TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası ve Makina Mühendisleri Odası tarafından İzmir'de düzenlenen “Asansör Sempozyumu 2008” 23-25 Mayıs 2008 tarihleri arasında, 400'e yakını ücretli delege, 257'si ziyaretçi olmak üzere, 600'ün üzerinde kişinin katılımı ile İzmir Kültürpark Fuar alanında gerçekleştirildi.
15 kurum ve kuruluş tarafından desteklenen Sempozyum boyunca 10 oturumda 34 bildiri, üç poster bildiri sunumu, bir panel, iki çalıştay, bir seminer yapıldı, ilköğretim çağındaki çocukların bilinçlendirilmesi amacıyla “asansör ve yürüyen merdivenlerin güvenli kullanımı” konusunda eğitim çalışması gerçekleştirildi.
Sempozyumda gençlerin bilgi birikimlerinin geliştirilmesi, sanatçı ruhlarının açığa çıkarılması amacı ile “Asansör ve Yürüyen Merdivenlerin Güvenli Kullanımı” liselerarası poster yarışması düzenlenerek, dereceye giren posterler üç gün boyunca sergilendi. Sempozyumun üçüncü günü poster yarışmasında dereceye giren öğrencilere ödülleri verildi. Oturumlarda asansör alanında bilimsel, teknik ve AR-GE kapsamında sektörel ve akademik çalışmaların yanı sıra
mevzuat, eğitim ve uygulamaya ilişkin özgün bilgi ve deneyimlerin paylaşıldığı ortamlar da yaratıldı.
Sempozyum; asansör sektörünün gelişimine katkıda bulunmak, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve ilgili diğer bakanlıklar, TSE, belediyeler, üniversiteler, meslek odaları ve sektör temsilcileri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi, CE uygulamaları ve ilgili standartlar ile Onaylanmış Kuruluş çalışmalarının değerlendirilmesi, sunduğu sektörün uluslararası rekabete hazır güçlü bir yapıya sahip olması için gereken çalışmaların tespiti, bu alandaki bilgi ve birikimlerin sektörün her kesimine aktarılarak paylaşılması ve kullanıcı güvenliğini artıracak çözüm önerilerinin ortaya konulması amacıyla düzenlendi.
Sempozyumun açılış konuşmaları İnelex Asansör Fuarını düzenleyen EFOR Fuarcılık Genel Müdürü Nuray Eyigele, Ege Asansör ve Yürüyen Merdiven Sanayicileri Derneği Başkanı Oğuz Yanık, Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) İzmir Şube Başkanı Sedat Gülşen, Makina Mühendisleri Odası (MMO) İzmir Şube Başkanı Mehmet Özsakarya, EMO Yönetim Kurulu Başkanı Musa Çeçen, MMO Yönetim Kurulu Başkanı Emin Koramaz, Türk Mühendis ve Mimar
ASANSÖR SEKTÖRÜ “KORSAN” FİRMALARA TESLİM!
Makina Mühendisleri Odası ile Elektrik Mühendisleri Odası ortaklığında İzmir'de gerçekleştirilen Asansör
Sempozyumu 2008'de sektörde yetkisiz hizmet veren firmaların yol açtığı sorunlar vurgulandı ...
Odaları Birliği (TMMOB) Başkanı Mehmet Soğancı ve İTO Başkan VekiliAkın Kazançoğlu tarafından yapıldı.
Sempozyum açılışında konuşan EMO İzmir Şube Başkanı Sedat Gülşen, Türkiye'de yerli asansör sektörünün gelişimi amacıyla EMO ve MMO tarafından 1999 yılında başlatılan Sempozyum düzenleme çalışmalarının Asansör Sempozyumu 2008 ile sürdürüldüğünü söyleyerek,
dedi.
MMO İzmir Şube Başkanı Mehmet Özsakarya ise ağırlıklı olarak İzmir genelindeki asansör denetimlerine ve Şube faaliyetlerine değindi. MMO'nun uzmanlık alanına giren asansörler konusunda EMO İzmir Şube ile birlikte 1996 yılında ilk kez İzmir’de başladıkları ortak çalışmaların, yerel yöneticilerin olumlu yaklaşımları ile yaşama geçtiğini kaydeden Özsakarya, İzmir'deki Asansör Yıllık Kontrol çalışmalarının hem Asansör Yönetmeliği'nin gereklerinin yaşama geçirilmesi hem de kentte bulunan asansörlerin daha güvenli ve standartlara uygun olmasını sağlamak açısından Türkiye'ye örnek olduğunu vurguladı. Özsakarya şöyle
konuştu:
S e m p o z y u m a ç ı l ı ş ı n d a konuşan EMO Yönetim Kurulu Başkanı Musa Çeçen ise asansör sektöründe gelişmelerin sürdürülebil-mesinin bu alanın “ m ü h e n d i s l i k alanı” olarak düzenlenmesi ile olanaklı olduğunu vurgula d ı .
Mesleki gelişmeleri izleyebilen, yardımcı teknik personelden, kol gücü ile çalışan personele kadar gelişen teknolojinin uygulanması için yönlendirme ve iç eğitimleri sürdürebilen bir sektörden söz edildiğini kaydeden Çeçen, Türkiye'de birçok mesleki alan gibi mühendislik alanının da yaşanan olumsuzluklardan büyük ölçüde etkilendiğine dikkat çekerek şöyle konuştu:
Sempozyumun açılışında konuşan Makina Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Emin Koramaz, Odanın uzmanlık alanları ile ilgili tüm dallarda olduğu gibi, asansörler konusunda da geliştirici ve iyileştirici çalışmalara katkıda ve katılımda bulunmayı önemli görevlerinden biri olarak gördüğünü ifade etti. Asansör tasarımından, imalat, montaj, bakım, periyodik kontrolüne dek bütün sürecin mühendislik hizmetlerine dayandırılması ve bu hizmetlerin bu konuda özel eğitim almış ve yeterliliği Odalarca belgelendirilmiş mühendislerce verilmesi gereğinin açık
“Asansör Sempozyumu ile asansör konusunda ülkemizde yürütülen bilimsel ve teknik çalışmaların paylaşılması, yeni idari ve teknik mevzuatların ülkemize ve sektöre etkilerinin tartışılması, sektör sorunlarının tespiti ve çözüm önerilerinin birlikte üretilmesi, ilgili Bakanlık ve kurumlar, üniversite, endüstri, meslek odası ilişkisinde teknolojiyi üreten, uygulayan ve kullananların bir araya getirilmesi hedeflenmektedir”
“Geçtiğimiz 12 yılda ilçe belediyelerimizle imzaladığımız protokoller çerçevesinde İzmir'de 15 bine yakın asansörün tamamının yıllık kontrolleri yapılmıştır. Bu kontrollerde uzman üyelerimiz görev almaktadır. Her yıl yenilediğimiz protokollerle İzmir'de mevcut asansörlerin iyileştirilmesine ve g ü v e n l i k ş a r t l a r ı n ı n yükseltilmesine çok önemli k a t k ı d a bulunmak tayız.”
“Ülkeyi yönetenlerin mühendislik mesleğine bakışında problemler bulunmaktadır. Bunun son örneğini bugünlerde yaşıyoruz. TMMOB'ye gönderilen 5 Mayıs 2008 tarihli Bayındırlık Bakanı'nın bizzat imzaladığı yazı ilginç ifadeler içermektedir. Bayındırlık Bakanlığı söz konusu yazısında; meslek odalarına kayıtlı üyelerimizin ürettiği hizmetlerin mesleki denetimine karşı çıkmaktadır. 'Bazı idarelerce' projelerin incelenmesi, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin onaylanması aşamasında, ilgili meslek odasından o iş için sicil durum belgesi istenmemesi üzerine durum yargıya intikal ettirilmiştir.”
Mehmet Özsakarya: “İZMİR'DE 15 BİN ASANSÖRÜN
YILLIK KONTROLLERİ YAPILDI”
Musa Çeçen: “ÜLKEYİ YÖNETENLERİN MÜHENDİSLİK
MESLEĞİNE BAKIŞINDA PROBLEMLER VAR”
Emin Koramaz:
“ASANSÖRLERİN YÜZDE 91'i KAMU
DENETİMİNDEN TAMAMEN YOKSUN”
olduğunu söyleyen Koramaz, Odanın bu amaçla iletim teknolojileri alanındaki yayın eksikliğini giderecek ve toplumsal bilinç oluşturacak birçok kitap yayınladığını, düzenlediği seminer ve kurslarla bu alandaki gelişmeleri üyelerine aktarmaya çalıştığını, kongreler düzenlediğini, onaylanmış kuruluş ve CE işaretlemesi çalışmalarını yürüttüğünü ve EMO ile birlikte duyarlı belediyelerle protokoller yaparak, bu belediyelerin sınırlarında yer alan asansörlerin periyodik kontrollerini yaptığını bildirdi.
Odanın, üyelerini eğitme ve belgelendirme faaliyetlerinin “organik” bir devamı olarak kaldırma ve iletme makinalarının periyodik kontrolleri ile bakımlarını da gerçekleştirdiğini kaydeden Koramaz, Odanın bu çerçevede yürüttüğü faaliyetlerin AB uyum mevzuatları çerçevesinde TÜRKAK'a akredite ettirildiğini ve Odanın bu alanda da A Tipi Muayene Kuruluşu olduğunu açıkladı. AB Teknik Mevzuatı gereği asansörler gibi çevre ve insan güvenliği açısından riskli ürün gruplarının AB tarafından tanınırlığı olan onaylanmış kuruluşlarca uygunluk değerlendirmesinden geçtikten sonra piyasaya arz edilebildiğini anımsatan Emin Koramaz,
dedi. Odanın bu alandaki boşluğu gidermek üzere 2002 yılında meslek alanlarına giren altı konuda Onaylanmış Kuruluş olmak için Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na başvurduğunu ifade eden Koramaz, süreç yavaş gelişse de asansör uygunluk faaliyetleri
için İzmir'de oluşturdukları Asansör Kontrol Merkezi'nin Türk Akreditasyon Kurumu denetimlerinin ardından Bakanlığın talebi üzerine AB Komisyonu tarafından 19 Şubat 2008 tarihinde Onaylanmış Kuruluş olarak kabul edildiğini, Bakanlığın 6 Mayıs 2008 tarihli tebliği ile de bu konuda faaliyette bulunmak üzere görevlendirildiğini bildirdi.
Asansör ve yürüyen merdiven sektörünün yılda ortalama 715 bin asansör ile 400 yürüyen merdiven kurulumu gerçekleştirdiğine dikkat çeken Koramaz, Türkiye'de yaklaşık10 bini CE belgeli olmak üzere; 160 bine yakın asansör bulunduğunu bildirdi. Sektörün, işletme süreçlerinde gerçekleştirilen bakım ve onarımda kullanılan malzeme, cihaz ve ekipmanlarla birlikte yaklaşık 750 milyon dolarlık bir ekonomik hacme sahip olduğunu ifade eden Koramaz, ancak yürüyen merdivenlerin tamamına yakını ile kurulumu gerçekleştirilen asansörlerin yaklaşık yüzde 15'inin tamamının ithal edildiğini kaydetti.
diyen Koramaz, bu alandaki dışa bağımlılığın azaltılması için finansman, kalifiye iş gücü ve AR-GE konusunda desteklerin artırılması, yerli malzeme üretim ve kullanımının teşvik edilmesi gerektiğini vurguladı.
