T.C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ BĠLĠMSEL ARAġTIRMA PROJELERĠ KOORDĠNASYON BĠRĠMĠ PROJE BAŞLIĞI. Proje No: FBA

(1)

1

T.C.

ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ

BĠLĠMSEL ARAġTIRMA PROJELERĠ KOORDĠNASYON BĠRĠMĠ

PROJE BAŞLIĞI

KAYSERĠ VE CĠVARINDA BÖCEK PATOJENĠ NEMATODLARIN BELĠRLENMESĠ, KLASĠK VE MOLEKÜLER TANISI VE BĠYOLOJĠK

ETKĠNLĠKLERĠNĠN ARAġTIRILMASI

Proje No:

FBA-11-3532

Proje Türü:

NORMAL ARAġTIRMA PROJESĠ (NAP)

SONUÇ RAPORU

Proje Yürütücüsü:

PROF.DR. RAMAZAN CANHĠLAL ZĠRAAT FAKÜLTESĠ

BĠTKĠ KORUMA BÖLÜMÜ

Araştırmacı:

PROF. DR. OSMAN GÜLġEN ZĠRAAT FAKÜLTESĠ BAHÇE BĠTKĠLERĠ BÖLÜMÜ

Haziran 2014 KAYSERĠ

(2)

2

(3)

3 TEŞEKKÜR

Bu projeyi maddi olarak destekleyen ERÜ BAP Birimine, projenin yürütülmesi aĢamasında sabırlı bir Ģekilde yardımcı olan BAP Birimi çalıĢanlarına ve fedakâr bir Ģekilde proje çalıĢmalarına iĢtirak eden Yüksek Lisans ve Lisans öğrencilerimize teĢekkür ederiz.

(4)

4 İÇİNDEKİLER

Sayfa No

ÖZET 5

ABSTRACT 6

GĠRĠġ 7

GENEL BĠLGĠLER 8

GEREÇ VE YÖNTEM 10

BULGULAR 15

TARTIġMA VE SONUÇ 21

KAYNAKLAR 23

(5)

5 ÖZET

Entomopatojen nematodlar biyolojik mücadele etmeni olarak, geniĢ konukçu spektrumu, konukçusunu 24-48 saate öldürme, ticari olarak in vivo veya in vitro‟da kolayca üretilebilme, aktif olarak konukçusunu arama, uygulama alanında yerleĢebilme ve orada uzun süre etkili olabilme, kolay uygulanabilirlik, birçok kimyasalla uyumluluk ve çevre için güvenli olmaları gibi birçok ideal özelliklere sahiptirler. Bu özelliklerinden dolayı nematodlar birçok ülkede araĢtırıcıların ilgisini çekmekte ve yaklaĢık 25 yıldır, gittikçe yaygınlaĢarak biyolojik mücadele ajanı olarak kullanılmaktadır. ÇalıĢmamızda, Kayseri ilçelerinde 5 farklı habitatdan [ormanlık alan, çayır, tarla bitkileri üretim alanı (soya, mısır, pamuk), sebze üretim alanı ve bağ-bahçe] alınan 174 örnekten, 66 adet entomopatojen nematod izolatı elde edilmiĢ ve teĢhisleri gerçekleĢtirilmiĢtir. Pozitif toprak örneği oranı %37.9 olmuĢtur. Bu izolatlardan, 44 tanesi Steinernema feltiae, 2 tanesi S. carpocapsae, 1 tanesi S. bicornutum, 1 tanesi S. litorale, 3 tanesi S. sp. ve 15 tanesi Heterorhabditis bacteriophora olarak teĢhis edilmiĢtir. Bu nematodlardan, S. bicornutum ve S.litorale, Ülkemizde ilk defa bu proje kapsamında elde edilmiĢtir, yani ilk kayıt niteliğindedir.

Elde edilen entomopatojen nematodların etkinliklerini belirlemek amacıyla; farklı rakımlardan elde edilen bazı tür ve ırklar, bir depo zararlısı olan Sitophilus oryzae üzerinde denenmiĢtir. ÇalıĢmamızın sonuçlarına göre; elde edilen veriler ümit vericidir. Ölüm oranı yüksek ve LC₅₀ değerleri düĢük bulunan S. carpocapsae 076-S, Heterorhabditis bacteriophora YHS-3, H. bacteriophora PBS-1, H. bacteriophora KMP-2 ve H.

bacteriophora FLH-3 izolatlarının 1000 ĠJ/ergin dozu ve daha yüksek dozlarının, depolama Ģartlarına benzer ortamlarda da denenmesi gereklidir. Bu uygulamalara, “feromonlarla zararlıyı nematodların yoğun olarak bulunduğu belirli alanlara çekerek zaralı ile nematodu buluĢturma uygulaması” da eklenebilir.

Elde ettiğimiz bu nematodların, önemli tarımsal zararlılara, öncelikle toprakta ve korunaklı habitatlarda yaĢayanlara karĢı denenmesi gerekmektedir. Yapılacak olan bu etkinlik çalıĢmalarından sonra, nematodlardan bazıları için, Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığının 11.10.2008–27021 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınladığı 2008/28 nolu ve “Biyolojik Mücadele Etmenlerinin Ruhsatlandırılması, İthali, Üretimi ve Kullanımı Hakkında Tebliği”ne dayanılarak ruhsatlandırma baĢvurusunda bulunabilecektir.

(6)

6 ABSTRACT

Entomopathogenic nematodes have many ideal attributes as biological control agents, such as a wide host range, rapid host mortality, ease of commercial production in vivo or in vitro, active host-seeking ability, long-term efficacy, easy application, compatibility with many chemical pesticides and environmental safety. Because of these properties, entomopathogenic nematodes have been attracted the interest of researchers in many countries and have been used as biological control agent for 25 years with increasing density. In our study; we got 66 entomopathogenic nematode isolates from 174 soil samples obtained in Kayseri Districts from 5 different habitats [Forest, pasture, field crops (soybean, corn, cotton), vegetable, and fruit orchard]. Positive soil sample ratio was 37.9%. Forty-four of these isolates were identified as Steinernema feltiae. Two of them were S. carpocapsae, one of them was S. bicornutum, one of them was S. litorale, three of them were S. sp., and fifteen of them were Heterorhabditis bacteriophora. Of these nematodes, S. bicornutum and S. litorale are first records in Turkey.

Some of these isolates from different altitudes have been tested on Sitophilus oryzae, a stored product insect, in order to determine their efficacy. The results from these tests are promising. S. carpocapsae 076-S, Heterorhabditis bacteriophora YHS-3, H. bacteriophora PBS-1, H. bacteriophora KMP-2, and H. bacteriophora FLH-3 isolates with high mortality and low LC₅₀ are needed to be tested in conditions similar to storages with higher doses. In addition to, the application of entomopathogenic nematodes used in combination with biotechnical methods such as pheromones that attract the pest where will meet with the nematodes could also be tried.

