el-Hâtimî
Fütûhâtü'l-Mekkiyye Okuma Kılavuzu
(Kitabın bütün bölümlerinin tanıtımı ve özeti)
H a z ı r l a y a n :
M . İ b r a h i m M u h a m m e d S a l i m
A r a p ç a d a n Ç e v i r e n : Ali A k a y
Fütûhâtü'l-Mekkiyye
Okuma Kılavuzu
Isbn: 978-975-6743-85-0
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sertifika No:
16221
© K u r m b a K i r a p , 2 0 1 1 Bu kitabın t ü m yayın h a k l a n , K u r t u b a K i t a p ' a aittir. Kitabın t a m a m ı ya da bir b ö l ü m ü izinsiz olarak hiçbir b i ç i m d e ç o - ğ a l t ı l a m a z , d a ğ ı t ı l a m a z .
Genel Yayın Yönetmeni Ahmet Sarmusak
Editör Ersan Güngör
Kapak Tasannu Sercaıı Arslan
S^rfk Düzeni İrfan Güngörür
Birind Basım Mayıs 2011 Baskı ve Cilt Ana Basım Yayın
G ı d a Inş. San. T l c . ve Ltd. Şti.
Sertifika N o : 19498 Beysan S a n . Sit. N o : 3 2 - 4 / G Haramidere / İstanbul (0212 4 2 2 79 29)
İMlba
K İ T A P
(Adil inşaat Basım Yayın laımluşudur.)
Adil tnfaat Basım Yayın Dağıtım Kırtasiye San. Tic. Ltd. Şti.
Sahhaflar Çarşısı No: 24-26 • 3 4 4 5 0 - Bayezid / İstanbul
Telefon: 0212 528 19 78 • Faks: 0212 512 91 20 • [email protected]
eş-Şeyh Muhyiddin b. Arabî el-Hâtimî
Fütûhâtü'l-Mekkiyye Okuma Kılavuzu
(Kitabın bütün bölümlerinin tanıtımı ve özeti)
H a z ı r l a y a n :
M . İ b r a h i m M u h a m m e d S a l i m
A r a p ç a d a n Ç e v i r e n : Ali A k a y
içindekiler
Çevirenin Ö n s ö z ü 21 Bazı Açıklamalar 25
Ö n s ö z 27
R a h m a n ve R a h i m olan Allah'm adıyla 29
• Kitabın başlangıcı 29
• Fihrist 29
• Mukaddime 29
• Bilinci Bölüm 30
• ikinci Bölüm 30
• Üçüncü Bölüm 31
• Dördüncü Bölüm 31
• Beşinci Bölüm 31
• Altıncı Bölüm 31
• Yedinci Bölüm 32
• Sekizinci Bölüm 32
• Dokuzuncu Bölüm 32
• Onuncu Bölüm 32
• On Birinci Bölüm 33
• On İkinci Bölüm 33
• On Üçüncü Bölüm 33
• On Dördüncü Bölüm 33
On Yedinci BöRün 34 On Sekizinci Bölüm 35 On DolaıZLincıı Bölüm 36 Yirminci Bölüm 36 Yirmi Birinci Bölüm 36 Yirmi ikinci Bölüm 37 Yirminci Üçüncü Bölüm 37 Yirmi Dördüncü Bölüm 37 Yirmi Beşinci Bölüm 38 Yirmi Altıncı Bölüm 38 Yirmi Yedinci Bölüm 38 Yirmi Sekizinci Bölüm 38 Yirmi Dokuzuncu Böliun 39 Otuzuncu Bölüm 39 Otuz Birinci Bölüm 39 Otuz İkinci Bölüm 40 OtLiz Üçüncü Bölüm 40 Otuz Dördüncü Bölüm 40 Otuz Beşinci Bölüm 40 Otuz Altıncı Bölüm 41 Otuz Yedinci Bölüm 41 Otuz Sekizinci Bölüm 42 Otuz Dokuzuncu Bölüm 42 Kırkıncı Bölüm 42 Kırk Birinci Bölüm 43 Kırk İkinci Bölüm 43 Kırk Üçüncü Böliün 43 Kırk Dördüncü Böliüıı 44 Kırk Beşinci BöRün 44 Kırk Altıncı BöRün 45 Kırk Yedinci BöRün 45 Kırk Sekizinci Bölüm 46 Kırk Dokuzuncu Bölüm 46
Ellinci Bölüm 46 Elli Birinci BöRün 47 Elli İkinci Bölüm 47 Elli Üdmcü BöRün 47
• Elli Dördüncü Bölüm 48
• EUi Beşinci Bölüm 48
• EUi Altıncı Bölüm 48
• EUİ Yedinci Bölüm 48
• EUi Sekizinci Bölüm 48
• EUi Dokuzuncu Bölüm 49
• Altmışıncı Bölüm 49
• Altmış Birinci Bölüm 49
• Altmış İkinci Bölüm 50
• Altmış Üçüncü Bölüm 50
• Altmış Dördüncü Bölüm 50
• Altmış Beşinci Bölüm 50
• Altmış Altıncı Bölüm 51
• Altmış Yedinci Bölüm 51
• Altmış Sekizinci Bölüm 51
• Altmış Dokuzuncu Bölüm 51
• Yetmişinci Bölüm 52
• Yetmiş Birinci Bölüm 52
• Yetmiş İkinci Bölüm 52
İkinci Cildin Bölümlerinin Özeti 53
• Yetmiş Üçüncü Bölüm 53
• Yetmiş Dördüncü Bölüm 54
• Yetmiş Beşinci Bölüm 55
• Yetmiş Altıncı Bölüm 55
• Yetmiş Yedinci Bölüm 55
• Yetmiş Sekizinci Bölüm 56
• Yetmiş Dokuzuncu Bölüm 56
• Sekseninci Bölüm 56
• Seksen Birinci Bölüm 57
• Seksen İkinci Bölüm 57
• Seksen Üçüncü Bölüm 57
• Seksen Dördüncü Bölüm 58
• Seksen Beşinci Bölüm 58
• Seksen Altıncı Bölüm 58
• Seksen Yedinci Bölüm 58
• Seksen Sekizinci Bölüm 59
• Seksen Dokuzuncu Bölüm 60
Doksan ikinci Bölüm 61 Doksan Üçüncü Bölüm 62 Doksan Dördüncü Bölüm 62 Doksan Beşinci Bölüm 62 Doksan Altıncı Bölüm 63 Doksan Yedinci Bölüm 63 Doksan Sekizinci Bölüm 63 Doksan Dokmuncu Bölüm 63
Yüzüncü Bölüm 64 Yüz Birinci Bölüm 64 Yüz ikinci BöRün 64 Yüz Üçüncü BöRün 65 Yüz Dördüncü BöRün 65 Yüz Beşinci BöRün 65
YLİZ Altıncı BöRün 66
Yüz Yedinci BöRün 67 Yüz Sekizinci Bölüm 67 Yüz Dokuzuncu Bölüm 68 Yüz Onuncu BöRün 68 Yüz On Birinci BöRün 68 Yüz On ikinci BöRün 68 Yüz On Üçüncü BöRün 69 Yüz On Dördüncü BöRün 69 Yüz On Beşinci BöRün 69 Yliz On Altıncı Bölüm 70
YLIZ On Yedinci BöRün 70
Yüz On Sekizinci Bölüm 70 Yüz On Dokuzuncu BöRün 70 Yüz Yirminci BöRün 71 Yüz Yirmi Birinci Bölüm 72 Yüz Yirmi ikinci Bölüm 72 Yüz Yirmi Üçüncü BöRün 72 Yüz Yirmi Dördüncü Bölüm 73 Yüz Yirmi Beşinci Bölüm 73 Yliz Yirmi Altıncı BöRün 74 Yüz Yirmi Yedinci Bölüm 74 Yüz Yirmi Sekizinci BöRün 74
• Yüz Yirmi Dokuzuncu Bölüm 75
• Yüz Otuzuncu Bölüm 75
• Yüz Otuz Birinci Bölüm 75
• Yüz Otuz İkinci Bölüm 76
• Yüz Otuz Üçüncü Bölüm 76
• Yüz Otuz Dördüncü Bölüm 77
• Yüz Otuz Beşinci Bölüm 77
• Yüz Otuz Altıncı Bölüm 77
• Yüz Otuz Yedinci Bölüm 77
• Yüz Otuz Sekizinci Bölüm 78
• Yüz Otuz Dokuzuncu Bölüm 78
• Yüz Kırkıncı Bölüm 78
• Yüz Kırk Birinci Bölüm 79
• Yüz Kırk İkinci Bölüm 79
• Yüz Kırk Üçüncü Bölüm 79
• Yüz Kırk Dördüncü Bölüm 79
• Yüz Kırk Beşinci Bölüm 80
• Yüz Kırk Altıncı Bölüm 80
• Yüz Kırk Yedinci Bölüm 80
• Yüz Kırk Sekizinci Bölüm 80
• Yüz Kırk Dokuzuncu Bölüm 81
• Yüz Ellinci Bölüm 82
• Yüz Elli Birinci Bölüm 82
• Yüz Elli İkinci Bölüm 82
• Yüz Elli Üçüncü Bölüm 82
• Yüz EUi Dördüncü Bölüm 82
• Yüz EUi Beşinci Bölüm 83
• Yüz EUi Altıncı Bölüm 83
• Yüz EUi Yedinci Bölüm 83
• Yüz EUi Sekizinci Bölüm 84
• Yüz EUi Dokuzuncu Bölüm 84
• Yüz Altmışıncı Bölüm 84
• Yüz Altmış Birinci Bölüm 84
• Yüz Altmış İkinci Bölüm 85
• Yüz Altmış Üçüncü Bölüm 85
• Yüz Altmış Dördüncü Bölüm 85
• Yüz Altmış Beşinci Bölüm 85
• Yüz Altmış Altıncı Bölüm 86
• Yüz Altmış Yedinci Bölüm 86
• Yüz Yetmişinci Bölüm 87
• Yüz Yetmiş Birinci Bölüm 87
• Yüz Yetmiş İkinci Bölüm 87
• Yüz Yetmiş Üçüncü Bölüm 87
• Yüz Yetmiş Dördüncü Bölüm 87
• Yüz Yetmiş Beşinci Bölüm 88
• Yüz Yetmiş Altıncı Bölüm 88
• Yüz Yetmiş Yedinci Bölüm 88
• Yüz Yetmiş Sekizinci Bölüm 89
• Yüz Yetmiş Dokuzuncu Bölüm 92
• Yüz Sekseninci Bölüm 92
• Yüz Seksen Birinci Bölüm 92
• Yüz Seksen İkinci Bölüm 93
• Yüz Seksen Üçüncü Bölüm 93
• Yüz Seksen Dördüncü Bölüm 93
• Yüz Seksen Beşinci Bölüm 93
• Yüz Seksen Altıncı Bölüm 93
• Yüz Seksen Yedinci Bölüm 93
• Yüz Seksen Sekizinci Bölüm 94
• Yüz Seksen Dokuzuncu Bölüm 94
• Yüz Doksanıncı Bölüm 94
• Yüz Doksan Birinci Bölüm 94
• Yüz Doksan İkinci Bölüm 93
• Yüz Doksan Üçüncü Bölüm 95
• Yüz Doksan Dördüncü Bölüm 95
• Yüz Doksan Beşinci Bölüm 95
• Yüz Doksan Altıncı Bölüm 95
• Yüz Doksan Yedinci Bölüm 96
• Yüz Doksan Sekizinci Bölüm 96
• Yüz Doksan Dokuzuncu Bölüm 125
• iki Yüzüncü Bölüm 125
• iki Yüz Birinci Bölüm 126
• iki Yüz ikinci Bölüm 126
• iki Yüz Üçüncü Bölüm 126
• iki Yüz Dördüncü Bölüm 127
• iki Yüz Beşinci Bölüm 128
• iki Yüz Altıncı Bölüm 128
• İki Yüz Yedinci Bölüm 132
• İki Yüz Sekizinci Bölüm 135
• İki Yüz Dokuzuncu Bölüm 135
• İki Yüz Onuncu Bölüm 136
• İki Yüz On Birinci Bölüm 137
• İki Yüz On İkinci Bölüm 137
• İki Yüz On Üçüncü Bölüm 137
• İki Yüz On Dördüncü Bölüm 138
• İki Yüz On Beşinci Bölüm 138
• İki Yüz On Altıncı Bölüm 139
• İki Yüz On Yedinci Bölüm 140
• İki Yüz On Sekizinci Bölüm 140
• İki Yüz On Dokuzuncu Bölüm 140
• İki Yüz Yirminci Bölüm 141
• İki Yüz Yirmi Birinci Bölüm 144
• İki Yüz Yirmi İkinci Bölüm 144
• İki Yüz Yirmi Üçüncü Bölüm 145
• İki Yüz Yirmi Dördüncü Bölüm 145
• İki Yüz Yirmi Beşinci Bölüm 146
• İki Yüz Yirmi Altıncı Bölüm 146
• İki Yüz Yirmi Yedinci Bölüm 147
• İki Yüz Yirmi Sekizinci Bölüm 147
• İki Yüz Yirmi Dokuzuncu Bölüm 147
• İki Yüz Otuzuncu Bölüm 147
• İki Yüz Otuz Birinci Bölüm 148
• İki Yüz Otuz İkinci Bölüm 149
• İki Yüz Otuz Üçüncü Bölüm 149
« İki Yüz Otuz Dördüncü Bölüm 150
• İki Yüz Otuz Beşinci Bölüm 151
• İki Yüz Otuz Altıncı Bölüm 151
• İki Yüz Otuz Yedinci Bölüm 151
• İki Yüz Otuz Sekizinci Bölüm 152
• İki Yüz Otuz Dokuzuncu Bölüm 152
• İki Yüz Kırkıncı Bölüm 153
• İki Yüz Kırk Birinci Bölüm 153
• İki Yüz Kjrk İkinci Bölüm 153
• İki Yüz Kırk Üçüncü Bölüm 154
• İki Yüz Kırk Dördüncü Bölüm 154
• İki Yüz Kırk Beşinci Bölüm 155
• İki Yüz Kırk Sekizinci Bölüm 156
• İki Yüz Kırk Dokuzuncu Bölüm 157
• tki Yüz EUinci Bölüm 157
• İki Yüz EUi Birinci Bölüm 158
• İki Yüz EUi İkinci Bölüm 158
• İki Yüz EUi Üçüncü Bölüm 158
• tki Yüz Elli Dördüncü Bölüm 159
• İki Yüz Elli Beşinci Bölüm 159
• İki Yüz Elli Altıncı Bölüm 161
• İki Yüz Elli Yedinci Bölüm 162
• İki Yüz Elli Sekizinci Bölüm 162
• iki Yüz Elli Dokuzuncu Bölüm 162
• iki Yüz Altmışıncı Bölüm 163
• iki Yüz Altmış Birinci Bölüm 163
• iki Yüz Altmış İkinci Bölüm 164
• iki Yüz Altmış Üçüncü Bölüm 164
• iki Yüz Altmış Dördüncü Bölüm 165
• iki Yüz Altmış Beşinci Bölüm 165
• İki Yüz Altmış Altıncı Bölüm 165
• İki Yüz Altmış Yedinci Bölüm 166
• İki Yüz Altmış Sekizinci Bölüm 166
• İki Yüz Altmış Dokuzuncu Bölüm 167
• İki Yüz Yetmişinci Bölüm 167
• İki Yüz Yetmiş Birinci Bölüm 170
• İki Yüz Yetmiş İkinci Bölüm 170
• İki Yüz Yetmiş Üçüncü Bölüm 171
• iki Yüz Yetmiş Dördüncü Bölüm 172
• iki Yüz Yetmiş Beşinci Bölüm 174
• iki Yüz Yetmiş Altıncı Bölüm 174
• iki Yüz Yetmiş Yedinci Bölüm 175
• iki Yüz Yetmiş Sekizinci Bölüm 175
• iki Yüz Yetmiş Dokuzuncu Bölüm 176
• iki Yüz Sekseninci Bölüm 178
• iki Yüz Seksen Birinci Bölüm 178
• iki Yüz Seksen ikinci Bölüm 180
• iki Yüz Seksen Üçüncü Bölüm 180
• iki Yüz Seksen Dördüncü Bölüm 182
İki Yüz Seksen Beşinci Bölüm 183 İki Yüz Seksen Altıncı Bölüm 183 İki Yüz Seksen Yedinci Bölüm 184 İki Yüz Seksen Sekizinci Bölüm 185 İki Yüz Seksen Dokuzuncu Bölüm 186 İki Yüz Doksanıncı Bölüm 187 İki Yüz Doksan Birinci Bölüm 187 İki Yüz Doksan İkinci Bölüm 189 İki Yüz Doksan Üçüncü Bölüm 189 İki Yüz Doksan Dördüncü Bölüm 191 İki Yüz Doksan Beşinci Bölüm 192 İki Yüz Doksan Altıncı Bölüm 193 İki Yüz Doksan Yedinci Bölüm 195 İki Yüz Doksan Sekizinci Bölüm 196 İki Yüz Doksan Dokuzuncu Bölüm 196
Üçüncü Cildin Bölümlerinin Özeti 197
• Üç Yüzüncü Bölüm 197
• Üç Yüz Birinci Bölüm 197
« Üç Yüz İkinci Bölüm 198
• Üç Yüz Üçüncü Bölüm 200
• Üç Yüz Dördüncü Bölüm 200
• Üç Yüz Beşinci Bölüm 200
• Üç Yüz Altıncı Bölüm 201
• Üç Yüz Yedinci Bölüm 201
• Üç Yüz Sekizinci Bölüm 201
• Üç Yüz Dokuzuncu Bölüm 202
• Üç Yüz Onuncu Bölüm 202
• Üç Yüz On Birinci Bölüm 203
• Üç Yüz On İkinci Bölüm 203
• Üç Yüz On Üçüncü Bölüm 204
• Üç Yüz On Dördüncü Bölüm 204
• Üç Yüz On Beşinci Bölüm 205
• Üç Yüz On Altıncı Bölüm 206
• Üç Yüz On Yedinci Bölüm 206
• Üç Yüz On Sekizinci Bölüm 207
• Üç Yüz On Dokuzuncu Bölüm 208
• Üç Yüz Yirminci Bölüm 208
Üç Yüz Yirmi Üçüncü Bölüm 211 Üç Yüz Yirmi Dördüncü Bölüm 212 Üç Yüz Yirmi Beşmd Bölüm 212 Üç Yüz Yirmi Altıncı Bölüm 212 Üç Yüz Yirmi Yedinci Bölüm 213 Üç Yüz Yirmi Sekizinci Bölüm 213 Üç Yüz Yirmi Dokuzuncu Bölüm 217 Üç Yüz Otuzuncu Bölüm 217 Üç Yüz Otuz Birinci Bölüm 219 Üç Yüz Otuz İkinci Bölüm 220 Üç Yüz Otuz Üçüncü Bölüm 220 Üç Yüz Otuz Dördüncü Bölüm 220 Üç Yüz Otuz Beşinci Bölüm 221 Üç Yüz Otuz Altıncı Bölüm 221 Üç Yüz Otuz Yedinci Bölüm 222 Üç Yüz Otuz Sekizinci Bölüm 223 Üç Yüz Otuz Dokuzuncu Bölüm 224
Üç Yüz Kırkıncı Bölüm 224 Üç Yüz Kırk Birinci Bölüm 223 Üç Yüz Kırk İkinci Bölüm 226 Üç Yüz Kırk Üçüncü Bölüm 226 Üç Yüz Kırk Dördüncü Bölüm 226 Üç Yüz Kırk Beşinci Bölüm 227 Üç Yüz Kırk Altıncı Bölüm 227 Üç Yüz Kırk Yedinci Bölüm 229 Üç Yüz Kırk Sekizinci Bölüm 229 Üç Yüz Kırk Dokuzuncu Bölüm 230
Üç Yüz Ellinci Bölüm 230 Üç Yüz EUi Birinci Bölüm 231 Üç Yüz EUi İkinci Bölüm 233 Üç Yüz EUi Üçüncü Bölüm 236 Üç Yüz EUi Dördüncü Bölüm 237 Üç Yüz EUi Beşinci Bölüm 239 Üç Yüz EUi Altıncı Bölüm 240 Üç Yüz EUi Yedinci Bölüm 241 Üç Yüz EUi Sekizinci Bölüm 242 Üç Yüz EUi Dokuzuncu Bölüm 243
• ü ç Yüz Altmışıncı Bölüm 246
• Üç Yüz Altmış Birinci Bölüm 248
• Üç Yüz Altmış İkinci Bölüm 250
• Üç Yüz Altmış Üçüncü Bölüm 250
• Üç Yüz Altmış Dördüncü Bölüm 251
• Üç Yüz Altmış Beşinci Bölüm 251
• Üç Yüz Altmış Altıncı Bölüm 252
• Üç Yüz Altmış Yedinci Bölüm 252
• Üç Yüz Altmış Sekizinci Bölüm 253
• Üç Yüz Altmış Dokuzuncu Bölüm 253
• Üç Yüz Yetmişinci Bölüm 253
• Üç Yüz Yetmiş Birinci Bölüm 254
• Üç Yüz Yetmiş İkinci Bölüm 254
• Üç Yüz Yetmiş Üçüncü Bölüm 255
• Üç Yüz Yetmiş Dördüncü Bölüm 255
• Üç Yüz Yetmiş Beşinci Bölüm 255
• Üç Yüz Yetmiş Altıncı Bölüm 256
• Üç Yüz Yetmiş Yedinci Bölüm 256
• Üç Yüz Yetmiş Sekizinci Bölüm 256
• Üç Yüz Yetmiş Dokuzuncu Bölüm 256
• Üç Yüz Sekseninci Bölüm 257
• Üç Yüz Seksen Birinci Bölüm 257
• Üç Yüz Seksen İkinci Bölüm 257
• Üç Yüz Seksen Üçüncü Bölüm 258
• Üç Yüz Seksen Dördüncü Bölüm 258
• Üç Yüz Seksen Beşinci Bölüm 258
• Üç Yüz Seksen Altıncı Bölüm 258
• Üç Yüz Seksen Yedinci Bölüm 259
• Üç Yüz Seksen Sekizinci Bölüm 259
• Üç Yüz Seksen Dokuzuncu Bölüm 259
• Üç Yüz Doksanıncı Bölüm 260
• Üç Yüz Doksan Birinci Bölüm 260
• Üç Yüz Doksan İkinci Bölüm 260
• Üç Yüz Doksan Üçüncü Bölüm 261
• Üç Yüz Doksan Dördüncü Bölüm 261
• Üç Yüz Doksan Beşinci Bölüm 261
• Üç Yüz Doksan Altıncı Bölüm 262
• Üç Yüz Doksan Yedinci Bölüm 262
• Üç Yüz Doksan Sekizinci Bölüm 263
• Dört Yüz Birinci Bölüm 263
• Dört Yüz İkinci Bölüm 264
• Dört Yüz Üçüncü Bölüm 264
• Dört Yüz Dördüncü Bölüm 264
• Dört Yüz Beşinci Bölüm 264
• Dört Yüz Altıncı Bölüm 265
• Dört Yüz Yedinci Bölüm 265
• Dört Yüz Sekizinci Bölüm 265
• Dört Yüz Dokuzuncu Bölüm 266
• Dört Yüz Onuncu Bölümr 266
• Dört Yüz On Birinci Bölüm 266
• Dört Yüz On ikinci Bölüm 266
• Dört Yüz On Üçüncü Bölüm 266
• Dört Yüz On Dördüncü Bölüm 267
• Dört Yüz On Beşinci Bölüm 267
• Dört Yüz On Altıncı Bölüm 267
• Dört Yüz On Yedinci Bölüm 267
• Dört Yüz On Sekizinci Bölüm 267
• Dört Yüz On Dokuzuncu Bölüm 268
• Dört Yüz Yirminci Bölüm 268
• Dört Yüz Yirmi Birinci Bölüm 268
• Dört Yüz Yirmi İkinci Bölüm 268
• Dört Yüz Yirmi Üçüncü Bölüm 269
• Dört Yüz Yirmi Dördüncü Bölüm 269
• Dört Yüz Yirmi Beşinci Bölüm 269
• Dört Yüz Yirmi Altıncı Bölüm 270
• Dört Yüz Yirmi Yedinci Bölüm 270
• Dört Yüz Yirmi Sekizinci Bölüm 271
• Dört Yüz Yirmi Dokuzuncu Bölüm 271
• Dört Yüz Otuzuncu Bölüm 271
• Dört Yüz Otuz Birinci Bölüm 272
• Dört Yüz Otuz ikinci Bölüm 272
• Dört Yüz Otuz Üçüncü Bölüm 272
• Dört Yüz Otuz Dördüncü Bölüm 272
• Dört Yüz Otuz Beşinci Bölüm 272
• Dört Yüz Otuz Altıncı Bölüm 273
• Dört Yüz Otuz Yedinci Bölüm 273
• Dört Yüz Otuz Sekizinci Bölüm 273
• Dört Yüz Otuz Dokuzuncu Bölüm 273
• Dört Yüz Kırkıncı Bölüm 274
• Dört Yüz Kırk Birinci Bölüm 274
• Dört Yüz Kırk İkinci Bölüm 274
• Dört Yüz Kırk Üçüncü Bölüm 274
• Dört Yüz Kırk Dördüncü Bölüm 274
• Dört Yüz Kırk Beşinci Bölüm 275
• Dört Yüz Kırk Altıncı Bölüm 275
• Dört Yüz Kırk Yedinci Bölüm 275
• Dört Yüz Kırk Sekizinci Bölüm 275
• Dört Yüz Kırk Dokuzuncu Bölüm 275
• Dört Yüz EUinci Bölüm 275
• Dört Yüz Elli Birinci Bölüm 276
• Dört Yüz Elli İkinci Bölüm 276
• Dört Yüz Elli Üçüncü Bölüm 276
• Dört Yüz Elli Dördüncü Bölüm 276
• Dört Yüz Elli Beşinci Bölüm 277
• Dört Yüz Elli Altıncı Bölüm 277
• Dört Yüz Elli Yedinci Bölüm 277
• Dört Yüz Elli Sekizinci Bölüm 277
• Dört Yüz Elli Dokuzuncu Bölüm 278
• Dört Yüz Altmışıncı Bölüm 278
• Dört Yüz Altmış Birinci Bölüm 278
• Dört Yüz Altmış İkinci Bölüm 278
• Dört Yüz Altmış Üçüncü Bölüm 279
• Dört Yüz Altmış Dördüncü Bölüm 279
• Dört Yüz Altmış Beşinci Bölüm 279
• Dört Yüz Altmış Altıncı Bölüm 279
• Dört Yüz Altmış Yedinci Bölüm 280
• Dört Yüz Altmış Sekizinci Bölüm 280
• Dört Yüz Altmış Dokuzuncu Bölüm 280
• Dört Yüz Yetmişinci Bölüm 280
• Dört Yüz Yetmiş Birinci Bölüm 280
• Dört Yüz Yetmiş İkinci Bölüm 281
• Dört Yüz Yetmiş Üçüncü Bölüm 281
• Dört Yüz Yetmiş Dördüncü Bölüm 281
• Dört Yüz Yetmiş Beşinci Bölüm 281
• Dört Yüz Yetmiş Altıncı Bölüm 282
• Dört Yüz Yetmiş Dokuzuncu Bölüm 283
• Dört Yüz Sekseninci Bölüm 283
• Dört Yüz Seksen Birinci Bölüm 283
• Dört Yüz Seksen İkinci Bölüm 284
• Dört Yüz Seksen Üçüncü Bölüm 284
• Dört Yüz Seksen Dördüncü Bölüm 284
• Dört Yüz Seksen Beşinci Bölüm 284
• Dört Yüz Seksen Altıncı Bölüm 285
• Dört Yüz Seksen Yedinci Bölüm 285
• Dört Yüz Seksen Sekizinci Bölüm 285
• Dört Yüz Seksen Dokuzuncu Bölüm 286
• Dört Yüz Doksanıncı Bölüm 286
• Dört Yüz Doksan Birinci Bölüm 286
• Dört Yüz Doksan İkinci Bölüm 286
• Dört Yüz Doksan Üçüncü Bölüm 287
• Dört Yüz Doksan Dördüncü Bölüm 287
• Dört Yüz Doksan Beşinci Bölüm 287
• Dört Yüz Doksan Altıncı Bölüm 288
• Dört Yüz Doksan Yedinci Bölüm 288
• Dört Yüz Doksan Sekizinci Bölüm 288
• Dört Yüz Doksan Dokuzuncu Bölüm 288
• Beş Yüzüncü Bölüm 289
• Beş Yüz Birinci Bölüm 289
• Beş Yüz İkinci Bölüm 289
• Beş Yüz Üçüncü Bölüm 290
• Beş Yüz Dördüncü Bölüm 290
• Beş Yüz Beşinci Bölüm 290
• Beş Yüz Altıncı Bölüm 291
• Beş Yüz Yedinci Bölüm 291
• Beş Yüz Sekizinci Bölüm 291
• Beş Yüz Dokuzuncu Bölüm 291
• Beş Yüz Onuncu Bölüm 292
• Beş Yüz On Birinci Bölüm 292
• Beş Yüz On ikinci Bölüm 292
• Beş Yüz On Üçüncü Bölüm 293
• Beş Yüz On Dördüncü Bölüm 293
• Beş Yüz On Beşinci Bölüm 293
• Beş Yüz On Altıncı Bölüm 293
• Beş Yüz On Yedinci Bölüm 294
• Beş Yüz On Sekizinci Bölüm 294
• Beş Yüz On Dokuzuncu Bölüm 294
• Beş Yüz Yirminci Bölüm 293
• Beş Yüz Yirmi Birinci Bölüm 295
• Beş Yüz Yirmi İkinci Bölüm 295
• Beş Yüz Yirmi Üçüncü Bölüm 295
• Beş Yüz Yirmi Dördüncü Bölüm 296
• Beş Yüz Yirmi Beşinci Bölüm 296
• Beş Yüz Yirmi Altıncı Bölüm 296
• Beş Yüz Yirmi Yedinci Bölüm 297
• Beş Yüz Yirmi Sekizinci Bölüm 297
• Beş Yüz Yirmi Dokuzuncu Bölüm 297
• Beş Yüz Otuzuncu Bölüm 297
• Beş Yüz Otuz Birinci Bölüm 298
• Beş Yüz Otuz İkinci Bölüm 298
• Beş Yüz Otuz Üçüncü Bölüm 298
• Beş Yüz Otuz Dördüncü Bölüm 299
• Beş Yüz Otuz Beşinci Bölüm 299
• Beş Yüz Otuz Altıncı Bölüm 299
• Beş Yüz Otuz Yedinci Bölüm 299
• Beş Yüz Otuz Sekizinci Bölüm 300
• Beş Yüz Otuz Dokuzuncu Bölüm 300
• Beş Yüz Kırkıncı Bölüm 300
• Beş Yüz Kırk Birinci Bölüm 300
• Beş Yüz Kırk İkinci Bölüm 301
• Beş Yüz Kırk Üçüncü Bölüm 301
• Beş Yüz Kırk Dördüncü Bölüm 301
• Beş Yüz Kırk Beşinci Bölüm 301
• Beş Yüz Kırk Altıncı Bölüm 302
• Beş Yüz Kırk Yedinci Bölüm 302
• Beş Yüz Kırk Sekizinci Bölüm 302
• Beş Yüz Kırk Dokuzuncu Bölüm 302
• Beş Yüz Ellinci Bölüm 303
• Beş Yüz Elli Birinci Bölüm 303
• Beş Yüz Elli İkinci Bölüm 303
• Beş Yüz Elli Üçüncü Bölüm 303
• Beş Yüz Elli Dördüncü Bölüm 304
Beş Yüz EUi Yedinci Bölüm 305 Beş Yüz EUi Sekizinci Bölüm 305 Beş Yüz EUi Dokuzuncu Bölüm 314 Beş Yüz Altmışıncı Bölüm 316
D i z i n . .317
Çevirenin Önsözü
Tasavvuf ve İslam düşünce tarihinde büyük bir etkisi olan ve tasavvuftaki otoritesi nedeniyle Şeyhu 1-Ekber, dinî ilim
lerde müceddid oluşu nedeniyle de Muhyiddin lakaplarıyla meşhur olan Muhyiddin b. Arabi el-Hâtimî 5 6 0 / 1 1 6 5 tari
hinde Endülüs'ün güneydoğusundaki Tüdmîr bölgesinin baş
şehri olan Mürsiye'de doğmuş, 6 3 8 / 1 2 4 0 yılında Dımaşk'ta ve
fat etmiş ve orada defiıedilmiştir.