Sektörde faaliyet gösteren yetkili firma sayısının 600 civarında olduğunu, bu firmalarda 700 civarında makina mühendisinin, bir o kadar da elektrik mühendisinin hizmet sunduğuna dikkat çeken Emin Koramaz, sektörde yaşanan sorunlar konusunda şu bilgileri verdi:
Asansörler AB'nin Tanıdığı Onaylanmış Kuruluşların
Değerlendirmesinden Geçiyor
Asansörlerin Yüzde 40'ı İthal Kompenentlerden Oluşuyor
Sektörde
“Korsan” Firmalar Ağırlıkta
“Ancak yerli onaylanmış kuruluşumuzun olmaması nedeniyle üreticilerimiz uygunluk değerlendirme faaliyetlerini çok yüksek bedellerde AB test ve belgelendirme kuruluşlarına yaptırmak zorunda kalmakta ve bu alandaki mühendislik hizmetleri yurt dışından satın alınmaktadır”
“Yerli marka ile kurulumu gerçekleştirilen asansörlerin yüzde 40'ı ise ithal kompenentlerden oluşmaktadır”
“Herhangi bir yetki almadan, deyim yerindeyse korsan olarak çalışan firma sayısı
Sektörde faaliyet gösteren yetkili firma sayısının 600 civarında olduğunu, bu firmalarda 700 civarında makina mühendisi, bir o kadar da elektrik mühendisinin hizmet sunduğunu bildiren MMO Başkanı Emin Koramaz, “Herhangi bir yetki almadan, deyim yerindeyse korsan olarak çalışan firma sayısı ise 1.500 civarındadır. Bu durum standartlara uygun üretim sorunları ve haksız rekabeti de beraberinde getirmektedir” diye konuştu.
ise 1.500 civarındadır. Bu durum standartlara uygun üretim sorunları ve haksız rekabeti de beraberinde getirmektedir. Bunların yanı sıra periyodik kontrollerin bütün ülkeyi kapsayamaması, mühendis istihdamındaki yetersizlik, meslek odalarının görev ve yetkileri, AB süreç ve standartlarının uyumlaştırılması ile piyasa gözetim ve denetimi gibi konularda hâlâ büyük bir dağınıklığın yaşandığı da gözlenmektedir. Bu açıdan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, TSE, meslek odaları, üretici firmalar, mühendisler, akademisyenler ve ilgili diğer kuruluşların üretimden denetime dek sürecin bütününde mühendis istihdamı ve meslek odalarının rollerine ilişkin aktif desteğini talep ediyoruz.”
“Standartlara uygun asansör sayısı ise toplam rakamın yalnızca yüzde 30'unu oluşturmaktadır”
“Ancak kullanımda olan toplam 160 bin asansörden 146 bini, oran olarak da yüzde 91'i Odalarımızın yürüttüğü gibi bir kamu denetiminden tamamen yoksun bulunmaktadır. Bu tablo toplumun can güvenliğinin nasıl büyük bir tehlike içinde olduğunun açık kanıtıdır”
“Ne yazık ki bu konuda tersine gelişmeler yaşanıyor” “Son 13 yılda Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından üç adet Asansör Yönetmeliği yayınlanmıştır. İlki 20 Aralık 1995 tarihli Asansör Yönetmeliği'dir. Bu Yönetmelikte, Odalarımızın önerileri doğrultusunda meslek odaları tarafından verilen SMM belgeleri, avan, elektrik uygulama, mukavemet, mekanik uygulama projeleri, asansörlerin tesisi işletilmesi, bakımı ve yıllık kontrolüne ilişkin temel süreçler, sorumluluklar ve uygulamalar tanımlanmıştır. Bu yönetmeliklerle birlikte asansör firmaları bünyelerinde makina ve elektrik mühendisi istihdam etmiş, projelendirme uygulamaları firmalardaki mühendisler tarafından gerçekleştirilmiş, birçok şubemiz belediyelerle yapılan protokoller çerçevesinde asansörlerin yıllık periyodik kontrol çalışmalarını başlatmış, uygulamalara ilişkin ilk yayınlar Odalarımız tarafından gerçekleştirilmiş, ülkemizdeki asansör uygulamalarında azımsanmayacak iyileştirmeler gerçekleşmiştir.”
“Asansör uygulamalarında görev alan mühendislerin, Odaların ve diğer ilgili kurumların görev, yetki ve sorumluluklarının hazırlanacak yeni düzenlemelerde açıklığa kavuşturulacağı tarafımıza bildirmiştir. Akabinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde kurulan Odamız ve EMO'nun da temsil edildiği Asansör Teknik Komitesi'nde (ASTEK) söz konusu yönetmeliklere ilişkin çalışmalar yürütülmüştür”
Kontrol Edilen 13 Bin 305 Asansörün Yüzde 54,5'i
Kullanılamaz Durumda
Asansörlerin Yüzde 91'i Denetimden Yoksun
Yönetmelikte Meslek Odaları ve Mühendisler Sürecin
Dışına İtildi
Ülke genelinde asansörlere ilişkin yoğun şikâyetlerin ve kazaların yaşandığını belirten Koramaz; bu sorunların ve kazaların, tesisatın üretim ve montajından sorumlu üretici firmanın asansör güvenlik parçalarını ilgili standartlara uygun olarak yapmamasından ve kullanım aşamasında da bakım firmalarının düzenli bakım yapmamasından kaynaklandığının, EMO ve MMO tarafından bazı duyarlı belediyelerce imzalanan protokoller sonucu yapılan denetimlerde de açıkça görüldüğünü kaydetti. İki Oda tarafından 2007 yılında kontrol edilen asansör sayısının 13 bin 305 olduğunu bildiren Koramaz, yapılan denetimlerde bu asansörlerin yaklaşık yüzde 14'ünün güvenlik açısından eksiklikler içerdiğini, yüzde 54,5'inin ise güvenlik açısından kesinlikle kullanılamaz durumda olduğunun tespit edildiğini söyledi.
diyen Koramaz, geçen yıllarda yüzde 10'lar düzeyinde olan standartlara uygun asansör sayısındaki artışın EMO ve MMO'nun yıllar boyunca yaptığı denetimler ile sağlandığının altını çizdi.
