Sosyal Düşünceler Tarihi
8. Hafta
Rönesans ve Reform
• Haçlı seferleri sonrası,
• Batı uygarlığını dönüştürecek unsurlarla tanıştı Avrupa.
• Bu teknik ilerlemeler yeni dönemde kilit rol oynamıştır: iktisadi, siyasi, toplumsal, kültürel ve dinsel büyük sonuçlar gerçekleşmiştir.
• Coğrafi keşiflerin en önemli sonucu kapitalizm için gerekli ortamın hazırlanması olmuştur.
• Portekiz, İspanya, İngilitere, Hollanda Fransa için sömürgecilik başlıyor, yeni ticaret yolları, biçimleri oluşuyor.
• Ticareti de değiştiriyor, yeni kıta için afrikadan siyahlar köle olarak taşınıyor. (16.yy)
• RÖNESANS: (14-16yy) yeniden doğuş.
• Server Tanilli ,burjuvazinin kültür devrimi» (s79). İtalya şehir devletlerinde başlamıştır.
• Floransa, Milano, Ceneviz Venedik gibi kentlerde canlı ticari teşebbüsler vardı.
• Bölgenin ekonomik ve kültürel zenginliği de vardı.
• Bu hareketle Eski Yunan sanatına yeniden ilgi duyuluyor:
-antik çağ sanatı dünyevi ve canlıdır.
-ortaçağ ideolojisinden kopuş gereklidir ve bu yeni düşünce ortaçağın zıddıdır.)
• -Dinsel konularda bile insanı merkeze alan bir yaklaşıma sahiptir
• -Dünya gerçeklerinin sorgulanması arzusu hakimdir.
• Bunlar Ortaçağ skolastik düşünüşünün zıttıdır. Dünya değil öte dünya düşünülüyor, tartışılıyordu:
• Aklı değil iman önemseniyor ve düşüncenin merkezinde Tanrı yer alıyordu..
• Latince yeniden önem kazanıyor.
• Ortaçağ birleşmiş bir toplumu savunurken Rönesans bireyi ön plana çıkarmaktadır.
• Kiliseye karşı başkaldırı da sözkonusu bu dönemde:
• Reformasyon ve Protestanlık, başkaldırının dindeki görünümüdür.
• Burjuvazinin yaşam anlayışının etkisi çok büyüktür.
• İktisadi gelişmeler bu yeni sınıfın lehine işliyor. Aristokratlara karşı burjuvazi, kentlerdeki tacirler güçleniyor.
• Leonardo da Vinci, Michelangelo Buonarotti Raffaello Sanzio önemli isimleri dönemin.
HÜMANİZM
• Rönesansın ideolojisidir ve İtalya’da doğmuştur.
• Dinden bağımsız bir kültür kurma anlayışını temsil ediyor.
• İnsan ve dünya ile ilgili bir felsefe yaratılmak istenmiştir: Düşüncenin merkezindedir insan. (Hümanistler, dinle yakından ilgili kişiler.)
• İnsanın evren hakkındaki düşünceleri değişiyor bu dönemde.
• 14.yy şair Petrarca
• 15.yy Lorenzo di Medici (Floransa) kaynak sağlıyor ve destekliyor sanatçıları.
• Erasmus, İngiltere’de Thomas More, Francis Bacon, Shakespeare
• İtalya’da Machiavelli (Prens/Hükümdar). İspanya’da Cervantes (Don Kişot)
• Bireyin- insanın önplanda tutulması burjuvazinin ideolojisi olan liberalizm içinde bireyciliğe hizmet etmiştir.
• İdeal bir insan tipi vardır burada, dünya nimetlerine layık, değerlidir bu yeni insan.
• Ancak aynı dönemde toplumsal sorunlar da var ve insanlar sefalet içinde. (16yy kapitalizm: çitleme )
• Bu nedenle ütopyacılar yeni bir soluk getiriyor: T. More Ütopya, Campenalla Güneş Ülkesi, F.Bacon Yeni Atlantis
• Ütopyalar daha sonra sosyalizme de fikir veriyor.
• Özel mülkiyet sefaletin kaynağıdır diyor More, herkes çalışmalı ancak mülkiyet ortak olmalıdır.
• Sınıflar arası dengesizliğe yer veriyorlar. Bu dönemde sınıf eşitsizliği var köylü topraksız, kentlere yığılmaya başlıyor….
REFORMASYON: Reform Hareketi
• 10-14 yy arası Katolik kilisesi kendi içindeki sorunu düzeltmeye çalıştı başarılı da oldu kısmen ancak 14. ve 15. yyda kilise acze düştü.
• 1520’den başlayarak dışarıdan düzenleme ıslahat hareketi başlamıştır.
• a. Protestan reformu: dinsel, düşünsel, iktisadi ve siyasal nedenleri vardır.
• Yoksul dindardan lüks içinde yaşayan ruhban sınıfına evrilen din, iktisadi kriz döneminde daha da göze batıyordu.
• Bunun yanı sıra yeni ticaret yolları, yeni zenginliklerden pay alamayan soylular eski zenginlik kaynağı olan toprağı kilise ile bölüşmek
istemiyordu.
• Siyasal otorite olarak Kilise güçlüydü bu da yeni düzen içinde çok arzu edilen bir durum değildir.
• Kilise feodal düzenin toprak sisteminin koruyucusu aynı zamanda.
(Kendi varlığı bu topraklara bağlıdır.)
• M. Luther Roma’ya-Vatikan’a yanlış giden unsurları anlatmak üzere yolculuk eder.
• Eser: (Hristiyanların Başkaldırı ve Ayaklanmalardan Kaçınmalarına Çağrı)
• Düşünsel nedenler: Dönemin aydınları için insan aklını sınırlayan yapıdan çıkmak şart.
• İnsan bedeni kötülüğün kaynağı olarak resmedilmiştir, öncesinde.
Rönesans ile insan bedenine yönelindi.
• Siyasal neden: Habsburg ve Fransız hanedanlarının savaşları (Katolikler) Protestanlığın yayılmasında etkili oldu.
• İngiltere’de reform daha farklıdır.
• Din adamlarının yerine kral etkilidir burada: ( 8. Henry’nin boşanmasına izin verilmemesi)
• Anglikanizm başlıyor.
• 1532 Ingiliz Kilisesinin Roma Katolik kilisesinden ayrılması gerçekleşti.
Protestanlık
• İnsanlar dünyaya belirli amaçlar doğrultusunda gelir ve tanrının onlara biçtiği yaşamı kurallara uygun biçimde yaşar.
• Sadelik, tevazu, çalışkanlık, dakiklik gibi kavramlar erdem olarak tanımlandı.
• Bizi yakından ilgilendiren temel kavram bu kavramlardan beslenen tanrının meslek çağrısıydı.
• Çalışmak, tanrının cennetine mazhar olmaya aracılık eder.
• Bu düşünce evrilerek kapitalist üretim biçimini yaratacak dinsel kaynağı oluşturmuştur, Weber’in analizine göre.
• Max Weber: Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu
