Cümle Yöntemi Cümle Yöntemi

Cümle Yöntemi Cümle Yöntemi

Prof.Dr.Firdevs GÜNEŞ Prof.Dr.Firdevs GÜNEŞ

fgunes

fgunes@@educationeducation..ankaraankara..eduedu..trtr

Cümle Yöntemi

 18.yy ‘da Papaz Nicole Adams tarafından geliştirilmiş ve çocuklara dini cümleleri öğretmek amacıyla kullanılmıştır. Fiş cümlelerini ezberleterek öğretmiştir.

 Papaz Charles,1789 yılında, kullanmıştır.

 “Ortodoks Global Yöntemi” olarak bilinmektedir.

 Belçikalı Decroly cümle yöntemini işitme engelli çocuklarda kullanarak yaygınlaştırmıştır.

 19. yy başında hızla yayılmış ve çoğu ülkede kullanılmaya başlanmıştır.

 Ülkemizde Atatürk dönemindeki 1924-1926-1930-1936

1940’lı yıllarda cümle yöntemi, Fransa’da hızla

yön değiştirmiş ve politik amaçlı kullanılmaya başlanmıştır.

 Henri Wallon’un Komünist Partiden milletvekili olması ve 1945-1946 yıllarında Eğitimde Reform Komisyonu’nu yönetmesiyle birlikte cümle yöntemi Fransa’da ideolojik bir görünüm kazanmıştır. Henri Wallon”a göre;

 “Eğitim sitemi elit ve burjuva yetiştirmektedir. Bu geleneksel anlayışa bir son verilmelidir.Eğitimde sosyal adalet ve fırsat eşitliği acilen sağlanmalıdır.Eğitimde reform yapılmalı ve yeni yöntemler uygulanmalıdır.

Okuma-yazma öğretiminde yeni ve etkili bir yöntem olan cümle yöntemi kullanmalıdır”.diyerek önermiştir.

 Fransa’nın bütün okullarında cümle yöntemi hızla

Ülkemizde Atatürk dönemindeki 1924-1926- 1930-1936 Programlarında Harf Yöntemi,

kullanılırken 1948 Programında “İlk okuma– yazmaya, basit cümleler ve kelimelerle başlanacaktır” denilerek cümle Yöntemine yer verilmiştir.

 Ertesi yıl, 1949 yılındaki UNESCO Halk Eğitimi Uluslararası Eğitim Konferansında, çocuklar için cümle yöntemi, yetişkinler için sentez yöntemleri önerilmiştir .Böylece tüm dünyaya yayılmıştır.

 1954 yılında ABD’de yayınlanan “Johnny Niçin Okumayı Bilmiyor ?” raporu ile cümle yöntemine eleştiriler başlamıştır.

 Barr (1975),“Cümle yönteminin, öğrencilerde ezber ve şartlandırma yaparak zihinsel sindirmeye neden olduğu”,

 Martinez (1994),“Bu yöntemle yapılan öğrenme sürekli tekrarlamaya dayandığı, öğrencilerde tekrarlama

Ses Temelli Cümle Yöntemi

Ses Temelli Cümle Yöntemi ile ilk okuma- yazma öğretiminin amacı:

* Okuma- yazma becerilerinin kazandırılması,

* Düşünme, anlama, sıralama, sorgulama, sınıflama, ilişkilendirme, analiz-sentez ve değerlendirme gibi zihinsel becerilerin geliştirilmesi,

* Türkçeyi doğru, etkili ve güzel kullanma, iletişim kurma, problem çözme, karar verme, öğrenmeyi yaşam boyu sürdürme gibi becerilerin de

geliştirilmesi olarak, belirlenmiştir.

Cümle Yöntemi

Ali bak. A li bak

Ali ata bak. A li a ta bak

Emel eve gel. E mel e ve gel

Emel bal al. E mel bal al Işık ılık süt iç. I şık ı lık süt iç İpek ipi tut. İ pek i pi tut İpek topu at. İ pek to pu at

Ömer mısır sever.Ö mer mı sır se ver Ömer mısır yer. Ö mer mı sır yer

Cümle yöntemi ile :

 Okuma-yazma öğretimi ortalama 40 cümle ve 120 kelime ile yapılmaktadır.

 Cümleler kelimelere,hecelere ve harflere ayrılmaktadır.Bu sıra çok iyi izlenmelidir.

 Cümleler bölündüğünde ortaya çıkan heceler işlek heceler olmadığından yeni kelime ve cümle üretmek güç olmaktadır.

 Metin oluşturma daha çok öğrenilen cümlelerin tekrarı şeklinde olmaktadır.

 Aynı cümlelerin sürekli tekrar edilmesi

öğrencilerin ezberlemesine neden olmaktadır.

 Öğrencilere aynı anda analiz ve sentez

öğretilmektedir.Bu durum öğrencinin zihinsel sürecini karıştırmaktadır.

 Cümlelerin kelimelere ve hecelere bölünmesi sırasında anlama ikinci planda kalmakta ve anlamsız öğelerle çalışma yapılmaktadır.

 Öğrencilerin çoğu okula harfleri öğrenerek gelmektedir.( Cep telefonu,bilgisayar,televizyon, vb ) Bu durum cümle yönteminin uygulamasını zorlaştırmaktadır.

 Belirli ve kalıp cümlelerle öğretimin yapılması öğrencinin yaratıcılığına ve aktif olmasına engel olmaktadır.