Zahirî ilimlerde pek çok hocadan yeteri derecede eğitim al
dıktan sonra manevî ilimlerde derinleşmek üzere inzivaya çe
kilmiş, iç alemindeki hazineleri ortaya çıkarmaya karar vermiş ve uzun süren bir halvet ve riyazet döneminin ardından, kendi ifadesiyle marifet kapıları kendisine yavaş yavaş açılmıştır.
Ibnu 1-Arabî, başta Endülüs şehirleri olmak üzere, Fas, Tu
nus, Merakeş, Mısır, Kudüs, Mekke, Medine, Musul, Bağdat, Diyarbakır, Sivas, Malatya, Konya, Halep ve Şam gibi pek çok İslam beldesini ziyaret etmiştir.
İbnu 1-Arabî pek çok eser yazmıştır. Kendisine nispet edi
len eserlerin sayısı 850 kadardır. B u eserlerden 2 4 5 tanesinin günümüze ulaşüğı söylenmektedir. En büyük ve en temel eseri
2 1
el-Fütûhâiü'l-Mekkiyye'dM. Diğer eserlerinin el-Fütûhâtü'l- Mekkiyye nm ilgili bölümlerinin birer zeyli olduğu söylenmiş
tir B u eserini Mekke'yi ziyaretinde yazmıştır Kendisi, bu ese
rinin ya Kabe'yi tavaf ederken ya da murakebe için Harem-i Şerifte otururken Allah'ın kendisine açmış olduğu rabbani ilka ve ilahî imla olduğunu söylemiştir Dımaşk'a yerleştikten sonra el-Fütûhâtü'l-Mekkiyyeyi gözden geçirmiş, ilk nüsha üze
rine birçok ilave ve tashih yapmış ve eseri ölümünden bir yıl önce tamamlamışür.
el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye mn bazı bölümleri Türkçeye ve başka dillere de çevrilmiştir Kitabın Türkçeye tam çevirisine 2 0 0 6 yılında başlanmış ve bu çeviri henüz tamamlanmamıştır.
Elinizdeki b u eser M u h a m m e d İbrahim M u h a m m e d Salim'in Miftâhu'l-Fütûhâtü'l-Mekkiyye isimli eseridir. Eseri ''Fütûhâtü'l-Mekkiyye Okuma Kılavuzu" ismi alünda çevirdik.
Yazar, eserinin, bu kitaptan faydalanmaya katkı ve sevenlerine kolaylık olması için, imkânlar ölçüsünde bölüm başlıklarını ve içeriklerini konu alan özel bir fihrist olarak hazırladığını söy
lemektedir Dolayısıyla elinizdeki bu kitapta el-Fütûhâtü'l- Mekkiyye"mn 5 6 0 bölümü hakkında tanıücı ve özet bilgiler verilmiştir Yazar bazen ''el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye'A&a. geniş abn- tılar yapmış bazen de bölümde anlaülan konuları özetlemekle yetinmiş ve okuyucuyu bizzat bölümlere yöneltmiştir Gerekli gördüğü yerlerde de yapüğı almalarla ilgili kısa değerlendir
melerde bulunmuştur. Yaptığı almalarda geçen ayetlerin sure ve ayet numaralarını belirtmemiştir Okuyucuya kolaylık sağ
laması düşüncesiyle bunları dipnotta tespit ettik. Bazı şahıs
ların biyografilerine yine dipnotta yer verdik. Tercümede za
man zaman metinden kaynaklanan zorluklarla karşılaştık. B u zorlukları aşmada "el-Füttıhâtü'l-Mekkiyye"mn matbu nüsha-
e^-Şeyh Muhyiddin b. Arabi el-Hâtimî
larına müracaat ettik. Matbu nüshaların çözemediği problem
leri de bizzat müellifin el yazması nüshasına müracaat etmek suretiyle aşmaya çalıştık.
Kitapta geçen bazı kavramların tercümelerini verdik, bazı
larını da Tasavvuf ve İslam Düşüncesi literatüründe kullanıl
mış olması hasebiyle olduğu gibi kullandık.
el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye" gibi bir eserin tercümesi oldukça zordur. Bunun için yaptığımız tercümeyi kaynak nüsha üze
rinden takip ederek birkaç defa gözden geçirdik. M ü m k ü n olduğunca akıcı ve anlaşılır bir metin ortaya çıkarmaya çalış
tık. B u çalışmanın İbn Arabi sevedere ve okudarına yararlı ol
masını diliyoruz.
Son olarak tercümede her türlü yardımını ve desteğini gör
d ü ğ ü m Eyyüp Tanrıverdi'ye ve kitabın editörlüğünü üstlenen Ersan Güngör'e teşekkür ederim.
Ali Akay
Bazı Açıklamalar
1- "el-Fütûhâtü.'l-Mekkiyye''\dx.2lo\ el-Emiriyye Matbaasında bir
kaç cilt halinde neşredilmiştir. B u neşir birkaç baskı yap
mıştır. Mustafa el-Halebî Matbaasında da Emir Abdulka- dir el-Cezairî nezaretinde dört cilt halinde neşredilmiştir.
Bunun da birkaç baskısı vardır. Elimizdeki Beyrut baskısı, el-Halebî baskısına uygun ofset baskıdır. Sekiz cilttir.
2 - B u kitapta güvenilir baskılardan ayrılmış olmadım. Çünkü elimdeki nüsha tahkikli, nodanmış, hata ve yanlışlardan uzaktır.
3- D a h a önce Efendim Muhyiddîn'in hayaunı, menkıbele
rini bazı görüşlerinin savunusunu içeren, "Te'yidu's-Sûftyye ftl-Mecmuatıl-Hatemiyye''\s\m\\ bir kitap yazdım.
Ayrıca "Hallu'l-Garîh min Akvâli'ş-Şeyh Radiyallahu Anh"
isminde bir cilt halinde basılan bir kitap daha yazdım.
B u zevkleri ve müellefatı bilmeyen kişiye düşen şey, sufı- lerin yolunu bilfiil takip etmek ve meşreplerini ve sahih ilimlerini onların yolunu takip eden mürşit bir üstattan almaktır. Allah'ın izniyle onlar da her asırda mevcuttur.
Güvenilir araştırmacı aradığını bulur. Son olarak, sakin
2 5
bir şekilde Allah ihsan edinceye kadar onların kitapla
rını anlamaya çalışmak gerekir. Kendisinden istenen sa
dece Allah'tır.
M u h a m m e d İbrahim M u h a m m e d Salim
ö nsoz
H a m d Âlemlerin Rabbi olan Allah'adır Salat ve Selam Pey- gambederin en şereflisi olan Efendimiz Muhammed'e bütün Âl ve Ashabı'nadir Bundan sonra:
Efendimiz Muhyiddîn b. Arabi'nin (ra.) "el-Fütûhâtü'l- Mekkiyye" isimM kitabı, sufiliğin azığı, Muhammedi ilimlerin hazinesidir O n u n telif edildiği yere ve telif biçimine dikkat çekmek istiyorum. eş-Şeyh ( r a ) onu Kabe'nin yanında telif etmiştir Telif esnasında bu kitaba özgü bazı harikuladelikler tezahür etmiştir Şöyle ki eş-Şeyh onu bir süre Kabe'nin üs
tüne koyar. Güneş ışığı ve rüzgâr ona zarar veremez. Bu du
ruma oradakiler de şahit olurlar. Ben onun (ra.) gözetiminde sülük hayatımın başlangıcından şu ana kadar bu kitaptan bü
yük ölçüde faydalandım. Allah ehli yolundaki seyirdeki seri ilerieyişte onun büyük bir etkisi vardır Sevgili dostlarım da onu tedarik ettiler, faydalandılar ve onu okumakla meşgul oldular. B u kitaptan faydalanmaya katkı, sevenlerine kolay
lık obıası ve okunmasının devam etmesi için, imkânlar öl
çüsünde bölüm başlıklarını ve içeriklerini konu alan özel bir fihrist hazıriamaya kalkıştım. Kısaltmalar yapmanın imkânı
2 7
olmadığı durumlarda, aşığını bizzat kitabın bölümlerine yö
nelttim. Tabiî ki sufî zevklerin azıklarına kuvvetle sarılan sali- kin durumu budur. Bundan sonrası için kitaba bakınız. B a şarıya ulaştıran Allah'tır.
R a h m a n v e R a h i m o l a n A l l a h ' m a d ı y l a
K i t a b ı n başlangıcı
Yegâne inci, değerli cevher, sırların benzersizlerini ve nur
ların parılülarını ihtiva etmiştir. eş-Şeyh orada onun hatemi- yetine özellikle "hemziyye kasidesinde" işatet etmiştir.