The nematodes we obtained are also needed to be experimented against important agricultural pests especially those living in soil and cryptic habitats. After these trials, the application for registration of some of these nematodes could be done according to “The Regulation of The Registration, Import, Production, and Usage of Biological Control Agents”

published by the Ministry of Agriculture and Rural Affairs on Official Gazette dated 11 October 2008 numbered 27021.

(7)

7 GİRİŞ / AMAÇ VE KAPSAM

Ġnsanlığın varoluĢundan beri yapılagelen tarım, 20. yüzyıl ortalarından itibaren, sağlanan desteklemeler sonucu süratle entansifleĢmiĢ ve makineleĢmeyle beraber yoğun olarak kimyasal ilaç ve gübre kullanılmaya baĢlanılmıĢtır. Ancak bunun sonucu gerçekleĢen tarımsal üretim artıĢının dünyadaki açlık sorununa bir çözüm getirmediği, aksine doğal dengeyi ve insan sağlığını süratle bozduğu görülünce, bilim çevreleri ve sivil toplum örgütlerinin baskısıyla 1979 yılından itibaren DDT grubu pestisitlerin kullanımı A.B.D.'den baĢlayarak ülkemiz de dahil bir çok ülkede yasaklanmıĢtır. Gün geçtikçe yasaklanan pestisit sayısı artmaktadır. 1980‟li yıllardan sonra ise, Ġyi Tarım Uygulamaları ve Organik Tarım gibi ekolojik dengenin korunmasını, insan, hayvan ve çevre sağlığını önemseyen üretim sistemleri geliĢtirilmeye baĢlanmıĢtır. Bu sistemler içerisinde, özellikle organik tarımda, kimyasal mücadeleye alternatif yöntemler önem kazanmıĢtır. Bu alternatif yöntemler içerisinde, ekolojik dengenin korunarak hastalık ve zararlıların kontrol altına alınmasında Biyolojik Mücadele çok önemli bir yer tutmaktadır.

Arthropodlar, funguslar, bakteriler, virüsler, protozoalar ve böcek paraziti ve patojeni nematodların kullanıldığı biyolojik mücadele programlarında, böcek patojeni nematodlar önemli bir yer tutmaktadır. Entomopatojen nematodlar, özellikle danaburnu, mayıs böcekleri, tel kurtları ve kapnodisler gibi toprakta yaĢayan böceklerin biyolojik mücadelesinde önem arz ederler. Aynı zamanda, yaĢamının bir bölümünü toprakta geçiren veya toprak üstünde kapalı habitatlarda yaĢayan zararlılara karĢı da, nematodlar baĢarılı bir Ģekilde kullanılmakta (Poinar 1990, Adams and Nguyen 2002, Shapiro-Ilan et al. 2002, Grewal et al. 2005, Shapiro-IIan et al. 2006) ve bazılarında da ümitvar ümitvar sonuçlar elde edilmektedir (Canhilal and Carner 2006a, Canhilal et al 2007). Entomopatojen nematodlar biyolojik mücadele etmeni olarak, geniĢ konukçu spektrumu, konukçusunu 24-48 saate öldürme, ticari olarak in vivo veya in vitro‟da kolayca üretilebilme, aktif olarak konukçusunu arama, uygulama alanında yerleĢebilme ve orada uzun süre etkili olabilme, kolay uygulanabilirlik, birçok kimyasalla uyumluluk ve çevre için güvenli olmaları gibi birçok ideal özelliklere sahiptirler (Dowds and Peters 2002).

Bu özelliklerinden dolayı nematodlar birçok ülkede araĢtırıcıların ilgisini çekmekte ve yaklaĢık 25 yıldır, gittikçe yaygınlaĢarak biyolojik mücadele ajanı olarak kullanılmaktadır (Peters 2010). Bedding and Akhurst (1975)‟un Galleria tuzağı metodunu geliĢtirmesinden sonra, Dünyanın birçok bölgesinde, Ġspanya‟da (Garcia and Palomo 1996, Campos-Herrera ve Gutierrez 2008), Mısır‟da (Shamseldean and Abd-Elgawad 1994), Sirilanka‟da (Amarasinghe et al. 1994), Ġsveç‟te (Haukeland 1993), Kanada‟da (Mracek and Webster 1993), Tennessee‟de (ABD) (Rueda et al. 1993), Ġskoçya‟da (Boag et al. 1992), Almanya‟da (Ehlers et al.1991), Havai‟de (Hara et al. 1991), Ġsrail‟de (Glazer et al. 1991), Ġrlanda‟da (Blackshaw 1988, Griffin et al. 1991), Ġngiltere‟de (Hominick and Briscoe 1990), Finlandiya‟da (Vanninen et al. 1989), Macaristan‟da (Mracek and Jenser 1988), Avustralya‟da (Akhurst and Bedding 1986), Ġsviçre‟de (Burman et al. 1986), Kuzey Carolina‟da (ABD) (Akhurst and Brooks 1984), Florida‟da (ABD) (Beavers et al. 1983), Güney Carolina‟da (ABD) (Canhilal and Carner 2006b), Porto Rika‟da (Roman and Beavers 1982), Çekoslovakya‟da (Mracek 1980), Meksika‟da (Molina-Ochoa et al. 2009), Tayvan‟da (Hsieh et al), Nepal‟de (Khatri-Chhetri et al. 2010), Suriye‟de (Canhilal et al. 2006), Belçika‟da (Ansari et al. 2007) ve Gürcistan‟ da (Chubinishvili et al. 2010) entomopatojen nematodların tespiti için sürveyler yapılmıĢ ve biyolojik etkinlikleri belirlenmiĢtir.

Projemiz tamamlanıncaya kadar, Kayseri ve civarında entomopatojen nematodların doğal dağılımı üzerine yapılmıĢ detaylı bir çalıĢma bulunmamaktaydı. ÇalıĢmamızda, Kayseri

(8)

8 ilçelerinde 5 farklı habitatdan [ormanlık alan, çayır, tarla bitkileri üretim alanı (soya, mısır, pamuk), sebze üretim alanı ve bağ-bahçe] alınan 174 örnekten, 66 adet entomopatojen nematod izolatı elde edilmiĢ ve teĢhisleri gerçekleĢtirilmiĢtir. Pozitif toprak örneği oranı

%37.9 olmuĢtur. Bu izolatlardan, 44 tanesi Steinernema feltiae, 2 tanesi S. carpocapsae, 1 tanesi S. bicornutum, 1 tanesi S. litorale, 3 tanesi S. sp. ve 15 tanesi Heterorhabditis bacteriophora olarak teĢhis edilmiĢtir. Bu nematodlardan, S. bicornutum ve S.litorale, Ülkemizde ilk defa bu proje kapsamında elde edilmiĢtir, yani ilk kayıt niteliğindedir.

Elde edilen entomopatojen nematodların etkinliklerini belirlemek amacıyla; farklı rakımlardan elde edilen bazı tür ve ırklar, bir depo zararlısı olan Sitophilus oryzae üzerinde denenmiĢtir. Yapılacak olan diğer etkinlik çalıĢmalarından sonra, bu nematodlardan bazıları için, Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığının 11.10.2008–27021 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınladığı 2008/28 nolu ve “Biyolojik Mücadele Etmenlerinin Ruhsatlandırılması, İthali, Üretimi ve Kullanımı Hakkında Tebliği”ne dayanılarak ruhsatlandırma baĢvurusunda bulunulabilecektir.

