SUÇUN MANEVİ UNSURU KUSURLULUK

(1)

SUÇUN

MANEVİ UNSURU KUSURLULUK

Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR

(2)

SUÇUN UNSURLARI

SUÇ

KUSURLULU K

(Manevi Unsur)

HUKUK AYKIRIL A

IK

FİİL

(Maddi Unsur)

2 Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR

(3)

SÖZLÜK ANLAMIYLA: KUSUR (Türk Dil Kurumu)

 Kusur: Eksiklik, noksan, nakısa; özür; bilerek veya bilmeyerek bir işi gereği gibi yapmama;

elverişsiz durum.

 Bilerek savsama sonucu ya da önlemsizlik

yüzünden ortaya çıkan yasanın korumadığı bir eylem, olay ya da işlem.

 Kusurluluk: Kusurlu Olma Durumu

 Doktrinde kusurluluk ve sorumluluk aynı anlamda kullanılmaktadır.

Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR

3

(4)

MANEVİ UNSUR

KUSURLULUK

KAST

OLASI KAST

DOĞRUDA N KAST

TAKSİR

BİLİNÇLİ TAKSİR

(5)

KUSURLULUĞUN ESASI

PSİKOLOJİK (TABİATÇI)

ANLAYIŞ

Fail ile fiil arasındaki psikolojik bağ.

Kusurlu iradede psişik bir davranışın

tezahürünü görmektedir

Taksirle işlenen fiillerin

cezalandırılmasını meşru görmez.

NORMATİF (KURALCI) ANLAYIŞ

Failin iradesiyle hukuk normu arasındaki çatışma

Ödeve Aykırı Davranış (bkz. KANT) Fiilin anti-sosyal

karakteri

Kınanabilirlik

İstenemezlik/

Beklenemezlik İlkesi

Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR 5

(6)

KAST

(TCK Md. 21)

 (1) Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.

 (2) Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kast vardır.

 Bu halde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını

gerektiren suçlarda müebbet hapis cezasına, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan

yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar

indirilir Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR 6

(7)

KAST

 KAST KURAL, TAKSİR İSTİSNADIR.

 Kast, suçun kanuni tanımındaki maddi/objektif unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. (TCK 21/1)

 Kast tipik fiilin(hareket+sonuç) bilerek ve istenerek işlenmesidir.

 Salt hareket suçlarında, iradi hareketin bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.

 Sonuç olarak kast söz konusu olduğunda karşımıza iki unsur çıkmakta:

BİLMEK ve İSTEMEK

7 Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR

(8)

KASTIN UNSURLARI

BİLME

(ÖNGÖRME) UNSURU

İSTEME

(İRADE) UNSURU

(9)

KASTIN BİLME (Öngörme) UNSURU



FAİL NELERİ BİLMELİ?

 1.SUÇUN MADDİ KONUSUNU(örn. Ayı

sanıp oradan geçmekte olan köylüyü vuran avcı. Kendisinin sanıp başkasının çantasını alan uçak yolcusu.)

 2.HAREKETİNİN SONUÇLARINI

 3.Suçtan suça değişmekle birlikte suç fiilinin ön şartlarını,suçun işlendiği yeri,

vasıtaları, zamanı Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR ⁹

(10)

Tipik fiilin tüm unsurlarını öngörmüş olmalı.

HAREKET+NEDENSELLİK+SONUÇ

▪ÖZELLİKLE SONUÇ ALT UNSURUNUN BİLİNMESİ KASTIN VARLIĞI İÇİN ZORUNLUDUR.

▪BU UNSURUN BİLİNMESİ, KASTI BASİT TAKSİRDEN AYIRIR.

«Örneğin, aldığı eşyanın başkasına ait olduğunu bilmeyen kimsede hırsızlık (YTCK m. 141) kastı bulunmamaktadır. Keza, girdiği binanın konut

olduğunu bilmeyen veya konut olduğunu bilmekle beraber başkasına ait olduğunu ya da sahibinin rızasının olmadığını bilmeyen kimsede konut dokunulmazlığını ihlâl (YTCK m. 116) kastı bulunmamaktadır.)» (İçel)

Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR

10

KASTIN BİLME (Öngörme)

UNSURU

(11)

(12)

KASTIN BİLME UNSURU

 Bir suçun bilinmesi gereken kurucu unsurlarının ne olduğu suçtan suça değişiklik gösterir.

