A- Kaynak kişiyle görüşmeler
• Halk ilacı olarak kullanım daha çok kırsal alanlarda uygulanmaktadır.
• Çünkü, bu alanlar şehire ve doktora uzak, genellikle dağlık ve yol kenarından uzak olmaları nedeniyle hastalıkların tedavisi için halk kendi bilgileriyle, yaşlıların tavsiyeleri ile ya da ocaklar ile hastalıklarını tedavi etmeye çalışmaktadır. Bu nedenle köylerde bize bu bilgileri sağlayacak kişilere ulaşmalıyız.
• Halkın kendi edindiği bilgiler
• Köylerde, köylüler genellikle basit günlük rahatsızlıklarını (ishal, mide ağrısı, hazımsızlık, soğuk algınlığı, vücudun değişik bölgelerinde oluşan ağrılar, kesikler, yaralanmalar, el, kol veya vücudun değişik yerlerinde görülen iltihaplar düşünülmelidir) çevrede yetişen uygun bitkileri toplayarak tedavi ederler. Çevrede yetişen bitkilerin değişik kısımları (kök, gövde, yaprak, gibi) taze veya kurutulmuş halde bu rahatsızlıkları gidermek için genellikle çay halinde içilir, bazen lapa yapılır, bazen de farklı kullanım şekillerine rastlanır.
A- Kaynak kişiyle görüşmeler
• Halk ilacı olarak kullanım daha çok kırsal alanlarda uygulanmaktadır.
• Çünkü, bu alanlar şehire ve doktora uzak, genellikle dağlık ve yol kenarından uzak olmaları nedeniyle hastalıkların tedavisi için halk kendi bilgileriyle, yaşlıların tavsiyeleri ile ya da ocaklar ile hastalıklarını tedavi etmeye çalışmaktadır. Bu nedenle köylerde bize bu bilgileri sağlayacak kişilere ulaşmalıyız.
• Halkın kendi edindiği bilgiler
• Köylerde, köylüler genellikle basit günlük rahatsızlıklarını (ishal, mide ağrısı, hazımsızlık, soğuk algınlığı, vücudun değişik bölgelerinde oluşan ağrılar, kesikler, yaralanmalar, el, kol veya vücudun değişik yerlerinde görülen iltihaplar düşünülmelidir) çevrede yetişen uygun bitkileri toplayarak tedavi ederler. Çevrede yetişen bitkilerin değişik kısımları (kök, gövde, yaprak, gibi) taze veya kurutulmuş halde bu rahatsızlıkları gidermek için genellikle çay halinde içilir, bazen lapa yapılır, bazen de farklı kullanım şekillerine rastlanır.
Materyal Toplama
Materyal Toplama
• Yaşlıların tavsiyesi ile
• Köylüler bazen köylerinde veya yakın köylerde oturan yaşlılara hastalıklarını nasıl iyileştirecekleri konusunda danışırlar. Günlük rahatsızlıklar yanında iyileşmesi gecikmiş veya çözüm bulamadıkları hastalıkların tedavisini de sorarlar. Bu yaşlılar bitkileri iyi tanırlar ve bu bitkilerden değişik ilaçlar yaparlar. Bu yaşlılar bilgilerini yine atalarından öğrenmişlerdir.
Kullanılan bitkiler çevrede yetişir ve hazırlanan ilaç şekilleri genellikle basittir.
• Yaşlıların tavsiyesi ile
• Köylüler bazen köylerinde veya yakın köylerde oturan yaşlılara hastalıklarını nasıl iyileştirecekleri konusunda danışırlar. Günlük rahatsızlıklar yanında iyileşmesi gecikmiş veya çözüm bulamadıkları hastalıkların tedavisini de sorarlar. Bu yaşlılar bitkileri iyi tanırlar ve bu bitkilerden değişik ilaçlar yaparlar. Bu yaşlılar bilgilerini yine atalarından öğrenmişlerdir.
Kullanılan bitkiler çevrede yetişir ve hazırlanan ilaç şekilleri genellikle basittir.
• Yarı dini kişiler
• Ülkemizde Doğu ve Güney Doğu Anadolu’da “şeyh” ya da
“şıh” adı verilen kişiler de bitkileri kullanarak hastalıkları iyileştirmektedirler. Bu kişilere çevrelerinde dini konular hakkında da danışılmaktadır. Bu grup bilgilerini kendileri gibi şıh olan baba amca gibi yakınlarından almışlardır. Arapça ve eski yazı bildikleri için eski İslami Tıp kitaplarını okuyup tedavilerini bu kitaplardaki ilaçlara göre yapmaktadırlar. Bu yüzden tedavilerinde kullandıkları ilaç formüllerinde sadece çevrede yetişen bitkiler değil, çoğunlukla yurtdışı kaynaklı bitkiler (sinameki, sarısabır gibi) yer alır. Hazırlanan ilaç şekilleri genellikle basit değil merhem hap gibi daha karmaşık şekillerdir. Daha çok kronik rahatsızlıklar, akıl hastalıkları, psikolojik problemler için şıhlara gidilmektedir.