Fihrist
Fihriste özgü bir bölümdür. Kitabın bölümlerinden sayıl
mamaktadır. Altı fasıldır.
M u k a d d i m e
Şu konuları içerir:
1- İlimlerin mertebeleri.
2 - İlmin türleri hakkında özel bir vasıl.
3- B u yüce tarikatın, sebepler, temeller, ahlak ve hakikat şek
lindeki dört kısmının özeti.
4- Genel olarak İslam ehlinin yani taklit ve tetkik ehlinin aki
desi.
5- Eğitimsiz ve eğitimliler hakkında vasıl.
6- Allah ehlinden ihtisas ehlinin tetkik ve keşif arasındaki iti
kadı hakkında bir vasıl.
Birinci B ö l ü m
B u kitapta yazdığım şeyler, yaratılışının sırlarından aldı
ğım ruhun ve benimle onun arasındaki sırların bilinmesi hak
kındadır.
Kendisinden ilahî ilimlerin elde edildiği tafsili ruh hak
kında önemli bir bölümdür. O n u n "el-tmâmu'l-mubîn" veya
"el-levhu'l-mahfûz" vtjdhM. "en-nefsu'l-küUîye" o\aıak isimlen
dirildiğini anladım.
ikinci B ö l ü m
H a r f ve harekelerin âlemdeki mertebeleri ve ona ait olan el-esmâu'l-hüsnâ'mn bilinmesi, kelimelerin bilinmesi, ilmin, âlimin ve malumun bilinmesi hakkındadır.
Bu bölüm üç fasıldır:
1- Birinci fasıl, harf ve mertebelerin, küçük harfler niteliğinde olan harekeler ve ona özgü ilahî isimlerin bilinmesi hak
kındadır.
2 - İkinci fasıl, kendileriyle kelimelerin birbirinden ayırt edil
diği harekelerin bilinmesi hakkındadır.
3- Üçüncü fasıl, ilim, âlim ve malumun bilinmesi hakkında
dır.
e§-Şeyh Muhyiddin b. Arabî el-Hâtimî
Ü ç ü n c ü B ö l ü m
Allah'ın kitabında kendisine ıtlak ettiği kelimelerin içerik
lerinden ve Resûlü'nün dili üzere gelen teşbih ve tecsimden O ' n u n tenzih edilmesinin bilinmesi hakkındadır Allah, za
limlerin nitelemelerinden münezzehtir
Muhdes ilmin, Hakk'ı bilmedeki aczini inceleyen önemli bir bölümdür. Ayrıca sinaî, tekvini, sudûrî ve ibdaî vs. mehil
lerin çeşideri incelenmiş ve teşbihi ayeder açıklanmıştır
D ö r d ü n c ü B ö l ü m
Âlemin başlangıç sebebi ve bütün âlemdeki esmâ-i hüsnanın mertebeleri hakkındadır
Âlemin başlangıcının aslı ve isimlerin onun yaratılışına yö
nelmesi hakkında önemli bir incelemedir
Beşinci B ö l ü m
Bismillahi'r-rahmâni'r-rahîm'in ve Fatiha'mn, bütün yön
lerden değil de sadece bir tek yönden sıriarının bilinmesi hak
kındadır
Besmele, Fatiha ve Bakara Sûresi'nden birkaç ayet hak
kında bir incelemedir
Altıncı B ö l ü m
Ruhanî yaratılışın başlangıcının ve onda ilk yaratılanın kim olduğunun ve neden yaratıldığının, nerede yaratıldığı
nın, hangi örneğe göre yaraûldığının, niçin yaratıldığının, ga
yesinin ne olduğunun bilinmesi, büyük ve küçük âlemin fe
leklerinin bilinmesi hakkındadır
Y e d i n d B ö l ü m
Büyük âlemde mevcut olan türlerin ve müvelledât' kate
gorisinin en sonuncusu olan beşerî cisimlerin başlangıcının bilinmesi hakkındadır
Alemin özellikle de beşerî cisimlerin yaratılışının mertebe
leri hakkındadır
Sekizinci B ö l ü m
Âdem'in (a.s.) yaratıldığı çamurun mayasının arta kalanın
dan yaratılan yerin bilinmesi hakkındadır Bu, hakikat arzıdır Ondaki bazı gariplikler ve acayiplikler zikredilmiştir
Karınca arzının incelenmesi. B u bölümün sırları sonuna kadar açıktır B u külli misal arzıdır
D o k u z u n c u B ö l ü m
Yalın ateşten yaratılan ruhların bilinmesi hakkındadır Cinler ve halleri: Yaraûlışları, üremeleri, itaaderi, isyanları incelenmiştir B u bölüm, önemli sırlar içermektedir
O n u n c u B ö l ü m
Mülk devrinin, onda ilk mevcuttan ayrılan ilk şeyin, son ayrılandan ayrılan son şeyin, ikisinden ayrılan şeyin yerinin ne ile dolduğunun bilinmesi, hükümdarı gelinceye kadar Allah'ın
' Müvelledât: Doğmakla meydana gelmiş canlılar.
Başlangıç ve yaratılış açısından âlemin sırlarını toplayan önemli bir bölümdür.
e^-Şeyh Muhyiddin b. Arabi el-Hâtimî
bu memleketi hazırlamasının, fetret dönemi olan Hz. İsa ile Hz. M u h a m m e d arasındaki âlemin mertebesinin ne olduğu
nun bilinmesi hakkındadır.
Resûlullah'ın (s. a.) liderliğini incelemedir.
O n B i r i n d B ö l ü m
Ulvî babalarımızın ve süflî annelerimizin bilinmesi hak
kındadır.
Yüce âlemdeki ulvî baba ve annelerimiz, külli nefis, tabiat, heba, külli cisim hakkında bir incelemedir. Tabiatların ve rü
künlerin babalığı ve anneliği de incelenmiştir. Sırları çok olan bir bölümdür.
O n tkinci B ö l ü m
Efendimiz Muhammed'in (s.a) feleğinin devrinin bilinmesi hakkındadır. B u dönem, liderlik dönemidir. Bu dönemde za
man, Allah'ın kendisini yarattığı gündeki biçimindedir.
Resûlullah'ın (s.a.) liderliği ve ona özgü nitelikleri hak
kındadır.
O n Ü ç ü n c ü B ö l ü m
Arşın taşıyıcılarının bilinmesi hakkındadır.
Bu bölüm arş ve onun taşıyıcıları hakkında olup geniş bir bölümdür. Surederin, ruhların ve gıdaların çeşiderini de kap
samaktadır.
O n D ö r d ü n c ü B ö l ü m
Nebilerin yani Veli Nebilerin, H z . Âdem'den (a.s.) H z . Muhammed'e (s.a.) kadar mükemmel ümmederin kutupla-
rının sırlarının bilinmesi; Kutup, Allah'ın kendisini yarattığı günden beri tektir, ölmemiştir ve meskeninin nerede olduğu
nun bilinmesi hakkındadır
Eşsiz bir sır olan velilerin nübüvveti hakkında önemli bir in
celemedir B u bölümle tek Kutup —ki o Ruh-u Muhammedi'dir ve meskeni bilinen mühürdür- vb. sırlar incelenmiştir
O n Beşinci B ö l ü m
Nefeslerin bilinmesi, onların muhakkik kutuplarının ve sıriarının bilinmesi hakkındadır
Bu bölümle kutupların sırları, zikrin türleri kavratılmaya çalışılmıştır
O n A l t m c ı B ö l ü m
Süfli menzillerin ve kevni ilimlerin bilinmesi, onlardan Allah'ı bilmenin ilkesi, evtâd (direkler), ebdâl ve ulvi ruhlar
dan onlara hükmedenlerin ve süfli menzillerin feleklerinin ter
tibinin bilinmesi hakkındadır
İblisin geldiği dört cihet, evtâd ve evtâd'ın ilimleri ve mer
tebeleri incelenmiştir
O n Yedinci B ö l ü m
Kevni ilimlerin bilinmesi, yardımcı temel ilahi ilimlerin miktarının bilinmesi hakkındadır
Bu bölüm şu önemli hususları içermektedir:
1- Kevni ilimlerin intikalleri, yaratılış ve tekvinin devamlı oluşu.
2 - İlahî ilimlerin yani Allah'ı bilme ilminin eşyaya intikalinin nasıllığı. B u gerçekten önemli bir konudur.
e§-Şeyh Muhyiddin b. Arabi el-Hâtimî
3- Allah'ı bilmemizin taallukunun ne olduğu ve Hakk'ın ter
cihi ile ilgili bir incelemedir.
4- H a k için ihtira (icat etmek) ne demektir.
5- İlahî isimler ve onların Hakk'ın zatı üzerine ilave varlıklar değil de nispeder olması.
6- Suretin aynalarda berzah mertebesine ait bir ceset olması.
Aynalar da berzah mertebesinin suretlerini veren şeylerden biridir.
7- İnsan-ı kâmilin tamlığı, âlemle arasındaki benzedik, insa
nın afdaliyetinin kaynağının onu Allah'ı bilmiş olması ve Allah'ın onu tafdil etmesi. Yani kemal, fazilet boyuncadır.
8- Hakk'ın bir tek subuti sıfaundan başka sıfaü yoktur. "Onun da uluhiyyet olduğunu anladım. "
9- Son tahlilde kulların içinde oldukları durum hakkında mer
hametlerinin caiz olması yani rahmetin kapsamlılığı. Zira isimler yokluk nispetleridir, işin kaynağı bir tek Zat'a dö
ner. Dilediğini yapma O Zat'a aittir. Rahmet gazabı geç
miştir.
10-Cevazı Allah'a ıtlak etmek, Allah'a karşı bir su-i edeptir.
Cevazı mümküne ıdak etmekle maksat hâsıl olur. En uy
gun olan budur. Ç ü n k ü b u konuda şeriaun getirdiği bir hüküm ve aklın gösterdiği bir delil yoktur. Rahmetin ge
nel olması, cehennem ehlinin cehennemde ebedi olarak kalmasıyla çelişmez.
