T.C.
ISTANBUL TICARET ÜNİVERSITESİ SOSYAL BILIMLER ENSTİTÜSÜ
MUHASEBE VE DENETIM
IRAK ÖZEL BANKALARINDA, UFRS'NİN VE IRAK BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİNİN
FİNANSAL RAPORLARA UYGULANMASININ KARŞILAŞTIRILMASI
YÜKSEK LİSANS TEZİ
TEZ DANIŞMANI
PROF. DR. AHMET H. DURMUŞ
HAZIRLAYAN
SAIF SALAH ALDEEN AWAD 200007909
Istanbul, 2019
I
II
Özet
Bu araştırma, finansal raporlara uygulanan finansal raporlama standartlarının ne ölçüde etkilediğini ve uluslararası standartları uygulamanın avantajlarını açıklamayı hedeflemektedir. Aynı zamanda, ırakta bazı özel bankalarda uygulanan ufrsnın finansal tablolara etkisi netleştırelmesi amaçlamaktadır.Bu araştırma, bankacılık muhasebe sistemlerini kullanan tüm Irak bankalarını kapsamaktadır. Rastgele seçilen on adet bankadan alınan örneklemeler üzerinde çalışılmıştır. Araştırma, bu bankaların uluslarası standartlara geçişine odaklanmaktadır. Al-haliç bankası seçildi çünkü bu banka 2016- 2017 yılları arasında iki yıl boyunca uluslararası standartları uygulamıştır ve "UFRS'yi finansal raporlara uygulamanın etkisi" araştırma hipotezini Wilkson'un yöntemi ile test etmek için gerekli verileri sağlamıştır. Bankaların yıllık finansal tabloları, UFRS ve IGAAP prensiplerinin 2015 ve 2016 yılları arasındaki yıllık mali raporlara üzerindeki etkisini ölçmek için analiz edilmiştir. Sonuçlar, IGAAP ile hazırlanan finansal tabloların uyumlu olmadığını göstermektedir.
UFRS'nin araştırmada sunulan finansal tablo kalemleri üzerinde net bir etkisi vardır (varlıklar, borçlar, öz kaynak, gelir, giderler). Araştırma, ana finansal tablolarda yer almayan finansal tablo kalemlerine dikkat çekmek gibi konularda bir takım öneriler vererek sonuçlanmıştır.
Comparison between the application of international standards for financial reporting and the Iraqi banking accounting
system for financial reporting in Iraqi private banks ABSTRACT
This research aims to identify, theeffect extent of which application of financial reporting standards is applied to financial reports and advantages of applying the international standards. And It shows the impact of the application of international standards for financial reports in some private Iraqi banks. The research includes all Iraqi banks that apply the banking accounting system. A random sampling of ten banks was studied. the study focuses on the transition of these banks to use international standards. The gulf bank is selected because it has applied the international standers for two years between 2016 and 2017 and it has provided the required data to test the research hypothesis of influence of applying IFRS on the financial report via Wilkson's method. The annual financial statements of the banks were analyzed to measure the influence between applying the IFRS and IGAAP on the annual financial reports between 2015 and 2016. The results show that the financial statements prepared with the IGAAP are not compatible.
There is a clear effect of applying the IFRS on the financial statement items that are presented in the research (assets, liabilities, equity, income, expenses). The research came out with a number of recommendations such as give attention to the financial statements items that are not included in the main financial statements..
key word : ifrs, financıal reporting
III
İÇİNDEKİLER
ÖZET ... I ABSTRACT ... II İÇİNDEKİLER ... III KISALTMALAR LISTESI ... VII TABLOLAR LİSTESİ ... VIII ŞEKİLLER LİSTESİ ... X
GİRİŞ ... 1
BİRİNCİ BÖLÜM / ULUSLARARASI FINANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI ... 3
1.1.UFRS GENEL BAKIŞ ... 3
1.1.1.ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARININ TARİHİ GELİŞİMİ ... 3
1.1.2.ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ .... 8
1.1.3.ULUSLARARASI KURULUŞLARIN ULUSLARARASI STANDARTLARIN OLUŞTURULMASINDAKİ ROLÜ ... 10
1.1.3.1.ULUSLARARASI MUHASEBE STANDARTLARI KOMİTESİ (IASC) ... 11
1.1.3.2.ULUSLARARASI MUHASEBE STANDARTLARI KURULU (IASB): ... 11
1.1.3.4.DİĞER MUHASEBE KURULUŞLARI ... 13
1.1.4.BAZI ÜLKELERDE ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI UYGULAMALARI ... 14
1.1.4.1.ULUSLARARASI MUHASEBE STANDARTLARI AVRUPA BİRLİĞİ'NİN(AB) POZİSYONU 14 1.1.4.2.ULUSLARARASI STANDARTLARDA İNGİLTERE'NİN POZİSYONU ... 14
1.1.4.3.ULUSLARARASI STANDARTLARDA ALMANYA'NIN POZİSYONU ... 15
1.1.4.4.ULUSLARARASI STANDARTLARDA FRANSA'NIN POZİSYONU ... 16
1.1.4.5.ULUSLARARASI STANDARTLARDA BİRLEŞİK DEVLETLER’İN POZİSYONU: ... 16
1.1.4.6.ULUSLARARASI STANDARTLARDA JAPONYA'NIN POZİSYONU ... 17
1.1.4.7.ULUSLARARASI STANDARTLARDA ÇİN'İN POZİSYONU ... 17
1.1.4.8.ULUSLARARASI STANDARTLARDA RUSYA'NIN POZİSYONU ... 18
1.1.4.9.ULUSLARARASI STANDARTLARDA TÜRKİYE'NİN POZİSYONU ... 18
1.1.5.UFRS'DE ÖLÇME VE AÇIKLAMA ... 19
1.1.5.1.ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARINDA AÇIKLAMALAR ... 19
1.1.5.1.1AÇIKLAMA KAVRAMI ... 19
1.1.5.1.2.MUHASEBE AÇIKLAMA TÜRLERİ ... 19
1.1.5.1.3.MUHASEBE AÇIKLAMASININ ÖNEMİ ... 20
IV
1.1.5.1.4.MUHASEBE BİLGİLERİNİN AÇIKLAMA ARAÇLARI ... 20
1.1.5.1.5.MUHASEBE BİLGİLERİNİN AÇIKLANMASININ ZAMANLAMASI ... 20
1.1.5.2.ULUSLARARASI STANDARTLARA GÖRE ÖLÇÜM ... 20
1.1.5.2.1.ÖLÇÜM KAVRAMI ... 21
1.1.5.2.2.MUHASEBE ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ ... 21
1.1.6.UFRS'LERİN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ ... 21
1.1.6.1.ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARININ ÖNEMİ ... 21
1.1.6.2.ULUSLARARASI MUHASEBE STANDARTLARININ ÖZELLİKLERİ ... 22
1.1.7.ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI LİSTESİ ... 23
1.2. FİNANSAL RAPORLAMA ... 31