 Bu kurucu unsurlar davranıştan önce var olanların yanında, davranışla hem zaman

veya davranıştan sonra var olan unsurlar da olabilir.

12 Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR

(13)

KASTIN BİLME UNSURU



Psikolojik anlayışa göre fiilin dış dünyadaki maddi sonuçlarını bilmek yeterlidir.



Normatif anlayışına göre fiilin anti-sosyal

karakterini bilmek yani bir haksızlık

oluşturduğu bilincinde olmaktır. (Hareket suçlarında)

(14)

KASTIN BİLME UNSURU

 Kastın Bilme Unsuru Şu Hallerde Önemlidir:

 Hata

▪ “Kanunu Bilmemek Mazeret Sayılmaz.” (Ignoratia juris non execusat)

▪ Fail yasağı biliyorsa, davranışının yararlı olduğuna inansa bile kasıtlıdır.

 İşlenemez Suç

 Özel hukuka aykırılık hallerinde fiilin hukuka aykırılığının bilinmesi zorunludur.

▪ (örn TCK’nın, 135., 151., 154., 257. maddeleri) ¹⁴

Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR

(15)

 Bir şey biliniyor olabilir ama bu bilinen şeyin istendiği anlamına gelmez.

 Failin öngördüğü sonuçları gerçekleştirmesi ve bunların sorumluluğunu alabilmesi için onları istemelidir.

(16)

KASTIN İSTEME UNSURU

 Failin kastından bahsedilebilmesi öngördüğü tüm hususları istemiş (iradesini harekete geçirmiş) olmasına bağlıdır.

 Burada asıl sorun, failin, olayda istediği sonucun dışında başka ve yan (ikinci derecede) sonuçlar ortaya çıkarsa nasıl sorumlu tutulacağıdır.

 Bu sonuçlar, failin istediği asıl sonuç açısından zorunlu iseler, fail bu sonuçları da istemiştir.

▪ Bu duruma ikinci derecede doğrudan kast denir.

16 Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR

(17)

KASTIN İSTEME UNSURU

Hareket ve netice

arasında amaç araç ilişkisi vardır.

Kastın esası neticenin

istenmesinde yatar.

İrade günlük dilde

davranışın sonuçlarını

kapsamaktadır.

İRADE TEORİS

İ

Sadece

neticenin göz önüne

getirilmesi yeterlidir.

İrade vücudun hareket

ettirilmesine yarayan

nörolojik bir aktivite.

Psikolojik

açıdan ele alır.

Sadece bedensel hareketlere bakılamaz.

TASAVV TEORİSİUR

(18)

KASTIN İSTEME UNSURU

 FAİL NE ZAMAN BİR SONUCU İSTEMİŞ SAYILABİLİR?

 Kastın isteme unsuru tipik fiile(hareket+sonuç) ilişkindir.

 Fail doğrudan öngördüğü sonuçları gerçekleştirmesi isteğini gösterir.

▪ Genellikle bu unsurun üzerinde daha çok durulur.

 Hareketinin diğer yüksek olasılıklı sonuçlarına RIZA gösterdiğinde veya diğer bir anlatımla

KAYITSIZ kaldığında. ₁₈

Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR

(19)

KASTIN İSTEME UNSURUNUN ÖNEMLİ OLDUĞU DURUMLAR

 Kast ile taksirin, özellikle bilinçli taksirin birbirinden ayrılması hususunda.

 Olası kastın belirlenmesinde.

 İsteme unsuru fiili gerçekleştirirken failde

bulunmalıdır.(örn. karısını öldürmeyi planlayan ama silahını temizlerken yanlışlıkla vuran kişinin

durumu)

 Failin hareketinden birden fazla neticenin meydana geldiği durumlarda.

 Zorunlu veya ikinci derecede diğer neticelerin söz konusu olduğu durumlardır.

(20)

KASTIN ÇEŞİTLERİ

 KAST

 OLASI KAST

 DOĞRUDAN KAST

 DOĞRUDAN KAST: Sonuç failin istediği ve hedef aldığı sınırlar içinde kalmışsa söz

konusudur.

 OLASI KAST: Fail tarafından gerçeklemesi olası görülen onaylanması,

kabullenilmesidir.

(21)



TCK md. 21/2: Kişinin, suçun kanuni

tanımındaki unsurların

gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kast vardır.



