Bu dersin amacı, müzik terapi, müzik tıbbı ve sanat terapi uygulamalarının ve bu uygulamaların hemşirelikte kullanımının açıklanmasıdır.

NAZLI BALTACI



Bu dersin amacı, müzik terapi, müzik tıbbı ve sanat terapi uygulamalarının ve bu uygulamaların

hemşirelikte kullanımının açıklanmasıdır.

✓ Müzik terapi ve sanat terapiyi açıklayabilme

✓ Müzik terapi ve sanat terapinin etki mekanizmasını bilme

✓ Müzik terapi ve sanat terapinin uygulama

yollarını/biçimlerini açıklayabilme

✓ Müzik terapi ve sanat terapinin kullanım alanlarını bilme

✓ Müzik terapi ve sanat terapi uygulamaları ile ilgili kanıtlara örnekler verebilme

✓ Müzik terapi ve sanat terapi uygulamalarında hemşirenin rolünü ve bu uygulamaların bakıma entegre edilmesini kavrayabilme

MÜZİK TERAPİ



müzik



müzik terapinin tanımı



müzik tıbbı uygulamaları



müzik terapinin tarihçesi



günümüzde müzik terapi çeşitleri ve uygulanması



müzik terapinin etki mekanizması



müzik terapinin kullanım alanları



müzik terapide olası yan etki ve komplikasyonlar



müzik terapi ve hemşirelik bakımı

SANAT TERAPİ



sanat



sanat terapisinin tanımı



sanat terapisinin amacı



sanat terapisinin tarihçesi



sanat terapisinde kullanılan sanat türleri ve

uygulanması



sanatın terapinin etki mekanizması



sanat terapisinin etkileri

✓

hem bir sanat hem de bir bilim dalı

eski

her an yeni

bireysel ve öznel genel ve evrensel

İnsanlar, eski zamanlardan bu yana üzüntülerini, sevinçlerini, kahramanlıklarını, sevgilerini müzik sanatını kullanarak ifade etmiştir.

"Bir kişi veya grubun fiziksel, duygusal, sosyal ve kognitif ihtiyaçlarını karşılamak üzere gereksindiği iletişim, ilişki, öğrenme, ifade, mobilizasyon, organizasyon ve diğer

ilgili terapötik öğeleri geliştirmek ve artırmak için müziğin ve/veya müzikal elemanların (ses, ritm, melodi ve harmoni)

eğitimli bir müzik terapisti tarafından tasarlanarak kullanılması"

Dünya Müzik Terapi

Federasyonu

Pythagoras (M.Ö. 585-500 )

Homera

Aesculape

İlk çağlarda insanlar hastalıklara neden olduğuna inanılan kötü ruh ve cinler, tarihin bilinen ilk hekimleri olan şamanlar tarafından gerçekleştirilen

törenlerde müzik, dans, ritim ve şarkılarla kovulmaya çalışılmıştır

mutsuzluk ve çabuk öfkelenmeyi melodilerle tedavi etmeye

uğraşmış

ameliyatlarda müziği, teskin edici etkisiyle kullanmış

sağırlığı tedavi ederken trampet kullanmış

Rast Makamı: İnsana neşe, huzur verir. Seher vaktinde etkili Rehavi Makamı: sonsuzluk hissi verir. Seher vaktinde etkili Köçek Makamı: hassasiyet, duyarlılık verir.

Büzürk Makamı: Çekinme, sakınma duygusu verir.

İsfahan Makamı: hakaret kabiliyeti ve güven hissi verir.

Neva Makamı: lezzet ve ferahlık verir.

Uşak Makamı: mutluluk verir.

Zirgüle Makamı: uyku verir.

Saba Makamı: cesaret, kuvvet, azim verir.

Buselik Makamı: kuvvet verir.

Hüseyni Makamı: huzur ve rahatlık verir.

Hicaz Makamı: alçakgönüllülük verir.