1.2.1.FİNANSAL RAPORLAMA KAVRAMI ... 31
1.2.2.FİNANSAL RAPORLARIN AMAÇLARI: ... 33
1.2.3.FİNANSAL RAPORLAMANIN ÖNEMİ ... 34
1.2.4.FİNANSAL RAPORLARIN ÖZELLİKLERİ VE İÇERİĞİ ... 35
1.2.4.1.FİNANSAL RAPORLARIN ÖZELLİKLERİ: ... 35
1.2.4.2.FİNANSAL RAPORLARIN İÇERİĞİ ... 36
1.2.5.FİNANSAL RAPORLAMA KULLANICILARI (PAYDAŞLARI) ... 37
İKİNCİ BÖLÜM / IRAKTA UFRS ... 40
2.1 IRAK'TA FİNANSAL RAPORLAMADA ULUSLARARASI STANDARTLARA GEÇİŞ TARİHİ ... 40
2.2. IRAK'TAKİ BANKA DIŞI ŞİRKETLER İÇİN UFRS ÖNCESİ FİNANSAL TABLOLARA GENEL BAKIŞ ... 42
2.2.1.SİSTEMİN ÜRETEBİLECEĞİ BİLGİLER ŞU ŞEKİLDE SINIFLANDIRILIR: ... 43
2.3. ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARININ KABUL EDİLMESİNDEN ÖNCE IRAK'TAKİ BANKACILIK FİNANSAL RAPORLAMASINA GENEL BAKIŞ ... 43
2.4. IRAKTA HESAP PLANI VE FİNANSAL TABLOLAR... 44
2.5. IRAK'TA FİNANSAL RAPORLAR ... 45
2.6.IRAK FİNANSAL RAPORLARI AŞAĞIDAKİLERE AYRILMIŞTIR: ... 46
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM / IRAKTA BANKACILIK SİSTEMİ VE MUHASEBE SİSTEM ... 48
3.1. IRAK’TA TİCARİ BANKALARIN ORTAYA ÇIKIŞ TARİHÇESİ... 48
3.2.IRAK'TA TİCARİ BANKALARIN TANIMI ... 51
3.3.TİCARİ BANKALARIN ÖZELLİKLERİ ... 51
3.4.IRAK BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİNİN KAVRAMLARI, İLKELERİ ... 52
3.4.1.FİNANSAL MUHASEBE SİSTEMİ TARAFINDAN BENİMSENEN İLKELER: ... 52
3.5.IRAK'TA BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİNİN DEZAVANTAJLARI ... 54
3.6.IRAK BANKALARININ FİNANSAL TABLOLARINDA AÇIKLANMASI ... 54 3.7.IRAK TİCARİ BANKALARINDA MEVCUT FİNANSAL RAPORLAR VE FİNANSAL TABLOLAR55
V
3.7.1.İÇ RAPORLAR ... 55
3.7.2. DIŞ RAPORLAR ... 56
DÜRÜDÜNCÜ BÖLÜM/ IRAK’TA ÖZEL TİCARİ BANKALARDA UFRS UYGULAMALARI .... 57
4.1.IRAK'TA ÖZEL TİCARİ BANKALARDA FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARININ UYGULANMASI ... 57
4.2. IRAKTA TİCARİ ÖZEL BANKALARDA, FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARININ UYGULANMASINA İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER ... 58
4.2.1.İLK. 1997 TARİHLİ 21 SAYILI ŞİRKETLER KANUNU ... 58
4.2.2.İKİNCİ. 2004 TARİHLİ 94 SAYILI BANKACILIK KANUNU ... 59
4.2.2.1.MADDE 16 SERMAYEYLE İLGİLİ DİĞER KOŞULLARI SAĞLAR ... 59
4.2.2.2.MADDE 26 KAMU BANKACILIĞI İLKELERİ ... 60
4.2.2.3.MADDE 42 MUHASEBE İLKELERİNİ VE FİNANSAL TABLOLARIN HAZIRLANMASINI SAĞLAR: ... 60
4.2.3.III. EMİR NO. (6) 2004 YILI IRAK MERKEZ BANKASI KANUNU ... 60
4.2.4.DÖRDÜNCÜSÜ: IRAK MENKUL KIYMETLER BORSASI KANUNU'NUN 47. ... 61
4.3. BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİ İLE ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI ARASINDAKİ FİNANSAL TABLOLARIN KARŞILAŞTIRMALI SUNUMU ... 61
4.4. BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİNE GÖRE FİNANSAL TABLOLAR VE ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI ARASINDAKİ FARKLARDIR. ... 62
4.4.1.BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİNE GÖRE HAZIRLANAN BİLANÇO VE ULUSLARARASI STANDART NO. (1) 'İN KARŞILAŞTIRILMASI ... 63
4.4.2.BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİNDE KAR VE ZARAR VE DAĞITIM TABLOSUNUN VE UFRS 1'DEKİ GELİR TABLOSUNUN KARŞILAŞTIRILMASI ... 64
4.4.3.BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİNDE NAKİT AKIŞ TABLOSUNUN VE UFRS 7'NİN KARŞILAŞTIRILMASI ... 65
4.5. FİNANSAL TABLOLARIN UFRS KAPSAMINDA SUNUMU ... 66
4.5.1.FİNANSAL TABLOLARIN ULUSLARARASI STANDART NO. (1) UYARINCA SUNUMU ... 66
4.5.2.FİNANSAL TABLOLARIN AMACI: ... 66
4.5.3.FİNANSAL TABLOLARIN HAZIRLANMASINDA SORUMLULUĞU: ... 67
4.5.4.FİNANSAL TABLOLARIN SINIRLAMALARI:... 68
4.6. FİNANSAL DURUM LİSTESİ)STATEMENT OF FİNANCİAL POSİTİON) (BALANCE SHEET) . 69 4.6.1.FİNANSAL DURUM TABLOSUNUN AVANTAJLARI ... 69
4.6.2.FİNANSAL DURUM TABLOSU KALEMLERİ ... 69
BEŞİNCİ BÖLÜM/ IRAK ÖZEL BANKALARINDA, UFRS'NİN FİNANSAL RAPORLARA UYGULANMASININ ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA ... 73
5.1.ARAŞTIRMA YAPILACAK BANKA ... 73
5.2.AL-HALİÇ BANKASI FİNANSAL TABLOLARININ UFRS ÖNCESİ VE SONRASI VE FİNANSAL TABLOLARI ... 74
VI
5.3.DEĞİŞİMLERİN TESPİTİ ... 86
5.3.1.VARLIKLARIN SUNUMU VE ANALİZİ: ... 86
5.3.2. YÜKÜMLÜLÜKLERİN SUNUMU VE ANALİZİ. ... 88
5.3.3. ÖZKAYNAKLARIN SUNUMU VE ANALİZİ. ... 92
5.3.4.GELİR SUNUM VE ANALİZİ ... 93
5.3.5.GİDERLERİN SUNUMU VE ANALİZİ... 95
5.3.6.KAR VE ZARAR SUNUMU VE ANALİZİ ... 97
5.4.İKİNCİ KONU / TEST HİPOTEZLER ... 99
5.4.1.IGAAP UYGULAMASI İLE UFRS ARASINDAKİ İLİŞKİYİ ANALİZ ETMEK ... 100
5.4.1.1.VARLIKLAR İÇİN BİREYSEL ÖRNEK İSTATİSTİKLER ... 100
5.4.1.2.YÜKÜMLÜLÜK İÇİN BİREYSEL ÖRNEK İSTATİSTİKLER ... 101
5.4.1.3.ÖZKAYNAK İÇİN BİREYSEL ÖRNEK İSTATİSTİKLER ... 102
5.4.1.4.GELİRLER İÇİN BİREYSEL ÖRNEK İSTATİSTİKLER ... 103
5.4.1.5.GİDERLER İÇİN BİREYSEL ÖRNEK İSTATİSTİKLER ... 104
5.4.2.UFRS'NİN FİNANSAL TABLO KALEMLERİNE ETKİSİNİN ANALİZİ ... 105
5.4.2.1.VARLIK ETKİ İSTATİSTİKLERİ ... 105
5.4.2.2.YÜKÜMLÜLÜKLERİN ETKİSİ HAKKINDA İSTATİSTİKSEL BİLGİLER ... 106
5.4.2.3.ÖZKAYNAKLAR ETKİSİ HAKKINDA İSTATİSTİKSEL BİLGİLER ... 106
5.4.2.4.GELİR ETKİSİ HAKKINDA İSTATİSTİKSEL BİLGİLER ... 107
5.4.2.5.GİDER ETKİSİ HAKKINDA İSTATİSTİKSEL BİLGİLER ... 107
5.4.3.IRAK BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİNE GÖRE ARİTMETİK ORTALAMAHATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 5.4.4.ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARINA GÖRE ARİTMETİK ORTALAMA ... 109
ALTINCI BÖLÜM / SONUÇLAR ... 109
6.1.SONUÇLAR ... 111
KAYNAKLAR ... 113
VII
KISALTMALAR LISTESI
IAS Uluslararası Muhasebe Standartları (International Accounting Standards )
IFRS Uluslararası Finansal Raporlama Standartları. International Financial Reporting Standards.