 Öğrenci cümlenin ilk kelimesine dikkat etmekte diğer kelimeleri ezberlemektedir.Bu durum

hece aşamasında büyük sorun yaratmaktadır.

 Yazı öğretimi kelimenin ve cümlenin öğelerini tanımaksızın harflerin resmini kopya etmeye dayalıdır.

 Öğrenme etkinlikleri ağırlıklı olarak görseldir.

 Öğrenci harflerle sesleri eşleştirmede sıkıntı yaşamaktadır.Bu durum yazı öğretimini

zorlaştırmaktadır.

 Öğrenci dilin ilkelerini keşfetmede sorun yaşamaktadır.

 Türkçe öğrenme sürecine uygun değildir.

 Dinleme,konuşma,okuma,yazma ve görsel

okuma-sunu öğrenme alanlarının sarmal olarak ilerlemesini engellemektedir.

 SES TEMELLİ CÜMLE YÖNTEMİ

Pazartesi e

 Salı l

 Çarşamba el

 Perşembe ele

 Cuma el ele. El ele.

 a a al ala

 El al. Lale al. Ela Lale el ele.

 Harf Yöntemi değildir.Harf Yöntemi’nde : 1.Aşamada: a,b,c,d,e,...z öğretilir.

2.Aşamada: ba,be,bi,bo....za,ze,zi öğretilir.

3.Aşamada:Diğer hece ve kelimeler verilir.

Çok zaman alır.Geç öğrenilir,ilerleme zor olur.Terk edilmiş bir yöntemdir.

 Ses Yöntemi değildir.Ses Yöntemi’nde:

1.Aşamada: a,e,i,ı,ö,o,ü,u sesleri verilir.

2.Aşamada: b,c,ç,d,f,g,...z sesleri öğretilir.

3.Aşamada:Hece ve kelimelere geçilir.

Türkçe’de Harf ve Ses Yöntemi aynıdır.

Ses Grupları

 1.Grup : e, l, a, t,

 2.Grup: i, n, o,r, m,

 3. Grup: u, k, ı,y,s,d,

 4. Grup : ö, b, ü, ş, z, ç

 5. Grup : g, c, p, h

 6. Grup : ğ, v, f, j

2.Grupta: 500 kelime, 100 cümleye ulaşılıyor.

Genelde : 2500 kelimeye ulaşılıyor.

Öğrenme Aşamaları

 Ses Bilinci

Sesleri tanıma,ayırt etme, birleştirme, değiştirme vb.

 Seslerle-Harfleri Eşleştirme

Seslerle-harfleri ve heceleri eşleştirme vb.

 Kelimeleri Tanıma

Kelimeleri tanıma,ayırt etme,anlamını bilme, zihinsel sözlüğünü geliştirme vb.

 Akıcı Okuma

Kelimeleri hızlı tanıma ve akıcı okuma.

Ses Temelli Cümle Yöntemi ile :

 İlk okuma-yazma öğretimi çok sayıda

hece,kelime ve cümle ile gerçekleştirilmektedir.

 İşlek ve anlamlı heceler kullanılmaktadır.

Kelime ve cümle üretmek kolay olmaktadır.

 Öğrencilere cümleler ezberletilmemektedir.

 Ağırlıklı olarak sentez kullanılmaktadır.

 Türkçe öğrenme sürecine uygundur.

 Öğrencilerin önceden bildikleri harfler öğrenmeyi hızlandırmaktadır.

 ilerleme kolaydan zora doğru gitmektedir.

 Öğrencinin dikkat gelişimine uygundur.

 Cümle kurma mantığı açısından, önce küçük öğeler, giderek büyük birimler

birleştirilmektedir.

 Monoton tekrarlardan kaçınılmaktadır.

Monoton tekrarlar ezberlemeyi getirmektedir.

 Bu durum konuşmaya ve yazmaya da yansımaktadır.

Öğrenme sürecinde:

 Görsel ve işitsel etkinliklere,

 Dilin ilkelerini keşfetmeye,

 Okuma ve yazma öğretiminde anlayarak ilerlemeye,

 Bütün öğrenme alanlarının aynı düzeyde sarmal olarak gelişimine,

 Sözlü ve yazılı anlamanın birleşmesine,

 Öğrencinin kendini daha iyi ifade etmesine,ağırlık verilmektedir.

Bitişik Eğik Yazı

 Atatürk Türk Harflerini bitişik eğik yazı ile tanıtmıştır.

 Cumhuriyetin ilk yıllarında bitişik eğik yazı öğretilmiştir.

 Bitişik eğik yazı hızlı ve akıcı yazılır,yazı

yönünü destekler, birleştirerek bütün yazılır.

 Dikkati ve bağlantılı düşünmeyi geliştirir.

 Dik yazı çizilen yazıdır.Kesik kesik yazılır, yavaş yazılır.Düşünce akışını ve bilginin

Ülkemize ve dilimize özgü olarak geliştirilen Ses Temelli Cümle Yöntemi;2005-2006 öğretim yılında bütün okullarımızda uygulanmış, çeşitli araştırma ve çalışmalarla başarısı incelenmiştir.

Ses Temelli Cümle Yöntemi ile öğrencilerimizin:

 Grup halinde okuma-yazma öğrendikleri,

 Düzgün el yazısı yazdıkları,

 Dikkat düzeylerinin arttığı,

 Anlama ve sorgulama düzeylerinin arttığı,

 Öğrenme sürecinde aktif oldukları,

 Telaffuzlarının geliştiği, saptanmıştır.

Teşekkürler ve Başarılar