GENEL BİLGİLER

Entomopatojen nematodlar (EPN), Heterorhabditidae ve Steinernematidae (Rhabditida) familyalarına ait zorunlu böcek patojenleridir (Koppenhöfer et al. 2000). Bu nematodlar mutualistik iliĢki içerisinde oldukları Enterobacteriaceae familyasına ait Xenorhabdus (Steinernematidae) ve Photorhabdus (Heterorhabditidae) bakterileri sayesinde konukçularını 24–48 saat içerisinde septisemi yoluyla öldürme yeteneğine sahiptirler (Kaya and Gaugler 1993, Forst and Nealson 1996, Burnell and Stock 2000). Steinernematidler ve heterorhabditler genelde benzer bir hayat döngüsüne sahiptirler. Yumurta, 4 farklı morfolojik larva dönemi ve ergin dönem olmak üzere toplam 6 geliĢme dönemi vardır. En önemli larva dönemi bu grubun baĢarısını sağlayan 3. larva dönemi (infektif juvenil (=IJ) ya da dauer juvenil) dir. Toprakta bulunan ve konukçusunu arayıp bulan bu 3. dönemdir. Bu dönem, bir yıl ya da daha fazla toprakta canlılığını sürdürebilir (Koppenhöfer et al. 2000, Burnell and Stock 2000). IJ‟ler uygun bir konukçu bulunca konukçunun doğal açıklıklarından (stigma, ağız, anüs) ya da kutikul‟ün ince kısımlarından (sadece heterorhabditlerde) konukçu hemosölüne girerler (Bedding and Molyneux 1982, Wang and Gaugler 1998). Konukçuya giren IJ‟ ler bir deri değiĢtirir ve taĢıdıkları simbiyotik bakteriyi böcek hemosölü içerisine salarlar. Böcek dokusuyla beslenerek üreyen bakteriler konukçusunu 24–48 saat içerisinde öldürür (Csontos and Boven 2002), Glazer and Lewis 2000). Enfekte ettikleri böcekte besinin tükenmeye baĢlaması üzerine, 3. evre IJ‟ ler konukçu kütikülasını parçalayarak dıĢarı çıkar ve yeni konukçu böcek aramaya baĢlarlar (Kaya and Gaugler 1993).

Tarımda zararlı böceklerin % 90‟ının en az bir biyolojik dönemini toprakta tamamladığı düĢünülürse konukçu listesinin ne kadar fazla olduğu anlaĢılmaktadır (Klein 1990). EPN‟lar konukçusunu aktif arama yeteneğine sahip olup, zararlıyı algılayıp ona doğru harekete geçme özelliğine sahiptirler (Csontos and Boven 2002, Susurluk et al. 2003, Susurluk 2006, Susurluk 2008). Halbuki toprakta kullanılan tarım ilaçları, hedef zararlıya ulaĢmak için sık sık tekrarlanmakta ve bu nedenle yüksek oranda taban suyuna karıĢmaktadır.

Toprak altı zararlılarına karĢı pestisitlerin kullanılması ile %40‟a varan oranlarda baĢarı sağlanırken, EPN‟lar ile yapılan mücadelede bu oran %80-90‟lara ulaĢabilmektedir (Ehlers and Peters 1998, Sulistyanto and Ehlers 1996).

EPN‟lar in vivo ya da katı veya sıvı ortamlarda in vitro olarak kitle halinde üretilebilirler (Ehlers 1996, Ehlers 2001, Grewal and Georgis 1998). In vivo üretimde en çok tercih edilen böcek Galleria mellonella L. (Lepidoptera: Pyralidae)‟ dır (Kaya and Stock 1997). In vitro fermantasyon yöntemi EPN‟ların en ucuz kitlesel üretimine izin verir ve bu

(9)

9 metod endüstrileĢmiĢ ülkelerin seçtiği bir yöntemdir (Ehlers 1996, Shapiro-IIan et al. 2002).

BeĢyüz ml‟lik bir erlen içerisinde 2 milyar infektif dönem nematod üretilebilmektedir (Bedding 1981). EPN‟lar, türüne bağlı olarak, 250.000 IJ/ml‟e yoğunluğa kadar 7.500–8.000 litrelik biyo reaktörlerde baĢarıyla üretilmektedirler (Ehlers 2001, Ehlers 1996, Grewal and Georgis 1998). Günümüzde ticari üretimi yapılan EPN‟lari; Steinernema carpocapsae, S.

riobrave, S. feltiae, S. glaseri, S. scapterisci, Heterorhabditis bacteriophora ve H. megidis‟tir.

Üretilen bu ticari nematod preparasyonları Amerika BirleĢik Devletleri, Almanya, Avusturya, Ġngiltere, Hollanda, Avusturalya, Finlandiya, Ġsviçre, Belçika, Danimarka, Ġtalya, Ġspanya, Yunanistan, Ġsrail ve Çin gibi ülkelerde kullanılmaktadır (Ehlers et al. 1998, Ehlers 2001, Strauch and Ehlers 1998).

Ülkemizde EPN ile ilgili olarak ilk çalıĢma, (Özer ve ark. 1995) Karadeniz Bölgesindeki yapılan bir EPN surveyidir. Bu çalıĢma sonunda Steinernema feltiae türü Türkiye için ilk kez kayıt edilmiĢtir. Ülkemizde EPN ile ilgili çalıĢmalar oldukça sınırlı olup çoğunlukla tür tespitini içeren surveylerden oluĢmaktadır. Bugüne kadar Türkiye‟de tespit edilen 7 adet EPN türü bulunmaktadır. Bunlar; Steinernema feltiae, S. carpocapsae, S. affine, S. anatoliense, S. weiseri, Heterorhabditis bacteriophora ve H. megidis’tir (Özer et al. 1995, Susurluk et al. 2001, Kepenekçi 2002, Hazır et al. 2003, Susurluk and Toprak 2006; Unlu et al. 2007, Yılmaz et al. 2009). Kitle üretimleri ile ilgili ülkemizde henüz bir çalıĢma bulunmamakla beraber ekolojik ve etkinlik çalıĢmaları da oldukça sınırlıdır (Susurluk et al.

2003, Kepenekçi and Susurluk 2006a, Kepenekçi and Susurluk 2006b; Susurluk 2006a, Susurluk 2006b, Unlu et al. 2007, Susurluk 2008, Susurluk et al. 2009, Karagöz et al. 2009).

Günümüzde EPN‟ ların baĢarı ile kullanıldığı toplam 250 adet zararlı böcek türü bulunmaktadır (Peters 1996). Bunlardan bazı önemli bitki zararlıları Ģunlardır: Cydia pomonella (Elma içkudu), Agrotis spp. (Bozkurtlar), Otiorhynchus sulcatus (Bağ maymuncuğu), Leptinotarsa decemlineata (Patates böceği), Plutella xylostella (Sebze güveleri), Sciarid spp. (Mantar sinekleri), Tripsler, Scarabidler, Capnodis spp. ve Gryllotalpa gryllotalpa (Danaburnu).