Kanundaki tanım başarısızdır. Çünkü bilinçli taksirle farkını net bir şekilde ortaya koymamıştır.

 Fail burada eyleminin öngörebildiği olası sonuçlarına kayıtsız kalmaktadır.

21

OLASI KAST

(22)

OLASI KAST

 «Örneğin, bazı düğünlerde silahları ile ateş eden kişiler, orada bulunanların ölebileceğini veya yaralanabileceklerini öngörmelerine karşın, buna hiç önem vermeyerek gelişigüzel ateş ederlerse ve bundan dolayı birileri ölür veya yaralanırsa, gerçekleşen bu sonuçlar bakımından olası kast’tan söz edilir.

 Aynı şekilde, maçlardan sonra takımlarının galibiyetlerini sözde kutlamak için silahları ile ateş ederek veya kalabalık bir caddede motorlu araçlarını olağanüstü süratle sürerek ölüm veya yaralanmalara neden olan kişilerin bu kayıtsızlıkları olası kastın diğer bazı örnekleri olarak karşımıza çıkar.»

(İçel)

22

(23)

OLASI KAST

İKİNCİ DERECEDE SONUÇLAR

BAKIMINDAN FAİL KAYITSIZ KALIR

• Bu nokta olası kastı bilinçli taksirden ayırır.

• Çünkü bilinçli taksirde fail sonuçları

istemez ve gerçekleşmemeleri için elinden geleni yapar.

ANCAK FAİLİN KAYITSIZ KALDIĞI

SONUÇLAR GERÇEKLEŞİRSE FAİLİN SORUMLULULUĞUNA GİDİLİR.

• Olası kastta «sonuç kastı belirler» kuralı uygulanır ve teşebbüs söz konusu olmaz.

23

(24)

KASTIN ÇEŞİTLERİ

 KAST

 GENEL KAST

 ÖZEL KAST

 GENEL KAST: Kanunun sadece fiilin bilerek ve istenerek işlenmesini aradığı, failin

amacının önemli olmadığı kast çeşididir.(TCK md.81)

 ÖZEL KAST: Kastın yanında failin özel amacının da gerçekleşmesinin arandığı durumlar.(TCK md.141)

(25)

 Özel kast veya saik, failin AMACINI ifade eder.

 Failin amacı, kastı hazırlayan, yani ondan önce gelen bir düşüncedir. (Artuk)

 Amacın gerçekleşmesi şart değildir. Fiilin belirli bir amaçla işlenmesi yeterlidir. Örneğin TCK md. 82/1.(h)

 Kanunun «genel kast yanında, suçun oluşması için, ayrıca failin belli bir amaç uğruna hareket etmesini emretmesi halinde, özel kast» söz konsu olur.

Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR

25

ÖZEL KAST (SAİK)

(26)

ÖZEL KAST (SAİK)

«Örneğin,, hırsızlık suçunda (TCK. m. 141), suçun oluşması için, sadece alma yeterli görülmemiş; ayrıca, buna ek olarak, almanın

“yarar sağlamak maksadı” ile olması istenmiştir. Burada, yararlanmak amacı, özel kasttır.

Ancak, amaç, her zaman suçun unsuru olmayabilir, bazen suçu

ağırlaştıran bir neden olarak ortaya çıkabilir.» (Hafızoğulları/Özen)

Örneğin TCK md. 109’da, hürriyetten yoksun bırakmanın cinsel amaçla işlenmesi daha ağır bir cezayı gerektirir.

26

(27)

KASTIN ÇEŞİTLERİ

 İhlal edilen hukuki değer/menfaat esas olmak üzere KAST

 ZARAR KASTI

 TEHLİKE KASTI

 ZARAR KASTI: Fail, kanunun koruduğu

varlığa zarar vermek istediğinde kastı zarar kastı.

 TEHLİKE KASTI: Fail, kanunun koruduğu varlığı, tehlikeye düşürmek istediğinde

tehlike kastı söz konusudur.

(28)

(29)

KASTIN ÇEŞİTLERİ

 KAST

 ANİ KAST

 TASARLANMIŞ KAST

 ANİ KAST: Ani bir karara dayanan ve hemen gerçekleştirilen fiilde ani kast söz konusudur.

