Flash visual evoked potentials of normal persons: A standardization study

ARA$TIRMALAR

NORMAL

GORSEL UYARILMA POT ANSiYELLERi: BiR ST ANDARDiZASYON

Flash visual evoked potentials of normal persons: A standardization study

MuratAksul

Ozet:

lt§mast sunulmu§tur. Gorme keskinligi ve pattern gorse/ uyanlma potansiyelleri (P-GUP) normal alan olgularda F-GVP ile elde edilen Nl, P2, N2 dalgalannm latans siireleri ve amplittM!eri belir- lenmi!jtir. Her parametre i~in ortalama±2SD de- gerleri normal kabul edilmi!jtir. F- GUP'ndeki dal- galann latanslan, P-GUP'ndekilere gore daha uzun bulunmu§tur. Aynca F-GUP'nin latanslarm- da belirgin degi§kenlik gozlenmi§tir. Bu nedenle F-GUP'nin sadece P-GVP'nin ~alt!}tlamadlgt, ya- ptlan i§leme koopere olamayan hastalarda yaptl- mast gerektigi vurgulanmt§ttr.

Anahtar Kelime: Uyanlma potansiyelleri

Gorse! Uyanlma Potansiyelleri (GUP), ozellikle optik sinirin anterior kiazma lezyonlanmn belirlenmesinde duyarh olan, noninvaziv bir elektrofizyolojik tetkikdir. GUP, ekranda gortilen satran<; tahtast diizenindeki siyah ve beyaz karelerin yer degi~tirmesiyle; bunun kar~tstnda

oturan ve ekram izleyen hastanm arka kafa bOlge- sinden kaydedilen potansiyel olarak elde edilir. Bu

i~lem Pattern GUP (P-GUP) olarak adlandmhr.

Ancak bu i~lem strasmda hastanm koopere olma- st, siirekli ekrana bakmast gerekmektedir. Dolayt- Styla GUP, koopere olamayan, <;ok ya~h ya da <;o- cuk hastalarda yapllamamaktadtr. Bu durumlarda Fla§ GUP (F-GUP) denilen ozel bir yontemin kul- lamlmast gerekmektedir. Bu yontemde hastaya belirli frekans ve §iddette t§tk uyanst verilmekte- dir.

Burada F-GUP i<;in Erciyes Dniversitesi Ttp Fa- kiiltesi Noroloji Anabilim Dah Elektrofizyoloji

Erciyes Universitesi Tlp Fakiilresi 38039 KAY~ERI Noroloji. Yrd. Dof. Dr. 1.

Geli§ larihi: 12 Mart 1997

162

Summary: A standardization study for flash visual evoked potentials (F-VEP) is presented. Latencies and amplitudes of Nl, P2 and N2 waves.on the F- VEPs of persons whose pattern visual evoked po- tentials (P-VEP) normal are determined. For each parameter, mean±2SD are accepted as normal va- lues. The waves on F-VEPs were longer than P- VEP. Also a significant variation is detected on F- VEPs. For these reasons F-VEP should be used only in situations where P-VEP could not be used appropriately and in such cases where the pati- ents could not cooperate.

Key Word: Visual evoked potentials

Laboratuan'nda laboratuar standartlarmt belirle- meye y6nelik standardizasyon <;ah§mast sunul-

mu~tur.

MATERY AL VE METOD

Erciyes Dniversilesi T1p Faktiltesi Noroloji Anabilim Dah'nda elektromyografi ve uyartlma potansiyelleri <;ah~malannda kullamlan Nihon Kohden elektromyografi cihazma uygun bir §ekil- de F-GUP gozltigii kullamldt.

Olgular, Erciyes Oniversitesi Ttp Fakiiltesi Gevher Nesibe Hastanesi'ne ba§vuran, g6rme ve n6roloji ile ilgili yakmmas1 olmayan hastalardan se<;ildi.

Olgulann gorme keskinligi ve norolojik muayeneleri normal olarak degerlendirildi.

Olgularda, elektrofizyoloji laboratuannda once P- GUP <;ah~mast yaptldt. P-GUP tetkikinde her iki goz i<;in daha onceden belirlenen standartlara gore normal smtrlar i<;inde kalan hastalar <;ah§ma kap- samma ahnd1 (1).