EPN popülasyonunu baskı altına alan en önemli cansız etmeler, sıcaklık ve su kaybıdır. Bu konuda yapılmıĢ çok sayıda araĢtırma bulunmaktadır (Kaya 1990, Kung et al.

1991, Kaya and Gaugler 1993, Grewal et al. 1994). Yüksek sıcaklık ve su kaybı EPN‟ lerde direkt ölüme neden olabildiği gibi, özellikle etkinlik azalması ve üreme kabiliyetin de düĢüĢlere neden olmaktadır (Kung et al. 1991). EPN türlerine göre değiĢmekle birlikte genel olarak 3–35 °C arasındaki sıcaklıklarda ve % 25–100 nem değerlerinde canlılıklarını koruyabilmektedirler (Griffin 1993). Ancak, Heterorhabditis türleri daha çok 12–32 °C arasında biyolojilerini tamamlayabilmekte ve böcekler üzerinde etkin olabilmektedirler.

Özellikle H. bacteriophora’ da 33 °C‟ den sonra ölüm oranı ve biyolojik aktivitede düĢüĢ olduğu yapılan çalıĢmalarda ortaya çıkmıĢtır (Grewal et al. 1994, Susurluk, et al. 2001, Strong 2002, Ehlers et al. 2005). Ayrıca H. bacteriophora türü %11–26 bağıl nemli ortamda ancak 28 saat canlı kalabilmiĢtir (Tarasco and Griffin 2003).

EPN‟ lerde su kaybı, düĢük toprak/ortam neminin teĢvik ettiği fizyolojik bir olaydır.

IJ‟ ler böcek dıĢı ortamda su kaybına karĢı dormant (uyku) hale geçerek ve yüzeyini azaltmak için kendi etrafında hakla Ģeklini alarak su kaybını minimuma indirmek için önlemler alırlar.

Bunun yanında su kaybına dayanıklılık, türün genetik yapısındaki bazı özelliklerle de ortaya çıkmaktadır. Bu sayede bazı türler vücudundaki bazı kimyasal reaksiyonlarla su kaybını engelleyebilmektedirler. H. bacteriophora bu kaybını baĢarılı bir Ģekilde ayarlayabilen ve bu özelliğini de genetik olarak döllere aktarabilen bir türdür (Glazer and Lewis 2000).

(10)

10 Farklı iklim özelliklerine sahip bölgelerden izole edilen EPN‟ lar arasında bazı özellikler bakımından farklılıklar tespit edilmiĢtir. Bunların baĢında yüksek sıcaklığa ve su kaybına tolerans ve etkinlik oranlarında farklılıklar gelmektedir (Hominick 2002, Ehlers 2001, Susurluk et al. 2003). Daha sıcak ve ılıman bölgelerden izole edilen H. bacteriophora türlerinin serin ve kuzey bölgelerden izole edilen türlere göre özellikle yüksek sıcaklığa ve su kaybına daha toleranslı oldukları tespit edilmiĢtir.

AraĢtırmacılar bu farklılıkların nedenlerini araĢtırırken bu özelliklerin kalıtsal olup olmadıklarını da araĢtırmıĢlar ve ilk kez H. bacteriophora’ nın yüksek sıcaklığa ve su kaybına tolerans özelliklerini kalıtsal olarak döllerine aktardığını bulmuĢlardır (Glazer et al. 1991, Shapiro et al. 1996, Strauch et al. 2004, Ehlers et al. 2005).

Türler içi yapılan hibritleme yolu ile su kaybına dayanıklı yeni ırklar ilk kez Strauch et al. (2004) tarafından elde edilirken, yüksek sıcaklığa toleranslı ırkların elde edilmesi fikri ilk kez Shapiro et al. (1996) tarafından ortaya atılmıĢ, ancak ilk olarak Ehlers et al. (2005) tarafından gerçekleĢtirilmiĢtir. Mukuka et al. (2010) ise, 60 farklı H. bacteriophora izolatının hem yüksek sıcaklık ve hem de su kaybına toleranslılıkları ölçülmüĢtür.

GEREÇ VE YÖNTEM

Entomopatojenik Nematodların İzolasyonu ve Tanısı Toprak örneklerinin alınması

Kayseri ilçelerinde 2 veya 3 alanda 5 farklı habitatda (ormanlık alan, çayır, tarla bitkileri üretim alanı (soya, mısır, pamuk), sebze üretim alanı ve bağ-bahçe) örneklemeler yapılmıĢtır. Bunların yanında, tesadüfi olarak, ormanlık ve çayır-mera alanlarından mümkün oldukça fazla toprak örneği alınarak elde edilecek nematod sayısı artırılmaya çalıĢılmıĢtır. Her örnekleme bölgesinde, yaklaĢık 300-400 m2‟lik alanda 5-10 metre arayla, yüzeydeki 5 cm‟lik tabaka uzaklaĢtırıldıktan sonra, 10-15 cm derinlikten 6-8 tesadüfü örnek, kürek veya toprak sondası yardımıyla alınmıĢtır. YaklaĢık 2-3 litre olan bu örnekler plastik bir torba içerisinde iyice karıĢtırıldıktan sonra, 1 litrelik bir örnek alınıp, 11 cm çapında ve 9 cm yüksekliğindeki plastik yoğurt kaplarına konulmuĢtur. Daha sonra bu örnekler üzerine habitat, tarih ve yer ismi yazılıp, 12-15 ^oC‟deki buz kutusunda laboratuara getirilmiĢtir (Akhurst ve Bedding 1986).

Galleria mellonella üretimi ve nematodların izolasyonu

Denemelerde kullanılacak Galleria mellonella (L.) larvaları, soya unu, mısır unu, toz maya, bal, gliserin, süt tozu ve buğday kepeğinden oluĢan bir besin ortamında 312 ^oC‟deki etüvde üretilmiĢtir. Toprak örnekleri örneklemeden sonra 24 saat içerisinde laboratuarda, Bedding ve Akhurst (1975)‟in yöntemine göre denemeye alınmıĢtır. Kaplar içerisindeki toprağa 5-7 Galleria larvası gömülerek, kaplar, üzerinde 5 adet 1 mm çapında delik bulunan bir kapakla kapatılmıĢtır. Bu örnekler 252 ^oC de 6-8 gün tutulup her 3 günde bir kontrol edilerek ölü larvalar topraktan uzaklaĢtırılıp, distile suyla yıkanarak White Trap (White 1929)‟ten uyarlanan bir tuzak üzerine yerleĢtirilmiĢtir (Canhilal & Carner 2006). Tuzak, içerisinde katlanmıĢ 11 mm çapında filtre kağıdı bulunan orta boy petri kaplarından( 9 cm çaplı) oluĢmuĢtur. Petri kaplarına 15-20 ml distile su ilave edildikten sonra, orta kısmına katlanmıĢ filtre kağıdı yerleĢtirilerek ve ölü larvalar kağıt üzerine konulmuĢtur. Larvalar bu tuzakta 10-12 gün bekletilip ve su içerisine gelen infektif genç nematodlar toplanmıĢtır. Bu nematodlar, Koch esaslarına göre patojenitelerini kanıtlamak için, petri kapları içerisinde, filtre kağıtları üzerinde 5-8 Galleria larvasına maruz bırakılmıĢtır. Daha sonra, patojen