 TASARLANMIŞ KAST: Karar ile fiili arasında nazara alınabilecek bir sürenin geçmesi yanında, bu sürede failin fiili için soğukkanlılıkla tasarlama, plan ve

hazırlık yapmasının arandığı. (Tartışmalı)TCK 82/1.a hükmüne göre ağırlaştırıcı nedendir.

29 Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR

(30)

TASARLAMA (TAAMÜT)

ANİ KAST (0,1)

TASARLAMA (1,0)

• TAAMÜT

• DÜŞÜNCE KASTI

30

(31)

31

(32)

TASARLAMA

SOĞUK- KANLILI K TEORİSİ

SUÇ İŞLEME KARARI İLE İCRA ARASINDA ZAMAN ARALIĞI

BU ARALIK NEDENİYLE FAİLİN

SOĞUKKANLILIKLA HAREKET ETMESİ YARGITAY BU TEORİYE AĞIRLIK

VERMEKTEDİR.

PLAN KURM A TEORİ Sİ

KARAR İLE İCRA ARASINDA FAİLİN HER ŞEYİ AYRINTISIYLA DÜŞÜNEREK BİR

PROJE ORTAYA ÇIKARMASI.

32

(33)

FAİLİN KASTININ YOĞUNLUĞU

TCK’nın 61/1,F maddesinin hükmü karşısında Kanun kastın yoğunluğunun

derecelendirilebileceğini kabul etmiştir.

Failin amaçları

na da bakılır^.

Suç tasarlanmış kastla işlendiğinde en yoğun, ani kastla işlendiğinde

en az olduğu söylenebilir.

Davranışın toplumsal değeri, failin hukuk düzeni ile

çatışmasının bilinci de bu belirlemede önemlidir.

33 Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR

(34)

PRATİK ÇALIŞMALARI I

 Bir terör örgütü üyesi olan A., panik yaratmak amacıyla insanların olmayacağını düşündüğü bir saate bir meydana zaman ayarlı bomba koyar. Bomba saati geldiğinde, o sırada bir eğlenceden çıkmış olan genç bir arkadaş grubunun yanında patlayarak ölümlerine neden olur.

 Herkes yatınca sevgilisinin dışarıya çıkmasını sağlamak için beklemekte olan Y., sevgilisinin evinin ışıkları sönünce, evin camına taş atarak onu çağırmayı hedefler. Odaları şaşıran Y, heyecanla biraz da taşı hızlı atınca sevgilisinin anne ve babasının yatak odasının camının kırılmasına sebep olur. Sevgilisinin babası Y’den şikayetçi olur.

(35)

PRATİK ÇALIŞMALARI

 (A), kasabaya giderken aracını çok hızlı kullanması nedeniyle yolda (B)’ye çarpar. (A), ağır yaralanmasına yol açtığı kişinin eski bir düşmanı olduğunu fark edince, olay yerinden çekip gider. (B) daha sonra kan kaybı nedeniyle olay yerinde ölür.

 (Özgenç, 2001: 46’dan alınmıştır.)

(36)

TAKSİR

 Sözlük anlamı, bir işi eksik yapma, kusur etme anlamına gelen Arapça bir kelimedir.

 Taksir, hukuken genel anlamıyla, istenen bir davranışın istenmeyen neticesinden sorumluluğu ifade etmektedir.

 Kanunda açıkça hüküm bulunduğu takdirde, taksirle işlenen fiiller cezalandırılabilir (TCK md. 22/1)

 Kastın bulunmadığı hallerde, failin taksiri ayrıca araştırılır. ³⁶

Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR

(37)

TCK md. 22

(1) Taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde cezalandırılır.

(2) Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne

aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek

gerçekleştirilmesidir.

(3) Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi halinde

bilinçli taksir vardır; bu halde taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

37

(38)

38

(39)

TAKSİR

 «Taksirli fiillerin cezalandırılmasının nedeni, kişinin riayet ettiği takdirde belli hukuki

değerlerin ihlalinden kaçınabileceği özen yükümlülüğünü ihlal etmesidir.»

 «Dikkat ve özen yükümlülüğünün varlığına rağmen, gereken dikkat ve özeni göstermeyerek, lüzumlu

tedbirleri almayarak zararlı neticeye sebep olan kişi, neticeyi istemediği halde sorumlu tutulur.» K./Ü.