SIC Standart Endüstriyel Kodları Standard Industrial Codes
AICPA Amerikan Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Enstitüsü The American Institute Of Certified Public Accountants
IASC Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesi (The International Accounting Standards Committee)
IFAC Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (The International Federation of Accountants)
IASB Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (The International Accounting Standards Board)
SAC Muhasebe Kavramları Tablosu (Statement of Accounting Concepts)
IFRIC Uluslararası Finansal Raporlama Yorum Komitesi (International Financial Reporting Interpretations Committee)
ICAEW İngiltere ve Galler'de Yeminli Mali Müşavirler Enstitüsü (The Institute of Chartered Accountants in England and Wales) IIF Uluslararası Finans Enstitüsü (The Institute Of International
Finance )
IIB International Investment Bank (Uluslararası Yatırım Bankası) IMF International Monetary Found (Uluslararası Para Fonu) APB Accounting Principles Board (Muhasebe İlkeleri Kurulu) AAA American Accounting Association (Amerikan Muhasebe
Birliği)
VIII
TABLOLAR LİSTESİ
TABLO 1) ) IRAK BANKALARININ BERLEŞİK MUHASEBE SİSTEMİNE GÖRE KÖRFEZ
BANKASI BİLANÇOSUNU GÖSTERMEKTERDİR ... 74
TABLO ( 2 )ULUSLARARASI FINANSAL RAPORLAMA STANDARTLARINA UYGUN OLARAK KÖRFEZ BANKASININ FİNANSAL DURUMUNU GÖSTERMEKTEDİR ... 76
TABLO 3) )IRAK BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİNE GÖRE KÖRFEZ BANKASININ KÂR-ZARAR HESABINI GÖSTERMEKTEDİR ... 79
TABLO ( 4 )ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARINA UYGUN OLARAK KÖRFEZ BANKASININ GELİR TABLOSUNU GÖSTERMEKTEDİR ... 81
TABLO (5)IRAK BANKACILIK MUHASEBE SİSTEMİNE GÖRE KÖRFEZ BANKASININ NAKİT AKIŞ TABLOSUNU GÖSTERMEKTEDİR ... 82
TABLO ( 6 )KÖRFEZ BANKASININ NAKİT AKIŞ TABLOSU ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARINA UYGUN OLARAK SUNULMUŞTUR ... 84
TABLO )7) ARAŞTIRMA İLE BELİRLENEN BANKALAR İÇİN DEĞİŞİM YÜZDELERİNE SAHİP TOPLAM VARLIKLAR ... 87
TABLO 8 ARAŞTIRMADA BELİRLENEN BANKALARIN DEĞİŞME ORANINA SAHİP TOPLAM YÜKÜMLÜLÜKLER ... 89
TABLO 9ARAŞTIRMA İLE BELİRLENEN BANKALARIN DEĞİŞİM YÜZDELERİ İLE BİRLİKTE TOPLAM ÖZKAYNAKLARI... 92
TABLO 10 ARAŞTIRMA İLE BELİRLENEN BANKALAR İÇİN DEĞİŞİM YÜZDELERİ TOPLAM GELİRİ ... 95
TABLO 11ARAŞTIRMA İLE BELİRLENEN BANKALAR İÇİN DEĞİŞİM YÜZDELERİ İLE BİRLİKTE TOPLAM HARCAMALARI ... 96
TABLO 12 BİREYSEL VARLIK ÖRNEK İSTATİSTİKLERİ ... 100
TABLO 13 BİREYSEL ÖRNEK BAĞLANTI VARLIKLARI ... 101
TABLO 14BİREYSEL İSTATİSTİKLER ÖRNEK YÜKÜMLÜLÜKLER ... 101
TABLO 15BİREYSEL ÖRNEK BAĞLANTI YÜKÜMLÜLÜKLERİ ... 102
TABLO 16BİREYSEL İSTATİSTİKLER ÖRNEK ÖZKAYNAKLARI ... 102
TABLO 17BİREYSEL ÖRNEK BAĞLANTI ÖZKAYNAKLARI ... 103
TABLO 18 BİREYSEL ÖRNEK GELİR İSTATİSTİKLERİ ... 103
TABLO 19BİREYSEL ÖRNEK BAĞLANTI GELİRLER ... 104
TABLO 20BİREYSEL ÖRNEK GİDER İSTATİSTİKLERİ ... 104
TABLO 21BİREYSEL ÖRNEK BAĞLANTI GELİRLERİ ... 104
IX
TABLO 22VARLIK ETKİ İSTATİSTİKLERİ ... 106
TABLO 23YÜKÜMLÜLÜK ETKİ İSTATİSTİKLERİ ... 106
TABLO 24ÖZKAYNAK ETKİ İSTATİSTİKLERİ ... 107
TABLO 25 GELİR ETKİ İSTATİSTİKLERİ ... 107
TABLO 26 GİDER ETKİ İSTATİSTİKLERİ ... 108
X
ŞEKİLLER LİSTESİ
şekil 1finansal tabloların kullanıcıları ... 40
şekil 2Finansal tabloların bileşenleri ... 68
şekil 3 Banka başına aktiflerdeki değişim yüzdesi ... 87
şekil 4 Banka başına yükümlülük değişiminin yüzdesi ... 90
şekil 5 Her bir banka için özkaynak değişim oranının yüzdesi ... 93
şekil 6 Banka başına gelir değişiminin yüzdesi ... 95
şekil 8 Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına göre Aritmetik ortalama ... 109
1
GİRİŞ
Bilgiler, doğruluk ve açıklama finansal kurumların tüm faaliyetlerinde karşılaştığı en önemli zorluklardan biridir. Bu kurumlar, yatırımcıların veya herhangi bir yararlanıcının, ekonomik kurumun performansının artırılmasına katkıda bulunmalarına karar vermelerini sağlayacak tam şeffaf finansal raporlar gerektirdiğini kabul etmektedir. Ekonomik kaynakların en uygun şekilde kullanılması, uygun değer yatırım konusunda karar alma ile sağlanmaktadır. Uygun bilginin sağlanması, özellikle de derleyicilerin muhasebe standartlarına, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASC) ve ardından Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) tarafından yayınlanan uluslararası standartlara uyma derecesiyle ne kadar değer kazandığı ile değerlenen muhasebe bilgileri ile elde edilmektedir. (UFRS), yüksek kaliteli uluslararası finansal raporlama için bir dizi uluslararası kabul görmüş standartın geliştirilmesiyle ilgilidir.
Bu nedenle, ölçütlerin finansal tablolarla sunulması aynı zamanda Irak'taki finansal tabloların gizliliklerinin mevcut durumu altında sunulması sürecinde çok önemlidir ve zordur. Bu detaylar Birincisi, yabancı sermayenin ülkeye girmesine izin veren 2003 tarihli 39 sayılı Yabancı Yatırım Kanunu kabul edilmiştir . İkincisi, 2003 yılında siyasal sistemin değişmesinden sonra, dış yatırımı çekerek Irak ekonomisinin reform çağrıları artmıştır.
Bu da bazı finansal tabloları görmesine ve dönüşümün etkisini test etmesine olanak sağlamıştır.
Araştırmanın, finansal raporlama standartlarının finansal tablolardaki potansiyel etkisini büyük bir araştırma amacı olarak değerlendirmiştir. Irak özel bankacılık sektörü araştırma için uygun bir alan olarak seçildi.
ARAŞTIRMA PROBLEMİ
Bankacılık muhasebe sistemi ve yerel kurallar esas alınarak hazırlanan şirketlerin mali tablolarında veya beyanlarında sunulan muhasebe bilgileri, Dünya Ticaret Örgütüne katılım, uluslararası pazarlara erişim veya yabancı yatırımları çekme gibi gelişmeleri veya global değişiklikleri takip etmemektedir. Muhasebe sistemine göre hazırlanan finansal tablolar ile finansal tablolarda veya raporlarda sunulması bakımından uluslararası muhasebe standartları arasında bir boşluk bırakılmasını sağlamıştır. Bu nedenle, bankaların uluslararası standartların gereklerini yerine getirmesi ve yatırımcılara yatırım yapmaları için teşvik edilmesi için finansal rapor listeleri hazırlamak gereklidir ve yatırımcıların anlayışını ve güvenini arttırmak ve yatırımlarını teşvik etmek için uluslararası standartlara uymak için mevcut finansal tabloların ve raporların geliştirilmesi üzerinde çalışmayı gerektirir. Özellikle 2006 yılı başlarında Irak'taki yabancı yatırım yasası çıkarıldıktan sonra bu, aynı ortamda çalışmalarına benzer koşullar altında çalışan, ancak küreselleşmenin ortaya çıkması, zorlukların ve sınırların kaldırılması, çokuluslu şirketlerin yayılması ile tüm yerel kurumlar için geçerlidir. Birçok yazarın normatif konuyu yeniden tartışmak ve finansal raporlama standartları konusunda temel
2 gereklilikler ve ilkeler geliştirmek için çalışmaya yönlendirmiştir. Finansal raporlama için standart bir ortamın uygulanabilirliği ve finansal raporların hazırlanmasındaki olası ilişkisi hakkında birçok entelektüel tartışma olmuştur. Ancak bu konu gelişmiş ülkelerde büyük bir sorun olsa da gelişmekte olan ülkelerde bu önemli değildir çünkü raporlama standartlarının benimsenmesi yenidir ve bu konuyu ele almak için yeterli uzmanlık bulunmamaktadır. Bu nedenle araştırma sorunu aşağıdaki sorularla şekillendirilebilir:
1. Irak bankalarındaki finansal bilgiler, finansal tablolar hazırlanırken uluslararası standartlarına sunumu uygun mu?
2. Irak bankalarında UFRS'yi kullanma zorunluluğunu önleyen zorluklar nelerdir?
3. UFRS'nin finansal tabloların (bilanço, gelir tablosu, nakit akışı) hazırlanmasında herhangi bir etkisi var mı?
ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ
Irak’taki uluslararası standartların uygulanması açısından Irak’ın DTÖ’ye katılma yaklaşımıyla buluştuğu ve Irak’ta yayımlanan yeni yabancı yatırım yasasının uygulanmasına paralel olduğu ve araştırmacının bu konunun bilimsel kaynaklarla geliştirilmesine katkıda bulunacağı için Irak’taki uluslararası standartların uygulanması olarak araştırılan konuların öneminden kaynaklanmaktadır. Teorik bölümünde, uluslararası standartların uygulanması için entelektüel bir çerçeve gösterilmektedir.