O n Sekizinci B ö l ü m
Müteheccidlerin (Geceleyin uyanık kalanların) ilimleri
nin, ilimlerinin ilgili olduğu meselelerin, ilim mertebelerin-
^ Tâhâ, 2 0 / 1 1 4 .
deki miktarının, varlıkta ondan ortaya çıkan ilimlerin bilin
mesi hakkındadır
Teheccüd ilmi, isimlerin nispet olması ve âlemin varlığı
nın sebebi hakkında bir incelemedir
O n D o k u z u n c u B ö l ü m
İlimlerin arüş ve eksiliş sebebinin ve Allah'ın "De ki Rab- bim ilmimi artır"^ sözü ile Hz. Peygamber'in (s.a.) "Allah, ilmi âlimlerin gönüllerinden çekip almaz, âlimlerin canını almakla ilmi alır" sözünün anlamı hakkındadır
Nazarî ve tecrübî ilimler ile ilimlerde artış ve eksiliş sebep
leri hakkında bir incelemedir
Yirminci B ö l ü m
İsevî ilim, nereden geldiği, nerede son bulduğu, keyfiyeti, âlemin uzunluğuyla mı genişliğiyle mi veya her ikisiyle mi iliş
kili olduğu hakkındadır
Tekvin, rahmani nefes, H z . İsa'nın (a.s.) ölüleri dirilt
mesi, ruhlar ve manalar âleminin uzunluğu, cisimler ve tabiat âleminin genişliği hakkında ince sırlardır
Bu bölümle, rahmetin gazabı geçtiği, cehennem azabının süresi de incelenmiştir
Yirmi Birinci B ö l ü m
Ü ç kevnî ilmin ve bunların birbirlerine dahil olmalarının bilinmesi hakkındadır Âlemin tekten yaratıldığı hakkında bir incelemedir
e^-Şeyh Muhyiddin b. Arabî el-Hâtimî
Y i r m i i k i n c i B ö l ü m
Menzillerin menzilinin ilminin ve bütün kevnî ilimlerin tertibinin bilinmesi hakkındadır
Menzillerin esasları hakkında geniş bir bölümdür B u b ö lüm, "el-Ke^kûl"\m baş kısmıyla beraber tedvin edilen "Strru'l- Menâzil" isimli risalesinin yol göstermesiyle iktifa ettiğim bir bölümdür. (Bu risalenin el yazması yanımda mevcuttur.)
Yirminci Ü ç ü n c ü B ö l ü m
Korunmuş kutupların ve korunmuşluklarının sırlarının bi
linmesi hakkındadır
Melamiler olan kurbet ehlinin hallerinin tarifidir
Y i r m i D ö r d ü n c ü B ö l ü m
Kevni ilimlerden gelen şeylerin, onların içerdiği gariplik
lerin, âlemde kimlerin onları elde ettiğinin bilinmesi; kutup
ların mertebelerinin, iki şeriat arasındaki ortaldığın sırlarının, nefesler âlemine ve nefeslere âşık olan kalplerin ve onların as
lının, menzillerinin sayısının bilinmesi hakkındadır 1- Mülkün mülkü.
2 - Ziyaretçiler 3- İlahî maiyet.
4- Eyneyyenin (neredeliğin) Hakk'a nispeti.
5- İki şeriat arasındaki müştereklik.
6- Genel ve özel mühürleme.
7- Nefesler, menzilleri ve bunu gerçekleştirenler
Yirmi Beşinci B ö l ü m
Uzun ömürlü özel uzun direğin, dört tür ilim bahşedilmiş kutupların sıriarının, menzil ve menzillerin ve âlemden oraya girenin sırrının bilinmesi hakkındadır.
B u bölüm şu konuları içerir:
1- Efendimiz Hızır ve Şeyh'in onunla toplantıları.
2 - Zahir, baun, had ve matlaın adamları, ilimleri, makamları.
3- Menzil ve menzillerin sırları.
4- Birin sayılardaki seyri.
Yirmi Altıncı B ö l ü m
Remiz sahibi kutupların bilinmesi, tarikattaki ilimlerine ve sırlarına işareder hakkındadır.
a-Ezel b-Ebed c- Halin sırrı d-Harf ilmi
Yirmi Yedinci B ö l ü m
"Vuslata er, ben ck sana kavurmaya niyet!endim"kutup\3îi- nın sırlarının bilinmesi hakkındadır. B u nurânî âlemin men
zillerinden biridir.
İlahî vuslat ve yakınlık, pabuçların giyilmesi ve çıkarılması, Musevî kelam hakkında bir incelemedir.
Yirmi Sekizinci B ö l ü m
"Elem tere keyfe"^ kutuplarının bilinmesi hakkındadır.
Soruların esası hakkında bir incelemedir. Soruların esası dört
tür. 1-hel (mı, mi) 2 - m a (ne) 3-keyfe (nasıl) 4-lime (niçin)
3 el-Fîi, 105/1.
e^-Şeyh Muhyiddin b. Arabî el-Hâtimî
Bunlardan hangileri H a k için kullanılabilir, hangileri kul
lanılamaz. Şeyhin bu konudaki isabetli görüşü.
Y i n n i D o k u z u n c u B ö l ü m
Selman'ı Ehl-i Beyt'e katan sırrın ve ona mirasçı olan ku
tupların ve sırlarının bilinmesi hakkındadır
Özel kulluk -ki o Selman-ı Farisî Efendimize vâris olan ku
tuplara özgü bir sırdır-, Âl-i Beyt'in arındırılması ve Allah ka
tındaki yerieri hakkında bir incelemedir Bu inceleme insanla
rın Ehl-i Beyt'e karşı görevlerinin neler olduğunun bilinmesi açısından önemlidir
O t u z u n c u B ö l ü m
Birinci ve ikinci tabakadan binici kutupların bilinmesi hakkındadır
İbadet ehlinin makamları hakkında olup önemli bir bö- lümdi'ır.
O t u z Birinci B ö l ü m
Süvarilerin esaslarının bilinmesi hakkındadır
Süvarilerin esasları çoktur. Onlardan bazıları şunlardır:
1 - G ü ç ve kuvvetten teberri.
2 - Benim dilimle konuşur, benimle görür, benimle işitir tev
hidi. B u esasa göre Resul ve Nebilere özgü şer'i hükümleri ve velilere özgü ilahî marifetleri inceleme.
3- Allah'a karşı edep.
4- Safîlerin Hakk'ın isimlerinin O ' n a nispetinin hakikatini bilmeleri. B ö l ü m onların sıfadarını da zikreder
O t u z İkinci B ö l ü m
ikinci tabakadan üzengi sahibi yönedci kutupların bilin
mesi hakkındadır.
Müdebbir ve mufassıl isimlerine dayanarak tedbirin ince
lenmesi. Bölümde, ahiretteki diriliş dakik bir şekilde incelen
miştir. "Gece uyumanız ve gündüzün fazlından aramanız O'nun ayetkrindendir"^ ayeti açıklanmıştır.
O t u z Ü ç ü n c ü B ö l ü m
Niyetçi kutupların, sırlarının ve esaslarının keyfiyetinin bi
linmesi hakkındadır. Onlara "niyyâtiyyûn" denilir.
Niyet hakkında geniş bir incelemedir, isimlere ait nispet
ler, işitmenin türleri, nefis muhasebesi, makam ve niyetçile- rin sıfatları hakkındadır.
O t u z D ö r d ü n c ü B ö l ü m
Nefesler menziline ulaşıp durumları müşahede etmiş şahsın bilinmesi hakkındadır. Allah'ın izniyle onları zikredeceğim.
İdrakler ve idrak kuvvetinin incelenmesi, bilinen güçlerle mu
tat olmayan yollardan elde edilen ilimlerin incelenmesi, Rahman isminden yansıyan dakik sırların incelenmesi, Amâ, arş, Rab ismi.
Rahman ismi, dünya semasına inme, insanın özellikleri, insanın (Allah'ın) suretinde yaraülması, HakTeâlamn gecenin son üçte birinde dünya semasına inmesinin incelenmesi.
O t u z Beşinci B ö l ü m
Nefesler menziline ulaşmış şahsın ve ölümünden sonraki sırlan- nın bilinmesi hakkındadır. Bu bölümde şu hususlar incelenmiştin
^ er-Rûm, 3 0 / 2 3 .
e§-Şeyh Muhyiddin b. Arabî el-Hâtimî
1- Meânî sıfatlar, nefsî sıfatlar.
2 - Allah'ı bilmede akıllıların acizlikleri.
3- Hakikaderin değişmemesi.
4- Velilerin ilimlerinin kaynağı.
5- H a k Teâlânın idrak edilmesi.
6- Misliyyetin olmayışı.
7- Mütehakkıkların görme, işitme ve diğer güçleriyle göster
dikleri kerameder ve harikuladelikler B u makam sahiple
rinden olan ölülerin durumu.
8- Şeyh'in babası, makamı, ölüm anındaki durumu; öğren
cisi ve takipçisi Bedru'l-Habeşi'nin durumu.
O t u z Altıncı B ö l ü m
İsevilerin, kutuplarının ve usullerinin bilinmesi hakkın
dadır
B u bölümde şu hususlar incelenmiştir:
1- M u h a m m e d i şeriatın genelliği, önceki şeriadarı içine al
ması.
2 - Yûnus'un (a.s.) ve İsa'nın (a.s.) dönemlerine ait diriler B u konuda rivayet edilen hadisler
3- İsevilerin ayrıcalıkları.
O t u z Yedinci B ö l ü m
İsevi kutupların ve sırlarının bilinmesi hakkındadır Sufîlerin hallerinin isteklilere aktarılması, b u k o n u d a Resûlullah'tan (a.s.) getirilen deliller
Kur'ân'ın icazı nedir?
Tabiadarı telif ve tahlil etme ilmi. Bu ilim, Allah'ın Âdem'e (as.) öğrettiği isimler ilminin yarısı üzerine bina edilmiştir
Kıyametin sırları.
O t u z Sekizinci B ö l ü m
M u h a m m e d i m a k a m a muttali olmuş kutupların ve ona ulaşmamış kutupların bilinmesi hakkındadır
Ubudiyyet hakkında bir incelemedir Seçkinlerin en güzel talebidir Şeyh'in, ubudiyetteki bir makam hakkında beyanı.
Allah onunla bizi sağlamlaştırsın! Amin!
O t u z D o k u z u n c u B ö l ü m
Hak, kendisini kendi kaündan kovduğunda velinin düş
tüğü makamın bilinmesi hakkındadır
Bu durumun vasıtasız ve vasıtalarla incelenmesi.
Âdemi hübût (düşüş).
Velinin makamdan düşüşü neye yorumlanır
Kulluk ve dünyada Seçkinlerin mükellefiyetinin gerekliliği.