(40)

TAKSİRİN ESASINI AÇIKLAYAN TEORİLER

 Öngörülebilirliği esas alan anlayışa göre, failin öngörülebilir bir sonucu öngörememesidir

 Özel hukuktaki önlenebilirliği esas alan anlayışa göre, sadece tahmin yeterli değildir, failin önlenebilir sonucu önlememesidir.

 Dikkat yükümlülüğüne aykırılığı esas alan anlayışta esas failin dikkatsizliğiyle failin uyması mümkün görünen ve istenmeyen zararlı neticeleri önlemeye yönelik bulunan zorunlu davranış kurallarına uymamasıdır.

 Toplumsal hayatın karmaşıklığında taksirin esasını bulan görüş, adetten doğan veya hukuki tedbir kurallarına

uymamayı esas sayar.

(41)

TCK’DA TAKSİR

 TCK’nın 22.maddesinde taksirin esası “dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranmak” olarak belirlenmiştir.

 Taksir, failin, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle suçun kanuni tanımındaki bir neticeyi öngörmeden gerçekleştirmesidir. (TCK md.

22/2)

 Taksirli suçlar bu yapıları gereği kasıtlı suçlara göre daha az bir cezayla cezalandırılır. Çünkü failin kusurluluğu daha azdır. ₄₁

(42)

42

(43)

KAST-TAKSİR AYRIMI

 FAİL SONUCUN MEYDANA GELECEĞİNİ KESİN OLARAK

BİLSEYDİ, YİNE DE HAREKETİ YAPACAKSA FİİLİNİ KASTEN GERÇEKLEŞTİRMİŞTİR.

 Taksirde fail suç işlemek istememektedir.

 Cezalandırılmasının nedeni hukuk düzeninde bulunan davranış kurallarına dikkat ve özen göstermeyerek uymaması, bu kuralları uysaydı

engelleyebileceği bir sonuçtan dolayı sorumlu tutulmasıdır.

 Kısacası, kastta hareket ve netice bilinir ve istenir. Taksirde ise netice ya bilinmez ya da bilinmesine rağmen istenmez. Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR ₄₃

(44)

Dikkat ve Özen Yükümlülüğü

 Dikkat ve Özen Yükümlülüğü

 Dikkat yükümlülüğü taksirin esasını ödeve aykırılıkta bulur.

 Özen yükümlülüğüyle taksirin esasını zorunlu tedbir kurallarına uymamakta bulmuştur.

 Sadece özen yükümlülüğü kavramının kullanılması daha uygun olabilirdi.

 765 sayılı TCK zamanında «tedbirsizlik veya dikkatsizlik veya meslek ve sanatta acemilik veya nizama ve evamir ve talimata riayetsizlik» şeklinde ifade edilmiştir. ^ÖzgürKÜÇÜKTAŞDEMİR

44

(45)

Dikkat ve Özen Yükümlülüğü

DİKKAT VE ÖZEN

YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN KAYNAKLARI

HUKUK NORMLA

RI ORTAK DENEYİMLER

«Toplumun ya herkese ya da belirli meslek veya sanatları yapan kimselere

ortak tecrübe normlarına dayanarak vaz’ettiği, kişileri daha basiretli,

dikkatli, başkalarının haklarını daha fazla koruyucu bir şekilde davranmaya yükümlü kılan

kurallar.»Dönmezer/Erman

«Emirler basit tavsiyeden

ibaret

olmamalıdır.»K /Ü

45

(46)

DAVRANIŞ KURALLARINA ÖRNEKLER



Karayolları Trafik Kanunu



İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü



Hekimlik Meslek Etiği Kuralları



Türk Medeni Kanunu

(47)

Kısacası;

DİKKAT VE ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜ

NETİCEYE ÖNGÖRMEYİ

YÜKÜMLER

NETİCENİN

GERÇEKLEŞMESİND EN KAÇINMAYI

YÜKÜMLER

(48)

 Dolayısıyla yapılması gereken davranış ile yapılan davranış karşılaştırılır.

 «Hakim somut olayda, fail bakımından objektif olarak gerekli olan özen yükümlülüğünün ne

olduğunu araştırmalı ve failin gerçek hareketiyle emredilen özenli davranışı karşılaştırmak

suretiyle, bunun özen yükümlülüğüne uygun olup olmadığını belirlemelidir.» (K/Ü)

48

(49)

DİKKAT VE ÖZEN

YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN İSTİSNALARI

İZİN VERİLEN RİSK

GÜVEN PRENSİBİ

49

(50)

TAKSİRİN UNSULARI

DAVRANIŞ İLE SONUÇ ARASINDA NEDENSELLİK BAĞI

5-DAVRANIŞ KURALLARININ İHLALİLİN FAİLE İSNAT EDİLEBİLMESİ

Kurallara uyması failden beklenilebilmedir.

