SOSYAL HİZMET VE BAKIM
6. HAFTA
GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ AMAÇ AKTİVİTELER
GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ
• Sağlıklı ya da hasta her bireyin belli aktiviteleri yerine getirmesi gerekir.
• GYA, sağlıklı veya hasta bireyin, yaşamını
sürdürebilmesi için gerekli ve önemli yaşamsal işlevlerdir.
• Bu işlevler sosyal, ekonomik, çevresel boyutları olan unsurlardır.
GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ
• Roper ve arkadaşları GYA kapsamında 12 yaşamsal aktivite saptamışlardır. Bunlar:
• ■ Güvenli bir çevrenin sağlanması ve sürdürülmesi
• ■ İletişim
• ■ Solunum
• ■ Yeme ve içme
• ■ Boşaltım
• ■ Kişisel temizlik ve giyim
• ■ Beden ısısının kontrolü
• ■ Hareket
• ■ Çalışma ve eğlenme Cinsel yaşam ■
• ■ Uyku
• ■ Ölüm
TEMEL GYA
• Temel mobilite:
Yatak mobilitesi Transferler
Ambulasyon Kendine bakım:
Beslenme Banyo
Giyinme
ARAÇSAL GYA
• Ev içi aktiviteler:
Günlük ev işleri
Telefon kullanma..vs
• Ev dışı aktiviteler:
Taşıt kullanma Alışveriş
İşe gitme
Değerlendirme de dikkat edilmesi gerekenler
• Yaş:
Kişilerin yaşı, onların günlük yaşamsal aktivitelerini yerine getirme kapasitelerini etkiler.
Yaş ilerledikçe gerek amaçsal gerek araçsal faaliyetlerde aktivite kapasitesi azalma gösterecektir.
Örneğin 90 yaşında bir bireyin yürüme aktivitesi ya da kendi öz bakımını yapma kapasitesi 75
yaşındaki bir bireye göre daha zor olacaktır.
Değerlendirme de dikkat edilmesi gerekenler
Teşhis : Bakım ihtiyacı olan bireyin hangi hastalıktan teşhis aldığı onun günlük yaşamsal aktivite
kapasitesi için değerli bilgiler verir.
Örneğin ileride derecede işitme kaybı olan bir kişi ile demans teşhisi alan bir kişinin günlük
yaşamsal aktivite kapasiteleri değişecektir.
Benzer şekilde felç li bir bireyle görme engelli bir birey arasında farklılıklar olması kaçınılmazdır.
Değerlendirme de dikkat edilmesi gerekenler
• Sosyal ve iş durumu: Kişilerin sosyal ve iş
durumu özellikle sosyal ihtiyaçları konusunda fark yaratacaktır.
• Aynı şekilde bireysel tatmin için ihtiyaç duydukları sosyal ve ekonomik destek ve kişisel aktivite kapasiteleri de dolaylı olarak etkilenecektir.
Değerlendirme de dikkat edilmesi gerekenler
• Kooperasyonu: Bazı kişiler diğerlerine nazaran iletişim kurma da ve bakım ekibine yardımcı
olma konusunda daha anlayışlı olabilirler.
• Bu kimselerin gyaları daha etkin şekilde sağlanabilir.
DİĞER UNSURLAR
• Emosyonel durumu
• Günlük yaptığı işler
• Fiziksel ve psikolojik durum
• Genel durum
LİTERATÜR TARAMASINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME
• yaşlı hastaların temel GYA içerisinde en fazla oranda banyo yapma (%62.8) ve tuvalete
gitmede (%52.9) yarı bağımlı ve tam bağımlı oldukları görülmektedir.
• Yardımcı GYA değerlendirildiğinde ise bağımlılık oranlarının yükseldiği
görülmektedir(Özbek-Yazıcı ve Kalaycı, 2015)