(11)

11 olduğu belirlenen izolatlar laboratuarda, yukarıda belirtilen metotla kültüre alınmıĢlardır. Her kadavradan ortalama 100–120 bin kadar yeni nesil IJ meydana gelmektedir (Kaya and Stock 1997). Toplanan nematodlar saklama kaplarına alınarak buzdolabında (8 °C) kullanıma kadar bekletilmiĢtir (Bedding 1981, Koppenhöfer 2000). Bu üretim her 2-3 ayda bir yenilenerek kültürlerin canlı olarak elde tutulması sağlanmıĢtır.

Entomopatojen nematodların moleküler karakterizasyonu DNA izolasyonu:

DNA izolasyonu Maafi (2003)‟nin tek larvadan DNA elde etme protokolü esas alınarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu metoda göre içerisinde 25 μl ddH2O bulunan PCR tüpteki (0.2 ml) her bir 6-8 larva üzerine 25 μl WLB (+) ilave edilmiĢtir. KarıĢım 65°C‟de 1,5 saat ardından 99°C‟de 5dk thermocycle‟de inkübe edilerek –20 °C'de muhafaza edilmiĢtir.

DNA‟nın izolasyonunda kullanılan WLB (+)‟nin hazırlanmasında 950µl Worm Lysis Buffer WLB (-) +10 µl beta-mercaptoethanol + 40 µl (20mg/ml ProtK) kullanılmıĢtır.

DNA Amplifikasyonu: Nematodun genomundaki 18S ve 26S‟lik rDNA ve ITS bölgesi forward ve reverse primerler (Çizelge 1) kullanılarak amplifike edilmiĢtir. PCR reaksiyonu 5 ng/μl DNA, 2,5 μl PCR tampon çözelti, 2 mM MgCI2, 200 µM dNTP, her primerden 0,4 µM primer, 1 ünite Taq DNA polimeraz ve ddH2O olacak Ģekilde toplam 25 mikrolitrede gerçekleĢtirilmiĢtir.

Çizelge 1. EPN örneklerinin moleküler tanımlanmasında kullanılan primerler

Primer ismi 5_ - 3 sekans Kaynaklar

Tw81 5'-GTTTCCGTAGGTGAACCTGC-3' Joyce et.al., 1994

Ab28 5'-ATATGCTTAAGTTCAGCGGGT-3' Joyce et.al., 1994

PCR döngüsü, baĢlangıçta 94 ºC de 4 da, 94 ºC de 60 sn, 55ºC de 60 sn, 72ºC de 120 sn ve PCR 35 döngü, son olarak 72ºC 10 da olacak Ģekilde tamamlanmıĢtır. PCR ürünleri %1.5 agaroz gelde elektroforez (100 V for 40 dk) edilerek 15 dak. etidyum bromid (0.1 μg/ml) çözeltisinde bekletildikten sonra UV transilluminatör yardımı ile görüntülenmiĢ ve fotoğrafları çekilmiĢtir (ġekil 1). Kalan PCR ürünleri –20 °C muhafaza edilmiĢtir.

ġekil 1. Amplike edilen popülâsyonlara ait bant görüntüsü

(12)

12 PCR ürünün DNA bant yöntemi re- amlifikasyonu

Amplifike edilen PCR ürünü doğrudan sekans analizine göndermek için yeterli olmayıp, re-amplifike edilmesi gerekmektedir. Bu çalıĢmada her bir popülasyona ait PCR ürünü “DNA Bant Yöntemi” esas alınarak re-amplike edilmiĢtir. Bu amaçla her bir popülasyona ait birincil PCR ürünü %1.25 agaroz gelde elektroforez (100 V for 40 dk) edilerek 15 dak. etidyum bromid (0.1 μg/ml) çözeltisinde bekletildikten sonra UV transilluminatör yardımı ile görüntülenmiĢ ve banttaki DNA tip (pipet ucu) yardımı ile alınarak (tip 3-5 kez DNA bandına temas ettirilir) önceden hazırlanmıĢ PCR reaksiyonu içine aktarılmıĢtır. Bu iĢlem her bir popülasyon için üç en az tekrarlı olarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Her bir popülasyona ait PCR ürünleri birleĢtirilerek %1.5 agaroz gelde elektroforez (100 V for 40 dk) edilip 15 dak.

etidyum bromid (0.1 μg/ml) çözeltisinde bekletildikten sonra UV transilluminatör yardımı ile görüntülenmiĢ ve fotoğrafları çekilmiĢtir (ġekil 2).

ġekil 2. Re-amplike edilen örneklere ait bant görüntüsü PCR ürününün saflaştırması:

Re-amplifilke edilmiĢ olan PCR ürünü Promega‟nın saflaĢtırma kiti kullanılarak (Wizard® SV Gel and PCR Clean-Up System) agoroz jelden prufike edilmiĢtir. Bu amaçla,

a) Re-amplifike edilmiĢ PCR ürünü UV transilluminatörde görüntülenmiĢ, tek bir DNA bandı gözlemlenmiĢtir. Söz konusu DNA bandı bir bistüri yardımıyla kesilerek 1,5 ml mikrosantrifüj tüplere aktarılmıĢtır.

b) 1,5 ml mikrosantrifüj tüplerdeki 100 mg agoraz jel dilimine 700 μl bağlama solüsyonu (Membrane binding solution) ilave edilerek 60 ºC‟de 10 da su banyosu yaptırılmıĢtır. Ġnkübasyon esnasında DNA‟nın agoraz jel diliminden daha kolay ayrılması için en az 3 defa tüpler ters çevrilerek jelin tam olarak erimesi sağlanmıĢtır.

c) Eriyik, içine temiz filtreli rezervuar tüpler yerleĢtirilmiĢ olan toplama tüpleri içerisine 700 μl + 700 μl olacak Ģekilde iki defada aktarılmıĢ ve her defasında maksimum hızda (14000 rpm/da) 60 sn santrifüj edilmiĢ ve her defasında eriyik dikkatli bir Ģekilde döküldükten sonra DNA‟ların filtreli rezervuar tüplerde toplanması sağlanmıĢtır.

d) Filtreli rezervuar tüpler tüplerdeki DNA‟lara 700 μl yıkama solüsyonunu (Membrane wash solution) ilave edilerek 1 da süreyle oda sıcaklığında inkübe

(13)

13 edildikten sonra, maksimum hızda (14000 rpm/da) 60 sn santrifüj edilerek yıkama solüsyonu dikkatli bir Ģekilde dökülmüĢtür.