Pratik yönüne gelince, ıraktaki finansal tablo oluşturan kişi ya da kurumlar bu listeleri düzenlemek ve uluslararası standartların gerekliliklerine göre hazırlaması için başarılı bir yöntem olarak muhasebecileri yönlendirecektir.
Araştırma aşağıdaki hedeflere ulaşmayı hedeflemektedir:
1. Iraklı bankalar tarafından UFRS'nin gereklerine ilişkin finansal tabloları sunmak için kullanılan yöntemin uygunluğunun teşhis etmektedir
2. Irak bankalarında “Uluslararası Finansal Raporlama Standartları”nın uygulanmasını sınırlayan en önemli engelleri netleştirilmesi.
3. Uluslararası standartların uygulanmasının finansal tabloların (bilanço, gelir tablosu, nakit akışı tablosu ) hazırlanmasındaki etkisinin seviyesinin göstermektedir
TEMEL ARAŞTIRMA HİPOTEZİ
Uluslararası standartların uygulanmasının, finansal tabloların (bilanço, gelir tablosu, nakit akışı tablosu) hazırlanmasında önemli bir etkisinin olduğunu göstermektedir.
3
BİRİNCİ BÖLÜM / ULUSLARARASI FINANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI
1.1.UFRS Genel Bakış
Dünya çapında finansal raporların hazırlanmasının uyumlu hale getirilmesi, özellikle de yakın zamana kadar birbirinden çok farklı olan muhasebe standartlarını kullanan farklı ülkelerde ortaya çıkan finansal bilgilerin önemli karşılaştırmalar yapması gerektiğinde bu dönemede acil bir ihtiyaçtır. Ortak küresel muhasebe standartlarını değerlendirmektedir. 2001 yılında Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafından ilan edilen Uluslararası Finansal Raporlama Standartları . Daha önce Uluslararası Muhasebe Standartları olarak bilinen ve IASB tarafından yayınlanmıştır . Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu , Eylül 2009'da UFRS uygulama gereği üzerine bir anket yapmıştır.
Son yıllarda uluslararası muhasebe standartlarının geliştirilmesi bir dizi başarı sağlamıştır :
*UFRS'nin daha iyi tanınması ve kullanılması .
*Şirketler arasındaki karşılaştırılabilirlik.
* Küresel sermaye piyasalarına sınır ötesi yatırımları ve erişimini kolaylaştırmak.
* Yurtdışı operasyonlardan daha kapsamlı raporlar alınması ve sektörlere daha ayrıntılı raporlar verilmesi.
1.1.1.ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARININ TARİHİ GELİŞİMİ
UMS, UFRS, SEK yorumları dâhil olmak üzere, genel olarak uluslararası muhasebe hakkındaki tüm literatürü ifade eder Sadece 70'li yılların başında kamuda, Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesinin kurulması, daha önce birçok çabanın varlığına rağmen, muhasebede ortak bir kural oluşturmayı amaçlamıştır. Bu standartlar, pek çok ülkenin, işletmeler arasındaki ticari işlemlerin çoğalması nedeniyle, tüm ülkeler tarafından uygulanabilmekte ve bu işletmeler arasındaki ticari işlemlerin çoğalmasından kaynaklanmaktadır. Farklı ülkeler arasındaki yatırımlar ikiye katlandı ve sınır ötesi ticaret operasyonları için ortak temel olan standartlara ihtiyaç vardir .1
( ناميأ يدوج1
2012 ) ةيكيرملاا ريياعملاو ةيلودلا ةيبساحملا ريياعملا نيب فلاتخلاا رثأ "
(GAAP.US) ةركذم " امهنيب براقتلا قافاو
ص رئازجلا ةيروهمج فيطس ةعماج ةيراجتلا مولعلا يف ريتسجاملا ةداهش لين تابلطتم نم ءزجك ةمدقم 42
.
4 Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının Evrimi: Standart belirleme ve geliştirme süreci bugün olduğu ölçüde birkaç aşamadan geçmiştir, Bu, herhangi bir ülkede kabul edilebilecek uluslararası muhasebe standartlarının ortak temelini oluşturmakta ve geliştirme görevini üstlenen kuruluşların kurulması yoluyla bu alandaki Devletlerin çabalarının bir sonucudur, Bu listeler herhangi milliyetine hazırlanan varlığın finansal tablolar arasındaki karşılaştırmayı kolaylaştırmak amacı içindir.
Uluslararası muhasebe standartlarına ilgi, yirminci yüzyılın son yıllarında hem profesyonel hem de akademik seviyelerde belirgin olmaya başlamıştır. 1973 yılında, ilk uluslararası muhasebe organının oluşumu, ve 2001 (yeniden yapılanma ve yeni bir uluslararası muhasebe kuruluşu oluşturulması) önemli değişiklikler için uluslararası muhasebe standartlarının gelişiminde temel bir dönüm noktasıdır. Bu temelde, gelişimi üç aşamaya ayrılabilir:
Birincisi: uluslararası standartların ortaya çıkmasından önceki aşama (1904'ten 1973'e kadar) :
Uluslararası muhasebe ile ilgili gelişmelerdir . Bu aşamada, yalnızca bölge ülkeleri arasında bilgi ve deneyimlerin paylaşılması için muhasebeciler arasında bölgesel toplantılar ve konferanslar düzenlenerek, hiçbir söz çabaları oldmadı Devletler arasındaki muhasebe uygulamalarındaki farklılıkların kapsamını azaltma konusunda .2 Bu konferanslar geçen yüzyılın başlamasıyla başlamıştır . İlk muhasebe konferansının 1904'te yapıldığı yer Amerikan Sertifikalı Kamu Muhasebecileri Derneği'nin himayesinde St. Louis, Missouri, ABD'de Daha sonra Amerikan Yeminli Mali Müşavirler Enstitüsü tarafından yeniden adlandırılmıştır. Konferans, ülkeler arasındaki muhasebe yasalarının birleştirilmesi olasılığını tartışmıştır. Amsterdam 1926'da düzenlenen ikinci kongrede bulunmuştur. Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Latin Amerika'ya ek olarak hemen tüm Avrupa ülkelerinden delegeler katılmıştır, Üçüncü konferans 1929'da New York'ta yapılmıştır, Dördüncü konferans 1933'te Londra'da yapılmıştır ve sonra 1938'de Berlin'deki Beşinci Konferans, İkinci Dünya Savaşı bittikten sonra Londra, 1952'de Altıncı Uluslararası Konferansa ev sahipliği yapmak için girişimde bulunmuştur. 1957 yılında Amsterdam'da düzenlenen Yedinci Uluslararası Muhasebeciler Konferansı ile, bir konferans ile bir diğeri arasındaki süre beş yıl olarak belirlenmiştir 3. Uluslararası muhasebeye ilgi, İkinci Dünya Savaşı sonrası ekonomik entegrasyon nedeniyle 1950'lerin sonlarında ve 1960'ların başında artmaya başlamıştır. Sermaye akışlarındaki ilgili artış, uluslararası muhasebe standartlarının geliştirilmesi ve bazı erken adımların uygulamaya konulmasına yönelik
( حلاص يلع روشاع دلاخ2
2012 ريياعم قيبطت ىدم ، ) ةنيدمب فاقسلا ةكرش ىلع ةيقيبطت ةسارد ةيراجتلا تاكرشلا يف ةيلودلا ةبساحملا
–
ةنيميلا ةيروهمجلا ،ايجولونكتلاو مولعلا ةعماج ،ةبساحملا يف سويرولاكبلا ةجرد ىلع لوصحلل ثحبلا ةباتك عورشم ،ةدج .
( نادمحو نيسح , نومام , يضاقلا3
2001 ةعبطلا " ةيلودلا ةبساحملا " ) نامع عيزوتلاو رشنلل ةفاقثلا رادو ةيلودلا ةيملعلا راد , ىلولأا
ص 104
5 çağrılar başlatmıştır4. New York, 1962'de sekizinci Uluslararası Muhasebeciler Konferansına geri dönülmüştür ve 42 bildiri gönderilmiştir .5
AICPA bu uluslararası konferansa ev sahipliği yapmıştır. Tartışma . Birçoğu uluslararası muhasebe ve denetim standartlarına olan ihtiyacı görmüştür. Bu uluslararası seviyede hesap geliştirmek için adımlar atmaya birçok katılımcıları teşvik etmiştir. 1966 yılında, Uluslararası Muhasebeciler Çalışma Grubu kurulmuştur (Accountants International Study Group) AICPA ve İngiltere ve Kanada'daki meslektaşları, standartları arasındaki farklılıkları incelemek için bir grup oluşturmuşlardır. Grup yaklaşık 10 yıldır aktif olmuştur. En iyi muhasebe uygulamalarına ilişkin sonuçları da içeren 20 muhasebe alanında farklılıklar üzerine çalışmalar tamamlanmıştır. 1967'de uluslararası muhasebe ile ilgili ilk kitap yayınlanmıştır (New York: Macmillan, 1967). Gerhard G. Mueller tarafından yazılmıştır Daha sonra FASB üyesi olmuştur. (1996`de) 6 Başka uluslararası konferanslar vardı, 1967'de Paris'te dokuzuncu , 1972'de 10. Kongre tarafından takip etmiştir 7 .
