VİROLOJİDEKİ İLK GELİŞMELER

VII. VİRÜSLER

 Zorunlu hücre içi parazitleridir

 Eksik genetik bilgi taşırlar, metabolik faliyetler için gerekli genleri yoktur

 Virüs partikülü (virion) büyüyemez ve bölünemez

 Hücrede ayrı ayrı sentezlenen kısımları bir araya getirilerek virion oluşturulur

 DNA yada RNA taşırlar, ancak her ikisini de taşıyamazlar

 Bir hücrede çoğaldıktan sonra yeni hücreleri de enfekte edebilirler

 Virionlarda tek tip nükleik asitten bir yada daha fazla bulunur

VİROLOJİDEKİ İLK GELİŞMELER

 1798  Edward Jenner  Çiçek aşısı

 19. yüzyılda  Pasteur  virüs

 1884  Charles Chamberland  bakteri filtreleri

 1892  Dimitri Iwanowski  tütün mozaik vürüsü

 1898  Friedrich Loeffler ve Paul Frosch  sığır  şap hastalığı (aft humması= foot and mouth disease)

 1900  Walter Reed  Sarı humma

 1911  Peyton Rous  tavuk  Rous

sarcoma virüsü  tümör

VİROLOJİDEKİ İLK GELİŞMELER

 1915-17  Frederick W. Tworth ve Felix dHerelle  bakteriyofaj

 1933  R. E. Shape  Papilloma virüsü  memelilerde kanser

 Virüslerin üretilmesi  embriyolu yumurtada (1920) ve insan hücre kültürlerinde (1949)

 J. F. Enders ve arkadaşları ilk kez Poliovirüsü bu yolla üretmişlerdir.

 1935  Wendell M. Stanley  tütün mozaik virüs kristalizasyon  Protein + RNA

 1940  Ruska  elektron mikroskobu  bakteriyofaj yapısı

 1981  DNA virüsü hepatit B  revers (ters) transkriptaz enzimi

 1983  HIV (Human Immunodeficiency Virus) virüsü

 AIDS (Acquired immunodeficiency Syndrome = Sonradan kazanılan bağışıklığın eksikliği) hastalığı

VİROLOJİDE KULLANILAN METODLAR

Virüslerin Üretilmesi

 Hayvan Virüsleri:

Embriyonlu yumurta

Laboratuvar hayvanları Hücre kültürleri

 Bitki Virüsleri:

Bitkilerde yada bitki doku (hücre ve protoplast) kültürlerinde

 Bakteriyofajlar:

Sıvı yada katı ortamlarda gelişen aktif

bakteri hücrelerinde

Virüslerin

Saflaştırılması

 Santrifüjleme

 Kimyasallarla çöktürme

 Kontaminantların denatürasyonuyla

 Enzimatik sindirimle

Virüs Miktarının Belirlenmesi

 Toplam virion sayısının belirlenmesi

1. Elektron mikroskobunda virionlar direk olarak sayılır.

2. Hemaglutinasyon testi

 Enfektif virion sayısının

belirlenmesi

Viral yapının Belirlenmesi

 Filtrasyon (büyüklük),

 Ultrasantrifüj (çökme),

 Elektroforez (nükleik asit ve proteinler),

 Hibridizasyon (nükleotid dizisi),

 Nüklear manyetik rezonans (viral moleküllerin atomik özellikleri),

 Elektron mikroskobu, SEM ve TEM, x

ışını difraksiyonu

VİRÜSLERİN

SINIFLANDIRILMASI

 familya  viridae Poxviridae

 alt familya  virinae Chordopoxvirinae

 cins  virus Orthopoxvirus

 tür  vaccinia virus

VİRÜSLERİN YAPISAL ÖZELLİKLERİ

Virion Tipleri:

 Helikal kapsitli virionlar: Tütün Mozaik Virüsü

 İkozahedral (Polihedral) kapsitli

virionlar: 20 eşkenar üçgen yüzü bulunan bu yapıda, her yüzde en az 3 farklı protein olmak üzere toplam en az 60 protein bulunur.

 Kompleks yapılı virionlar: Çiçek (Pox) virüsü ve Kuyruklu Bakteriyofajlar

 Kılıflı virionlar:

Kılıf  konukçu hücrenin plazma membranı Kılıf proteinleri

1. Matriks proteinleri, Kılıfın iç kısmında bulunur, nükleokapsitle ilişkilidir.

2. Glikoproteinler

 Kılıfın dış kısmında bulunan glikoproteinler, membrana bağlıdırlar, EM’da görülebilen virion yüzeyinde uzantılar oluştururlar ve antijenik özellik gösterirler

 Transport proteinleri, hidrofobik kısımlarıyla kılıfta proteinden kanallar oluşturarak

membran geçirgenliğini değiştirirler

Viral enzimler

 polimeraz enzimleri (RNA

polimeraz, ters transkriptaz)

 Nöraminidazlar

lizozim

Virüs Genomu

 DNA yada RNA'dan oluşur.

 doğrusal, sirküler yada parçalı,

 tek iplikli (ss) yada çift iplikli (ds), Tek iplikli genomlar:

1. pozitif (+) anlamlı, nükleotid dizisi mRNA ile aynı 2. negatif (-) anlamlı, nükleotid dizisi mRNA’nın

komplementeri

3. ambisens, hem – hem de + anlamlı bölgeler taşıyanlar olmak üzere üç grupta toplanır

Virüs Genomu

 mRNA 5’..GAC UCG AGC..3’

 +ssRNA  5’..GAC UCG AGC..3’

 -ssRNA  3’..CUG AGC UCG..5’

 +ssDNA  5’..GAC TCG AGC..3’

 -ssDNA  3’..CTG AGC TCG..5’

Genom büyüklükleri

 Virüsler 3.500 (MS2) – 280.000 (CMV) nt

 Parazit bakteriler…….590.000 nt

 Bakteriler ……….4.700.000 nt (E. coli)

 Mayalar ………...10.600.000 nt

 İnsan …………6.000.000.000 nt