e) DNA‟lara 500 μl yıkama solüsyonunu ilave edilerek 1 da süreyle oda sıcaklığında inkübe edildikten sonra, maksimum hızda (14000 rpm/da) 5 da santrifüj edilerek yıkama solüsyonu dikkatli bir Ģekilde dökülmüĢtür.

f) Filtreli rezervuar tüpler 1,5 ml yeni mikrosantrifüj tüplere aktarılarak (14000 rpm/da) 60 sn santrifüj edilmiĢtir.

g) SaflaĢtırılmıĢ DNA‟nın yeni tüplere geçiĢini sağlamak amacıyla amacıyla 30 μl ddH2O su üsteki temiz rezervuar filtre tüplere eklenerek maksimum hızda (14000 rpm/da) 60 sn santrifüj edilmiĢtir.

h) SaflaĢtırılmıĢ PCR ürünü konsantrasyonu belirlenerek (Nanodrop-1000) ve +4 ºC‟de saklanmıĢtır.

i) Her bir örnekten 1,5 ml mikrosantrifüj tüplere 5 μl DNA + 5 μl Ab 28 primer konularak sekansa gönderilmiĢtir.

Sekans Analizi:

rDNA‟nın ITS bölgesi amplike edilen 66 popülasyonun sekans analizleri Güney Kore‟de Macrogen firmasına yaptırılmıĢ olup sekans sonuçları Software Packages Chromas 2.00 (Technelysium, Helensvale, QLD, Australia) programı kullanılarak analiz edilmiĢ ve gen bankasından (Sequin v. 9.00, http://www.ncbi.nlm.nih.gov) DNA‟ların tanımlanması yapılmıĢtır.

Elde edilen nematodların biyolojik etkinliklerinin belirlenmesi

ÇalıĢmada kullanılan S. oryzae Sütçü Ġmam Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü‟ne ait stok kültürlerinden elde edilmiĢtir. S. oryzae erginleri, 1 litrelik cam kavanozlara 1/3 oranında buğday konularak, kavanozların ağızları paket lastiği yardımıyla tül ile kapatılmıĢ ve 25 °C sıcaklıkta karanlık iklim odasında üretilmiĢtir (ġekil 3). Nematodlar (Heterorhabditis bacteriophora YHS-3 izolatı, H. bacteriophora KMP-2 izolatı, H.

bacteriophora PBS-1 izolatı, H. bacteriophora FLH izolatı, H. bacteriophora ĠNC izolatı, Steinernema feltiae KCS izolatı, S. feltiae OZV-5-S izolatı, S. carpocapsae 076-S izolatı, S.bicornutum MGZ-4-S izolatı), kepek, soya unu, mısır unu, süt tozu, bal, gliserin ve toz mayadan oluĢan bir yetiĢtirme ortamında, 1 litrelik cam kavanozlarda, 30±2^oC‟de yetiĢtirilen G. mellonella larvalarında (ġekil 4) Woodring ve Kaya (1988)‟nın metoduna göre kültüre alınmıĢtır. EPN‟lar tarafından enfekte edilmiĢ Galleria larvaları, uyarlanmıĢ bir White tuzağına (ġekil 5) (Canhilal ve Carner, 2006) yerleĢtirilerek, buradan hasat edilen IJ‟ler, deneme öncesi kültür flasklarında 7-8 ^oC‟deki buzdolabında 15-20 gün depolanmıĢtır (Kung ve ark., 1990).

(14)

14

ġekil 3. Sitophilus oryzae üretimi ġekil 4. Galleria mellonella üretimi

ġekil 5. White Tuzağı‟nda EPN‟un ġekil 6. Petri kabı deneme ortamı hastalandırdığı Galleria mellonella larvaları

Yirmi gün yaĢtaki S. oryzae erginleri, içinde kurutma kağıdı bulunan 90 mm‟lik Petri kaplarına 10‟ ar adet konulmuĢtur. Ġnkübasyon süresince beslenmeleri için her Petri kabına 20 adet buğday tanesi ilave edilmiĢtir (ġekil 6). Biyolojik mücadele ajanı, EPN‟lar, 200, 400 ve 1000 IJ/ml dozlarında (Shahına ve Salma, 2010) sayım slaytında sayılarak her Petriye inoküle edilmiĢtir. Nem kaybını ve böceklerin kaçıĢını önlemek için Petri kaplarının kenarları parafilm ile kapatılmıĢtır. Kontrolde ise sadece saf su kullanılmıĢtır. Denemeler 4 tekerrürlü olarak gerçekleĢtirilmiĢ olup, Petriler 25±1°C‟dekiinkübatöre konulmuĢtur. Sayımlar 4, 6 ve 8. günde yapılarak (Rodriguez ve Campbell, 2006) sayım sonuçlarının ortalaması alınıp % ölüm oranları hesaplanmıĢtır. S. oryzae ergin ölümlerinin nematoddan kaynaklandığını kanıtlamak için ölü erginler „White Tuzağı‟na alınmıĢtır (ġekil 7). Tuzağa aldıktan 7 gün sonra nematod çıkıĢı gözlemlenmiĢtir (ġekil 8).

Hesaplanan ölüm oranları, Abbott‟un (1925) düzeltme formülü kullanılarak yeniden düzenlenmiĢtir. Verilere varyans analizi uygulanmıĢ ve ortalamalar arasındaki faklılıkların belirlenmesinde Duncan testi kullanılmıĢtır. Letal konsatrasyon (LC₅₀) değerleri probit analizi ile hesaplanmıĢtır (SPSS, 2003).

(15)

15

ġekil 7. Ölü Sitophilus oryzae ġekil 8. White Tuzağı‟ndaki S. Oryzae erginlerinin White Tuzağı‟na alınması erginlerinden nematod çıkıĢı

BULGULAR

Nematod izolasyonu yapmak için, Kayseri ve ilçelerinden toplam 174 adet toprak örneği alınmıĢtır (Çizelge2). Bu toprak örneklerinden 66 adet entomopatojen nematod izolatı elde edilmiĢtir (Çizelge 3). Pozitif toprak örneği oranı %37.9 olmuĢtur. Bu izolatlardan, 44 tanesi Steinernema feltiae, 2 tanesi S. carpocapsae, 1 tanesi S. bicornutum, 1 tanesi S.

litorale, 3 tanesi S. sp. ve 15 tanesi Heterorhabditis bacteriophora olarak sekans analizi ile teĢhis edilmiĢtir. Nematodların elde edildiği toprakların bazı fiziksel ve kimyasal analizleri de, Fakültemiz Toprak Bölümü laboratuarında yaptırılmıĢtır (Çizelge 3).

Çizelge 2. Kayseri ve civarından alınan toprak örnekleri ve elde edilen entomopatojen nematod izolatları.