• Yarı dini kişiler
• Ülkemizde Doğu ve Güney Doğu Anadolu’da “şeyh” ya da
“şıh” adı verilen kişiler de bitkileri kullanarak hastalıkları iyileştirmektedirler. Bu kişilere çevrelerinde dini konular hakkında da danışılmaktadır. Bu grup bilgilerini kendileri gibi şıh olan baba amca gibi yakınlarından almışlardır. Arapça ve eski yazı bildikleri için eski İslami Tıp kitaplarını okuyup tedavilerini bu kitaplardaki ilaçlara göre yapmaktadırlar. Bu yüzden tedavilerinde kullandıkları ilaç formüllerinde sadece çevrede yetişen bitkiler değil, çoğunlukla yurtdışı kaynaklı bitkiler (sinameki, sarısabır gibi) yer alır. Hazırlanan ilaç şekilleri genellikle basit değil merhem hap gibi daha karmaşık şekillerdir. Daha çok kronik rahatsızlıklar, akıl hastalıkları, psikolojik problemler için şıhlara gidilmektedir.
• Halk hekimleri
• Hastalarını genellikle evlerinde kabul eder bazen hastanın evine ya da yanına da giderler. Herhangi bir dini nitelikleri yoktur. Günlük ve kronik hastalıkların tedavisinin yanında bazı basit ameliyatları, kırık çıkık gibi ortopedik rahatsızlıkları ve yara iyileştirme gibi müdahaleleri de yaparlar. Tedavilerinde çevrelerinde yetişen bitkileri kullanırlar. Bilgilerini yakınlarından veya halk hekimi olan bir kişinin yanında uzun yıllar çalışarak edinmişlerdir. Tedavilerinde değişik bitkilerden hazırlanan lapaları çok kullanırlar.
• Halk hekimleri
• Hastalarını genellikle evlerinde kabul eder bazen hastanın evine ya da yanına da giderler. Herhangi bir dini nitelikleri yoktur. Günlük ve kronik hastalıkların tedavisinin yanında bazı basit ameliyatları, kırık çıkık gibi ortopedik rahatsızlıkları ve yara iyileştirme gibi müdahaleleri de yaparlar. Tedavilerinde çevrelerinde yetişen bitkileri kullanırlar. Bilgilerini yakınlarından veya halk hekimi olan bir kişinin yanında uzun yıllar çalışarak edinmişlerdir. Tedavilerinde değişik bitkilerden hazırlanan lapaları çok kullanırlar.
• Ocaklar
• Ocak kelimesinin dilimizdeki genel kullanımının yanında “iyi tanınan, geniş bir aile veya bu ailenin bir ferdine verilen isim”
olarak da bir anlamı ve kullanımı vardır. Ocakların, Türklerin islamiyeti kabul etmesi sonucu, şamanların islami kurallara uyum göstermesiyle ortaya çıktıkları kabul edilmektedir. Ocak olan kişinin atalarından gelen gizli bir güce sahip olduğuna inanılmakta ve bu güçleri sayesinde bazı hastalıkları hiçbir ilaç kullanmadan tedavi edebildiklerine inanılmaktadır. Ocaklara, sarılık, kısırlık, siğil, yılancık, bademcik ocağı gibi ismler verilmektedir.
Tedavileri sırasında büyü, dua gibi yöntemlerin yanında bazı bitkileri de ilaç olarak kullandıkları tespit edilmiştir.
Bu bitkiler çevrelerinde yetişen ve infüzyon gibi basit şekillerde kullanılanlardır.
• Ocaklar
• Ocak kelimesinin dilimizdeki genel kullanımının yanında “iyi tanınan, geniş bir aile veya bu ailenin bir ferdine verilen isim”
olarak da bir anlamı ve kullanımı vardır. Ocakların, Türklerin islamiyeti kabul etmesi sonucu, şamanların islami kurallara uyum göstermesiyle ortaya çıktıkları kabul edilmektedir. Ocak olan kişinin atalarından gelen gizli bir güce sahip olduğuna inanılmakta ve bu güçleri sayesinde bazı hastalıkları hiçbir ilaç kullanmadan tedavi edebildiklerine inanılmaktadır. Ocaklara, sarılık, kısırlık, siğil, yılancık, bademcik ocağı gibi ismler verilmektedir.
Tedavileri sırasında büyü, dua gibi yöntemlerin yanında bazı bitkileri de ilaç olarak kullandıkları tespit edilmiştir.
Bu bitkiler çevrelerinde yetişen ve infüzyon gibi basit şekillerde kullanılanlardır.