Erciyes Ttp Dergisi18 (3-4) 162-/64, 1996

Olgular uyamk, tok ve herhangi bir ila<;: tedavisin- de degil iken F-GUP <;:ah§masl yap1ld1. i§lem Sl- rasmda olgulara tiniversitemizde imal edilen F- GUP gozliigii takdd1. Her iki goze e§ zamanh ola- rak 1 Hz frekansmda fla§ uyan verildi. Kay1t elektrodu olarak kalay/giimti§ yiizey elektrodlan kulamld1. Aktif kay1t elektrodu oksipitale (Oz), pasif kay1t elektrodu da verteksin 5 em oniine (Cz) konuldu. Alma (Fpz) toprak elektrodu taklld1. Ci- hazm filtreleri 1-500 Hz §eklinde ayarland1.

Analiz siiresi 300 milisaniye olarak belirlendi. Iki- yiiz uyan ile elde edilen yamtlann ortalamas• alm- di. Her olguda en az iki kay1t yap1ld1.

Kay1tta olu§an ilk negatif potansiyel Nl, bunun

Tablo I. Olgulann P-GUP ve F-GUP degerleri

Nl Latans1 (msn) ortalama-2SD _ortalarna+2SD

P2 Latans1 (msn)

ortalama-2SD_orta1ama+2SD

N2 Latans1 (msn) ortalama-2SD_ortalama+2SD

Nl-P2 amplitlidli (J..Lv) orta1ama-2SD _orta1ama+ 2SD

P2-N2 amplitlidi.i (J.l.v) ortalama-2SD_ortalama+2SD

TARTI!}MA

Sol P-GUP (Ortalama±SD)

70.31±3.04 64.23_76.39

95.31±3.64 88.o3_102.59

128.00±13.23 101.54_154.46

9.37±4.73 0_18.83

10.29±4.42 1.45_19.13

GUP ozellikle prekiazmal ve kiazmal optik sinir Iezyonlanm belirlemede duyarh bir tetkiktir (2).

Bu alanlarm Iezyonlarmda optik sinirin fonksiyo- nunu gostermesi, ucuz olmas1, tekrarlanabilmesi, i§lemin k1sa siirede tamamlanabilmesi gibi yonler- den goriintiileme yontemlerinden daha iistiin oldu- gu bildirilmektedir (3,4).

Ancak P-GUP tetkikinde hastanm bilincinin a<;:1k olmamas1 veya yapdan i§leme koopere olmamas1 gibi nedenler sonu<;:lann 'giivenirligini etkilemektedir (5). Bu durumlarda F-GUP daha kolay uygulanabilir, daha duyarh ve daha giivenilir bir yontemdir (6).

Erciyes T1p Dergisi 18 (3-4) 162-164,1996

Aksu

hemen ardmdan olu§an belirgin pozitif potansiyel P2 ve sonraki negatif potansiyel N2 olarak kabul edildi. Nl, P2 ve N2 potansiyellerinin tepe noktala- nndan latans siireleri ve Nl-P2, P2-N2 amplittid- Ieri ol<;:iildii. Elde edilen degerlerin ortalama ve standart sapmalan hesaplandi. Ortalama±2SD normal degerler olarak kabul edildi.

SONU(,":

<;ah§ma, toplam 30 olguda (16 kadm, 14 erkek) yap1ld1. Olgulann ya§lan 16-60 arasmda (ortalama 32.57±9.67) idi. Olgulardan elde edilen P-GUP ve F-GUP degerleri tablo'da gosterilmi§tir.

Sag P-GUP F-GUP (Ortalama±SD) Ortalama±SD)

71.57±4.55 79.80±11.74 62.47 _80.67 56.32_103.28

95.35±4.39 115.22±17.62 86.57_104.13 79.98_150.46

128.92±11 .. 72 153.15±29.12 105.55_152.36 94.91_211.39

10.00±4.60 10.84±4.82

0.8_19.2 1.2_20.48

10.10±4.05 11.37±5.67

2.0_18.2 0.03_22.71

Bu <;:ah§ma, F-GUP il(in laboratuar standartlanm belirlemeye yonelik bir standardizasyon <;:ah§masi- dlr. <;ah§ma, gorme yollan normal olarak deger- lendirilen eri§kin olgularda yapilml§tlr. Gorme yollannm saglam oldugu norolojik ve gorme kes- kinligi muayenelerinin yanlSlra P-GUP ile de gos- terilmi§tir.