Bu verilerin yalnızca kontrol edilen 13 bin asansöre ilişkin olduğuna dikkat çeken Emin Koramaz,
diye konuştu. Koramaz, sorunların çözümünün tasarım aşamasından, üretim, montaj, kullanım, bakım ve denetim aşamalarına kadar mühendislik hizmetlerinin yaygınlaştırılmasından, etkin kılınmasından ve bu konunun yasal düzenlemelerle güvence altına alınmasından geçtiğini
kaydederek,
dedi. Koramaz şöyle konuştu:
Bütün bu gelişmelere karşılık ilgili AB direktifi uyarınca hazırlanan 15 Şubat 2003 tarihli Asansör Yönetmeliği'nde anlaşılmaz bir şekilde meslek odalarının ve mühendislerin sürecin dışına itildiğine dikkat çeken Emin Koramaz, 1995 tarihli Yönetmelikte asansör imalat, montaj ve bakım firmalarının bir elektrik ve bir makina mühendisi istihdam etmesi ve bu firmaların Elektrik ve Makina Mühendisleri Odalarından Büro Tescil Belgesi alması zorunluyken, yeni yönetmelikte bu konulara yer verilmediğini vurguladı. Koramaz, Odanın bu konu ile ilgili görüş, öneri ve çekincelerini birçok defalar yazılı ve sözlü olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na ilettiğini söyledi. Bakanlık yetkililerinin ise; 95/16/AT Yönetmeliği'nde bir revizyon yapılarak, ilgili direktifle aynılaştırılacağını ve bu Yönetmeliğin yanı sıra asansör uygulamaları konusunda ulusal düzenlemeleri belirleyecekAsansör Tesis İşletme ve Bakım Yönetmeliği adlı bir yönetmelik daha hazırlanacağını bildirdiğini kaydeden Koramaz,
diye konuştu. Koramaz, bu çalışmalardan da yararlanılarak 31 Temmuz 2007 tarihinde Bakanlıkça yeni bir Yönetmeliğin yayımlanarak, asansörlerin piyasaya arzı
konusunda mevzuatın AB direktifine uyumlu hale getirildiğini belirtti.
Ancak ulusal bir mevzuat olan ve tüm AB ülkelerinde benzerleri bulunan Asansör Tesis İşletme ve Bakım Yönetmeliği konusunda ortak bir görüşe ulaşılamadığına işaret eden Emin Koramaz, ASTEK'teki görevlendirme ışığında MMO ve EMO tarafından hazırlanan
taslağının Bakanlıkça değerlendirilmeyi beklediğini açıkladı. Koramaz, bu yönetmeliğin yasalaşması ile sektörde yaşanacak değişimlere ilişkin şu bilgileri verdi:
Yönetmeliğin bu şekilde yayımlanması halinde asansör montajlarında avan ve tatbikat projelerinin bile istenmeyeceğine dikkat çeken Emin Koramaz, böylece bina bütününün bir parçası olan ve yanlış uygulamaların sonuçlarının insan yaşamı ile ödendiği asansör tesislerinin tamamen kamu denetimi dışında kalacağı, işletme ruhsatı aşamasında sadece firmaların düzenleyeceği uygunluk beyanlarının yeterli sayılacağı uyarısında bulundu.
diyen Koramaz, bu taslağın geri çekilerek MMO ve EMO tarafından hazırlanan yönetmelik taslağının yayımlanmasını istedi.
Sempozyum açılışında konuşan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Soğancı, TMMOB ve bağlı odalarının iki yıllık çalışma dönemlerinde iki yüzü aşkın etkinlikle kamuoyu önüne çıktıklarını işaret ederek, Asansör Sempozyumu'nun da bu anlayışla oluşturulduğunu ifade etti. Soğancı, “asansör” kavramına değinildiğinde söylenmesi gerekenler olduğunu dile getirerek şöyle konuştu:
MMO ve EMO
“Asansör Tesis İşletme ve Bakım
Yönetmeliği” Hazırladı
Kamu Denetiminin Dışlanması Standart Dışı Uygulamaları
Artıracak
“Asansör Tesis İşletme ve Bakım Yönetmeliği”
“Bu yönetmelik taslağı yasalaştığı takdirde hatalı asansör montajları, standart dışı malzeme kullanımı, yetkisiz ve yetersiz kişilerce hizmet sunumu, bakım ve denetim eksikliğinden kaynaklı kazalar büyük ölçüde giderilecek, periyodik denetimlerin ülke genelinde yaygın bir örgütlenme ağına sahip olan meslek odaları kanalı ile yürütülmesiyle de halen kullanımda olan asansörler standartlara uygun hale getirilebilecektir. Odalarımızın bu konuda hazırladığı taslak gündemdeyken, Sanayi ve Ticaret Bakanlığımız asansörlerin tesis edilme ve işletmeye alma süreçlerini kapsamayan yeni bir yönetmelik taslağı için Odalarımızdan ve diğer ASTEK üyelerinden görüş istemektedir. Söz konusu taslak, asansörün tesis edilme süreçlerine ilişkin herhangi bir yeni düzenleme getirmemektedir. Aksine bu yönetmelik taslağıyla, mevcut yönetmeliğin asansörlere yönelik projelendirme dahil tesis ve ruhsat verilmesi işlemlerini düzenleyen maddeleri de iptal edilerek bu konu tamamen boşlukta bırakılmaktadır.”
