritelerce soğutucu tedbirler alınması sonucunda 2012 yılında potansiyelinin oldukça altında %2,2 seviyelerinde bir büyüme gerçekleştirmiştir.
Türkiye Ekonomisine Bakış ve 3. Çeyrekte Büyüme Rakamları
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3. çeyrekte büyüme yüzde 4,4 olarak açıklanmıştır. Böylece Türkiye ekonomisinde; 9 aylık büyüme %4 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Eğer 4. ve son çeyrekte %4’lük bir büyüme gerçekleşirse 2013 için belirlenen % 4’lük büyüme hedefi yakalanmış olunacaktır. Fakat son çeyrekte %2,5’luk bir büyüme gerçekleştiği takdirde Orta Vadeli Program(OVP)’da revize edilen %3,6’lık hedef yakalanacaktır. Dünya’da küresel ekonomik krizin, ülke ekonomilerini zorladığı şu günlerde 16 çeyrektir büyüyen Türkiye ekonomisinin hedeflenen %4’lük büyümeyi yakalayacağı ihtimal dâhilinde gözükmektedir.
GSYH değeri sabit fiyatlarla %4,4 artmıştır;
Üretim yöntemiyle gayri safi yurtiçi hasıla tahmininde, 2013 yılı üçüncü üç aylık çeyreği bir önceki yılın aynı çeyreğine göre sabit fiyatlarla %4,4’lük bir artışla 33.033 Milyon TL olarak gerçekleşmiştir.
2013 yılının ilk dokuz aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlara gayri safi yurtiçi hasıla %4,0’lık artışla 91.219 Milyon TL olarak gerçekleşmiştir.
GSYH değeri cari fiyatlarla %10 artmıştır;
Üretim yöntemiyle gayri safi yurtiçi hasıla tahmininde, 2013 yılı üçüncü üç aylık çeyreği bir önceki yılın aynı çeyreğine göre cari fiyatlarla %10,0’lık artışla 414.459 Milyon TL olarak gerçekleşmiştir.
2013 yılının ilk dokuz aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla %9,7’lik artışla 1.153.872 Milyon TL olarak gerçekleşmiştir.
Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Sonuçları, “III. Çeyrek 2013”
Yıl Çeyrek Cari Fiyatlarla GSYH (Milyon TL)
Büyüme Hızı
%
Cari Fiyatlarla GSYH (Milyon $)
Büyüme Hızı
%
Sabit Fiyatlarla GSYH (Milyon TL)
Büyüme Hızı
%
I 325 165 12,2 180 603 -1,7 27 209 3,1
II 349 600 10,1 193 673 -4,4 28 864 2,8
III 376 901 7,3 208 871 2,9 31 656 1,5
IV 364 120 7,3 202 574 9,6 29 946 1
2012 Yıllık 1 415 786 9,1 785 721 1,5 117 675 2,2
I* 354 895 9,1 198 662 10 28 016 3
II* 384 519 10 209 388 8,1 30 171 4,5
III 414 459 10 211 252 1,1 33 033 4,4
2013 9 aylık 1 153 872 9,7 619 303 6,2 91 219 4
Etüd-Araştırma Servisi 4 Kaynak: TÜİK
Sabit fiyatlarla hanehalklarının nihai tüketim harcamaları %5,1 ve devletin nihai tüketim harcamaları %0,6 artmıştır;
Hanehalklarının nihai tüketim harcamaları 2013 yılı üçüncü üç aylık çeyreğinde cari fiyatlarla %10,2’lik artışla 281.809 Milyon TL, sabit fiyatlarla %5,1’lik artışla 21.702 Milyon TL olmuştur.
Devletin nihai tüketim harcamaları 2013 yılı üçüncü üç aylık çeyreğinde cari fiyatlarla
%6,4’lük artışla 55.031 Milyon TL, sabit fiyatlarla %0,6 artışla 3.062 Milyon TL olmuştur.
Gayri safi sabit sermaye oluşumu sabit fiyatlarla %6,0 artmıştır;
Gayri safi sabit sermaye oluşumu 2013 yılı üçüncü üç aylık çeyreğinde cari fiyatlarla
%14,0’lık artışla 77.388 Milyon TL, sabit fiyatlarla %6,0 artışla 7.442 Milyon TL oldu.
Sabit fiyatlarla mal ve hizmet ihracatı %2,2 azalmış, mal ve hizmet ithalatı %6,0 artmıştır;
Mal ve hizmet ihracatı 2013 yılı üçüncü üç aylık çeyreğinde cari fiyatlarla %7,6’lık artışla 109.592 Milyon TL, sabit fiyatlarla %2,2 azalışla 8.360 Milyon TL olmuştur.
Mal ve hizmet ithalatı 2013 yılı üçüncü üç aylık çeyreğinde cari fiyatlarla %14,0’lık artışla 128.418 Milyon TL, sabit fiyatlarla %6,0 artışla 8.914 Milyon TL olmuştur.
Harcamalar Yöntemiyle GSYH Büyüme Hızları “III. Çeyrek 2013”
Yıl Çeyrek Hanehalklarının Nihai Tüketim Harcamaları
%
Devletin Nihai Tüketim Harcamaları
Gayri Safi Sabit Sermaye Oluşumu
%
Mal ve Hizmet İhracatı
%
(Eksi) Mal ve
Hizmet İthalatı
%
I -0,4 5,5 -1,5 12,6 -8,4
II -1,2 4,4 -4,3 23,2 -1,7
III -0,3 5,5 -3,3 14,4 3
IV -0,4 8,5 -1,7 16,7 6,6
2012 Yıllık -0,6 6,1 -2,7 16,7 -0,3
I* 3,4 7,6 2,5 5,2 7,4
II* 5,6 7,8 4 0,1 12,1
III 5,1 0,6 6 -2,2 6
2013 9 aylık 4,7 5,2 4,1 0,8 8,5
Kaynak: TÜİK
Etüd-Araştırma Servisi 5 Türkiye açısından 3.çeyrekte meydana gelen büyüme Orta Vadeli Program’da (OVP) revize edilmeden önceki büyüme hedefini yakalama açısından önem arz etmektedir. Fakat 9 aylık dönemdeki büyümeyi fonksiyonlarıyla birlikte ele aldığımızda bazı problemlerin olduğu görülmektedir.
İlk 9 ayın %4 seviyesinde büyümesinde 3,1 puan özel tüketim harcamalarındaki artıştan kaynaklanmaktadır. Kamunun tüketime katkısı binde 5 seviyelerindedir.
Yatırımın büyümeye katkısı kamudan 1,3 olurken, özel sektörün katkısı binde 5 ile negatif olarak gerçekleşmiştir.
9 aylık dönemde Net Dış Ticaretin büyümeye etkisi negatif yönlü ve 2,2 puan olarak gerçekleşmiştir. Pozitif bir kalem olan mal ve hizmet ihracatındaki artış binde 2 olurken, negatif bir kalem olan mal ve hizmet ithalatındaki artış ise %2,4 seviyesine ulaşmıştır. Buna bağlı olarak net dış ticarette oluşan bu durum, büyümeyi 2,2 puan aşağı çekmektedir.