No Kod Tarih Alınan yer Habitat Elde edilen izolat

MERKEZ KAMPÜS

1 01.04.2011 ArĢ birim önü. Çim -

2 01.04.2011 ArĢ birim kantin Çim -

3 01.04.2011 ArĢ birim arka bahçe Çam-kavak -

4 KMP-1 01.04.2011 ArĢ birim arka bahçe Kayısı S. feltiae 5

01.04.2011 Safiye çıkrıkçı arĢ

alanı Fidanlık -

6

KMP-4 01.04.2011 Safiye çıkrıkçı arĢ

alanı Karaz-armut S. feltiae 7

alanı Çilek -

8

KMP-2 01.04.2011 Safiye çıkrıkçı arĢ

alanı Bağ H. bacteriophora

9

alanı Böğürtlen -

10 01.04.2011 Safiye çıkrıkçı sera Sebze -

11 KMP-3 01.04.2011 Safiye çıkrıkçı sera Bağ-bahçe S. feltiae 12

KMP-6,KMP- 7, KMP-8

alanı Elma

S. feltiae, S.

feltiae,S. feltiae 13 KMP-9 08.04.2011 Ilahiyat fak. Çam altı Çim S. feltiae 14 KMP-10 08.04.2011 Ilahiyat fak. Çam altı Çim S. feltiae 15 08.04.2011 Ilahiyat fak. Çam altı Akasya -

16

KMP-11 08.04.2011 Ilahiyat fak. Cami

yanı Akasya H. bacteriophora

(16)

16 17 08.04.2011 Iktisadi ve idari fak Atkestanesi -

18 KMP-12 08.04.2011 Rektörlük Çim S. feltiae

19 08.04.2011 Rektörlük arka Çim -

20 08.04.2011 Safiye çıkrıkçı arĢ Elma -

24 08.04.2011 ArĢ birim arka hotel Çim -

25 08.04.2011 ArĢ birim arka hotel çim -

TALAS

26 15.04.2011 Endürlük merkez Sebze -

27 TLS-2 15.04.2011 At çiftliği Elma S. feltiae

28 15.04.2011 Dut kavĢağı Sebze -

29 TLS-3 15.04.2011 Dut kavĢağı Meyve S. feltiae

30 15.04.2011 Çardak baĢı camii Çim -

31 15.04.2011 Endürlük merkez Çim -

32 TLS-4 15.04.2011 Derevenk vadisi Bağ S. feltiae 33 TLS-5 15.04.2011 Derevenk vadisi Meyve S. feltiae

34 15.04.2011 Ali dağı eteği MeĢe -

35 15.04.2011 Gülistan evleri Buğday -

36 15.04.2011 Endürlük merkez Sebze -

ĠNCESU

37 18.04.2011 Organize sanayi Çamlık -

38 18.04.2011 Ġncesu giriĢ Bağ -

39 ĠNC-1 18.04.2011 Dere bağ Yonca S. feltiae

40 18.04.2011 Üçkuyu köy Mera -

41 18.04.2011 Ġncesu giriĢ Buğday -

42 ĠNC-2 18.04.2011 Garipçe Meyve S. feltiae

43 ĠNC-3 18.04.2011 Garipçe Patates H. bacteriophora

44 18.04.2011 Garipsu kavĢağı Mera -

45 18.04.2011 Dere bağ Sebze -

46 18.04.2011 Üçkuyu köy Yonca -

YEġĠLHĠSAR

47 YHS-1 18.04.2011 Dilkilik mah. Bağ S. feltiae

48 18.04.2011 Içmece köy Kayısı -

49 YHS-2 18.04.2011 Saray çiftliği Mısır S. feltiae

50 18.04.2011 Içmece köy Patlıcan -

51 18.04.2011 Kılcan mevkii Çim -

52 18.04.2011 Keler mah. Çam -

53 18.04.2011 Kavalı köy Domates -

54 YHS-4 18.04.2011 Çakırağıl mevkii Buğday S. feltiae

55 18.04.2011 KuĢcu köy Pancar -

56 YHS-3 18.04.2011 Çamurak mah. Elma H. bacteriophora

KOCASĠNAN

57 27.04.2011 Yuvalı köy Mera -

58 27.04.2011 Molu çiftliği Çam -

59 27.04.2011 Beydeğirmen köyü ġekerpancarı -

60 27.04.2011 Oymaağaç köyü Ayçiçeği -

61 KCS-1 27.04.2011 Pastırmacılar parkı Çim S. carpocapsae 62 KCS-2 27.04.2011 Yemliha belediyesi Meyve H. bacteriophora 63 KCS-3 27.04.2011 Oymaağaç köyü Meyve S. feltiae

(17)

17

64 KCS-4 27.04.2011 Yuvalı köyü Meyva S. feltiae

65 27.04.2011 Molu köyü Buğday -

66 KCS-5 27.04.2011 Yemliha belediyesi Patlıcan S. feltiae

67 KCS-6 27.04.2011 Yemliha belediyesi Patates H. bacteriophora

68 KCS-7 27.04.2011 Yuvalı köyü Bağ S. feltiae

69 27.04.2011 Oymaağaç köyü Yonca -

70 KCS-8 27.04.2011 Yuvalı köyü Meyve S. feltiae

BÜNYAN 71

11.05.2011 Tuzhisar köyiçi

mevkii Meyve -

72 11.05.2011 Büyük tuzhisar yolu Buğday -

73 11.05.2011 Tuzhisar köy Çim -

74 11.05.2011 Sarımsaklı barajı Çam -

75 11.05.2011 Karahıdır köyü ġekerpancarı -

76 BNY-1 11.05.2011 KardeĢler köyü Bağ H. bacteriophora

77 11.05.2011 Karahıdır köyü Kayısı -

78 11.05.2011 KardeĢler köyü Meyve-sebze -

79 BNY-3 11.05.2011 Karahıdır köyü Mera H. bacteriophora

80 11.05.2011 Karahıdır köyü Meyve-sebze -

81 BNY-4 11.05.2011 Burhaniye belediyesi Meyve H. bacteriophora

82 11.05.2011 Karahıdır köyü Patates -

83 11.05.2011 Karahıdır köyü Sebze -

84 11.05.2011 Karahıdır köyü Mısır -

85 11.05.2011 Tuzhisar karayolları Çam -

86 11.05.2011 Merzaoğlu benzin ist. ġekerpancarı -

87 11.05.2011 Sarımsaklı barajı Çim -

88 BNY-5 11.05.2011 Karahıdır köyü Yonca H. bacteriophora

89 BNY-6 11.05.2011 Akmescit köyü Yonca S. sp

90 BNY-7 11.05.2011 Akmescit köyü meyve H. bacteriophora TALAS

91 18.05.2011 BaĢakpınar Çam -

92 TLS-7 18.05.2011 Koçcağız köy Elma S. feltiae

93 18.05.2011 Koçcağız köy Bağ -

94 18.05.2011 Koçcağız köy Buğday -

95 TLS-8 18.05.2011 Koçcağız köy Meyve-sebze S. feltiae

96 18.05.2011 Kamber köy Çim -

97 18.05.2011 Koçcağız köy Korunga -

98 18.05.2011 Kamber köy Mera -

99 TLS-9 18.05.2011 Koçcağız köy Meyve-sebze S. feltiae PINARBAġI

100 01.06.2011 AvĢar söğütlü Yonca -

101 01.06.2011 AvĢar söğütlü Sebze -

102 01.06.2011 Pazarören mevkii Meyve -

103 PBS-1 01.06.2011 Karatay Yonca-patates H. bacteriophora

104 01.06.2011 Zamantı ırmağı Çim -

105 01.06.2011 Karatay Çam -

106 01.06.2011 Pazarören mevkii Mısır -

107 01.06.2011 Adana yolu Mera -

108 01.06.2011 Adana yolu Buğday -

109 PBS-2 01.06.2011 Adana yolu Mera S. feltiae

MELĠKGAZĠ

(18)