İKINCISI: ULUSLARARASI MUHASEBE STANDARTLARI: (1973'TEN - 2001'E KADAR)
1972 sonrası dönem, bölgesel düzeyde muhasebe meslek mensupları arasındaki önceki gelişmeler ve temaslar sonucunda önemli bir dönemdir. Uluslararası muhasebenin gelişiminde önemli bir aşamaya girdiği ve muhasebe farklılıklarının kapsamını uluslararası düzeyde azaltmak için pratik çalışmalar yapılmıştır. 1972 yılında, Avustralya'nın Sandy şehrinde düzenlenen 10. Uluslararası Muhasebe Konferansında, bir muhasebe kuruluşu olan Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu kurulmasına karar verilmiştir 8 . Muhasebe standartları fikri, aşağıdaki tarihsel aşamalarda zemine yansıtılmıştır :
1973: IASC, Avustralya, Kanada, Fransa, Almanya, Japonya, Meksika, Hollanda, İngiltere, İrlanda ve Amerika'daki profesyonel muhasebe kuruluşları temsilcileri tarafından kurulmuştur . Londra Komitesinin merkezi ile,
1975: Uluslararası Muhasebe Standartları'nın ilki yayımlanmıştır ve muhasebe politikaları açıklanmıştır.
4 FASB. (2012),Op. Cit.
( نادمح نومام , يضاقلا نيسح 5
2008 ندرلأا , نامع , عيزوتلاو رشنلل ةفاقثلا راد , ىلولأا ةعبطلا " اهريياعمو ةيلودلا ةبساحملا " )
ص 105
6 FASB. (2012),Op. Cit.
نيسح7
( نادمح نومام , يضاقلا 2008
ندرلأا , نامع , عيزوتلاو رشنلل ةفاقثلا راد , ىلولأا ةعبطلا " اهريياعمو ةيلودلا ةبساحملا " ) ص
106
8 FASB. (2012),Op. Cit.
6 1976: 10 ana ülkenin merkez bankası yöneticileri, bankaların mali tablolarına ilişkin uluslararası muhasebe standardının çıkarılmasını finanse etmiştir; bu, muhasebe standartlarının uygulanmasının yaygınlaştırılması sürecinde olumlu bir noktadır.
1977: Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu, Komite Üyesi Devletlerin bir vücut oluşan muhasebe ve denetim organları ve farklı ülkelerin mesleki organlarını kurmuştur. Uluslararası Standartlar Komitesi'nin Usul Kurallarını çıkarmakla görevlendirilmiştir.Mesleki davranış kuralları, uluslararası denetim standartları ve kalite kontrolünün yapılması ve Uluslararası Standartlar Komitesi'nin düzenlemelerine ilişkin herhangi bir değişikliğin tartışılması .
1982: IASC üyeleri, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu IFAC ve 4 finansal raporlama kuruluşu üyesi tarafından 13 belirli ülkeden oluşan 17 üyeye yükselmiştir.
1994: IASC Danışma Kurulu, gözetim ve mali sorumluluklar ile kurulmuştur.
1995: Avrupa Komisyonu IASC ve Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonları Örgütü (IOSCO) arasındaki anlaşmayı desteklemiştir . Temel kriterler listesini tamamlamak için (Core Standards) Avrupa şirketleri tarafından IAS'nin kabul edilmesini tavsiye etmiştir 9.
1997 : Bu yıl Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu kurulmuştur , Komisyon Üye Devletlerinin muhasebe ve denetim organlarını ve çeşitli Devletlerin meslek kuruluşlarını içeren bir organdır.Uluslararası Denetim Standartları düzenlemelerine ve Uluslararası Denetim Standartlarının yayımlanmaktadır.
1998: IASC üyeleri 101 ülkede 140 muhasebe kuruluşuna yükseldi. Aynı yıl, IASC, UMS 19’un kabulü için temel kriterleri tamamlamıştır.
1999: IAS standart setinin tamamlanması 10.
2000: IASC üyeleri IASC'nin ve yeni kanunun yeniden yapılandırılmasını onaylamıştır11.
Üçüncüsü: Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının Düzenlenmesi (2001'den günümüze):
Bu dönem aşağıdaki yoluyla önemli değişiklikler görülmüştür:
2001: Uluslararası Muhasebe Standartları'nın yerine Uluslararası Finansal Raporlama Standartları 2001'den çıkarılmıştır. Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesi olarak adlandırılan Uluslararası Muhasebe Kurulu tarafından, Uluslararası Muhasebe
9 FASB. (2012),Op. Cit.
10 Brun, S. (2006), Op. Cit, P. 06.
11 FASB. (2012),Op. Cit.
7 Standartları Kurulu üyeleri tarafından atanmıştır. Böylece, Uluslararası Muhasebe Standartlarının eski adı (Uluslararası Muhasebe Standartları (. Yeni tasarım (Uluslararası Finansal Raporlama Standartları) ile yer değiştirerek muhasebe literatüründen yavaş yavaş kaybolacaktır. Yeni versiyonlar ve uluslararası muhasebe standartlarında olası değişiklikler ile eski adlandırma uygulanacaktır . Finansal raporlama standartlarının uluslararası muhasebe standartlarının aynı kavramsal çerçevesine dayandığı belirtilmelidir12
2002: Avrupa Birliği, Üye Devletlerin, 2005 yılından itibaren uluslararası muhasebe standartlarını gerektiren ilk büyük sermaye piyasası haline gelmek üzere, listelenen şirketlerin 2005 yılından itibaren konsolide mali tabloların hazırlanmasında uluslararası standartları uygulamalarını talep edeceklerini resmen açıklamıştır 13 . 2003: İlk nihai UFRS standardı ve ilk taslak IFRIC nihai yorumu yayınlandı. 14
2004: IAS 39 "Finansal araçlar" ile ilgili net tartışma, Tanıma ve ölçüm "Avrupa'da, Avrupa Komisyonu bu standart üzerinde çalışmanın zorluğunu kabul etmiştir ve sadece iki parçasını kabul etmiştir 15. (Carve-out) bu standardın bir parçası olarak silinmiştir ve Uluslararası Muhasebe Standartlarının Avrupa versiyonu olarak bilinen ortaya çıkması 16. Aynı yıl UFRS 2'den UFRS 6'ya standartlarını yayınlanmıştır ve IFRIC 1'den IFRIC 5'e kadar olan yorumlamışlardır 17.
2005: Finansal piyasada listelenen yaklaşık 7 bin Avrupalı şirket uluslararası standartları kabul etmiştir ve böylece Avrupa Birliği'nde resmen uygulanmaya başlamıştır.
2006: IASB, uluslararası standartları kabul etmiş olan kuruluşların 2009 yılına kadar yeni uluslararası standartlar uygulamak zorunda olmadığını açıklamıştır 18.
2009: IASB, yeni standartlar ve mevcut standartlarda önemli iyileştirmeler için gerekli olan başvuruda 2005 yılından beri devam eden ilave zaman sınırını tamamlamıştır.
Konsey, daha fazla ülkenin uluslararası standartları benimsemesine kadar yasalarını da dondurmuştur. Japonya, 2012 yılında Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarını kabul etmeye karar vermiştir.
( دلاخ ،تاراعجلا12
2017 .عيزوتلوارشنلل ءافص راد .نامع.ةيلاملا ريراقتلا دادعلا ةيلودلا ريياعملا )
13 FASB. (2012),Op. Cit.
14 AICPA. (2011), Op. Cit. P. 10.
15 Deloitte. (2012), Ifrss In Your Pocket. P. 16
http://www.deloitte.com/multifiledownload?solutionName=deloitte.com&fileIds=74a5d3705147a310VgnV CM1000003156f70aSTFL .
16 FASB. (2013), International Convergence Of Accounting Standards: A Brief History http://www.fasb.org/jsp/FASB/Page/SectionPage&cid=1176156304264.
17 Deloitte. (2012), Op. Cit. P. 17.
18 Austin, S. G. & Tschakert, N. (2009), Major differences in US. GAAP & IFRS and latest developments.
P. 06. http://www.swensonadvisors.com/assets/MajorDifferencesBetweenUSGAAPandIFRS.pdf.
8 2010: Japonya, 31 Mart 2010 tarihinden sonra biten vergi yılları için bazı yerel şirketlerin Uluslararası Muhasebe Standartlarını kullanmayı seçmesine izin verdi.