Tiim olgularda elde edilen Nl, P2 ve N2 dalgalan- nm Iatanslan P-GUP'ndeki degerlerden daha uzundur. Bu daha once normal olgularda yap1lan l(ah§malarda da gozlenen bir bulgudur (7). Aynca P-GUP'nin daha homojen bir dagll1m gosterdigi gozlenmi§tir. F-GUP kullamm1 ozellikle bilinci 163

Normal ki§ilerde fla§ gorse/ uyanlma potansiyelleri: Bir standardizasyon r;alt§nt(lSt

kapah hastalarda, ~ocuklarda ve intraoperatif kul- lamm ile stmrh kalmaktadu (8,9,10). Dolaytstyla P-GUP, F-GUP'ne tercih edilmesi gerekcn bir yon- temdir. F-GUP sadece P-GUP'nin ~ah§tlamadigt,

yaptlan i§leme koopere olamayan hastalarda tercih edilmelidir.

Bu ~ah§mada Nl-P2 ve P2-N2 dalga amplittidleri

i~in de standartlar belirlenmi§tir. Ancak hem P- GUP'nde hem de F-GUP'nde amplitiid degerleri

~ok degi§kenlik gostermektedir. Bu nedenle GUP'nde amplitudlerin degerliligi tartt§mahdtr (2).

Bu standardizasyon ~alt§mast, sadece 15 ya§mdan btiyiik olgularda ger~ekle§tirilmi§tir. Ozellikle infant doneminde GUP'nin latanslanmn daha uzun,

KAYNAKLAR

1. Mirza M, Tin Z. Migrende gorse/ uyanlma potansiyeli. <;ukurova Universitesi Ttp Fak Dergisi 1995;20:80-85.

2. Cascino GD. Visual evoked potentials .In: Daube JR (ed), Clinical Neurophysiology. FA Davis Co, Philadelphia 1996, pp 190-198.

3. Farlow MR, Markland ON, Edwards MK, et al. Multiple sclerosis: Magnetic resonance imaging, evoked responses, and spinal fluid electrophoresis. Neurology 1986;36:828-831. 4. Paty DW, Oger JJF, Kastrukoff LF, et al.

MRJ in the clinical diagnosis of MS: A prospective study with comparision of clinical evolution, evoked potentials, oligoclonal banding, and CT. Neurology 1988;38:180- 185.

5. Braddom RL. Somatosensory, brainstem and visual evoked potentials. In: Johnson EW (ed), Practical electromyography. Williams and Wilkins. Baltimore 1988, pp 369-416.

6. Moore NC, Tucker KA, Jann MW, et at. Flash P2 delay in primary degenerative dementia of the Alzheimer type. Prog Neuropsychopharmacol Bioi Psychiatry 1995;19:403-410.

164

amplittidlerinin de daha kii~iik oldugu bildirilmi§- tir (11). Prematiir olan ya da olmayan tiim infantlarda altmct aytn sonundan itibaren elde edilen GUP'nin eri§kinden elde edilenler ile aym oldugu gosterihni§tir (9). Ancak yine de, laboratu- anmtzda kullamlmak iizere infant ve ~ocukluk ya§

gruplan i~in de bir standardizasyon ~ah§mast

planlanmaktadtr.

Sonu~ olarak bu ~ah§mada, kiazma onccsi optik sinir lezyonlanna kar§t ~ok duyarh olan P- GUP'nin uygulanamadtgt bilinci kapah ya da ba§- ka nedenlerden dolayt kooperasyonu bozuk olan hastalarda uygun bir yontem olan F-GUP i~in

laboratuar standartlart belirlenmi§ ve literattir ile uygunlugu ara§tmlmt§tlr.

7. Celesia GG. Visual evoked potentials and electroretinograms. In: Niedermeyer E, Lopes da Silva F (eds), Electroencephalography: Basic principles, clinical applications, and relatedfields. Williams and Wilkins, Baltimore 1993,pp 911-936.

8. Tsuneishi S, Casaer P, Fock JM, et al.

Estableshment of normal values for flash visual evoked potentials (VEPs) in preterm infants: A longitudinal study with special reference to two components of the N1 wave.

Electroencephalogr Clin Neurophysiol 1995;96:291 -299.

9. Leaf AA, Green CR. EsackA, et al. Maturation of electroretinograms and visual evoked potentials in preterm infants. Dev Med Child Neurol1995;37:814-826.

10. Cedzich C, Schramin J, Fahlbusch R. Are flash evoked potentials useful for intraoperative monitoring of visual pathway functions?.

Neurosurgery 1987;21 :709-715.

11. Mercuri E, Von Siebenthal K, Tutuncuoglu S, et a/. The effect of behavioral states on visual evoked responses in preterm and full term newborns. Neuropediatrics 1995;26:211-213.

Erciyes Ttp Dergisi 18 ( 3-4) 162-164, 1996