Nihavend Makamı: sakinlik ve huzur verir

Büyük Türk Bilgini Farabi’ye göre müziğin makamlarının ruha olan etkileri:

Günümüzde müzikle tedavi uygulamaları yöntemleri:

 Konser dinletilerek uygulanan tedavi yöntemi

 Konser icra ettirilerek uygulanan tedavi yöntemi

 Müzik yaratılması sağlanarak uygulanan tedavi yöntemi

 Dansla uygulanan tedavi yöntemi

pasif tedavi

aktif tedavi

 Parasempatik sinir sistemini aktive ederek kan basıncı, nabız, solunumda azalma,

 hipofiz bezini uyararak endorfin salınımında artış

 ağrı ve anksiyete azalmasını sağlar…

Nöroendokrin sistem ve otonom sinir sistemi üzerine etki ederek vücutta fizyolojik ve psikolojik değişiklikler

oluşturur.

Müzik sinir lifleri beyin sapı

(ilk önce değerlendirilir ve analizi yapılır) talamus

gardiyanı”

Birinci korteks bölgeleri işitmeyi sağlar ve temporal lobdan analiz yapılır, talamus bu bilgileri alır, beyindeki ilgili alanlara gönderir ve müzik bir alanda yayılmış olur.

sağ hemisfer müziğin ilerlemesi üzerinde çalışır sol hemisfer uygun analizleri yapar

Müziğin temposu yavaşladıkça, nefes alışları gibi kalp atışları da yavaşlamaktadır.

İşitsel bir uyarı dış kulak kanalında hava molekülleri sıkışarak timpanik membran koklea somatosensoriel bölgesindeki sinirler merkezde nörotransmitterlere baskının artmasıyla ruh halinin değişimi sağlanır.

•Birkan I (2014). Müzikle Tedavi, Tarihi Gelişimi ve Uygulamaları. Ankara Akupunktur ve Tamamlayıcı Tıp Dergisi, s. 37-49

Uçan Ö, Ovayolu N (2006). Müzik ve Tıpta Kullanımı. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 1(3): 15-22.

Hastanelerde;

terapötik olarak palyatif bakımda, yoğun bakımda,

cerrahi operayonlarda, psikiyatri, nöroloji, pediatri ünitelerinde, onkoloji,

geriatri,

immonoloji,

uyku bozuklukları ve KOAH, kadın doğum,

koroner bakımda, radyasyon,

kemoterapi tedavisinde,

tıbbi prosedürlerin uygulandığı durumlarda,

ağrı ve anksiyete gibi semptom tedavilerinde,

immün fonksiyonların aktive olmasında,

vücut direncinin arttırılmasında, yaşam kalitesini arttırmada,

manevi iyileşmede

bebekler çocuklar

yetişkinler yaşlı

 Hasta bakımında bütüncül yaklaşım,

 gevşemeyi sağlama, bireyin konforunu arttırma,

 kolay kullanılabilir olması, bakım maliyetinin düşük olması

Bakımda farmakolojik yöntemlerle kombine edilmesi önemli

➢

Sanat yüz yıllar boyunca anlamanın, anlamlı olmanın ve kelimler olmadan içsel deneyimleri açıklamanın yolu olmuştur.

Resim heykel

çizim boyama

benzeri sanat

formları

✓

Sanat terapisi temellerini psikanalizden almıştır.

✓

Teorik altyapısı ve pratik metotları Freud'un 1900'lerde kurduğu paradigmasına dayanır.

Her yaştan bireylerin zihinsel, fiziksel ve duygusal varlıklarını iyileştirmek ve

geliştirmek amacıyla sanat yapmanın yaratıcı sürecini kullanan bir ruh

sağlığı mesleği

Amerikan Sanat Terapisi Derneği

•American Art Therapy Association-2013. About Art Therapy. http://www.arttherapy.org/aata-aboutus.html.

Erişim tarihi: 15.10.2020

Sanat materyallerinin kullanıldığı dışavurumcu terapinin bir biçimi

✓

drama terapisi,

✓

müzik terapisi,

✓

dans terapisi,

✓

resim terapisi,

✓

yazı terapisi,

✓

anlatı terapisi,

✓

kil terapisi,

✓

fotoğraf terapisi

➢ İbn-i Sina, eserlerinden en önemlisi olan Kanun’da, akıl

hastalıklarının, özellikle psikozların tedavisinde konuşarak, müzik dinleterek ve meşguliyetle tedaviden bahsetmiş

➢ Avrupada yakın çağda farkına varılmış

➢ Freud, hastalarıyla rüyalarını betimlerken dilin yetersiz kaldığı yerleri çizim yaparak anlatmalarını söylemiş