2011: Kanadalı ve Hintli şirketler uluslararası muhasebe standartlarını kullanmaya başlamıştır ve Japonya, Japon standartları ve uluslararası muhasebe standartları arasındaki önemli farklılıkları iptal etmeyi seçmiştir.
2012: Meksika pazarında listelenen tüm şirketler için uluslararası standartların kabul edilmesi için bir takvim belirlemiştir 19 .
Bu aşamada, uluslararası muhasebe, standartların geliştirilmesinden sorumlu muhasebe biriminin yeniden yapılandırılması yoluyla önemli gelişmelere tanık olmuştur.
Gelişmekte olan ya da geliştirilen birçok ülke, uluslararası muhasebe standartlarını benimsemiş, çıkarılmış standartların ve konuların belirlenmesi, dikkat ve odak olarak muhasebe bilgisinden daha fazla mali bilgiye kaymıştır 20 .
2014: 15 standart düzenlenmiş ve tüm standartlar etkili 1/1/2014 de Finansal araçlar üzerinde UFRS 9 hariçen tartışmalı standart IAS 39, yerini alacaktır. Bu standart birkaç kez ertelenmiştir 1 Ocak 2018 tarihinden itibaren geçerli olmuştur. UFRS 14, Düzenlemeye Dayalı Erteleme Hesapları ilgilidir 1/1/2016 tarihinden itibaren geçerlidir. Ve UFRS 15 müşterilerle yapılan sözleşmelerden gelirleri ilgili IAS 11'in inşaat sözleşmeleri yerini alacaktir. Ayrıca 01/01/2017 tarihinden itibaren birkaç açıklama başlamıştır 21
1.1.2.Uluslararası Finansal Raporlama Standartları Kavramsal Çerçevesi
Bakış açısına göre 22standartlar, faaliyet sonuçlarını ve finansal durumu etkileyen faaliyetlerin ve olayların ölçülmesi için kılavuz olarak tanımlanmıştır ve finansal tablolar hazırlanırken ve sunulurken pratik uygulama için yönergelerdir.
Standartlar, belirli bir bağlamda en uygun organizasyon seviyesini sağlamak için faaliyetler veya çıktılar için ortak ve sık kullanım kuralları, ana hatlar veya özellikler sağlayan tanınmış bir kuruluş tarafından onaylanmış bir konsensus tarafından hazırlanmıştır 23.
Uluslararası Muhasebe Standartları/Uluslararası Finansal Raporlama Standartları, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafından geliştirilerek yayımlanan muhasebe standartları setidir. Bu standartların dünya genelinde tutarlı bir şekilde uygulanmasıyla halka açık işletmelerin finansal durumlarının yatırımcılar ve
19 AICPA. (2011), Op. Cit. P. 10.
20 FASB. (2013), Op. Cit.
جلا21
( لامج دلاخ , تاراع 2014
ةيلودلا ةيبساحملا ريياعملا رصتحم " ) 2015
ةيعماج ةعوبطم "
( دمحا ديسلا ,اقسلا22
2008 رامثتسلاا ريزو رارقب ةرداصلا ةيرصملا ةبساحملا ريياعمل يقيبطتلاو يميهافملا راطلاا ", ) 243
ةنسل 2008 .
( ساوح , حلاص23
2007 وحن ديدجلا ةجوتلا " ) يلودلا يلاملا غلابلإا ريياعم
"
9 diğer finansal tablo kullanıcıları tarafından uluslararası düzeyde karşılaştırılabilmesine olanak sağlanması amaçlanmaktadır. 2001 yılına kadar UMS adıyla yayımlanan bu standartlar, bu tarihten sonra UFRS adıyla yayımlanmaya başlamıştır24 .
Kamu sektöründe uluslararası muhasebe standartları, kar amacı gütmeyen kamu sektöründe kurulmuş olan mali ve muhasebe işlemlerini uygulamalarına yönlendirmek ve benzer konulardaki iyileştirini standartlaştırmak için kurallar ve muhasebe ilkeleri ile ilgilenir ve böylece kamu sektörü kurumlarının performansıyla karşılaştırılmasında ortak bir temel vardır. Amaç; Kamu kurumları tarafından çıkarılan mali raporların kalitesini yükseltmektir 25.
Uluslararası Finansal Raporlama Standartları, ölçüm, açıklama ve muhasebeleştirme sunumunu belirleyen yarı resmi ihraçlar olarak tanımlanmış olup, bu ihraçların çekirdeği, 1930'ların ortalarında, büyüme ve ekonomik daralma paterni doğrultusunda radikal değişikliklerle başlamıştır. Vakalar belirli bir zaman dilimi altında ele alınmıştır26.
Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu kamu yararına çalışan bağımsız bir özel sektör olan kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Uluslararası Finansal Raporlama Standartları vakfı'nın bağımsız standart belirleme organıdır. UFRS, belirli türdeki işlemlerin ve diğer olayların finansal tablolarda nasıl raporlanması gerektiğini belirten uluslararası muhasebe standartları kümesidir27.
Muhasebe standartları, muhasebe uygulamalarının gerekliliklerini karşılayan ve işlevlerinin yerine getirilmesinde hükümleri dikkate almaya özendiren muhasebecilerin karşılaştıkları sorunlara çözüm önerileri sunan ve bunların yayınlanmasından sorumlu olan tarafın tanımlanmasının en az öneme sahip olduğu ve bu nedenle bu standartların kabul edilebilir ve uygulanabilmesi için gerekçelendirilen ve dolayısıyla onların gerekçeleriyle haklı kılınan amaçlara ulaşmak için temel referanstır28.
Uluslararası ekonomik toplum, mevcut uluslararası muhasebe standartlarının iyileştirilmesi ve uluslararası piyasalarda performansın ve değişim seviyesinin geliştirilmesi için yeni standartlar getirilmesinin gerekliliğini görmüştür ve bu nedenle uluslararası düzeyde muhasebe standartları oluşturmaya yönelik girişimler bu yüzyılın
24 Kgk http://www.kgk.gov.tr/DynamicContentDetail/9182/TMS/TFRS-2019-Seti
ريدغ نسحم ماعنا , يوسوملا25
(2015) ةيلودلا ةيلاملا ريراقتلا ريياعم ىلا لوحتلا ايازمو تاددحم صيخشت "
IFRS يمدختسم روظنم نم
يرادلإاو ةيداصتقلاا مولعلل يرغلا ةلجم يف روشنم ثحب , فرشلاا فجنلا ةظفاحم يف ةلماعلا ةيلهلاا فراصملل ةيليلحت ةسارد " تامولعملا ة
ددعلا , ثلاثلا دلجملا رشع ةيداحلا ةنسلا , نوثلاثلاو سداسلا
.
26 Edward And Ball ,(1961) “The Theory And Measurement Of Buslmessinecome “ The University Of California Press.
27 Şahbazor, Ç (2018) " Ufrs’ye Göre Dış Ticaret İşletmeleri Ve Muhasebe Uygulamaları" Türk Dünyası İşletme Faktültesi , Azerbaycan Devlet İktisat Ünversitesi s20.
( ةردب نب , يموت28
2013 ةيلودلا ةيبساحملا ريياعملا قيبطت راثا " ) (IFRS,IAS)
فراصملل ةيلاملا مئاوقلا يف حاصفلااو ضرعلا ىلع
بع تاحرف ةعماج , ةيراجتلا مولعلا يف ريتسجاملا ةداهش ىلع لوصحلا تابلطتم نمض ةمدقم ةركذم " ةيملاسلإا رئازجلا , سا
.
10 başında başlamıştır. Uluslararası muhasebe standartlarının geliştirilmesinin önemine büyük katkıda bulunmuştur29.
Uluslararası Finansal Raporlama Standartları terimi dar ve geniş bir anlama sahiptir.
UFRS, dar bir şekilde, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yayınlanan ve IASB tarafından çıkarılan bir dizi UMS'den farklı bir dizi yeni numaraya atıfta bulunmaktadır. Geniş olarak, UFRS'ler, IASB tarafından kabul edilen standartlar ve yorumlar ve önceki IASB tarafından onaylanan SIC yorumları dâhil olmak üzere tüm IASB metinlerine atıfta bulunmaktadır30.
UFRS Vakfı kar amacı gütmeyen bir kamu yararı örgütüdür. Açık ilkelere dayanan yüksek kaliteli, anlaşılabilir, uygulanabilir ve evrensel olarak kabul görmüş standartlar geliştirmek için kurulmuştur. Bu standartlar, mali tablolarda ve diğer finansal raporlarda yüksek kaliteli, şeffaf ve karşılaştırılabilir bilgiler gerektirmelidir.