-Öngörülebilirlik ve Önlenebilirlik

-“Model Ajan” ölçütü.

4-FAİLİN DAVRANIŞ KURALLARINI İHLAL ETMESİ Dikkat ve özen yükümlülüğüne

aykırı davranılması.

Objektif ve en ileri bilim ve tecrübeye göre öngörülebilirlik ve önlenebilirlik ölçütlerine dayanan

yazılı ve yazısız kurallar. 3-FAİLİN NETİCEYİ İSTEMEMİŞ OLMAMASI

2-HAREKETİN İRADİ OLMASI

1-TAKSİRLE İŞLENEBİLEN BİR SUÇUN BULUNMASI

(51)

ÖNGERÜLEBİLİRLİK



Öngörülebilirliğin varlığı, dikkat ve özen yükümlülüğün yerine getirilebileceğini ifade eder.

 Dikkat ve özen yükümlülüğüne uygun davranışlarla failin davranışları

karşılaştırıldıktan sonra,

 Farazi olarak özenli davranılsaydı hangi

neticenin meydana geleceği değerlendirilir.

 Fail gerekli dikkati ve özeni göstermiş olsaydı bile netice gerçekleşecekti denilebiliyorsa,

failin sorumluluğu doğmaz. Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR

51

(52)

TAKSİRİN

BELİRLENMESİ

OBJEKTİF ÖLÇÜT

• BELİRLİ BİR NETİCE VE TEHLİKEDEN

KAÇINABİLMEK İÇİN DİKKAT VE ÖZEN

YÜKÜMLÜLÜĞÜ KAPSAMINDA KOYULMUŞ

KURALLARA BAKILIR.

SÜBJEKTİF ÖLÇÜT

• KİŞİSEL OLARAK YAPABİLİRLİK

KABİLYETİ

• ÖZENE UYGUN DAVRANIŞIN KENDİSİNEN

BEKLENİLEBİLİRLİĞİ

52

(53)

TAKSİRİN ÇEŞİTLERİ

TAKSİR

• “Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık

dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülemeyerek

gerçekleştirilmesidir.(TCK md. 22/2)

BİLİNÇLİ TAKSİR(Öngörülü Taksir)

• “Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine

karşın, neticenin meydana gelmesi halinde bilinçli taksir vardır” (TCK m. 22/3)

• Olası kastla bilinçli taksirin ortak yönü her ikisinde de neticenin öngörülmüş olmasıdır. Bu nedenle olası kasta çok yakındır.

• Taksirli fiillere göre daha ağır cezayla

cezalandırılır.Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR ⁵³

(54)

BASİT (Bilinçsiz) TAKSİR

DİKKAT ve ÖZEN YÜKÜML ÜLÜĞÜN AYKIRILIKE

ÖNGÖR ÜSÜZLÜ

K

BASİT TAKSİR

(55)

(56)

BİLİNÇLİ TAKSİR

«Gerçekleşebileceğin öngördüğü neticenin gerçekleşmeyeceğine

yükümlülüklerine aykırı olarak güvenmektedir.»

Öngörülen netice istenmemektedir.

Fail neticeyi öngörmekle beraber gerçekleşebileceğini düşünmez.

Bu kanaate kuvvetli bir şekilde sahip olmalı ve bu kanaatin oluşmasına neden olan somut koşullar değerlendirilmelidir.

•Örneğin failin yetenekleri, tecrübesi vb.

(57)

(58)

KUSURUN YOĞUNLUĞU

BEKLENME YEN HAL

(KAZA)

0

TAKSİR BİLİNÇ TAKSİRLİ

OLASI KAST

KAST

1

(59)

KUSURLULUK İFADELERİ

•ÖZÜR

DİLERİM, YANLIŞLIKL A OLDU!

TAKSİR

• KAZASIZ BELASIZ HALLEDERİ M!

BİLİNÇLİ

TAKSİR ^•^NE

OLACAKSA OLSUN!

FARK ETMEZ!

OLASI KAST

• SENİ

ÖLDÜRECE ĞİM!

