3. HAFTA
ULAŞIM POLİTİKALARI ve ULAŞIM SORUNLARI-II
Ulaşım Sorunu/Trafik Sorunu
Ulaşım sorununu çözmeye yönelik önlem ve düzenlemelerin yanında kentlerin gelişme biçimleri, yoğunluk ve kullanımların dağılımlarını yeniden düzenlenerek otomobille ulaşım talebinin azaltılması sağlanabilir. Bu yaklaşım ulaşımı aynı zamanda bir kentsel planlama sorunu ve müdahale alanı olarak değerlendirmektedir. Ulaşım ve kentsel işlevler ilişkisi ulaşım planlama, kentsel planlama ve tasarım alanlarında pek çok araştırmanın konusu edilmiştir (Boarnet ve Cra- ne, 2001; Cervero, 2011; Çalışkan, 2004; Lee vd., 1999, Levin-son, 1994;
Nagel vd., 1996; Parthasarati vd., 2003; Sin, 2001; Zorlu, 2008a). Bu
çalışmalarda belirlenen bazı konular aşağıda sıralanmıştır:
Ulaşım Sorunu/Trafik Sorunu
Bu çalışmalarda belirlenen bazı konular aşağıda sıralanmıştır:
Kentsel mekânın biçimlenişi, yoğunluğu, işlevlerin dağılımı kişilerin ulaşım davranışlarını (yolculuk talebini) etkilemektedir.
Ulaşım altyapısı kentsel mekânın biçimlenmesi ve işlevlerin dağılımında önemli bir etkendir.
Kent biçimi, yayılma şekli, işlevlerin dağılımı ulaşım sis-teminde verimliliği (kapasite kullanım oranı, ulaşım maliyeti) etkilemektedir.
Yoğun ve derişik (conmpact) kentlerde ulaşım mesafesi ve akaryakıt tüketiminin yaygın kentlere göre daha azalmaktadır.
Barselona
Ulaşım Sorunu/Trafik Sorunu
Artan taşıt yoğunluğunu karşılamak için yeni yolların ya pılması veya
yolların genişletilmesi sonucunda talep art makta ve sonuçta sistem yetersiz kalmaktadır.
Kentsel biçime göre ulaşım sistemi tasarlanabilir, değiştiri lebilir.
Ulaşım ağı, sisteminin tasarımı aynı zamanda kent tasarı mı sorunudur.
Mekân tasarımı ile aynı zamanda ulaşım sistemi de tasar lanmaktadır.
Adana
Ulaşım Sorunu/Trafik Sorunu
Kentsel mekânın biçimi yoğunluğu, işlevlerin dağılımını ve ulaşımın davranışını, talebini etkilemektedir.
Dolayısıyla kentin fiziksel biçimi ve işlev dağılımı, talebin yoğunluğunu, büyüklü ğünü, niteliğini ve dağılımını belirlemektedir.
Bununla birlikte kentlerdeki yol ağının geometrik özellikleri erişilebilirliği etkile diği için, işlevlerin dağılımında bir etken olmakta, bu da talebi
etkilemektedir. Bu yönde yapılan araştırmalarda (Boarnet ve Cra- ne,
2001; Hanson ve Giuliano, 2004; Meyer ve Miller, 2001; Sin, 2001)
aşağıdaki sonuçlara varılmıştır:
Ulaşım Sorunu/Trafik Sorunu
Her ulaşım altyapısının farklı erişilebilirlik etkileri bulun maktadır.
Altyapının yaygınlığı ve hizmet alanı bulunduğu çevrede hangi işlevlerin yer seçeceğini etkiler. Karayo lu daha yaygın alanda az etkili, raylı sistemler ise koridor lar boyunca daha yüksek etkili olmaktadır.
Yolların işlevleri zamanla değişebilir. Çevre yolu, Ekspres yollar
zaman içinde kent dışında yeni yolların yapılması ile kentsel
bulvarlara dönüşebilir. Yolların işlevlerindeki değişim, çevrelerindeki
kullanımların da değişimini geti rir.