Dünyadaki çeşitli sermaye piyasalarındaki yatırımcılara ve diğer katılımcılara ve diğer finansal bilgi kullanıcılarının ekonomik kararlar almasına yardım etmektedir 31 . Uluslararası standart, ilgili muhasebe kuruluşu tarafından verilen Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (halihazırda Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu) tarafından yazılı bir yönetim beyanı olarak tanımlanmaktadır. Ekonomik birimin mali tablolarının belirli bir bileşenine ve faaliyetlerinin sonuçlarına, uygun ölçüm ve sunum araçlarının belirlenmesine veya işin sonuçlarını belirlemek ve bu birimin mali durumunu sunmak ve yerel, bölgesel veya uluslararası düzeyde genel kabul almak için bu öğenin nasıl yönetileceği ve nasıl ele alınacağı ile ilgilidir 32.
Kanımızca, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları , tarafından sunulan bir dizi muhasebe standardıdır ve UMSK tarafından muhasebe standartlarını geliştirmek ve küresel sermaye piyasasında hissedarlara yardımcı olmak ve ekonomik kararlar almak için yüksek kaliteli, anlaşılabilir ve uygulanabilir hale getirmek için açıklanmıştır.
1.1.3.Uluslararası kuruluşların uluslararası standartların oluşturulmasındaki rolü Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesi 1998'de çalışma programını tamamlamıştır ve daha sonra standartların gelişimini incelemek için yeni çabalar başlatmıştır. Bu amaçla, Komisyon Konseyi eylem için bir strateji oluşturacak bir organ kurmuştur. IASC stratejisinin ne olması gerektiğini incelemek ve yapı yeni sorunlarla karşılaşmamak, komitenin yapısını değiştirmek için önerilerini belirlemiştir.
( يروح , نيزلا29
2011 يبساحملا ماظنلل ةيميقت ةيليلحت ةسارد ةيفافشلاو حاصفلإا داعباو ةيلاملا ريراقتلل ةيلودلا ريياعملا دامتعا ةيمهأ " )
لاو ةبساحملل ةيلودلا ريياعملا ةهجاوم يف يلاملا يبساحملا ماظنلا لوح رمتؤم " رئازجلا يف قبطملا ديدجلا يلاملاو . ةعجارملل ةيلودلا ريياعم
رئازجلا , ةديلبلا بلحد يدعس ةعماج .
30 (https://www.iasplus.com/en/standards/misc/standard57)
31 www.ifrs.org
دامح رداغ , سي32
( 2014 تايرحتلاو ةيلودلا ةبساحملا ريياعم: لمع ةسارد " ةيلودلا ريياعملا دامتعا يف ةيميداكلاا تائيهلا رود" )
ينانبللا ةعماجلاب لامعلاا ةرادإو ةيداصتقلاا مولعلا ةيلك شمد ةعماج, داصتقلااو ةرادلإا ةيلك , ةيداصتقلاا ص .
250
11 1999 yılı başında, nihai raporu tanzimi sırasında konuyla ilgili yorum alındığını, 1 Nisan 2001 tarihinde Uluslararası Muhasebe Standartları komite Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu ile değiştirilmiştir. Uluslararası standartları belirleme sorumluluğu Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu'na devredilmiştir. IASC'nin yapısı aşağıdaki gibidir 33 .
1.1.3.1.Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesi
1973'te kurulan özel bir kuruluştur. Muhasebe mesleğini düzenlemek ve aşağıdaki ülkelerin her birinde profesyonel muhasebe ajansları oluşturulmuştur: Avustralya, Kanada, Fransa, Almanya, Japonya, Meksika, İngiltere, İrlanda34. Bu yıl, Konsey 39 Uluslararası Muhasebe Standardı yayınlamıştır 35 . Üyelerin atama komitesi tarafından seçilen ondokuz üyeden oluşmaktadır. Üyelik kompozisyonunun küresel finans piyasalarını temsil etmesi gerekmektedir. Coğrafi ve profesyonel varlıkların çeşitliliği şöyle: Kuzey Amerika'dan 6 üye, Avrupa'dan 6 üye, Asya'dan 4 üye, tüm coğrafi bölgelerden 3 üye. Coğrafi dengeyi göz önünde bulundurarak Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu üyesi 19 üyeden beşi, beşten 2'si önde gelen uluslararası muhasebe şirketlerinin ortakları veya danışmanları arasından seçilmelidir. Ve geri kalanı (3), finansal tabloların yazarlarını ve kullanıcılarını temsil eden uluslararası kuruluşlar ve her bir kategori için üniversitelerin bir üyesi olarak seçilmiştir36. Üyeler, bir kez yenilenebilen 3 yıllık bir süre için atanır. Görevleri Yönetim Kurulu üyelerinin seçimini içermektedir Organizasyon için finansman sağlamaya ek olarak 37 .
Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu, belirli problemler için uluslararası muhasebe standartlarının düzenlenmesi ile ilgilidir. IASC 13, uluslararası muhasebe standartlarının bir listesini yayınlamıştır. Aynı zamanda (6) önerilen taslaklar yayınlamıştır Listeler, döküman, konsolide mali tablolar, amortisman muhasebesi, maliyetler, araştırma ve geliştirme ve gelir vergileri gibi belirli alanlar sunmaktadır.
Önerilen taslaklar, yabancı para çevirme ve emeklilik, fiyatlardaki değişiklikler, mülk, makine ve teçhizatın muhasebeleştirilmesini içermektedir .38
1.1.3.2.Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu :
IASB on dört üyeden oluşmaktadır. Mütevelli Heyeti tarafından seçilmektedirler.
Konsey üyeliğinin temel niteliği teknik uzmanlıktır ve mütevelli heyetler ayrıca
( , نورخاو , رديووش دراشتير33
2006 رظن " ) رشنلل خيرملا راد , لاف دمحم دلو ميهاربإ , يجيجاحلا دمحا يلع لاخ بيرعت " ةبساحملا ةي
ةيدوعسلا ةيبرعلا ةكلمملا , ضايرلا ,
34 Paskal , D (2005) Denise Durre ,Pilotage Bancaire , 2edition , Dunod , Paris .p21
35 KOCANMAZ ,H (2012) " Uluslararası Muhasebe Standartlarının Dünyada Ve Türkiyede Oluşum Ve Gelişim Süreci Kahramaman Mararş Sütüçü İmam Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi . s107
36Paskal ,B (2006)“ Normal Ifrs – Application Auxetats Financiers” , 2edition , Dunod , Paris .p25
37 The Consolidated Text Of İnternational Finansal Reporting Standarts As Approved At 1 January 2008 “ İnternational Finansal Reporting Satandards London , United Kingdom .p63.
( ءانح , يناقلبلا38
2005 رشنلل ةيعماجلا رادلا " ةيلودلا ةبساحملا" ) . رصم , عيزوتلاو
ص 5
12 Konsey'in belirli bir bölgesel veya örgütsel çıkarlar tarafından kontrol edilmemesini sağlamaktadır. Aşağıdaki yönergeler yayınlanmıştır 39 :
En az beş üyenin profesyonel pratisyen olarak bir geçmişi olması gerekmektedir. En az üç üyenin mali tabloların hazırlanmasında bir geçmişi olması gerekmektedir; En az üç üyenin mali tabloların kullanımında bir halefi olması gerekmektedir; En az bir üyenin akademik geçmişi olmalı, Ulusal muhasebe standartları ve uluslararası muhasebe standartları arasında yakınlaşmayı teşvik etmek için yedi üye ulusal standart belirleyicilerle resmi irtibat sorumluluklarına sahip olmalıdır40 .
Bu Kurul, IASC'den farklı olarak41 :
Muhasebe Standartları Kurulu Yönetim Kurulu üyeleri teknik uzmanlık ve tecrübeye dayalı olarak seçilmiş kişilerdir. Belirli yerel muhasebecilerin veya diğer kuruluşların temsilcileri olarak değildir.
Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu hedefleri42
Uluslararası Muhasebe Standartları'nın hazırlanması ve yayınlanmasıyla ilgili tüm sorumluluk ve Çeviriye Dayalı Parasal Yetkili Makam (IFRIC)’e aittir tarafından sağlanan çevirinin nihai onayıdır.
Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafından çıkarılan ulusal muhasebe standartlarının yaklaşımı üzerinde çalışmaktır.
Finansal tablolarda yer alan bilgilerin anlaşılabilirlik, güvenilirlik, anlamlılık ve karşılaştırılabilirlik açısından yüksek kalitede olması, yatırımcıların, ister yerel ister yabancı olsun, ekonomik kararlarını almalarına izin vermek için standartları geliştirmektedir.