“Bilim, mühendislik ve kamu denetimini dışlayan böylesi bir düzenleme, asansörler konusunda denetim eksikliğinden kaynaklı can ve mal kayıpları ile standart dışı uygulamaları daha da artıracağı gibi; ulusal asansör sanayimizi de baltalayacak, sektörde hizmet veren binlerce mühendis işinden olacaktır”
“Sanayinin tamamı ve
Mehmet Soğancı: “STANDARTLARIN
UYUMLAŞTIRILMASINDA BÜYÜK BİR DAĞINIKLIK
YAŞANIYOR”
Konuşmasında, “Standartlara uygun üretim, rekabet koşulları, AB uyum süreci, standartların uyumlaştırılması gibi konularda büyük bir dağınıklığın yaşandığı görülmektedir” diyen TMMOB Başkanı Mehmet Soğancı; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, TSE, meslek odaları, üretici firmalar, mühendisler, akademisyenler ve ilgili kuruluşların denetimlerinin yaygın ve etkin kılınmasının can ve mal güvenliği yanında haksız rekabeti önlemek açısından da öneminin sürdüğünü vurguladı.
yaşamımızın önemli bir bölümünde iletim teknolojileri önemli bir yer tutuyor. Fabrikalardan depolara, şantiyelerden küçük işletme ve konutlara dek, iletme ve kaldırma makinaları pek çok alanda yaygın olarak kullanılmaktadır. İletim teknolojilerindeki yeni gelişmeler, sanayileşme ve kentleşme alanındaki yeni gelişmelerle bağlantılı bir şekilde sürmektedir. Bu çerçevede enerji kullanımında ekonomiklik, konfor ve güvenlik faktörleri ön plana çıkmaktadır. Diğer taraftan standartlara uygun üretim, rekabet koşulları, AB uyum süreci, standartların uyumlaştırılması gibi konularda büyük bir dağınıklığın yaşandığı da görülmektedir. Bu açıdan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, TSE, meslek odaları, üretici firmalar, mühendisler, akademisyenler ve ilgili diğer kuruluşların denetimlerinin yaygın ve etkin kılınmasının gerek can ve mal güvenliği, gerekse haksız rekabeti önlemek açısından önemi bugün de sürmektedir.”
“Asansörler, kaldırma iletme makinaları içinde son derece emniyetli bir taşıma aracı olmak zorundadır”
“Bu Yönetmelik, yayın tarihinden itibaren 18 ay sonra, yani 15 Ağustos 2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Halen yürürlükte bulunan 95/16/AT sayılı Yönetmelik'te
asansör imalat, montaj ve bakım süreçlerinde çalışan mühendislere yönelik açık bir düzenleme bulunmamaktadır. 1995 tarihli Yönetmelik'te asansör imalat, montaj ve bakım firmalarının bir elektrik ve bir makina mühendisi istihdam etmesi ve bu firmaların Elektrik ve Makina Mühendisleri Odalarından Büro Tescil Belgesi alması zorunlu tutulmuşken, yürürlükteki Yönetmelik'te bu konular boşlukta bırakılmıştır. Yeni Yönetmelik'te asansör avan ve uygulama projelerinin elektrik ve makina mühendislerince çizileceği ve bu projelerin belediye ve valiliklerce asansörlere işletme ruhsatı verilmesi aşamasında isteneceği belirtilmekte; ancak imalat, montaj ve bakım firmalarının mühendis istihdamı konusunda herhangi bir açıklık getirilmemektedir.”
“95/16/AT Direktifi'nin Türkçe'ye revize edilmesi alt çalışma grubu çalışmaları, büyük ölçüde tamamlanmış ve Direktif Türkçe'ye birebir tercüme edilmiştir. Fakat, ulusal bir mevzuat olan ve tüm AB ülkelerinde benzerleri bulunan Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği konusunda ortak bir görüşe ulaşılamamıştır”
Asansörler Emniyetli Bir Taşıma Aracı Olmak Zorunda
Yürürlükteki Yönetmelikte Mühendislere Yönelik Bir
Düzenleme Bulunmuyor
“Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği'nde” Ortak
Görüşe Ulaşılamadı
Mühendis Odalarının Mesleki Denetim Süreçlerinde Yer
Almasına Karşı Çıkılıyor
Soğancı, odalar tarafından yapılan periyodik kontrollerde asansörlerin büyük bir çoğunluğunun kuyu dibinin temiz olmaması, kabin karşı ağırlık tamponlarının olmaması, korozyonların oluşması, regülatör halatının elektriksel denetiminin olmaması, kuyu içi elektrik tesisatının uygun olmaması, kabin altı tampon çarpma plakasının olmaması gibi birçok olumsuzluğun tespit edildiğini açıkladı.
diyen Mehmet Soğancı, insan sağlığını ve can güvenliğini doğrudan etkileyen ürün grupları içerisinde yer alması nedeniyle asansörlerin; tasarım, imalat, montaj, işletmeye alma, ruhsatlandırma ve kullanım aşamalarında Türkiye'de zorunlu standartlar ve yönetmelikler kapsamına alındığını belirtti. Asansörlerin aynı şekilde AB ülkelerinde de riskli ürün grubu listesinde yer alarak, CE İşareti Standardı'na tabi tutulduğunu ifade etti.
Türkiye'de asansörlerin projelendirilmesinin, montajının ve bakımının Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 20.12.1995 tarih ve 22499 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Asansör Yönetmeliği çerçevesinde yapıldığını kaydeden Soğancı; Bakanlık tarafından AB uyum sürecinde bu Yönetmelik yerine 15.02.2003 tarih ve 25021 sayılı Resmi Gazete'de yeni bir Asansör Yönetmeliği'nin yayımlandığını dile getirerek şöyle konuştu:
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 95/16/AT Yönetmeliği'nde bir revizyon yapılacağını ve Yönetmeliğin yanı sıra asansör uygulamaları konusunda ulusal düzenlemeleri belirleyecek Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği adı ile bir Yönetmelik daha hazırlanacağını, asansör uygulamalarında görev alan mühendislerin, odaların ve diğer ilgili kurumların görev, yetki ve sorumluluklarının hazırlanacak yeni düzenlemelerde açıklığa kavuşturulacağının bildirildiğini açıklayan Mehmet Soğancı, bu doğrultuda çalışmaların sürdürüldüğünü ifade etti. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 13.07.2004 tarih ve 25521 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak kurulan Asansör Teknik Komitesi'nin (ASTEK), söz konusu yönetmeliklere ilişkin çalışmaları yürüttüğünü kaydeden Soğancı, MMO ve EMO'nun bu Komite'nin üyesi olduğunu ve ASTEK'te söz konusu düzenlemelere ilişkin iki ayrı alt çalışma grubu oluşturulduğunu söyledi. Makina Mühendisleri Odası ve Elektrik Mühendisleri Odası'nın bu iki çalışma grubunda temsilci bulundurduğunu ve çalışmalara aktif olarak katıldığını dile getiren Soğancı,
diye konuştu.
Bazı çevrelerin olaya ticari boyutta yaklaştığını işaret eden Soğancı, aynı çevrelerin asansör firmalarında mühendis çalıştırılmasına ve mühendis odalarının mesleki denetim
süreçlerinde yer almasına şiddetle karşı çıktıklarına dikkat çekerek,
dedi. Soğancı eleştirilerini şöyle sürdürdü:
ASTEK tarafından yapılan görevlendirme uyarınca MMO ve EMO'nun birlikte hazırladığı ve Bakanlığın onayına sunduğu “Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği Taslağı'nın” değerlendirilerek ivedilikle mevzuata yansıtılması gereğinin altını çizen Mehmet Soğancı, AB Teknik Mevzuatı'na yönelik yeni düzenlemeler konusunda sektörün ve kamuoyunun bilgilendirilmesi yönünde çalışmalara ağırlık verilmesi gerektiğini vurguladı. İletim makinaları üretimiyle ilgili imalatçıların teknolojik düzeylerini yükseltmek için yürüttükleri çalışmaların teşvik edilmesi ve desteklenmesi gerektiğini belirten Soğancı, iletim makinalarının yaygınlık ve önemine karşın, üniversitelerin ve ara eleman yetiştiren okulların eğitim programlarında bu disipline yeterince yer vermemelerini eleştirdi. Bu okulların bazılarında ise iletim makinalarının seçmeli ders olarak okutulduğunu, bu nedenle öğretimin yetersiz kaldığını söyledi.
Makina ve elektrik mühendisleri tarafından çizilen asansör projelerinin, Odaların mesleki denetiminden geçmeden ilgili makamlarca kesinlikle işlem yapılmaması gerektiğini vurgulayan Soğancı, mesleki denetimin olmazsa olmaz
koşulunun olduğunun bilinmesi
gerektiğini belirtti. Asansör Yönetmeliği'nde, halen kullanılmakta olan asansörlere yönelik bir yaptırım bulunmamasına dikkat çeken Soğancı, yeni yapılan asansörlerde uygulanan güvenlik kriterlerinin, kullanımda olan asansörlere de uygulanması yönünde düzenleme yapılması gerektiğini kaydetti.
Türkiye'de bina asansörlerinin uygulama projelerine uygun olarak yapılmasını denetleme ve yapı kullanım izinlerini verme yetkisinin, yürürlükteki yasalarla yapı denetim kuruluşlarına, yerel yönetimlere ve mücavir alan sınırları dışında valiliklere verildiğini anımsatan Mehmet Soğancı, ancak bu süreçlerde meslek odalarının dışlanması nedeniyle, bütünlüklü bir denetimin yapılamadığını kaydetti.
diyen Soğancı, şöyle konuştu:
Engelli standartlarına uyumun, bir ülkenin aynı zamanda çağdaşlığının da bir göstergesi olduğunu ifade eden Mehmet Soğancı, yapılarda, sokaklarda, iş yerlerinde engellilerin rahatça hareket edebildiği bir ülkede aynı zamanda yaşlılar ve hamileler başta olmak üzere; tüm kesimlerin yüksek bir yaşam kalitesine sahip olabileceklerini söyledi. Fiziksel çevrenin engelliler için ulaşılabilir ve yaşanabilir kılınması açısından imar planlarının yapılmasında kentsel, sosyal teknik altyapı alanlarında ve yapılarda engellilerin toplumsal ve sosyal yaşama ve üretime katılmalarını sağlayacak düzenlemelerin yapılmasına önem verilmesi gerekliliğini vurgulayan Soğancı,
dedi
“Hatta yürürlülükteki Yönetmeliğin avan ve tatbikat projeleri ile ilgili hükümleri iptal edilmek istenmekte, yapının bir parçası olan ve yanlış uygulamaların sonuçlarını insan yaşamıyla ödediğimiz asansör tesisleri yapı denetim süreçlerinden kaçırılmaya çalışılmakta, işletme ruhsatı aşamasında sadece firmanın düzenleyeceği AT uygunluk beyanının yeterli sayılması istenmektedir”
“Bilim, mühendis ve kamu denetimini dışlayan böylesi bir düzenleme, asansörler konusunda denetim eksikliğinden kaynaklı can ve mal kayıplarını, standart dışı uygulamaları daha da arttıracağı gibi ulusal asansör sanayimizi de baltalayacak, sektörde hizmet veren binlerce mühendis işinden olacaktır. Buna izin verilmemelidir.”
“uzmanlık ve belgelendirme”
“Bunun bedelini asansör kazaları şeklindeki sonuçlarda yaşamaktayız”
“Binalarda asansörlerin bilimsel teknik esaslara, sağlık kurallarına uygun olarak yapılması amacıyla, yerel ve merkezi yönetimler ile meslek odalarının koordinasyon içerisinde çalışabilmesi için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. İmar Yasası ve Yapı Denetim Yasası yeniden düzenlenmelidir. Ülkemiz asansör ürün ve malzemeleri açısından bir ithalat cenneti haline gelmiştir. Planlı sanayi politikalarının olmaması, ekonomik krizler, tutarsız ihracat ve ithalat politikaları, yatırım malları ithalatında korumacılık faktörüne öncelik verilmemesi ve yatırımlarda sektöre öncelik tanınmaması bu durumun başlıca nedenleridir. Yerli üretimin ulusal ve uluslararası rekabet ortamında etkinliğinin arttırılması için AR-GE ve yüksek üretim teknolojilerine yönelik yatırımlara destek verilmesi devlet politikası haline getirilmelidir.”
“Engellilerin toplumsal yaşama katılabilmesi amacı ile birçok standart ve düzenleme vardır. Ancak bunlar uygulamalarda yerine getirilmemektedir. Bu standartların uygulanması konusunda ilgili kurumlar, özellikle belediyeler sorumluluklarını yerine getirmelidir”
Kamuoyu Yeni Düzenlemeler Konusunda Bilgilendirilmeli
“Uzmanlık ve Belgelendirme” Mesleki Denetimin Olmazsa
Olmaz Koşulu
Türkiye Asansör Ürün ve Malzemelerinde
“İthalat
Cenneti” Haline Geldi
Engellilere Yönelik Standartlar ve Yönetmelikler
Uygulanmıyor
AB Teknik Mevzuatı'nın uyumlaştırılması, standartlara uygun üretim ve haksız rekabet koşullarının giderilmesi konularının sektörün ilk gündem maddelerini oluşturmasına karşılık, mevcut sorunların çözümüne ilişkin etkin koordinasyon zeminlerinin istenilen oranda yaratılamadığına dikkat çekilen Asansör Sempozyumu 2008'in Sonuç Bildirgesinde “AB Teknik Mevzuatı uyum süreci içersinde, ulusal mevzuatın uyumlaştırılması çalışmasının ülkemiz asansör sanayisinin koşulları da dikkate alınarak ivedi olarak tamamlanması gerekmektedir” deniliyor.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'ne bağlı Elektrik Mühendisleri Odası ile Makina Mühendisleri Odası tarafından düzenlenen Asansör Sempozyumu 2008'in Sonuç Bildirgesinde, Türkiye'de İmar Kanunu ve Tip İmar Yönetmeliği'nin yanı sıra 15 Büyükşehir Belediyesinin 12'sinin kendilerine ait Büyükşehir İmar Yönetmelikleri bulunduğu belirtilerek, Tip İmar Yönetmeliği ve Büyükşehir İmar Yönetmeliklerinin asansör de dahil olmak üzere teknik konuda farklı düzenlemeleri içerdiği tespitinin yapıldığı kaydediliyor. Bildirgede; hazırlıkları süren İmar Kanunu çalışmalarında ve bağlı yönetmeliklerde, özellikle teknik konulardaki farklılıkların giderilmesi ve bu konuların ortaklaştırılması gerektiği vurgulanıyor.
Günümüzde her alanda olduğu gibi asansör teknolojileri alanında da çok hızlı bir gelişme ve değişim yaşandığına dikkat çekilen Bildirgede, “Bu gelişmelere uyum sağlamak, ürün ve hizmet kalitesini artırmak, rekabet edebilme gücünü sürekli olarak sağlayabilmek için sektörde bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarına sahip nitelikli insan gücüne gereksinim vardır” deniliyor. Nitelikli insan gücü sağlamak konusunda üniversitelere, ara teknik eleman yetiştiren okullara ve meslek odalarına önemli görevler düştüğü tespitine yer verilerek, üniversitelerin ilgili bölümlerinde “Asansör Teknolojisi”nin seçmeli ders olarak yer alması ve meslek liseleri ile meslek yüksek okullarında bu alandaki ders sayılarının arttırılması isteniyor.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 13 Temmuz 2004
tarihinde oluşturulan Asansör Teknik Komitesi tarafından yapılan görevlendirme uyarınca Elektrik Mühendisleri Odası ve Makina Mühendisleri Odası'nın birlikte hazırlayarak Bakanlığın onayına sundukları “Asansör Tesis, İşletme ve Bakım Yönetmeliği” taslağının değerlendirilerek ivedilikle asansör mevzuatına yansıtılması gerektiğinin vurgulandığı Sonuç Bildirgesinde şu tespitlere yer veriliyor:
Ülkemiz asansör sektörünün hızla gelişen bir imalat sektörüne dönüştüğü, yapılan imalatların birçoğunun ihraç edilmeye başlandığı, yoğun rekabet ortamında sektörün ihracat yeteneğini sürdürüp geliştirebilmesi için AR-GE çalışmalarına önem vererek teknolojisini geliştirmesinin gerekliliği saptanmıştır. Yerli üretimin ulusal ve uluslararası rekabet ortamında etkinliğinin arttırılması için AR-GE ve yüksek üretim teknolojisine
4
ULUSAL MEVZUATIN UYUMLAŞTIRILMASI ÇALIŞMASI İVEDİ
OLARAK TAMAMLANMALI
yönelik yatırımlara destek verilmesinin devlet politikası olması gerektiği vurgulanmıştır.
Sektörde finansman, sermaye yetersizliği, düşük verimlilik, kalifiye iş gücü, teknolojik ve endüstriyel birikim ve paylaşım sorunlarına ilişkin kalıcı, köklü çözüm mekanizmalarının işlerliğinin artırılması gereksinimi vardır. Sektörde sahip olunan bilgi ve deney birikiminin uygulamaya ve katma değere dönüştürülmesi için sistem tasarımında ulaşılan seviyenin geliştirilerek yaygın kullanımının sağlanması, yerli malzeme üretim ve kullanımının teşvik edilmesi gerekmektedir.
AB Teknik Mevzuatı'nın uyumlaştırılması, standartlara uygun üretim ve haksız rekabet koşullarının giderilmesi konularının sektörün ilk gündem maddelerini oluşturmasına karşın, mevcut sorunların çözümüne ilişkin etkin koordinasyon zeminlerinin istenilen oranda yaratılamadığı ve değerlendirilemediği saptanmıştır. Bu nedenle öncelikle Bakanlık, üniversite, TMMOB'ye bağlı meslek odaları ve sektör derneklerinin sürekli iş birliği ortamının geliştirilmesi gerekmektedir.
AB Teknik Mevzuatı uyum süreci içersinde, ulusal mevzuatın uyumlaştırılması çalışmasının ülkemiz asansör sanayisinin koşulları da dikkate alınarak ivedi olarak tamamlanması gerekmektedir.
Asansör Yönetmeliği uyarınca Makina Mühendisleri Odası ve Elektrik Mühendisleri Odası bazı belediyelerle ortak protokoller yapmıştır. Yapılan yıllık periyodik denetimler sonucunda, mevcut asansörlerde imalat ve montajdan, yetersiz bakım ve işletmeden kaynaklanan olumsuzlukların oranının oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Asansörlerin bakımının yetkin firmalarca yapılmasının sağlanması yanı sıra ilgili kamu kuruluşları ve yerel yönetimler; asansör periyodik kontrollerinin düzenli olarak yaptırılması konusunda daha duyarlı olmalı, denetim süreçlerinde meslek odaları ile iş birliğini arttırmalı ve periyodik kontrollere ilişkin idari düzenleme Bakanlık tarafından ivedilikle gerçekleştirilmelidir. Meslek odalarının kuruluş yasalarının verdiği görev
çerçevesinde, kamu yararına ve kamu adına sürdürdüğü üretim ve hizmetlerin kalitesinin yükseltilmesi amacıyla, mesleki denetim hizmetlerinin önündeki yerel ve merkezi siyasi iktidarlarca konulan tüm engeller ve sınırlamaların kaldırılması gerektiği ve mesleki denetimin olmazsa
olmaz koşulunun “uzmanlık ve belgelendirme” olduğu belirtilmiştir.
Asansörlerin ilk denetimleri belediyelerce veya valiliklerce yapılarak ruhsat verilmekte, Odalarımız ise ancak yapılan protokoller çerçevesinde ruhsatlandırma süreçlerinde devreye girebilmektedir. Oysa ülkemizde çok sayıda iskansız bina bulunmakta ve bu binaların asansör denetimleri yasal boşluklar nedeniyle yapılamamaktadır. Bu durum, birçok binadaki asansörlerin topraklamasız, emniyetsiz ve fren tertibatı bulunmaksızın çalışması anlamına da gelmektedir. Bu binalara ve denetimsiz asansörlerine yönelik çalışmalar da yapılması gerekmektedir.
Engelli standartlarına uyum, bir ülkenin çağdaşlığının ve insana verdiği değerin göstergesidir. Engelliler, yaşlılar ve hamileler başta olmak üzere tüm kesimlerin yapılarında, sokaklarında, iş yerlerinde ve asansörlerinde rahatça hareket edebildiği bir ülkede yüksek bir yaşam kalitesine sahip olunabilir. Fiziksel çevrenin engelliler açısından ulaşılabilir ve yaşanabilir kılınması için imar planlarının yapılmasında kentsel, sosyal, teknik altyapı alanlarında ve yapılarda engellilerin sosyal yaşam ile üretime katılmalarını sağlayacak düzenlemeler yapılmalı, var olan standart ve düzenlemelerin uygulanmasında ilgili kurumlar, özellikle belediyeler sorumluluklarını yerine getirmelidir.
Sektörle ilgili sorunların çözümünde bilginin paylaşılmasına önem verilmeli; sanayi, üniversite, ilgili kamu kuruluşları (Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, TSE, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı), sektör dernekleri ve meslek odaları iş birliği içinde çalışmalıdırlar.
Asansör Yönetmeliği'nde, halen kullanılmakta olan asansörlere ilişkin bir yaptırım bulunmamaktadır. Mevcut asansörlerin iyileştirilmesi için Bakanlıkça ilgili yönetmeliklerde buna yönelik bir düzenleme yapılmalıdır. Piyasa Denetimi ve Gözetimine ilişkin Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın yönetmeliği 16 Mayıs 2008 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bakanlık başta asansörler olmak üzere sorumluluk alanına giren ürünlere ilişkin piyasa denetim ve gözetim faaliyetlerini yaygınlaştırmalı, uygun olmayan ürünler ve kuruluşlara yaptırımlar uygulamalıdır 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