1876 ve 1888’de Fransız psikiyatrist Paul Max Simon, akıl hastalarıyla çalışılmış çok büyük bir resim koleksiyonuna sahiptir ve günümüzde “sanat

ve psikiyatrinin ustası” olarak nitelendirilir

Sanat terapisinin kullanıldığı temel bakım, tedavi ve değerlendirme alanları:

➢ Anksiyete, depresyon ve diğer zihinsel ve duygusal sorunlar ve bozukluklar,

➢ Travma sonrası stres bozukluğu,

➢ Madde kullanımı ve bağımlılığı,

➢ Aile ve ilişki sorunları;

➢ Aile içi şiddet ve istismar,

➢ Sakatlık ve hastalık ile ilgili sosyal ve duygusal zorluklar,

➢ Travma, kayıplar ve yas,

➢ Bilişsel, fiziksel ve nörolojik sorunlar,

➢ Tıbbi hastalıklarla ile ilgili psikososyal zorluklar,

➢ Stresle başa çıkmada,

➢ İş alanında yönetici ve personellere,

➢ Gebelere, anneliğe hazırlıkta,

➢ Hiçbir rahatsızlığı olmayan ve kişisel gelişim talep edenler

•American Art Therapy Association-2013. About Art Therapy. http://www.arttherapy.org/aata-aboutus.html.

Erişim tarihi: 15.10.2020

✓ Stres yerini derin gevşemeye bırakıyor

✓ Korku ve endişenin yerini yaratıcılık, ilham ve umut alıyor

✓ Sağ beynin işlevi etkinlik kazanıyor

 beyin dalgalarının düzeni,

 otonom sinir sistemi,

 vücuttaki hormonların düzeyi,

 beyindeki nöroiletkenler

olumlu etkileniyor

Kişinin tavrı ve duygusal durumundaki olumlu değişiklikler sonucunda da bağışıklık ve sinir sistemi güçleniyor

Sanat terapisi oturumları:



giriş ve ısınma (10-30 dakika),



etkinlik ve temanın seçimi (20-45 Dakika),



tartışma ve grubu sonlandırma (30-45 dakika)

Yapılan çalışmalarda bedensel hastalığı bulunan kişilerde sanat yapmanın, onları hastalığın varlığından bir süreliğine uzaklaştırdığı, hastalık ya da

yeti kayıplarını unutturduğu, normalliği ve kişisel güçlerini tekrar yaşayabildikleri gözlenmiştir

•Aydın B (2012). Tıbbi Sanat Tedavisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 4(1):69-83.

•Malchiodi CA. Using art therapy with medical support groups. In Handbook of Art Therapy, 1st ed. (Ed CA Malchiodi):

351-361. New York, Guilford Press, 2003.

•Oster I, Magnusson E, Thyme KE, Lindh J, Aström S (2007). Art therapy for women with breast cancer: the therapeutic consequences of boundary strengthening. The Arts in Psychotherapy 34:277-288.

Sanat terapisi özellikle kanser hastalarının hastalıkla ilgili fiziksel, duygusal, ruhsal deneyimlerini birleştirir ve sanat ürünü aracılığıyla

hastaya yeni yollar bulmasını sağlayarak başaçıkma kaynaklarının artmasını sağlar

•Oğuz Duran N (2006). Wellness among Turkish university students: investgating the construct and testing the effectiveness of an art-enriched wellness program. Doktara Tezi.

•Monti AD, Peterson C, Kunkel SJE, Hauck WW, Pequignot E, Rhodes L (2006). A randomized, controlled mindfulness based art therapy (MBAT) for women wıth cancer. Psychooncology 15:363-373.

•Bar-Sela G, Atid L, Danos S, Gabay N, Epelbaum R (2007). Art therapy improved depression and influenced fatigue levels in cancer patients on chemotherapy. Psychooncology 16:980-984.

Yapılan çalışmalarda sanat terapisi uygulamalarının kadınların anksiyete, depresyon ve yorgunluk hissini azalttığı, stres belirtilerinde belirgin bir azalma ve sağlıkla bağlantılı yaşam kalitesinde ise belirgin artışa neden

olduğu saptanmıştır

Türkiye’de yürütülen bir çalışmada ise üniversite öğrencilerine yönelik uygulanan sanat terapisi programının, fiziksel iyilik-halini olumlu

etkilediği saptanmıştır.

TEŞEKKÜR EDERİM