Hedef; finansal tablolara (kamu yararına) yardımcı olan standartlaştırılmış küresel muhasebe standartlarının oluşturulması ve geliştirilmesidir . Sadece farklı finansal piyasalardaki çalışanlar tarafından değil, aynı zamanda karar verme veya yargılama için bilgiyi kullanan herkes tarafından kullanılan, karşılaştırılabilir, şeffaf bilginin üretilmesi ile ilgili diğer listeler (kontrol ve değerlendirme)
( , نورخاو , رديووش دراشتير39
2006 رشنلل خيرملا راد , لاف دمحم دلو ميهاربإ , يجيجاحلا دمحا يلع لاخ بيرعت " ةبساحملا ةيرظن " )
ص. ةيدوعسلا ةيبرعلا ةكلمملا , ضايرلا , 123
.
( ميركلادبع , يانش40
2009 يرئازجلا تاسسؤملا يف ةيلاملا مئاوقلا فييكت " ) ةنتاب ةعماج , ريتسجام ةركذم " ةيلودلا ةبساحملا ريياعم قفو ة
ص.رئازجلا , 9
( ساوح , حلاص41
2007 يلودلا يلاملا غلابلإا ريياعم وحن ديدجلا ةجوتلا " ) "
ص 57 - 58 .
( ميركلادبع , يانش42
2009
" ةيلودلا ةبساحملا ريياعم قفو ةيرئازجلا تاسسؤملا يف ةيلاملا مئاوقلا فييكت " ) ةنتاب ةعماج , ريتسجام ةركذم
ص.رئازجلا , 110
- 111
13 1.1.3.3.Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC):
1977'de kurulmuş küresel bir muhasebe organizasyonudur. 188 ülkede 155 üyesi ve kuruluşu var ve 5.2 milyondan fazla muhasebeciyi temsil ediyor. Birlik, dünyadaki muhasebe mesleğini güçlendirmeyi ve üst düzey profesyonel standartların oluşturulmasıyla güçlü bir uluslararası ekonominin gelişmesine katkıda bulunmayı ve görevlerini benimsemeyi teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Federasyon, dünyanın çeşitli ülkelerinde ortak kuruluşlar ve muhasebe kuruluşları ile yakın bir çalışma ilişkisine sahiptir. Federasyon aşağıdaki kriterleri geliştirmiştir 43:
Denetim ve güvence hizmetleri için uluslararası standartlar;
Kalite kontrol için uluslararası standartlar;
Uluslararası etik kuralları;
Kamu sektöründe uluslararası muhasebe standartları 1.1.3.4.Diğer muhasebe kuruluşları
Muhasebe uygulamalarını dünya seviyesine ve bu kuruluşlardan daha yakına getirmekle ilgilenen başka kuruluşlar vardır:
1.1.3.5. Standartlar Danışma Kurulu:
Standartlar Danışma Kurulu, yenilenebilir 3 yıllık bir süre için yöneticiler tarafından atanan farklı ve çeşitli varlıkları ve yetkileri temsil eden en az 30 üyeden oluşur Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu Başkanı, SCA'ya başkanlık etmektedir ve IASB'nin karar ve kararlarını yönlendirmek öncelikli işidir 44 .
1.1.3.6.Uluslararası Finansal Raporlama Yorumları Komitesi:
Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu, bir önceki Komitesi (SIC) değiştirmek için Uluslararası Finansal Raporlama Yorumlama Komitesini oluşturmuştur. Bu komite, üç yıllık yenilenebilir bir süre için mütevelli tarafından seçilen on iki üyeden oluşmaktadır. Bu komite, mevcut uluslararası muhasebe standartlarının ışığında bazı özel noktaları yorumlamak ve yorumlama sürecini tamamlamakla ilgilenen kamuoyu arasında biriktirilmiş taslaklar hazırlamak ve yayınlamakla ilgilenmektedir. Aynı zamanda yüksek kaliteli çözümler sağlamak için ulusal koordinasyon kurumları ile koordinasyon sağlamaktadır 45.
( نادمح نومام , يضاقلا نيسح43
2008 ندرلأا , نامع , عيزوتلاو رشنلل ةفاقثلا راد , ىلولأا ةعبطلا " اهريياعمو ةيلودلا ةبساحملا " ) ص
110
( . ثيغلب يندم44
2006 رشنلل ةيملعلا رادلا , ىلولأا ةعبطلا " ةيلودلا ةبساحملا " ) ندرلأا , نامع , عيزوتلاو رشنلل ةفاقثلا رادو عيزوتلاو
ص 131 . ( , نورخاو , رديووش دراشتير45
2006 رشنلل خيرملا راد , لاف دمحم دلو ميهاربإ , يجيجاحلا دمحا يلع لاخ بيرعت " ةبساحملا ةيرظن " )
ص. ةيدوعسلا ةيبرعلا ةكلمملا , ضايرلا , 124
.
14 1.1.4.Bazı Ülkelerde Uluslararası Finansal Raporlama Standartları Uygulamaları
Son birkaç yıl içinde, uluslararası muhasebe standartlarının geliştirilmesi, özellikle son yıllarda, UFRS'nin daha fazla tanınması ve kullanılması bir dizi başarıya yol açmıştır. Uluslararası muhasebe standartları dünya çapında yaygınlaşmaya başlamıştır.
1.1.4.1.Uluslararası Muhasebe Standartları Avrupa Birliği'nin(AB) pozisyonu:
AB'nin sistematik çalışmasına temel oluşturan 1960 yılında Roma Antlaşması, AB muhasebe direktiflerinin inşasına izin vermiştir 46. Ayrıca 25 Temmuz 1978 tarihinde Avrupa Birliği Konseyi tarafından kabul edilen 4. Direktifi yayınlanmıştır. 13 Temmuz 1983 tarihli Direktif 7 ve 10 Nisan 1984 tarihinde kabul edilen Direktif 8. Avrupa Birliği, genel olarak kabul edilmiş muhasebe, raporlama ve denetim standartlarını belirlemiş olup, bu rehber ve şirketlerin üye ülkelerdeki sermaye şirketleri olarak uyması zorunludur 47. Avrupa Komisyonu, direktiflerin düzenlenmesiyle ticari işlemlerin giderek karmaşıklaşmasından dolayı, 1995 yılında Üye Ülkelerin uluslararası şirketlerin finansal tablolarını IAS uyarınca hazırlamasına izin vermesi gerektiğini tavsiye etmiştir48. Mevzuat 2005 yılında yürürlüğe girmiş ve 28 ülkede 7 binden fazla şirkete uygulanmaktadır. UFRS'nin Avrupa'da kabul edilmesi, UFRS'nin ulusal muhasebe standartları ve gerekliliklerinin, Avrupa'da listelenen şirketlerin gruplarının mali tablolarının hazırlanması ve sunulması için bir temel oluşturması anlamına gelmektedir49 . Dünyanın tek bir pazara dönüşmesi ve sermaye piyasaları arasındaki menkul kıymetlerin çıkarılmasındaki artış, Avrupa Birliği'nde ve tüm dünyada muhasebe uyum çalışmalarının önemini beraberinde getirmiştir. AB üye ülkeleri tarafından uluslararası muhasebe standartlarına göre kullanılan çeşitli muhasebe uygulamalarının birleştirilmesi genişlemekte ve AB için önemli bir sorunun çözümü anlamına gelmektedir 50 .
1.1.4.2.Uluslararası Standartlarda İngiltere'nin Pozisyonu
Birleşik Krallık'taki ilk muhasebe düzenlemesi 1844'te Şirketler Yasası altında başlamıştır. 1900’de, denetimi düzenleyen yeni bir yasa çıkarıldı. 1947'de Şirketler Kanunu değiştirilmiştir. 1970 yılına kadar İngiltere ve Galler Sertifikalı Serbest Muhasebeciler Enstitüsü tarafından muhasebe uygulamaları ile ilgili çalışmalar
46 Ümit ,G,D” (2004) Yılında Doğru Türkiye Ve Avrupa Birliği Muhasebe Standartlarının Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına Entegras Yonu Ve Bir Yaklaşım “ Muhasebe Finansman Dergisi .s24
47 Kızıl, A , (1997) " Avrupa Topluluğunda Muhasebe Ve Denetim Standartlanın Örgütlenmenin İşlevi "
Türkiye Muhasebe Kongresi , Ankara ,Türmobyay .s391.
48 Hulle , K (2002) " İnternatinol Covergence Of Accounting Standadarts Acomment On Jeffrey " Duke Journal Of Comparative & International Law , Vol 12 .s357
49 Miraz , A, A& Holt , G j& Maguns ,O(2006) " International Finansal Reporting Standardas “ Work Book And Guide . John Wiley & Sons Canada p19.
50 Çankaya , F (2007) " Uluslararası Muhasebe Uyumunun Ölçülmesine Yönelik Bir Uygulama : Rusya , Çin Ve Türkiye Karşılaştırması " Zkü Sosyal Bilimler Dergisi , Cilt 3 , Sayı 6 . s136.