Ulaşım Sorunu/Trafik Sorunu
Ulaşım altyapısının yaygın ve yeterli olması kentte işlevler için
seçenek oluşturur. Sistemin yaygınlığı ulaşım maliye tini arttırmakta sistemin konsantrasyonu ise kentsel yo ğunluğa neden olmaktadır.
Sadece belirli koridorlardan oluşan bir yol sisteminde kul lanımlar için yer seçimi seçenekleri azalmakta, arazi fiyat ları yükselmekte, koridorlar boyunca işlevsel yoğunlaşma trafik yoğunluğu
getirmektedir.
Ulaşım Sorunu/Trafik Sorunu
Ulaşım planlaması alanında yukarıda sıralanan araştırmalar da bireysel araç kullanımının sosyo-ekonomik gelişme, kentin yayılımı ve yol altyapısına verilen öncelikler nedeniyle arttığı tespit edilmiştir.
Trafikteki taşıt yoğunluğunun azaltılması ama cıyla çoğu kez yeni yollar yapılmakta veya yollar genişletilmek tedir. Bu yaklaşım Kuzey Amerika ve Avrupa’da 20. yüzyılın ilk yansında benimsenmiş olup çok sayıda araştırmacı tarafından bu tür çözümlerin kalıcı çözümler getirmediği tespit edilmiştir (Parthasarathi vd., 2003; Schiller vd., 2010: 103).
Raylı sistemler ve otobüs ağı yatırımlan ise çağdaş ulaşım planlamasında benim senen yaklaşımlardır. Bunların yanında yaya güvenliği ve çevre kalitesini iyileştirmeyi amaçlayan trafik planlaması ve yönetimi de sıkışıklık sorunlarını aşmak için kısa vadeli ancak etkili bir yaklaşım olarak benimsenmektedir.
ULAŞIM SİSTEMLERİNİN BİLEŞENLERİ
Kara yolu taşımacılığının yol açtığı olumsuzlukları asgariye indirmek için, bir yandan kara yolunda çalışan araçların kullandığı petrol türevi yakıtlar yerine yeni nesil yenilenebilir enerji türleri araştırılmaya başlanmış ve güvenli araç teknolojisi ile güvenli yollar için yol yapım teknikleri geliştirilirken, diğer yandan tasıma türlerinin etkinliği artırılmıştır.
Bu doğrultuda tasıma maliyetleri de göz önüne alınarak daha ucuz tasıma türleri olan “raylı sistemler”e ve “iç su yolu taşımacılığı”na ağırlık verilmesi, “toplu tasıma ve kombine taşımacılığın” desteklenmesi için çalışmalar yoğunlaştırılmış ve hayata geçirilmiştir.
Tuna Nehri
ULAŞIM SİSTEMLERİNİN BİLEŞENLERİ
Kentsel ulaşım, kentin sosyo-ekonomik yapısı ve fiziki gelişme siyle doğrudan ilişkili bir etkinliktir. Ulaşım aynı zamanda bu etkinliğin kamuya en az maliyetle gerçekleştirilmesine yönelik bir kamu hizmetidir.
Ulaşım, bir kentsel altyapı, kentsel hizmet ve aynı zamanda bir ekonomik sektördür.
Ulaşım altyapısı, erişilebilirliğin artmasını sağlamakta, kentsel işlevlerin yer seçimini belirlemekte ve arazi kullanımını etkilemektedir.
Ulaşım olanakları bazen kentsel gelişmenin yönlendirilmesi için etkili bir araç olabilirken bazen de kentsel gelişimin istenmeyen biçimlerde gelişmesine neden olabilmektedir.
ULAŞIM SİSTEMLERİNİN BİLEŞENLERİ
Ulaşım, bireylerin gündelik yaşamında üretim, dinlenme ve sosyal ilişkiler dışında yaptıkları zaman kaybettirici ve zorunlu bir eylemdir.
Bu nedenle ekonomik (parasal maliyet), çevresel ve sosyal maliyetleri (zaman ve işgücü kaybı) olan ve kentsel yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bir faaliyettir.
Ulaşım sorunu temelde;
altyapı ve hizmet yetersizliği,
talebin karşılanamaması veya
plansız hizmet sunumundan kaynaklanır.
Tokyo
Yeni Delhi
Amsterdam