Ö v ü n m e k her şeyin yolda olmadığını gösterir
Abdulkadir el-İcî'nin ve öğrencisi E b û S u û d b. eş-Şiblî'in halleri.
K ı r k m a B ö l ü m
Kevn ilimlerinden cüzî ilme komşu menzilinin, tertibinin, sıHarının ve kutuplarının bilinmesi hakkındadır
Harikuladeliklerden, mucizelerin, keramederin ve sihrin türlerini açıklamıştır
e^-Şeyh Muhyiddin b. Arabi el-Hâtimî
Bunlardan her birinin arasında olan önemli farklar ve sır
ları.
Âlimûl-Esved'in "mescidin direğini önüne alan kimseye o al
tın <?/«r"sözünün açıklaması. B u sözün ibaresi şöyledir: "ey bu (şahıs)! Şüphesiz ki varlıklar değinmez ama sen Rabbinin haki
kati için onları böyle gördün."
Musevî asâ.
K ı r k Birinci B ö l ü m
Gece ehlinin, tabakalarının farklı farklı olmasının, mer- tebelerindeki farklılığın ve kutuplarının sıdarının bilinmesi hakkındadır.
Gece ehlinin halleri, eşyanın ve âlemin yaratılışının mahi
yetinin kavranması, ikisinin arasındaki şeyin ortaya çıkması için bir m ü m k ü n ve fail gereklidir.
K ı r k ikinci B ö l ü m
Fütüvvet ve fetâların, menzillerinin, tabakalarının ve ku
tuplarının sırlarının bilinmesi hakkındadır.
Fetâların sıfadarının incelenmesi.
ibrahim'in (a.s.) kavmiyle kıssasında Allah Teâlâ'nın "Belki büyükleri yapmıştır"^ sözünün açıklaması.
K ı r k Ü ç ü n c ü B ö l ü m
Vera sahipleri kutuplarından bir grubun ve bu makamın genelinin bilinmesi hakkındadır.
5 ei-Enbiyâ, 2 1 / 6 3 .
Behlül: Hayır sahibi. Meczûb. Hak âşığı. Behlül-i Dânâ: Ç o k tanın
mış evliyadan biri. Asıl ismi Vüheyb bin Ömer Sayrâfi'dir. Behlûl-i Dânâ adıyla şöhret buldu. D o ğ u m tarihi kesin olarak bilinmemek
tedir. Kûfeli olduğu hâlde ömrünün çoğunu Bağdat'ta geçirdi. Ha
run Reşid'in kardeşi olduğuna dair rivayetler varsa d a bu bilgi kesin değildir. Harun Reşid'e nasihat verirdi. Herkese ders olacak hikmetli sözleri çok meşhurdur. 805 (H.190) senesi Bağdat'ta vefat etd. Dicle kenarında Şunûziyye kabristanlığına defiıedildi. Behlül-i Dânâ, za- manm büyüklerinin sohbetlerinde bulundu. Ehl-i Beyt'in savunu- culanndandı. Eymen bin Nâbil, Amr bin Dînâr ve Asım bin Ebi'n- Necîd'den hadis-i şerif öğrendi, ibretli, manalı sözler söyledi (çev.).
Ebû Suûd b. Şiblî: Adı Cafer b. Ytmus olup künyesi Ebû Bekir'dir.
M . 2 4 7 ( H . 861) yılında Samarrada doğdu. Bağdat'a yerlqti ve Cüneyd-i Bağdadî'nin talebesi oldu. Aym zamanda Mâliki mezhe
binin fihh âlimlerinden olup, İmam Mâlik'in Muvattdsmı ezbere bilirdi. Ebû Bekir Şiblî H . 334 (M. 945) senesinin Zilhicce ayında vefat etti (çev.).
Vera sahiplerinin halleri ve sıfatları. Hakk'ın, meleklerin ve âlemlerin onları övmesi ve bu övgünün sebebi.
K ı r k D ö r d ü n c ü B ö l ü m
BehlüUerin^ ve onların Behlül mertebesindeki imamları hakkındadır
M e c n u n akıllıların halleri ve türieri. Onlardan örnekler Şeyh'in istiğrak hali, eş-Şiblî''. Behlüllerden birinin Şeyhle du
rumunun tasviri.
K ı r k Beşinci B ö l ü m
Erdikten sonra geri dönenin ve onu geri döndürenin bi
linmesi hakkındadır
e§-Şeyh Muhyiddin b. Arabi el-Hâtimî
Bu bölüm, ermenin anlamını, erenlerin mertebelerini, var
dıkları isimleri, halka dönenlerin türieri, sekiz uzvun adam
ları ve onlara ulaşan nurlar, ashabul-akdam/yayan kişiler/ya- yalar olarak isimlendirilen nebilerin nüktelerinden alanları içine alır.
K ı r k A l t ı n a B ö l ü m
Az ilmin ve salihlerden onu elde edenlerin bilinmesi hak
kındadır.
İlmin ahadiyyeti ve malumaun kesreti.
Vehbî ilimler bahsi- kesbî ilimler.
İlim ne ile sona erer, b u mümkün m ü değil mi?
Mümkünün vaki olduğu konusunda dakik bir incelemedir.
K ı r k Yedinci B ö l ü m
Süflî menzillerin ve makamlarının vasfının sırlarının, baş
langıcının zikri esnasında arifin nasıl hoşnut olacağının ve ma
kamının yüceliğine rağmen onlara nasıl özlem duyacağının, kendisine buna çağıracak şekilde tecelli edecek sırrın ne oldu
ğunun bilinmesi hakkındadır.
1- Sonun, başın özlemini çekmesi ve bunun sebebi.
2 - M ü m k ü n varlıklar için bilinen makamlar.
3- N a m a z , zekât, oruç ve haccın neticeleri.
4- Allah ehlinin dört ölümü.
5- Meleklerle beşer arasındaki üstünlüğün incelenmesi.
6- Dairedeki sırlar.
7- Küllî nefsin gücü.
8- İnsanı diğer yaratıklardan ayıran güç.
9- Tabiat, nefis ve heba.
K ı r k Sekizinci B ö l ü m
Bu bundan dolayı böyle oldu'nıın bilinmesi hakkındadır.
Bu illet ve sebebin ispatıdır.
Bu bölüm şu konuları kapsar:
1 - Alemin yaraüLşının sebebi ve illeti.
2- Bir başka yönden rahmetin kapsamlılığı.
3- Âdem'e (a.s.) öğrettiği isimler.
4- Hilafet ve risalet.
5- Hakk'ın yön kayıtlarından kurtulması.
6- Devriye meselesi: İlahî nispederin farklılığından dolayı şeri
atlar farkk farklı olmuştur Diğer meseleler de önemlidir.
K ı r k D o k u z u n c u B ö l ü m
"Ben Rahmanın nefesini Yemen yönünden buluyorum" \vâ.dÂ- sinin ve bu menzilin ve adamlarının bilinmesi hakkındadır.
İki ağırlığın (insan-cin) yaraülışının rahmet isimlerinde da
yanağı incelenmiştir.
Ellinci B ö l ü m
Hayret ve acizlik adamlarının bilinmesi hakkındadır.
Zat ilmindeki hayret hakkında ince sırlar.
Nazar ehli ile müşahede ehlinin hayreti arasındaki fark.
e§-Şeyh Muhyiddin b. Arabi el-Hâtimî
Elli Birinci B ö l ü m
Vera ehlinden nefes-i rahman menziline ulaşmış kişilerin bilinmesi hakkındadır.
Vera', varlığı, gerçekleşmesi, eşyada vera'nın dayandığı ala
metler, vera' yapılan şeylerde harikulade makamına ilerlemesi, vera ehlinin kerametleri, cin ve meleklerle toplanmaları, kalp- lerindeki ilahî tecelliler.
"Kendilerinden daima hayal âlemine eşlik eden vardır. B u makamda ona, cima vb. lezzetler kolaylaşır ve onda çocukları olur. Onlardan bazıları için b u âleminde kalır ve bazılarının çocuğu şahadet âlemine çıkar. B u aslında hayaldir, hisse gö
rünmüştür." B u m a k a m a erenlerin örnekleri.
Elli i k i n c i B ö l ü m
Keşif sahibinin onu gördükten sonra gayb âleminden şaha
det âlemine kaçışının sebebinin bilinmesi hakkındadır.
Ruhların özellikleri, asılları, bedenle ilişkileri, teklifin sırrı, fiillerin kullara nispeti, kulluğun şerefi konularında önemli incelemelerdir.
Elli Ü ç ü n c ü B ö l ü m
Müridin, şeyhin varlığından önce nefsine telkin ettiği amel
lerin bilinmesi hakkındadır.
Müride lazım olan şeyler: açlık, uzlet, susmak, seher. B u dört şeyin açıklanması.
Gizli olarak gerekli olanlar şunlardır: tevekkül, yakîn, sa
bır, azimet ve sıdk.
« eş-Şems, 91/8-9.
Elli D ö r d ü n c ü B ö l ü m
İşarederin bilinmesi hakkındadır.
Allah ehlinin, ıstılahları kendilerine özgü tarif etmelerinin sebebi hakkında bir incelemedir
Elli Beşinci B ö l ü m
Şeytanî tehlikelerin bilinmesi hakkındadır
Tehlikelerin kısımları, şeytanların türleri, İblisin her tayfaya sızma yerleri, vesvesesinden korunmak için uyarılar ve nasihat
ler hakkında bir incelemedir
Elli A l t m c ı B ö l ü m
İstikra ve sağlamını zayıfindan ayırt etmenin bilinmesi hakkındadır
İstikranın sahih olduğu ve oknadığı yerleri incelemedir
EUi Yedinci B ö l ü m
İlham ilminin istidlal türlerinden herhangi bir türle elde edilmesinin bilinmesi ve nefsin bilinmesi hakkındadır
"Ona takvasını da fücurunu da ilham etmiştir" ^ ayeti ile bu ayete benzeyen ayederin açıklanması.
İlham ile ledünnî ilim arasındaki fark. Bu dakik bir ince
lemedir
Elli Sekizinci B ö l ü m
İstidlalde bulunan ilham ehlinin bilinmesi, kalbe dolup ta
şan ve kalbin temayüllerini bölen ve onları dağıtan ilahî i b i i n bilinmesi hakkındadır
e§-Şeyh Muhyiddin b. Arabî el-Hâtimî
Tâlıâ, 2 0 / 7 4 .
Allah'ı bilmede aklın acizliğini incelemedir. Allah'ı bilme mercii kalptir
Teklifler ve mertebeleri.
