SOSYAL REHABİLİTASYON
Yaşlıların Karşılaştıkları Ailesel Sorunlar-devamı
3. Aile ile İlişkili Toplumsal ve Kültürel
İnançların Resmi Bakım Sürecine Ket Vurması Sorun Alanı 3:
– «Onu bakımevine vermek bize yakışmaz.»
– «Anne/babama biz evlat olarak bakamayacaksak bize yazıklar olsun.»
gibi toplumsal ve kültürel inançların yaşlı bireyin ihtiyacı olan resmi bakımı almasını engellemesi.
• Bakımı HAK olarak tanımlamamızı da engelliyor!!!
• Bakımevine yerleştirmez Türkiye gibi toplulukçu kültürlerde,
– Terk etmek
– Başından atmak
– Bir başına bırakmak
olarak değerlendirilebilmekte
– Ve bu eylem «ahlaka ve kültürel değerlere aykırı»
bulunabilmektedir.
• Bu düşüncenin 2 önemli sonucu bulunmaktadır:
Birincisi
Bakım veren açısından
• Bilmediği bir işi yapmak durumunda kalır
• Tükenmişlik
• Potansiyel hasta
• Gizli hasta
• Fiziksel ve psikolojik problemler
İkincisi
Yaşlı birey ihtiyacı olan profesyonel hizmeti alamaz.
• Bakımevine bırakmak terk etmekle eş değer görülmemelidir.
• Aile ve kurum işbirliği içinde olmalıdır.
4. Yaşlı Bireyin İtibar ve Saygınlığını Zedeleyici Ailesel Tutum ve Davranışlar
Sorun Alanı 4:
– Aile bireyleri tarafından yaşlı bireylerin itibar ve saygınlıklarını zedeleyecek tutum ve davranışların sergilenmesi.
– Yaşlı bireylerin «çocuklaştıkları» düşünülmekte, özellikle bakım verme sırasında bu bireylerin bireysel sınırlarını ihlal edici ve hatta yok sayıcı birtakım davranışlar sergilenebilmektedir.
Örnekler
– İhtiyacı var düşüncesi ile banyodayken izinsiz girmek, çıplak olduğu bir an odasına izinsiz girmek – Bez değiştirme işleminin tüm aile fertlerinin
yanında yapılması
– Yaşlı bir çiftin yatak odasında izinsiz-habersiz girmek (cinsellikle ilgili ihtiyaçların olmayacağını varsayarak)
• Bu davranışları yaşlı bireyin kendini değersiz, kimliksiz, kontrolü kaybetmiş, özgürlüğü kısıtlanmış hissetmesine neden olabilir.
• Nasıl davranmalıyız?
– Örneğin kişisel hijyeni ile ilgili sorular kendisine sorulmalı (banyo ederken tamamen çıplaklık yerine mayo giymeyi tercih eder mi?)
• Kişinin bireysel bakımı, mahremini mümkün olduğunca koruyucu bir ortamda gerçekleştirilmelidir!
SONUÇ
• Yaşlılık da yaşamın diğer dönemleri gibi (çocukluk, ergenlik, yetişkinlik..) bir dönem.
Dezavantajlarla karşılaşmak kaçınılmaz bir son değil!
• Yaşlanmanın getirdiği kısıtlılıkların bireyin kişisel hak ve özgürlükleri ile kişisel sınırlarına dezavantaj sağlamayacağı şekilde hareket edilmeli!
• Aile bireyleri tarafından öz yeterliliği ve otonomisini desteklenen, değer gören ve bireysel sınırlarına saygı duyulan yaşlı bireyler kendi haklarını savunma ve toplumsal hayata karışma konusunda daha cesaretli olacak, bu da toplumsal uyumlarını attıracaktır.
• Bu konuda ailelerin bilinçlendirilmesi ise sağlık personelinin önemli bir görevidir
KAYNAKÇA
• Ar, Y. (2018), «Yaşlıların Karşılaştığı Ailesel Sorunlar», E. Özmete& G. Baştuğ (Ed.) Yaşlılarda Psikolojik ve Sosyal Rehabilitasyon, s.
48-54, Hedef CS Basın Yayın, Ankara.