18 110 MGZ-1 02.06.2011 Mimarsinan Buğday S. feltiae

111 MGZ-2 02.06.2011 Ağırnas köyü Yonca S. feltiae 112 MGZ-3 02.06.2011 Ağırnas köyü Patates S. feltiae

113 MGZ-4 02.06.2011 Gesi Meyve S. bicornutum

114 MGZ-5 02.06.2011 Mimarsinan Bağ S. feltiae

115 02.06.2011 Gürpınar köyü Sebze -

116 02.06.2011 Turan mevkii Meyve -

117 02.06.2011 Gesi Çamlık -

118 02.06.2011 Ağırnas köyü Pancar -

119 02.06.2011 Mimarsinan Mera -

120 02.06.2011 Gürpınar Buğday -

121 02.06.2011 Ağırnas Koruluk -

SARIOĞLAN

122 10.06.2011 Düzencik köyü Yulaf -

123 10.06.2011 Tatlı köy Buğday -

124 10.06.2011 Baraj bölgesi Çamlık -

125 10.06.2011 Çiftlik Patates -

126 SOL-1 10.06.2011 Tatlı köy Sebze S. feltiae

127 SOL-2 10.06.2011 Tatlı köy Meyve S. feltiae

128 10.06.2011 Çiftlik Sebze -

129 SOL-3 10.06.2011 Çiftlik Çim S. feltiae

130 SOL-4 10.06.2011 Tatlı köy Meyve S. feltiae

AKKIġLA

131 10.06.2011 GümüĢsu köyü Fiğ -

132 10.06.2011 GümüĢsu köyü Patates -

133 10.06.2011 AlevkıĢla köyü Sebze -

134 10.06.2011 AlevkıĢla köyü Bağ -

135 10.06.2011 AlevkıĢla köyü Buğday -

136 10.06.2011 GümüĢsu köyü Sebze -

137 10.06.2011 GümüĢsu köyü Mera -

138 10.06.2011 AlevkıĢla köyü Sebze -

139 10.06.2011 AlevkıĢla köyü Meyve -

140 AKS-1 10.06.2011 GümüĢsu köyü Meyve S. feltiae 141 AKS-2 10.06.2011 GümüĢsu köyü Meyve S. feltiae

ÖZVATAN

142 OZV-5 21.06.2011 Merkez Meyve S. feltiae

143 21.06.2011 TuğlaĢah köyü Pancar -

144 21.06.2011 TuğlaĢah köyü Meyve -

145 OZV-4 21.06.2011 TaĢlık köyü Patates S. feltiae 146 OZV-3 21.06.2011 TaĢlık köyü Buğday S. feltiae 147 OZV-2 21.06.2011 Merkez Sebze-yonca S. litorale 148 OZV-1 21.06.2011 Merkez Patates-sebze S. feltiae

149 21.06.2011 TaĢlık köyü Mera -

150 21.06.2011 TaĢlık köyü Meyve-sebze -

FELAHĠYE

151 FLH-1 21.06.2011 Silahtar köyü Sebze S. feltiae

152 FLH-2 21.06.2011 Isabey köyü Bağ S.sp.

153 FLH-3 21.06.2011 Silahtar köyü Bağ H. bacteriophora

154 21.06.2011 Bağlar mevkii Sebze -

155 21.06.2011 Silahtar köyü Sebze -

156 21.06.2011 Yonca S. sp.

(19)

19

FLH-4,FLH-4 Merkez H. bacteriophora

157 21.06.2011 Isabey köyü Buğday -

158 21.06.2011 Merkez Çim -

159 21.06.2011 Merkez Çam -

160 21.06.2011 KaraĢeyh mevkii Pancar -

161 21.06.2011 Isabey köyü Nohut -

TOMARZA

162 E-37 01.06.2011 Merkez Çim S. feltiae

163 E-76 01.06.2011 Merkez Yonca S. carpocapsae

01.06.2011 Merkez Buğday -

01.06.2011 Merkez Yonca -

01.06.2011 Merkez Buğday -

YAHYALI

164 E-31 18.04.2011 Merkez Elma H. bacteriophora

165 E-42 18.04.2011 Merkez Kiraz S. feltiae

166 18.04.2011 Merkez Elma -

167 18.04.2011 Merkez Buğday -

DEVELĠ

170 18.04.2011 Merkez Elma -

171 18.04.2011 Merkez Yonca -

174 18.04.2011 Merkez Kiraz -

Çizelge 3. Kayseri ve civarında yürütülen sürveylerde elde edilen ve moleküler olarak teĢhisi gerçekleĢtirilen entomopatojen nematodlar ve bulundukları toprak özellikleri

No Kod Tür Toprak

tekstürü PH 1:2.5

v/w

Organik madde

%

EC 1:2.5 v/w

Kireç

%

1 ĠNC-2 S. feltiae Tınlı Kum 7,9 0,47 0,165 0,52

2 KMP-3 S. feltiae Kumlu Tın 7,71 2,76 0,317 2,3

3 KMP-9 S. feltiae Kum 7,76 2,26 0,325 1,93

4 ĠNC-1 S. feltiae Kumlu Killi

Tın 7,88 1,68 0,287 7,85

5 FLH-1 S. feltiae Tın 7,53 4,09 0,414 49,73

6 KMP-7 S. feltiae Kumlu Tın 7,52 2,7 0,442 1,35

7 MGZ-3 S. feltiae Kumlu Tın 7,54 5,83 0,145 20,54

8 TLS-8 S. feltiae Tın 7,63 3,9 0,33 21,96

9 KMP-12 S. feltiae Tınlı Kum 7,82 1,13 0,301 1,78

10 OZV-5 S. feltiae Kumlu Tın 7,77 1,89 0,323 42,81

11 MGZ-5 S. feltiae Tınlı Kum 7,91 1,5 0,186 1,29

12 TLS-3 S. feltiae Kumlu Tın 7,61 2,43 0,33 1,74

13 OVZ-4 S. feltiae Tın 7,82 2,48 0,306 2,09

14 TLS-5 S. feltiae Kumlu Tın 7,64 3,07 0,286 5,19

15 SOL-1 S. feltiae Kumlu Tın 7,72 2,11 0,307 2,17

16 SOL-2 S. feltiae Kumlu Tın 7,83 2,11 0,316 8,37

17 E-42 S. feltiae Kumlu Tın 7,63 4,5 0,55 18,99

18 E-37 S. feltiae Tın 7,61 4,94 0,322 9,12