SOSYAL REHABİLİTASYON
Psikolojik ve Sosyal Rehabilitasyonun Tanımı, Amacı, İşlevleri
Rehabilitasyon nedir?
• Bireylerdeki engelliliğin etkilerini ve engel koşullarının azaltılmasını amaçlayan, bireyin psikolojik, sosyal uyumunu sağlamaya yönelik bütün önlemlerle birlikte ve mesleki açıdan da desteklenerek günlük yaşamda bağımsız duruma gelmesidir. (DSÖ)
• Yaşlandıkça bakıma muhtaç olma riski artabilir AMA YAŞLILIK ≠bakıma muhtaçlık ≠ engellilik
Yaşlıların Rehabilitasyonunda Amaç
1. Fonksiyonel kapasiteyi arttırmak ve korumak 2. Engelliliği önlemek ve iyileştirmek
3. Yaşlının günlük yaşamda bağımsız duruma gelmesini sağlamak
4. Yaşam kalitesini arttırmak
5. Toplumsal yaşama diğer insanlar kadar katılabilmek
6. Toplumsal kaynakları kullanabilmeyi sağlamak.
• Yaşlı kişilerde rehabilitasyonun amacına ulaşabilmesi için fiziksel, zihinsel ve sosyal problemlerin ayrıntılı olarak incelenmesi gerekir.
• Rehabilitasyon programlarında standart bir uygulama yoktur.
Yaşlılarda Rehabilitasyon İlkeleri
• Rehabilitasyon uygulamalarına erken başlanmalı,
• Rehabilitasyon ekibi multidisipliner olmalı,
• Rehabilitasyon programı yavaş, alışılmış ve basit olmalı,
• Yardıma ve güvene dayalı hasta (birey)- ekip ilişkisine dayandırılmalı,
• Yaşlının mümkün olan fiziksel ve mental bağımsızlığının devamı amaçlanmalı,
• Yaşlının rehabilitasyona aktif katılımı sağlanmalıdır.
Yaşlılara Uygulanan Rehabilitasyon Programı Nasıl Olmalı?
• Gerçekçi olmalı, periyodik tekrarlanmalı ve gerekirse değiştirilmelidir.
• Mevcut fonksiyonlarını korumalı kalan ömürlerinin yaşam kalitesini arttırmalıdır.
• Yaşlının bağımsız hareket etmesine ve sosyal olmasına yardım etmelidir.
• Yaşlıya ve onun sorununa özel olmalıdır.
Rehabilitasyon Hizmet Türleri
1. Tıbbi (fiziksel) rehabilitasyon: Bedensel kalıcı bozukluk ve engelliliklerin düzeltilmesi, yaşam kalitesinin arttırılması amacıyla verilen hizmetlerdir.
– Postür bozukluklarının düzeltilmesi, – Ekstremite protezlerinin kullanılması,
– İşitme, görme vb. problemlerinin en aza indirilmesi gibi durumlar için uygulanan rehabilitasyon yöntemidir.
2. Psikolojik rehabilitasyon: Beceri eğitimine odaklanmaktan ve hayatta kalmaya yardımcı olmaktan ziyade, bireyin istediği ortamlarda kendi seçtiği rolleri yerine getirerek kendisi için anlamlı bir yaşam elde etmesinin önemine yönelik bir farkındalık sağlamayı amaçlayan hizmettir.
• Yaşlı bireyler fiziksel sağlığının bozulmasının yanı sıra bu dönemde daha önce hiç karşılaşmadığı sorunlarla yüz yüze gelebilmektedir.
• Yakınlarının ölümü, ölüm beklentisi, engelli kalma, uzun süreli yataklı bakımda kalma gibi sorunlar yaşlının ruh sağlığını olumsuz etkilemektedir.
• Bu süreçte karşılaşılan problemler bireylerin benlik saygılarının zedelenmesine neden olabilir.
– Fiziksel ihtiyaçları kendi başına karşılamada zorlanma,
– Toplumun beklentileri eskisi gibi karşılayamama, – Sosyal ve fiziksel etkinliklerde yer alamama,
– Statü kaybı
gibi çeşitli durumlar bireylerin özgüveninin azalmasına neden olabilir.
SON SÖZ
• Sosyal rehabilitasyon programlarına katılanların kendilerini «hasta» olarak değil
«birey» olarak görmeleri önemlidir.
KAYNAKÇA
• Aykara, A. (2018), «Psikolojik ve Sosyal Rehabilitasyonun Tanımı, Amacı ve İşlevleri», E. Özmete& G. Baştuğ (Ed.) Yaşlılarda Psikolojik ve Sosyal Rehabilitasyon, s. 11-20, Hedef CS Basın Yayın, Ankara.
• MEGEP, 2016. Rehabilitasyon Hizmetleri.