D. KAST

(60)

NETİCESİ SEBEBİYLE AĞIRLAŞAN SUÇLAR

 Madde 23- (1) Bir fiilin, kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşumuna

sebebiyet vermesi halinde, kişinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir.

 Bu suçlarda fail hem istediği suçta, hem de istemeden gerçekleştirdiği neticeden doğan

suçta öngörülenden daha ağır ceza alır. Çünkü istenmeyen neticeye bir suç işlerken neden

olmuştur.

 Örn, TCK md. 97/2 ^ÖzgürKÜÇÜKTAŞDEMİR

60

(61)

KASTI AŞAN SUÇ



Bu suçlarda neticeye bakılarak, ceza

ağırlaştırılır. Bu suçlarda tek bir netice

doğar ama bu netice failin kast ettiğinden ağır bir neticedir.



Kanun bu suçları, neticesi sebebiyle

ağırlaşan suçlarla karıştırmış ve bu suçların içinde yer vermiştir.



Örneğin Türk Ceza Kanunu’nun 87/1.ve 2.

ve 4. madde hükümleri.

(62)

NETİCESİ SEBEBİYLE AĞIRLAŞMIŞ SUÇ



Bu suçlarda, failin fiilinden, hem kast ettiği netice hem de başka bir netice, yani iki netice ortaya çıkmaktadır.



Türk Ceza Kanunu’nun 99/3. ve

102/6.maddelerini örnek gösterebiliriz.

(63)

Kast/Taksir

Kombinasyonu

1.KADEME: KASTEN İŞLENEN TEMEL SUÇ

2.KADEME: TAKSİRLE SEBEBİYET VERİLEN DAHA AĞIR VEYA BAŞKA

BİR NETİCE Düzenleme taksir karinesine yol açtığı

savıyla

eleştirilmiştir. (bkz.

Z/H)

Örn.

(87/4)

63

(64)

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçların Şartları

1. Açık bir yasal düzenleme bulunmalıdır.

i. Temel suçun, daha ağır veya başka bir netice suç tipinde belirtilmiş olmalıdır.

2. Nedensellik Bağı Bulunmalı

i. «Doğrudan doğruyalık bağlantısı»

3. Kural olarak kasten gerçekleştirilmiş bir hareket olmalıdır.

i. Diğer neticeler bu hareketten kaynaklanmalıdır.

4. Hareketin yöneldiği kişi aynı olmalıdır.

5. Failin daha ağır veya başka bir neticeden en azından taksirle sorumlu olmalıdır.

i. Neticelerin öngörülebilirliğine bakılır.

64

(65)

PRATİK ÇALIŞMALARI II

 Hız sınırı 70km/s olan Eskişehir yolunda, 90km/s ile giden fail Faik, yol kenarında çalışmakta olan işçilerden birinin aniden önüne çıkmasıyla ona çarpar ve ölümüne neden olur.

 “Kan kardeş olmak amacıyla, mağdurun isteği üzerine, bıçakla kan çıkacak kadar çizik atmak isterken, aldığı alkolün etkisiyle mağdurun bileğini derinden kesen…”(bkz. CGK, 01.02.2005/3)

 Köyde yaşadıkları çeşme kavgası yüzünden hamile olduğunu bildiği mağdurun karnına oturan sanığın durumunu değerlendiriniz. (TCK md.87/2 vs. md.99)

(66)

PRATİK ÇALIŞMALARI III

 Faike, hangi elbiseyi giyeceğine karar veremediğinden, buluşma saatinden yarım saat sonra ancak dışarı çıkabilmiştir. Şoförlüğüne güvenerek , yetişmek için trafikte hız sınırını aşar,trafikte slalom yaparak arabasını kullanır ve bu sırada hızla birine çarparak ölümlü kazaya neden olur.

 Askerden yeni dönen A ve B, Deer Hunter filminden etkilenerek, birbirlerinin şakağına silah dayamak suretiyle Rus ruleti oynamaya karar verirler. B başından vurularak ağır yaralanır. Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR ⁶⁶

(67)

PRATİK ÇALIŞMALARI

 Kadir, karısının kendisini aldattığı şüphesiyle evine işten erken döndüğünde, karısını sevgilisiyle basar. Karısı Kadriye’yi vurmak için silahını çeker,o sırada karısının sevgilisi Kadri, namlunun önüne kendini atar. Kadir’in sorumluluğunu tartışınız.