Sidretu'l-Müntehâ ve usulü.
Rahmetin kapsamlılığının incelenmesi ve "Orada ne diri kalır ne de ölür'"^ ayetinin açıklanması.
Elli D o k u z u n c u B ö l ü m
Mevcut ve mukadder zamanın bilinmesi hakkındadır Âlemin varlık sebebinin incelenmesi, zamanın mahiyeti
nin, muhtelif günlerin incelenmesi.
A l t m ı ş m c ı B ö l ü m
Unsurların, ulvi âlemin süfli âlem üzerindeki otoritesinin, b u insani âlemin uzak feleğin hangi devrelerinde meydana geldiğinin ve hangi ruhaniyetin bizim için olduğunun bilin
mesi hakkındadır
Âlemin yaratılışına yönelik dört isim, dört melekî hakikat ve onun altındaki, burûc melekleri, menziller, yedi gök ve di
ğerleri, unsurların, rükünlerin ve müvelledâtın yaratılışı, insa
nın yaratılışı hakkında bir incelemedir
Altmış Birinci B ö l ü m
Cehennemin, azap açısından oradaki varlıkların en bü
yüğünün bilinmesi, ulvi âlemin bir kısmının bilinmesi hak
kındadır
Cehennemin yaratılışı hakkında ince sırlarla dolu bir in
celemedir
Altmış i k i n c i B ö l ü m
Ateş ehlinin mertebeleri hakkındadır.
Ateş ehlinin mertebeleri, rahmedn kapsamlı oluşunun sır
ları hakkında bir incelemedir.
Altmış Ü ç ü n c ü B ö l ü m
İnsanların, dünya ile diriliş arasında berzahta kalmalarının bilinmesi hakkındadır.
Berzah, hayalî suretler, ahiretteki dirilişin sırları, hayal gözü, his gözü ve benzeri eşsiz sırları incelemesi açısından gerçekten önemli bir bölümdür.
Altmış D ö r d ü n c ü B ö l ü m
Kıyametin ve menzillerinin ve dirilişin keyfiyetinin bilin
mesi hakkındadır.
Ahiretteki diriliş, kıyamet sahneleri hadisi hakkında bir in
celemedir.
Ahiretteki dirilişin sırları hakkında bölümün sonuna ka
dar, önemli bir vasıl vardır.
Altmış Beşinci B ö l ü m
Cennetin, menzillerinin, derecelerinin ve bu bölümle ilgili meselelerin bilinmesi hakkındadır.
Şu konular incelenmiştir:
-Cennetin mertebeleri ve amellerle ilişkisi.
-Üç cennetin kısımları.
-Cennet ehlinin sınıfları.
e^-Şeyh Muhyiddin b. Arabî el-Hâtimî
-Son dirilişin sırları.
-Allah'ı bilmenin yolları.
-Kıyamet sahnelerini anlatan bir başka hadis ve yakın me
safeden rüyet.
Altmış Altmcı B ö l ü m
Zahir ve baün olarak şeriaün sırrının bilinmesi, hangi ilahî ismin onu var ettiğinin bilinmesi hakkındadır
Âlemin yaraülışının başlangıcı, şeriatın dayandığı isim, ka
nunlar, ilk akıllıların halleri ve hikmeti ve hikmette doğru yo
lun salikleri hakkında bir incelemedir
Altmış Yedinci B ö l ü m
"Lâ ilahe illallah Muhammedun Resûlullah" şahz^detimn - k i bu imandır-bilinmesi hakkındadır
Tevhidin ilim yoluyla ve iman yoluyla gerçekleştirilmesi
nin incelenmesi.
"Lâ ilahe illallah" diyenlenn kısımları.
Altmış Sekizinci B ö l ü m Temizliğin sırları hakkındadır
Bu bölüm bazı özel şer'î meseleleri içerir:
Hadesten ve necasetten taharet, pislik, suların kısımları, di
ğer temizleyicilerin türleri, taharetin vasfi, ondaki batini işaret
lere itibar ve burada zikretmediğim daha pek çok konu.
Altmış D o k u z u n c u B ö l ü m
Namazın ve u m u m i oluşunun sıdarının bilinmesi hak
kındadır
Bu bölüm, namazın hükümlerini şeriat diliyle açıklama, hakikat diliyle kendilerine işaret etme konularını ve geniş ol
ması hasebiyle muhteviyatını burada açıklayamadığım konu
ları içerir.
Yetmişinci B ö l ü m Zekâtın sırları.
B u bölüm, zekâtın hükümlerini şeriat diliyle açıklama, hakikat diliyle kendilerine işaret etme konularını ve geniş ol
ması hasebiyle muhteviyatını burada açıklayamadığım konu
ları içerir.
Yetmiş Birinci B ö l ü m Orucun sırları hakkındadır.
B u bölüm, orucun hükümlerini şeriat diliyle açıklama, hakikat diliyle kendilerine işaret etme konularını ve geniş ol
ması hasebiyle muhteviyatını burada açıklayamadığım konu
ları içerir.
Yetmiş İkinci B ö l ü m Hacc ve sırları hakkındadır.
Bu bölüm, haccın hükümlerini şeriat diliyle açıklama, ha
kikat diliyle kendilerine işaret etme konularını ve geniş ol
ması hasebiyle muhteviyatını burada açıklayamadığım konu
ları içerir.
İKİNCÎ CÎLDİN
BÖLÜMLERİNİN ÖZETİ
l&tmiş Ü ç ü n c ü B ö l ü m
Karşılaşma ve sapma esnasında müşahede sahibinin elde etüği sırların sayısının ve karşılaşmadan ne kadar sapuğının bilinmesi hakkındadır.
Bu bölümün içeriği şunlardır:
-Adamların sınıfları hakkında bir kaside.
-Genel nübüvvet makamı (önemlidir).
-Tenzihin ve teşbihin müşahede ehline nispeü
-Nebiler ve veliler olarak âlemin kutuplardan olan rükünleri.
-Hızır ve rütbesi.
-Aynnülı olarak evliya tabakaları.
-Hakim et-Tirmizî'° tarafından sorulan yüz elli beş soru
nun cevabı.
Tam adı Ebû Abdulialı Muhammed b. Ali b. Hasan (Hüseyin) b. Bişr (Beşîr), b. Hârûn el-Hakîm et-Tirmizî'dir. Künyesi Ebû
53
Abdullah'tır. Tirmiz'de doğup büyümüş olmasından dolayı "et- Tirmizî" nisbesiyle meşhur olmuştur. Ayrıca kaynaklarda onunla ilgili olarak, el-İmâm, Sûfî, Zâhid, Muhaddis, Hâfiz ve Usûlü'd-dîn âlimi gibi çeşitli sıfatlar da zikredilmektedir. Haldm Tirmizî'nin doğum tarihi hakkında kaynakların hiçbirinde bilgi verilmediği gibi ne kadar yaşadığı ve hangi tarihte vefat ettiğine dair nakledi
lenler de birbirini tutmamaktadır. Onun ömür süresi hakkında tarih veya rakam zikreden nadir kaynaklardan olan Zehebî'ye göre yaklaşık 80 yıl yaşamıştır. İbn Hacer el-Askalânî ise onun, 90 ya
şına kadar hayatta kaldığını ve 3 2 0 / 9 3 2 yılı civarında vefat ettiğini ifade etmektedir. Molla Cami'ye göre ise vefat tarihi 255/867'dir.
Sübkî bu son tarihle çelişen bir rivayette bulunarak Tirmizî'nin 2 8 5 / 8 9 6 yılında Nişabur'da olduğunu ve burada hadis dinledi
ğini öne sürmektedir. Bu bilgiler ışığında, talebesi ya da müridi olduğu şahısların vefat tarihleri ile birlikte, Tirmizî'nin ciddî an
lamda bir "dinî ve tasavvuf! eğitime başladım" dediği 27 yaşı da dikkate alındığında onun muhtemelen 2 1 0 / 8 2 5 yılından hemen sonra doğup 3 2 0 / 9 3 2 senesinde veya biraz öncesinde vefat etmiş olabileceği söylenebilir. Çocukluk yıUarını oyunla geçirmek yerine ilim öğrenmeyle değerlendirmiştir. Henüz gençlik çağlarında iken
"ikn-i âsâr" ve "ilm-i rey"e (aklî ve naklî ilimlere) sahip olduğunu belirtmektedir. D a h a sonra bir taraftan eğitimini devam ettirir
ken, diğer yandan manevî yönden hissettiği açlık duygusunu tat
min etmek maksadıyla adeta bir arayış içerisine girmiştir. Tasav
vufta önemli dereceler elde etmiş olan Tirmizî, bu konuda çok değerli eserler telif etmiştir. (Geniş bilgi için bkz. www.tasawufa- kademi.org/indir.php?tur= l & n o = 7 6 5 ) (çev.)
^ t m i ş D ö r d ü n c ü B ö l ü m Tövbe hakkındadır.
Tövbe ve rükünleri hakkında bir incelemedir Bölümün sonunda sufîlerin yaptıkları bazı tarifler vardır
e^-Şeyh Muhyiddin b. Arabi el-Hâtimî
" Mulaammed, 4 7 / 3 1 . et-Tevbe, 9 / 1 1 1 . '3 el-Enfâl, 8/17.
Yetmiş Beşinci B ö l ü m
Tövbeyi terk etme hakkındadır.
Özellikle tekrarın olmaması konusunda büyük inceleme
ler ve yüce marifederdir.
\ e t m i ş Altmcı B ö l ü m Mücahede hakkındadır.
Bu Bölümle:
Ariflerden Allah ehlinin mertebeleri, mevakıf ehlinin ve vi
sal ehlinin (Melamiler) ilahî huduttaki mertebeleri.
Küçük harflerin sırları, mücahidlerin sınıfları, .. bilelim diye sizi smamaktayız" " ayeündeki sıdar, şehiderin diri olması,
"Allah müminlerin mallarını ve canlarını satın almıştır" '^aye- tindeki sırlar, "attığın zaman sen atmadın, Allah attı" ayetin- deki önemli talimadar incelenmiştir.
B u konuda (İbn Arabî) (r.a) şöyle der:
"Muduluk yolu vazedilen (meşru) yoldur, başkası değil."
İlahî yazgı.
B u özetin başında zikredilen Allah ehlinden dört sınıfın makamlarının sayısı.
Yetmiş Yedinci B ö l ü m
Mücahedenin terki hakkındadır.
B u bölümle:
