O /v
15
5ünden 15 5üne
• A
tarihi
dedikodular
MUS T A F A ZEKİ P AŞA
Yazan; Abdurrahman Adi! Eren
Z
eki Paşa Abdülhamidin meşhur Top hane nazın idi. Fakat Zeki Paşa, ya, Abdülhamid nazın demek hata olur. Zeki Paş Abdülhamidin itimadını kazanmış, fakat hiç bir jurnal verme miştir. Bilâkis aleyhinde jurnal verilen leri bir takrip ile himaye etmiş, onla rı korumuştur. Muharrir ve saylav Bay Selim Sırrı bu cümledendir.Zeki Paşa, Üçüncü Selimin kurduğu Humbarahane okuyucularını koruduğu sırada, Abdülhamide verilen bir jurnal münasebetile, Selim Sırrının Üsküdarda- ki evi aranmak irade olundu. Zeki P a şa yaverlerinden topçu binbaşısı (so n ra kaymakam) Vehbiyi bu işe memur etti ve Üsküdardaki eve gönderirken: — Selim Sırrının evinde muzur bir kâğıt filân bulursan, hemen mahvede ceksin!
Emrini verdi.
* \'r
* *
T "p !ü a c /.eV. rdfiuuo ma iyetinde on iki sene birinei yaverlik etmiş olan Şekip İsfendiyâr, Zeki Paşa nın güzel hatıralarını yadeder.
* * *
Zeki Paşa, bütün Tophane müşirli ğinde her hafta -bir hafta sekmemek şartıyle- vakitli vakitsiz Humbarahane- ye gider, mektepte herşeyi teftiş eder, gözden geçirirdi.
* * *
Humbarahane güzel bir adam ve
mühendis yetiştirm ş idi: Nafıa müste- şari Hulûsi Bey. Nafıa müsteşarı Hu- lûsi Bey sevimli, ç ılışkan, soğukkanlı bir adam idi. Dün} a savaşında Nafıa ya da güzel işler gördü. Kimsenin ha tırını incitmedi.
Zeki Paşa Hulûsi Beyi Humbaraha- neye Ders nazırı y^ptı. Hulûsi Bey her ne program yapmış ise, Zeki Paşa onu tatbik ettirdi. A bı ülhamid devrinden bugüne kadar yapılan şoseleri, köprü leri, şimendiferleri, hep Humbarahane- nin yani Zeki Paşanın yetiştirdiği mü hendisler inşa etti
* * *
Zeki Paşanın yetiştirdiği evlatlar a- rasmda bir de kız vardır. Bu kız ma hut Ali Kemale varmıştır. Ali Kemal yalan söylemeği çok^sever bir yazıcı idi. Cihan savaşında bir kış gecesi Bü- yükadada kadınlı, erkekli bir sohbet
olmuştu n-;tı diy . . . ai ı sai
etmiş olan Ali Kemal de karisiyle bu sohbette idi. Ali Kemal mutadı oldu, ğu üzre yine bir yı lan savurdu. Yalan sırıttı. Mecliste birçok kimseler vardı. Hususile Ajans O'-'man namıyle yad- olunan Hüseyin Tosun da orada hazırdı. Faziletli kız Ali Kemalin yalanlarına dayanamadı:
— Ali Kemal Bey!.. Hiç insan olan yalan söyler mi ?
Diye kocasına hitap etti. Bu kız babasının ahlâkına ıaris olmuş bir kız değil midir ?
Hüseyin Tosun ertesi günü bu vak’a- yı herkese anlattı.
* * *
Zeki Paşa kolağası iken Büyük Re şit Paşaya damat olmuş, nikâhı kıyıl mış idi.
Fakat, kızın babası ve Büyük Reşit Paşanın en küçük oğlu olan Mazhar Paşanın talebi üzerine Necmiye Hanı, mı boşadı.
V a k ta k i 1886-1887 de Zeki Paşa Tophane Müşiri oldu. Mazhar Paşa ve evi halkı düğündüler: “Böyle güzel ve büyük adamı nasıl oldu da elden ka çırdık?,, dediler. Mazhar Paşanın kapı halkı içerisinde bu işe en çok döğünen köle Süleyman oldu. Halbu ki, gel za man, git zaman Uö!e Süleyman Zeki Paşanın yerine geçti.
* * *
Necmiye Hanım Zeki Paşadan boşa ndıktan sonra A rif Beye vardı. A rif Beyden boşandıktan sonra da h*k„;-..-:; höücsi Süleyman ile nikâh oldu,
* * *
Büyük Reşit Paşanın en küçük o ğ lu Mazhar Paşa askerlikten mütekait idi. Boyacıköyünde ve Anbarlı civarın daki Angurya çiftliğinde münzeviyane yaşardı.
Büyük Reşit Paşa, Tesalyada Tepe- delenli Ali Paşa metrukâtmdan yedi çiftlik bıraktığı gibi Q1] Silivri dahilin de de Angurya, Anaşa, Türkeşe çiftlik lerini bırakmış idi, Yanya’da Parga çift liğinde de bir hissesi vardı.
[1] Bu çiftliklerin en büyüğü Domenik çiftliğidir. 1896 da Yunan muhrebesinde meş hur olan Milona Boğazına yakındır.