 Kadir, 357 Magnumuna güvenerek mermisinin delip geçeceği düşüncesiyle ateş ederse

 Kadir nişan alıp arkadaki karısını vurmaya çalışır ama

▪ Kadri’yi yaralar, karısını öldürürse

▪ Sadece karısını öldürürse

(68)

Yargıtay Kararlarından

 “ Henüz çocuk yaşta bulunan sanık her nasılsa ele geçirdiği tabancayı olaydan önce birkaç kez tecrübe etmiş ve her defasında tabancanın patlamadığını bizzat görüp tespit etmiş ve bu tecrübesine dayanarak olay günü de “nasıl olsa patlamıyor” düşüncesiyle ve şaka yapmak arzu ve gayesiyle maktüle tevcih edip tetiğe basmış, bu kez ateşlenen tabancadan çıkan tek kurşun maktüle isabetle ölümüne sebebiyet vermiştir” (Yargıtay 2.

Ceza Dairesi, 25.09.1997 tarih, 11794/12180)

(69)

Yargıtay Kararlarından



“Sarığın çiçeklerini korumak

amacıyla olsa dahi bahçesindeki

tellere bilerek ve sonuçlarını görüp

isteyerek elektrik akımı bağlamış

bulunduğu, üç yaşındaki mağdurun

tele dokunması sonucu akıma

kapılarak yaralandığı anlaşılmakta

olmasına göre;…..”(Yargıtay 2. Ceza

Dairesi, 11.10.1989 tarih,

7613/8764 )

(70)

Yargıtay Kararlarından

 “Trafik olay tespit tutanağında sanığın kendisine kırmızı ışık yanmasına rağmen durmayarak yola devamı sonucu kendisine yeşil ışık yandığı için yola giren ölenin aracına çarptığının belirtilmesine; çarpılan otoda bulunan tanık B’nin bu oluşu doğrulaması yanında, diğer tanıklarca da olay yerinde olduğu söylenen minibüs sürücü tanık A’nın anlatımının da bu yolda olmasına göre;…” (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 03.06.1985 tarih, 83/330 )

(71)

Yargıtay Kararlarından

 ... Babasından kalma evde, eniştesi olan Bülent ve ailesiyle birlikte ikamet eden sanık İbrahim ile Bülent arasında, evin iki aileye yetmemesi nedeniyle tartışmalar çıktığı, sanık İbrahim’in bu tartışmaların etkisiyle birlikte oturulan evi yakmaya karar verdiği, bu amacını gerçekleştirmek için evin yukarısındaki orman alanına giderek kurumuş otları tutuşturduğu, ancak ateşin eve doğru değil, ormana doğru ilerlediği,

………, ki nokta arasında çalı çırpı bulunmaması ve zeminin engebeli olması nedeniyle, eve en yakın noktada yangın çıkması halinde dahi evin yanma olasılığının bulunmadığı saptanmıştır.”(Yargıtay Ceza Genel Kurulu 09.07.2002 tarih, 3-197/288)

(72)

Yargıtay Kararlarından



“Düğün evinde törene katılanların tabancaları ile odanın tavanına doğru ardı ardına ateş ettikleri sırada, bir kişinin aldığı alkolün de etkisi ile elinin seyrini kaybetmesi sonucu, yere paralel olarak yaptığı atışlardan bir tanesinden çıkan kurşun, törene takılanlardan birinin alnına isabet ederek ölümüne neden olur”

(73)

KAYNAKÇA

 HAFIZOĞULLARI/ÖZEN

Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, US-A Y.

 TOROSLU, Nevzat

Ceza Hukuku Genel Kısım, Savaş Y.

 HAKERİ, Hakan

Ceza Hukuku Genel Hükümler, Adalet Y.

 İÇEL, Kayıhan, Ceza Hukukunda Temel Kusurluluk Şekli «Kast», İstanbul Ticaret Üniversitesi S.B Dergisi

 KOCA/ÜZÜLMEZ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Seçkin

 YARGITAY İÇTİHATLARI IŞIĞINDA MUHTEMEL KAST ve BİLİNÇLİ TAKSİR(http://cezahukuku.blogspot.com.tr/2006/10/yargitay-itihatlari-iiinda-muhtemel.html)

73 Özgür

KÜÇÜKTAŞDEMİR